15 năm trước, chuyến đi từ Bắc Kinh đến Thượng Hải (khoảng 1.300 km) dài hơn 10 tiếng trên những chuyến tàu hỏa kiểu cũ. Với hệ thống đường sắt cao tốc (HSR) hiện tại, khoảng cách giữa hai siêu đô thị chỉ còn hơn 4 giờ di chuyển. Sự thay đổi về tốc độ không chỉ là vấn đề thời gian di chuyển, mà đã tạo ra một cuộc chuyển mình trong cấu trúc ngành du lịch của quốc gia tỷ dân.
Đầu thập niên 1990, hệ thống đường sắt Trung Quốc đối mặt hạn chế về hạ tầng khi vận tốc trung bình chỉ đạt khoảng 48 km/h vào năm 1993. Tốc độ di chuyển thấp khiến ngành đường sắt từng đánh mất thị phần vào tay hàng không và đường bộ. Tháng 8/2008, cục diện thay đổi khi tuyến đường sắt cao tốc đầu tiên nối Bắc Kinh – Thiên Tân đi vào hoạt động ngay trước thềm Olympic.
Sau đó, tuyến huyết mạch Bắc Kinh – Thượng Hải tiếp tục vận hành vào tháng 6/2011. Cuối tháng 12/2025, tuyến Tây An – Diên An (tỉnh Thiểm Tây) hoạt động, tổng chiều dài mạng lưới HSR Trung Quốc vượt 50.000 km, chiếm khoảng 70% tổng chiều dài đường sắt cao tốc toàn cầu.
So với các hệ thống lâu đời như Shinkansen của Nhật Bản (ra đời năm 1964) mất hàng thập kỷ để phát triển, Trung Quốc mất khoảng 17 năm để thiết lập mạng lưới quy mô lớn nhất thế giới. Hệ thống Shinkansen (Nhật Bản) hay ICE (Đức) vận hành phổ biến ở mức 300-320 km/h, các dòng tàu thế hệ mới của Trung Quốc duy trì tốc độ thương mại 350 km/h.
Theo dữ liệu từ Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Trung Quốc, năng lực vận tải của mạng lưới đường sắt cao tốc chạm mốc cao nhất từ trước đến nay trong kỳ Xuân vận 2026 dài 40 ngày, kết thúc vào tháng 2, với 538 triệu lượt khách, tăng 4,8% so với cùng kỳ năm trước.
Năng lực vận tải toàn quốc đạt đỉnh với trung bình gần 13.000 chuyến tàu mỗi ngày. Sự tăng trưởng này đến từ việc đưa vào vận hành các tuyến mới khánh thành cuối năm 2025 như Quảng Châu – Trạm Giang, Bao Đầu – Ngân Xuyên và Tây An – Diên An.
Theo báo cáo từ Ngân hàng Thế giới (World Bank), đường sắt cao tốc mang lại lợi ích cho du lịch theo ba khía cạnh, tính tiện lợi khi mua vé, rút ngắn thời gian di chuyển và trải nghiệm sạch sẽ, thoải mái. Sự phát triển của HSR tạo ra hiệu ứng “nén không gian”. Những hành trình từng mất cả ngày đêm nay chỉ còn khoảng 1/3 thời gian.
Trước đây, du khách từ các siêu đô thị miền Đông như Thượng Hải hay Hàng Châu phải mất 2-3 ngày di chuyển bằng đường bộ quãng đường 2.000 km để đến được Ninh Hạ. Nhờ trục đường sắt cao tốc kết nối qua các nút giao như Từ Châu và Tây An, hành khách có thể khởi hành từ Thượng Hải vào buổi sáng và đến Ninh Hạ để ăn tối sau khoảng 10 tiếng di chuyển. Sự kết nối giao thông đã biến những khu vực hẻo lánh trở thành điểm nghỉ dưỡng cuối tuần cho cư dân đô thị.
Tuyến cao tốc Bao Đầu – Ngân Xuyên hoạt động cuối tháng 12/2025 đã kết nối hai đô thị nằm giữa vùng sa mạc và thảo nguyên tại biên giới phía bắc Trung Quốc. Quãng đường 600 km trước đây mất hơn 6 giờ di chuyển bằng đường bộ, nay rút ngắn chỉ còn 2,5 giờ.
Dữ liệu từ Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Trung Quốc cho thấy HSR đã hiện diện tại 97% thành phố có dân số trên 500.000 người. Tính đến cuối năm 2024, hệ thống này vận chuyển hơn 22,9 tỷ lượt hành khách, cao điểm phục vụ 16 triệu lượt mỗi ngày.
