Sự kiện không chỉ mang ý nghĩa chuyên môn, đây còn là bước tiến trong hành trình phát triển của y học Việt Nam, nhằm đem lại cơ hội điều trị tốt hơn cho bệnh nhân trong nước lẫn quốc tế.
Đầu tháng 4-2026, PGS Vương Thị Ngọc Lan – Phó hiệu trưởng kiêm Trưởng bộ môn phụ sản, ĐH Y Dược TP.HCM và ThS Lê Hoàng Anh – Trưởng labo Bệnh viện Mỹ Đức – lên đường sang Pháp để trực tiếp hỗ trợ chuyển giao kỹ thuật trưởng thành noãn trong ống nghiệm (IVM 2 pha) tại Bệnh viện Saint Joseph, TP Marseille.
Giữ vai trò Giám đốc khoa học của chương trình hợp tác nghiên cứu tại Pháp, PGS Ngọc Lan chia sẻ: “Đây là lần đầu tiên tôi trực tiếp tham gia chuyển giao kỹ thuật IVM 2 pha cho Pháp vì nhiều lý do. Trước hết là tâm huyết của đồng nghiệp Pháp trong việc tìm kiếm một lựa chọn điều trị mới, an toàn, hiệu quả, thuận tiện và ít xâm lấn cho bệnh nhân.
Bên cạnh đó, người bệnh tại Pháp cũng đặt nhiều kỳ vọng vào kỹ thuật này. Với tôi, việc hướng dẫn trực tiếp tại chỗ luôn có giá trị khác biệt so với đào tạo lý thuyết, giúp đội ngũ bác sĩ tự tin, thuần thục hơn khi triển khai trong thực hành”.
Cách đây bốn năm, các bác sĩ Pháp đã đến Việt Nam để tham quan và học tập mô hình IVM 2 pha. Sau khi trở về nước, họ đã chuẩn bị các thủ tục hành chính, đầu tư máy móc cũng như lên danh sách bệnh nhân để kịp triển khai kỹ thuật mới với sự giúp sức của đoàn bác sĩ Việt Nam.
Chia sẻ với Tuổi Trẻ, bác sĩ Isabelle Koscinski – bác sĩ sinh học của Bệnh viện Saint Joseph – bồi hồi nhớ lại quyết định táo bạo của mình: “Phải đến Việt Nam tìm PGS Lan học tập mô hình IVM 2 pha”. Đó là lời khuyên chân thành mà bà nhận được từ vị GS người Bỉ Johan Smitz khi bà đề cập đến những trăn trở trong ngành hỗ trợ sinh sản.
Mùa thu năm 2021, bác sĩ Koscinski chính thức gia nhập vào đội ngũ hỗ trợ sinh sản của Bệnh viện Saint Joseph. Những tháng đầu tiên nhận nhiệm vụ, bà học cách quan sát, thích nghi, làm quen với một hệ thống đã vận hành ổn định nhiều năm. Tuy nhiên có một câu hỏi cứ lởn vởn trong đầu: liệu kỹ thuật IVM có thể làm tốt hơn những gì đang có?
Ở Pháp, IVM không phải là điều gì mới mẻ. Tuy nhiên bác sĩ Koscinski vẫn chưa thực sự thuyết phục với kết quả từ các phương pháp tiêu chuẩn, cả về hiệu quả lẫn cách tiếp cận sinh học. Đó không phải là sự phủ nhận mà là sự trăn trở của một bác sĩ được đào tạo chuyên sâu trong mảng hỗ trợ sinh sản. Bà nhận thấy vẫn còn một khoảng trống cần được lấp đầy.
Câu trả lời đến với bác sĩ Koscinski khi bà tham dự hội nghị ESHRE diễn ra ở Milan (Ý) vào tháng 7-2022. Khi nghe ThS.BS Hồ Mạnh Tường của Việt Nam trình bày về phác đồ cũng như kết quả IVM 2 pha đã khiến bà “chậm lại một nhịp”. Không chỉ vì kết quả, bác sĩ Koscinski nhận ra một triết lý điều trị khác: giảm can thiệp hormone nhưng vẫn tối ưu hóa chất lượng noãn.