Sự phổ biến của HSR buộc các đơn vị lữ hành phải thay đổi sản phẩm. Thay vì những tour dài ngày trên xe khách, các công ty du lịch hiện ưu tiên mô hình tàu cao tốc kết hợp ôtô tại điểm đến.
Theo báo cáo năm 2025 của nền tảng du lịch trực tuyến lớn nhất Trung Quốc Trip.com, lượng khách sử dụng dịch vụ kết hợp máy bay và tàu hỏa tại Trung Quốc đã tăng 35% trong năm qua. Du khách quốc tế sau khi hạ cánh tại các sân bay lớn như Đại Hưng, Bắc Kinh hay Hồng Kiều, Thượng Hải có thể nối chuyến trực tiếp bằng tàu cao tốc để đi sâu vào nội địa nhờ hệ thống nhà ga tích hợp.
Thống kê của Ngân hàng Thế giới (World Bank) ghi nhận du khách sử dụng tàu cao tốc có mức chi tiêu trung bình cao hơn 30% so với nhóm đi tàu truyền thống. Nhu cầu lưu trú và dịch vụ tại các địa phương có ga tàu tăng mạnh, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế đêm và tiêu thụ đặc sản vùng miền.
Không chỉ phục vụ nhu cầu nội địa, mạng lưới đường sắt của Trung Quốc đang từng bước vươn ra khu vực thông qua Sáng kiến Vành đai và Con đường, với định hướng hình thành hành lang đường sắt xuyên Đông Nam Á dài hơn 3.000 km.
Một trong những dự án tiêu biểu là tuyến đường sắt bán cao tốc Lào – Trung, nối Côn Minh, tỉnh Vân Nam với Viêng Chăn. Tuyến dài hơn 1.000 km, chính thức vận hành từ cuối năm 2021. Đến năm 2025, tuyến này đã phục vụ hơn 30 triệu lượt hành khách. Tuyến đường sắt giúp rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển, hành trình từ biên giới Trung Quốc (Boten) đến Viêng Chăn hiện mất khoảng 3-4 giờ, thay vì hơn một ngày bằng đường bộ như trước.
Giai đoạn tiếp theo của chiến lược này hướng tới Thái Lan và Malaysia nhằm hoàn thiện mạng lưới kết nối các di sản văn hóa và trung tâm kinh tế khu vực.
Các chuyên gia nhận định việc kết nối trực tiếp các thành phố Trung Quốc với Đông Nam Á bằng đường sắt sẽ mở thêm lựa chọn cho khách quốc tế. Thay vì phụ thuộc vào hàng không, hạ tầng này giúp hành khách di chuyển liền mạch, đưa các hành trình quốc tế trở nên đơn giản như du lịch nội địa.
Những người thường xuyên đi máy bay cho biết việc chọn sai chỗ ngồi có thể âm thầm phá hỏng chuyến đi như liên tục bị làm phiền, bỏ lỡ suất ăn, khó tìm tư thế thoải mái.
Hàng ghế giữa
Hàng ghế đầu tiên được các chuyên gia du lịch Mỹ khuyến cáo nên tránh là hai ghế cạnh cửa sổ của hàng ghế giữa (thường là ghế A và F hoặc K). Với các máy bay thân hẹp, một lối đi, số hàng ghế khoảng 30-45 hàng.
Máy bay thân rộng hai lối đi, số lượng hàng ghế có thể hơn 50. Hành khách có thể dựa vào sơ đồ chỗ ngồi từng loại máy bay sẽ đi để chọn vị trí thích hợp.
Andrea Platania, chuyên gia du lịch tại nền tảng đưa đón sân bay có trụ sở tại Mỹ và châu Âu Transfeero, cho biết tiếp viên thường phục vụ đồ ăn từ hai đầu máy bay. Hành khách ngồi ở những hàng ghế giữa có thể gặp tình trạng suất ăn, đồ uống mình thích đã hết khi đến lượt.
Ví dụ suất ăn cung cấp trên máy bay thường gồm hai loại mỳ và cơm hoặc cơm gà và cơm bò để hành khách lựa chọn. Nếu các hành khách ở hai đầu máy bay đều chọn cơm gà, suất ăn khi đến các hàng ghế giữa sẽ hết và những người ngồi vị trí này chỉ còn một lựa chọn là cơm bò.
Hai ghế này thường xa nhà vệ sinh và sát cửa sổ. Do vậy, bạn thường phải đi qua hai hành khách để ra ngoài, điều này được đánh giá "khá bất tiện" do liên tục phải làm phiền người khác.
"Trên lý thuyết hai ghế này không tệ nhưng thực tế lại là những chỗ ngồi kém thuận lợi nhất", Andrea nói.
Hàng ghế giữa máy bay cũng thường trùng với vị trí cánh máy bay nên bị hạn chế tầm nhìn hơn các ghế cửa sổ khác.
Ghế hàng cuối
Hàng ghế này nằm gần nhà vệ sinh và gây nhiều phiền phức, như có mùi khó chịu và hành khách liên tục qua lại, khiến người ngồi ít có không gian riêng tư.
"Cảm giác như đang ngồi giữa hành lang thay vì không gian riêng của mình", Andrea nói thêm.
Hàng ghế cuối dựa lưng vào vách máy bay, không có khoảng trống để có thể ngả lưng nghỉ ngơi hoặc ngả ít khiến người ngồi hàng ghế này hầu như phải ngồi thẳng lưng suốt hành trình.
"Việc không thể ngả ghế tạo khác biệt rất lớn, bạn sẽ thấy mệt mỏi hơn nhiều sau khi hạ cánh", Andera nói.
Ngoài ra, hành khách ngồi ở những vị trí này thường là những người rời máy bay sau cùng, điều này có thể gây rắc rối nếu cần nhanh chóng nối chuyến bay tiếp theo.
Ngoài hai hàng ghế trên, chuyên gia du lịch người Mỹ Kelly Magyarics cũng chia sẻ các ghế phù hợp với từng nhu cầu của hành khách.
Với những hành khách thường xuyên muốn sử dụng nhà vệ sinh, ghế cạnh lối đi là lựa chọn hàng đầu. Những người thích ngắm cảnh, ghế cạnh cửa sổ là gợi ý phù hợp.
"Nếu bạn bay nối chuyến, bạn nên chọn ghế cạnh lối đi gần cửa ra máy bay", Kelly nói vì vị trí này giúp hành khách rời máy bay nhanh nhất, sau mỗi khoang thương gia.
Bản thân Kelly nếu có cơ hội sẽ thường chọn hàng ghế cạnh lối thoát hiểm vì có chỗ để chân rộng rãi do trước mặt là khoảng trống.
Kelly cũng thường chọn ghế đầu tiên, sau khoang thương gia. Phía trước hàng ghế này là vách ngăn nên khách có khoảng không để chân rộng rãi hơn. Khách ngồi sát cửa sổ hàng này có thể đi lại thoải mái mà không sợ ảnh hưởng đến những người ngồi cùng dãy và cũng không bị khách ngồi trước ngả ghế làm phiền.
Tuy nhiên, vị trí này có một nhược điểm: không có ghế phía trước để đặt túi xách bên dưới nên hành khách buộc phải để hành lý xách tay lên cabin trên đầu. Mỗi lần đặt chỗ ngồi này, Kelly thường cố gắng lên máy bay sớm để giành chỗ để đồ trong khoang hành lý phía trên.
Khi bay cùng người khác như chồng, vợ hoặc con cái, Kelly gợi ý hành khách nên chọn hai ghế cạnh lối đi.
Với vị trí song song này, khoảng cách giữa hai người đủ hẹp để trò chuyện và cũng đủ rộng để mỗi người có không gian cá nhân riêng. Một mẹo khác cũng được cô áp dụng, nhưng được đánh giá mạo hiểm hơn, đặt ghế cửa sổ và ghế ngoài cùng, bỏ trống ghế giữa. Trên nhiều chuyến bay vắng người, hành khách sẽ có cơ hội được ngồi hai người một dãy và không có ai ngồi ghế giữa làm phiền.
Ghi nhận của phóng viên Tuổi Trẻ Online tối và khuya 30-4 cho thấy lượng khách đông nghẹt từ 19h tối đến khuya. Các tuyến đường như Nguyễn Thái Học, Trần Phú, Bạch Đằng… ùn ùn từng đoàn khách nối gót nhau tản bộ, tham quan.
Trên các phố đi bộ, du khách chen chân từng bước để tham quan. Cảnh tượng tương tự cũng diễn ra ở khu trung tâm TP Đà Nẵng.
Thời tiết ở Đà Nẵng những ngày qua nắng nhẹ, nhiệt độ vừa phải tạo điều kiện cho khách nghỉ lễ thuận lợi. Các khách sạn, nhà hàng hầu như không còn chỗ trống, dịch vụ tăng nhẹ từ 10-20%.