Trở về Pháp, bác sĩ Koscinski bước vào giai đoạn gần như “tự đào sâu” về kiến thức IVM 2 pha. Bà đọc toàn bộ các công bố liên quan, đối chiếu dữ liệu và tìm cách hiểu tận gốc phương pháp này.
Sau đó bà trao đổi với GS Smitz để định hình con đường mà bà sẽ đi. “Tôi đã thuyết phục ban giám đốc của bệnh viện hỗ trợ chi phí đào tạo để tham gia học mô hình IVM 2 pha tại Việt Nam vào tháng 10-2022”, bà vui mừng kể.
Nếu hành trình học lý thuyết của bác sĩ Koscinski diễn ra trong thời gian ngắn thì quá trình đưa kỹ thuật về Pháp lại kéo dài bốn năm với nhiều thách thức. Để bắt đầu một kỹ thuật mới, đội ngũ bác sĩ Pháp phải xây dựng gần như toàn bộ hành lang pháp lý đi kèm.
Bà chia sẻ: “Khi triển khai dự án nghiên cứu OPKAPAMIV, dự kiến tuyển 30 bệnh nhân trong vòng ba năm, chúng tôi phải được Cơ quan Quản lý dược quốc gia phê duyệt, cũng như được Ủy ban Bảo vệ người tham gia nghiên cứu chấp thuận.
Ngoài ra, toàn bộ hoạt động hỗ trợ sinh sản tại Pháp đều chịu sự giám sát của Cơ quan Sinh học y học nên chúng tôi cần có sự đồng thuận từ cơ quan này. Khi bệnh viện triển khai kỹ thuật IVM 2 pha mới, chúng tôi phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của dự án nghiên cứu”.
Song song đó, đội ngũ nghiên cứu hợp tác quốc tế của bác sĩ Koscinski được hình thành gồm: Nhóm Bỉ (GS Smitz và cộng sự) cung cấp nền tảng khoa học và môi trường nuôi cấy. Nhóm Việt Nam (PGS Lan và ThS Hoàng Anh) đảm nhiệm việc hỗ trợ kỹ thuật. Nhóm Pháp (bác sĩ Koscinski và cộng sự) phụ trách tuyển chọn và chuẩn bị bệnh nhân cũng như chuyên môn về kỹ thuật đông lạnh noãn.
Khó khăn tiếp theo chính là khoảng cách khá xa giữa phòng mổ và phòng labo. Điều này buộc bệnh viện phải thiết kế một “trạm điều nhiệt” kèm kính hiển vi phóng đại được đặt ngay tại phòng mổ để xử lý noãn sau chọc hút.
Sau bốn năm chuẩn bị, vào tháng 4-2026, mọi thứ mới thực sự bắt đầu. Bốn ca chọc hút noãn đầu tiên được thực hiện trong hai ngày 8 và 9-4 tại Bệnh viện Saint Joseph với sự tham gia trực tiếp của đội ngũ bác sĩ Việt Nam.
Bác sĩ Koscinski xúc động kể: “Khi những phức hợp noãn đầu tiên được thu nhận thành công, cả ê kíp nhận ra một khoảnh khắc rất đặc biệt vì bệnh nhân không cần kích thích buồng trứng bằng hormone mà vẫn lấy được noãn.
Với bệnh nhân, đó là lựa chọn nhẹ nhàng nhưng với chúng tôi, thử thách này khó nhằn hơn. Mọi người đều hồi hộp chờ kết quả từng ngày từ phòng labo cho đến khi chuyển phôi. Chúng tôi dự kiến chuyển phôi vào tháng sau nếu có phôi chất lượng tốt”.
Bác sĩ Koscinski khẳng định sự hỗ trợ kỹ thuật từ các đồng nghiệp Việt Nam là yếu tố then chốt giúp khởi động thành công dự án nghiên cứu OPKAPAMIV.
Thận đóng vai trò như bộ máy lọc tinh vi, có nhiệm vụ chính là loại bỏ chất thải và dịch dư thừa ra khỏi cơ thể. Chính vì vậy, sức khỏe của thận được xem là nền tảng cốt lõi cho một cơ thể dẻo dai và trạng thái khỏe mạnh toàn diện. Không chỉ lọc máu, thận còn chịu trách nhiệm giữ cân bằng giữa nước, muối và các khoáng chất thiết yếu như natri, canxi, photpho... trong máu.
Dưới đây là 8 thói quen ban đêm được tiến sĩ Anupam Roy, Giám đốc chuyên khoa Thận và Ghép thận tại Bệnh viện Aakash Healthcare khuyên làm để bảo vệ "bộ lọc" quý giá này:
Phân bổ lượng nước uống hợp lý
Việc duy trì độ ẩm cho cơ thể không kết thúc khi ngày làm việc khép lại. Tuy nhiên, thay vì uống một lượng lớn nước ngay trước khi ngủ, bạn nên phân bổ đều lượng nước trong ngày và giảm dần vào buổi tối. Điều này giúp thận không bị quá tải vào ban đêm và tránh làm gián đoạn giấc ngủ.
Tránh uống quá nhiều nước sát giờ đi ngủ
Tiến sĩ Roy nhấn mạnh trên rằng dù giữ đủ nước cho cơ thể là tối quan trọng, việc uống quá nhiều chất lỏng (vượt quá khoảng 60-120 ml, tương đương 1/4 đến 1/2 cốc nước) sát giờ đi ngủ có thể gây phản tác dụng.
Thói quen này khiến bạn phải thức giấc giữa đêm để đi vệ sinh, làm gián đoạn chu kỳ giấc ngủ. Việc ngủ không đủ giấc hoặc chất lượng giấc ngủ kém không chỉ gây mệt mỏi mà còn tác động tiêu cực trực tiếp đến sức khỏe của thận. Thực tế, giấc ngủ đóng vai trò gián tiếp nhưng then chốt trong việc duy trì sự ổn định của toàn bộ hệ thống cơ thể.
Duy trì việc cấp nước đều đặn suốt cả ngày
Một đôi thận khỏe mạnh vào ban đêm thực chất là kết quả của thói quen uống nước khoa học từ ban ngày. Việc bổ sung nước đầy đủ và đều đặn trong suốt thời gian thức giúp cơ thể duy trì trạng thái cân bằng dịch vị (hydration status) tốt hơn khi đêm xuống.
Khi bạn đã cung cấp đủ nước cho cơ thể từ trước, bạn sẽ không rơi vào tình trạng quá khát vào buổi tối, từ đó tránh được việc uống dồn dập trước khi ngủ - một thói quen gây áp lực lớn cho hệ bài tiết.
Thận trọng với thực phẩm nhiều nước vào bữa tối
Tiến sĩ Roy lưu ý rằng các loại thực phẩm chứa hàm lượng nước cao (như dưa hấu, các loại súp, canh) cũng được tính vào tổng lượng chất lỏng nạp vào cơ thể.
Đặc biệt, đối với những người đang chạy thận nhân tạo hoặc mắc các bệnh lý yêu cầu hạn chế nghiêm ngặt lượng dịch, cần phải cực kỳ cẩn trọng khi tiêu thụ các loại thực phẩm này trước giờ đi ngủ. Việc dư thừa chất lỏng không chỉ gây áp lực cho thận mà còn có nguy cơ gây phù nề hoặc tăng huyết áp kịch phát trong đêm.
Cắt giảm caffeine và đồ uống có đường trước khi ngủ
Rất nhiều loại đồ uống giải khát hiện nay chứa hàm lượng lớn caffeine và đường. Caffeine vốn có đặc tính lợi tiểu, kích thích thận bài tiết nước tiểu nhiều hơn, gây mất ngủ và khiến thận phải làm việc "tăng ca" vào thời điểm đáng lẽ nó cần được nghỉ ngơi.
Trong khi đó, đồ uống nhiều đường không chỉ làm tăng nguy cơ béo phì mà còn ảnh hưởng đến lượng đường huyết, về lâu dài sẽ gây tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận. Thay thế các loại nước này bằng một vài ngụm nước lọc nhỏ sẽ là lựa chọn an toàn hơn cho hệ bài tiết.