Không chỉ phố cổ Hội An, cuối chiều bãi biển An Bàng, biển Cửa Đại, Mỹ Khê... cũng tập trung lượng lớn du khách. Đa phần là khách nội địa từ các tỉnh, thành phố.
Kỳ nghỉ năm nay TP Đà Nẵng dự kiến tăng 15% du khách (so với hơn 600 ngàn lượt du khách năm 2025); hơn 1.500 chuyến bay đến sân bay Đà Nẵng góp phần tấp nập hơn cho thành phố.
Sáng 2/5, đoàn kiểm tra liên ngành gồm đại diện các phòng Văn hóa - Xã hội, Kinh tế, Công an phường đã làm việc với chủ quán ăn Bà Chủ trên đường Võ Thị Sáu để xác minh sự việc. Nhà chức trách yêu cầu chủ cơ sở giải trình về quá trình phục vụ đoàn khách vào chiều 30/4.
Chủ quán đã cung cấp cho đoàn kiểm tra hóa đơn tổng trị giá 715.000 đồng và cho biết thời điểm thanh toán khách không có ý kiến trực tiếp về giá hay thái độ phục vụ.
Trước đó, khoảng 14h30, chị Nguyễn Ly Ly (Hà Nội) cùng gia đình 5 người tới quán dùng bữa. Sau đó, chị đăng tải trên mạng xã hội hình ảnh các món ăn kèm hóa đơn, trong đó có hai đĩa cơm trắng gọi thêm giá 60.000 đồng. Chị nhận xét cơm khô, rời rạc, đắt hơn cả mức giá tại thủ đô.
Theo chủ cơ sở, quán mới hoạt động từ cuối tháng 4/2026, chuyên món đặc sản Huế với mức giá từ 40.000 đồng mỗi suất. Về đĩa cơm trắng giá 30.000 đồng, chủ quán lý giải giá dao động 10.000-30.000 đồng tùy lượng cơm khách gọi. Giá bán tại quán dựa trên chi phí nguyên liệu và vị trí kinh doanh, không cao so với mặt bằng chung tại TP Huế. Dịp lễ vừa qua, quán phục vụ trung bình hơn 200 lượt khách mỗi ngày.
Theo khảo sát của phóng viên tại khu vực phố Tây Võ Thị Sáu, mức giá cơm suất dao động 40.000-60.000 đồng, việc tách lẻ cơm trắng với giá 30.000 đồng thường xảy ra khi khách gọi thêm đĩa lớn cho cả bàn.
Trên các diễn đàn du lịch Huế, hàng trăm lượt bình luận và ý kiến cho rằng mức giá không bất thường đối với khu vực tập trung đông khách tại Huế, nhất là trong bối cảnh chi phí tăng. Trước hàng loạt ý kiến trái chiều, chị Ly cho biết chỉ chia sẻ trải nghiệm cá nhân, không nêu đích danh cơ sở và mong sự việc được nhìn nhận từ nhiều phía, không đẩy vấn đề đi quá xa.
Thạc sĩ Lê Thế Hiển, giảng viên khoa Quản trị Du lịch, Đại học Kinh tế - Tài chính TP HCM (UEF), nhận định khi giá đã được niêm yết, tranh cãi đắt hay rẻ thuộc về cảm nhận cá nhân.
"Tuy nhiên, để giữ hình ảnh điểm đến, cơ sở kinh doanh nên có sự linh hoạt và tư vấn kỹ cho khách trước khi phục vụ", ông Hiển nói.
Sau bài đăng của chị Ly, hôm 1/5 một tài xế Grab chở khách đến Huế cũng chia sẻ trải nghiệm tại quán cơm Bà Chủ với suất ăn giá 100.000 đồng. Người này cho rằng mức giá cao hơn đáng kể so với các suất ăn tương tự tại Đà Nẵng, vốn chỉ khoảng 30.000 - 40.000 đồng.
Đại diện UBND phường Thuận Hóa cho biết sẽ tiếp tục giám sát, yêu cầu các hộ kinh doanh niêm yết giá công khai và ứng xử văn minh để xây dựng môi trường du lịch an toàn cho cố đô.
Trong dịp 30/4 - 01/5, tổng lượng khách du lịch đến thành phố Huế trong 5 ngày (từ 29/4-03/5) ước đạt khoảng 610.000 lượt, tăng 73,7% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khách quốc tế ước đạt 164.000 lượt, tăng 129%. Doanh thu từ du lịch ước đạt 1350 tỷ đồng, tăng 85%.