Duy trì sự cân bằng điện giải
Tiến sĩ Roy cho biết, nước lọc tinh khiết là nguồn cấp ẩm quan trọng nhất. Tuy nhiên, việc duy trì sự cân bằng giữa nước và các chất điện giải trong cơ thể cũng có ý nghĩa sống còn không kém.
Đối với những người mắc bệnh mãn tính hoặc nhóm đối tượng có nguy cơ thiếu hụt điện giải, việc uống quá nhiều nước tinh khiết mà không kèm theo các khoáng chất cần thiết, hoặc ăn các loại thực phẩm nghèo dinh dưỡng, có thể dẫn đến tình trạng "loãng" nồng độ natri trong máu. Khi nồng độ natri hạ quá thấp, người bệnh có nguy cơ đối mặt với các biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng điều tiết của thận và hệ thần kinh.
Đối với bệnh nhân mắc bệnh thận mãn tính (CKD) hoặc người đang điều trị chạy thận nhân tạo, việc tuân thủ nghiêm ngặt định mức chất lỏng được bác sĩ chỉ định hàng ngày là điều bắt buộc.
Tiến sĩ Roy đưa ra cảnh báo đanh thép: Chỉ cần nạp thêm một lượng nhỏ chất lỏng trước khi đi ngủ (thậm chí chỉ khoảng 30 ml hoặc hơn) cũng có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng như: phù nề tay chân, khó thở kịch phát do thừa dịch, hoặc tạo áp lực quá tải cho cơ thể trước chu kỳ chạy thận tiếp theo. Với nhóm này, kỷ luật trong việc uống nước chính là bảo vệ tính mạng.
Quan sát màu sắc nước tiểu để điều chỉnh lượng nước
Tiến sĩ Roy chia sẻ một phương pháp đơn giản nhưng hiệu quả để tự kiểm tra trạng thái cơ thể: Hãy chú ý đến cảm giác khát, tần suất đi tiểu và đặc biệt là màu sắc nước tiểu.
"Khi nước tiểu có màu vàng nhạt, cơ thể bạn đang ở trạng thái đủ nước. Ngược lại, nếu nước tiểu chuyển sang màu vàng đậm, đó là tín hiệu báo động bạn cần bổ sung thêm chất lỏng ngay lập tức", chuyên gia cho biết. Việc theo dõi này giúp bạn điều chỉnh lượng nước nạp vào một cách chủ động, tránh để thận phải làm việc trong tình trạng thiếu nước hoặc quá tải.
Cô gái 20 tuổi mỉm cười đón nhận sự nhiệt tình này và gọi đây là "đặc quyền công chúa", một khái niệm hoàn toàn xa lạ trong quá khứ. Cách đây chưa lâu, khi mức cân nặng xấp xỉ 70 kg, Hiền gần như vô hình trong các giao tiếp xã hội và bị gắn nhãn là người to khỏe, có thể tự làm mọi việc.
Những bức ảnh mới nhất Hiền đăng tải trên mạng xã hội trong chiếc váy ôm sát khoe vòng eo 62 cm khiến nhiều người quen lướt qua phải ngỡ ngàng. Sự hoài nghi về việc chỉnh sửa ảnh chỉ chấm dứt khi cô công khai tấm hình cũ của chính mình với gương mặt tròn trịa và thân hình nặng nề, Hiền kể hôm 3/4.
Trước đây, ở mức 65 kg, sức khỏe của Hiền liên tục báo động. Việc di chuyển lên tầng hai cũng khiến cô thở dốc, kèm theo những cơn chóng mặt khi thay đổi tư thế. Ký ức tồi tệ nhất diễn ra tại một bữa cỗ gia đình khi một người họ hàng công khai khuyên cô "nên ăn ít lại vì quá béo". Cảm giác xấu hổ và áp lực từ những ánh nhìn ái ngại tại các cửa hàng quần áo đẩy Hiền vào trạng thái buồn chán, tự ti, không muốn gặp ai.
Sự nôn nóng muốn thoát khỏi thân hình đồ sộ khiến cô gái trẻ rơi vào cái bẫy quen thuộc là giảm cân cực đoan. Hiền nhịn ăn đến kiệt sức, chỉ tiêu thụ rau xanh kết hợp tập luyện cường độ cao mỗi ngày. Hậu quả là những buổi sáng thức dậy, cô chỉ biết nằm khóc vì cơ thể không còn chút năng lượng.
Theo PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn, Chủ nhiệm khoa Phẫu thuật ống tiêu hóa, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, nhịn ăn là điều 99% người muốn giảm cân nghĩ đến đầu tiên. Đây là cách cắt giảm calo dễ nhận thấy nhất và cũng đem lại hiệu quả nhất định. Tuy nhiên, nhịn ăn không đúng cách sẽ gây nguy hại khôn lường, ảnh hưởng sức khỏe.
Khi nhịn ăn, cơ thể bị thiếu hụt lượng dinh dưỡng đáng kể, quá trình trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng cũng bị chậm lại, dẫn đến mệt mỏi, ảnh hưởng khả năng giảm mỡ. Nhịn ăn liên tục với tần suất dày có thể dẫn đến chứng cuồng ăn hoặc biếng ăn. Ngoài ra, việc này dẫn đến giảm trí nhớ, ảnh hưởng khả năng sinh sản, trào ngược dạ dày, làm hệ miễn dịch suy yếu.
Đến khi nhìn cơ thể khổng lồ trong gương, Hiền tự nhủ: "Chỉ mình có thể thay đổi cuộc đời mình thôi, không ai có thể giúp cả".
Bước ngoặt đến khi Hiền tiếp cận được những kiến thức khoa học về chuyển hóa cơ thể. Cô nhận ra giảm cân không phải là "hành xác" mà là hiểu cơ chế vận hành của chính mình. Thay vì nhịn đói, cô chuyển sang phương pháp nhịn ăn gián đoạn 16:8 kết hợp thâm hụt calo.
"Đây là hai phương pháp phổ biến và nhiều người thành công nên em rất hy vọng mình cũng có thể tìm được hình ảnh đẹp nhất của mình", Hiền nói.
Quy tắc giảm cân là thâm hụt calo, tức lượng calo nạp vào cơ thể phải ít hơn hoặc bằng lượng calo tiêu thụ. Calo nạp vào cơ thể (calo in) một ngày gồm thức ăn, đồ uống. Calo tiêu thụ (calo out) là quá trình trao đổi chất, các hoạt động thông thường (kể cả hít thở hoặc ngủ) và việc tập thể dục.
Thời gian đầu, Hiền lao vào giảm cân bằng sự chi li cực đoan. Cô sắm cân tiểu ly, tra cứu và cân đo từng gram thực phẩm nạp vào. Có những ngày, cô chỉ ăn rau xanh suốt 8 tiếng, cắt bỏ hoàn toàn trái cây và tinh bột vì nỗi sợ tăng cân.
"Lúc đó cơ thể tôi kiệt quệ, uể oải đến mức chỉ biết nằm khóc vì bất lực", Hiền nhớ lại. Cô nhận ra việc ép cân quá đà khiến cơ thể không đủ năng lượng cho các chức năng cơ bản như hô hấp, tuần hoàn, nói gì đến việc học tập hay vận động.
Sau đó, Hiền bắt đầu cắt giảm tinh bột trắng nhưng tinh bột tốt vẫn được duy trì để nuôi dưỡng não bộ. Thực đơn mới ưu tiên protein nạc từ thịt, trứng, chất xơ từ rau củ, chế biến bằng cách hấp luộc. Cô loại bỏ mỡ động vật, nước ngọt và thức ăn nhanh, đồng thời tách biệt việc ăn hoa quả khỏi các bữa chính.
Điểm mấu chốt trong thành công của Hiền là việc loại bỏ tâm lý tự trừng phạt. Cô cho phép bản thân thưởng thức một ly trà sữa size nhỏ khi thèm, không nhịn ăn bù hay tập luyện quá sức vào ngày hôm sau. Về vận động, cô duy trì 4 buổi tập tại nhà mỗi tuần, kết hợp bài tập tim mạch đốt mỡ và kháng lực tăng cơ để cơ thể săn chắc.
Sau 7 tháng kiên trì, Hiền giảm thành công 15 kg, chạm mốc 48 kg trước khi chủ động tăng lên 50 kg để duy trì sự khỏe khoắn. Những vết rạn da kéo dài từ đùi xuống bắp chân từng khiến cô lo lắng nay được nhìn nhận như những chiến tích của sự nỗ lực.
Hành trình của Thanh Hiền không chỉ dừng lại ở việc thay đổi một con số trên bàn cân. Bằng việc chia sẻ các công thức bữa ăn đơn giản lên mạng xã hội, cô truyền đi thông điệp về một lối sống lành mạnh, nơi việc kiểm soát cân nặng đi liền với mục tiêu phòng tránh các bệnh lý như tiểu đường hay mỡ máu.
"Quan trọng hơn, việc chiến thắng những giới hạn của bản thân giúp tôi có sự tự tin để đối mặt với những thử thách mới trong cuộc sống", Hiền tâm sự.
Khi gà đẻ trứng, vi khuẩn Salmonella từ phân gà có thể dính lên vỏ trứng. Nếu bảo quản hoặc xử lý không đúng cách, vi khuẩn có thể xâm nhập vào bên trong, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Salmonella là vi khuẩn có thể gây ngộ độc thực phẩm với các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy, sốt, buồn nôn hoặc nôn ói. Với người lớn tuổi, trẻ nhỏ hoặc người có hệ miễn dịch yếu, tình trạng này có thể nặng hơn.
Vỏ trứng quan trọng vì chúng không chỉ giúp bảo vệ phần lòng đỏ, lòng trắng khỏi va đập mà còn hoạt động như một hàng rào ngăn vi khuẩn xâm nhập. Bên dưới lớp vỏ cứng còn có một lớp màng mỏng giúp hạn chế vi sinh vật đi vào bên trong.
Khi vỏ bị nứt, nguy cơ vi khuẩn từ môi trường bên ngoài xâm nhập vào trứng sẽ tăng lên đáng kể. Mức độ xâm nhập sẽ thuộc vào thời điểm xuất hiện vết nứt, mức độ nứt và cách bảo quản sau đó.
Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) khuyến cáo không nên mua các hộp trứng bị nứt. Nguyên nhân là người mua không biết vết nứt đã xuất hiện từ khi nào và quả trứng đã tiếp xúc với môi trường bên ngoài bao lâu. Nếu vết nứt xảy ra trong quá trình vận chuyển hoặc bảo quản ở cửa hàng, vi khuẩn có thể đã xâm nhập vào bên trong từ trước.
Đặc biệt, những trứng có dấu hiệu rò rỉ lòng trắng, chảy nước hoặc có mùi lạ nên được bỏ ngay. Đây là dấu hiệu lớp màng bảo vệ bên trong đã bị hỏng, làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.
Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cũng lưu ý rằng trứng bán tại cửa hàng cần được bảo quản lạnh đúng nhiệt độ để hạn chế nguy cơ mất an toàn thực phẩm.
Trường hợp trứng bị nứt trong lúc mang về nhà hoặc vô tình làm rơi trong bếp sẽ khác với trứng đã nứt sẵn ngoài siêu thị. Nếu vết nứt mới xuất hiện, trứng chưa có mùi lạ và chưa rò rỉ quá nhiều thì vẫn có thể dùng nếu xử lý đúng cách, chuyên gia an toàn thực phẩm Vanessa Coffman, giám đốc tổ chức phòng ngừa bệnh do thực phẩm Alliance to Stop Foodborne Illness (Mỹ), cho biết.
Khi đó, nên đập trứng vào hộp sạch có nắp kín rồi bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh và sử dụng càng sớm càng tốt. Thời gian lý tưởng là trong vòng 1 - 2 ngày. Điều quan trọng là phải nấu chín kỹ trước khi ăn, tức nấu đến khi cả lòng đỏ và lòng trắng đều đông lại hoàn toàn, theo Healthline.
