Nghị quyết về quyền hạn chiến tranh được các nghị sĩ Dân chủ đệ trình lên Hạ viện Mỹ, yêu cầu Tổng thống Donald Trump phải được quốc hội phê chuẩn trước khi ra lệnh sử dụng vũ lực, nhấn mạnh rằng Hiến pháp Mỹ chỉ cho phép quốc hội, chứ không phải tổng thống, phát động chiến tranh.
Trong cuộc bỏ phiếu ngày 16/4, nghị quyết bị Hạ viện do phe Cộng hòa kiểm soát, bác bỏ với 214 phiếu chống, 213 phiếu thuận. Gần như toàn bộ nghị sĩ Cộng hòa phản đối nghị quyết, trừ nghị sĩ Thomas Massie bỏ phiếu thuận và nghị sĩ Warren Davidson của bang Ohio bỏ phiếu “có mặt”, tương đương phiếu trắng. Ở phía Dân chủ, nghị sĩ Jared Golden của bang Maine bỏ phiếu chống.
Nghị quyết bị bác bỏ một ngày sau khi đề xuất tương tự không vượt qua được Thượng viện.
Kể từ khi xung đột Iran bùng phát, đây là lần thứ hai Hạ viện Mỹ bác bỏ nghị quyết nhằm hạn chế thẩm quyền phát động chiến tranh của ông Trump. Theo giới quan sát, cuộc bỏ phiếu tại Hạ viện cho thấy ông Trump vẫn được các đồng minh Cộng hòa tại quốc hội ủng hộ trong chính sách đối với Iran.
Quốc hội Mỹ năm 1973 thông qua Đạo luật Quyền hạn Chiến tranh, quy định tổng thống Mỹ không được phép điều động quân đội tham gia xung đột kéo dài khi chưa được quốc hội phê chuẩn.
Tuy nhiên, các đời tổng thống Mỹ từ cả hai đảng từ lâu cho rằng những quy định về quyền phát động chiến tranh của tổng thống trong Hiến pháp không áp dụng đối với các chiến dịch quân sự ngắn hạn, hoặc trong trường hợp an ninh quốc gia đối mặt mối đe dọa khẩn cấp.
Nhà Trắng và gần như toàn bộ nghị sĩ Cộng hòa ủng hộ ông Trump tại quốc hội cho rằng việc ông ra lệnh tấn công Iran là hợp pháp và nằm trong “thẩm quyền tổng tư lệnh”, nhằm bảo vệ nước Mỹ bằng các chiến dịch quân sự hạn chế.
Dù đạt thỏa thuận ngừng bắn hai tuần từ ngày 7/4, Mỹ và Iran vẫn còn bất đồng về nhiều vấn đề trong quá trình đàm phán, mấu chốt là chương trình hạt nhân của Tehran. Mỹ được cho là đề xuất đình chỉ chương trình làm giàu uranium của Iran 20 năm, trong khi Tehran đưa ra mốc 5 năm và bị Washington bác bỏ.
Hai bên được cho là sẽ nối lại đàm phán trong những ngày tới. Ông Trump ngày 16/4 tuyên bố Iran đã đồng ý bàn giao uranium cho Mỹ, nhưng không nêu bằng chứng. Giới chức Iran chưa lên tiếng về thông tin, Tehran trước đây cũng chưa phát bất kỳ tín hiệu công khai nào cho thấy họ sẽ từ bỏ kho uranium làm giàu.
Hải quân Mỹ bắt đầu phong tỏa các cảng Iran từ 13/4 nhằm gây thêm sức ép để Tehran nhượng bộ trong các cuộc đàm phán. Lầu Năm Góc ngày 16/4 đe dọa tiếp tục tấn công Iran nếu không đạt thỏa thuận. Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine cho biết các lực lượng Mỹ “sẵn sàng nối lại chiến dịch tác chiến quy mô lớn gần như ngay lập tức”.
Tại cuộc họp HĐBA LHQ về an ninh hàng hải, Thứ trưởng Ngoại giao Nhật Bản Ayano Kunimitsu nói Tokyo quan ngại sâu sắc trước tình hình ở Hoa Đông và Biển Đông.
Nhà ngoại giao nhắc lại lập trường của Nhật Bản phản đối mọi mưu đồ thay đổi hiện trạng bằng vũ lực, cũng như những hành vi cản trở tự do hàng hải lẫn hàng không đi qua những vùng biển trên, theo Reuters hôm 28.4.
Cũng tại cuộc họp, ông Stavros Lambrinidis, Trưởng phái đoàn EU tại Liên Hiệp Quốc, cũng nêu bật tình trạng căng thẳng ở Biển Đông, và điều này đang gây cản trở cho tuyến hàng hải then chốt của thế giới và thách thức trật tự quốc tế dựa trên luật lệ.
Cả đại diện Nhật Bản lẫn EU đều không đề cập tên Trung Quốc trong các phát biểu riêng của họ.
Tuy nhiên, Phó đại sứ Trung Quốc tại Liên Hiệp Quốc Tôn Lỗi gọi các phát biểu của phía Nhật là "vô căn cứ", và "thay trắng đổi đen". Ông Lỗi cũng cho rằng đại diện EU nên "tránh đưa ra những nhận định thiếu cơ sở và thiếu trách nhiệm về vấn đề Biển Đông".
Nhà ngoại giao Trung Quốc cáo buộc Nhật Bản gần đây đưa tàu đến khiêu khích ở eo biển Đài Loan, cũng như có kế hoạch mở rộng quân sự thông qua các động thái nới lỏng hạn chế xuất khẩu vũ khí sát thương, triển khai tên lửa tấn công và gia tăng chi tiêu cho lực lượng phòng vệ.
Trước đó, trong tháng 4, tàu khu trục JS Ikazuchi của Nhật Bản đã đi qua eo biển Đài Loan, mà theo Bắc Kinh gọi là "hành vi khiêu khích có chủ đích".
"Lực lượng Hiệp đồng Quân binh chủng Vùng được triển khai trên lãnh thổ Belarus, cùng các hệ thống phòng thủ hiện đại và vũ khí hạt nhân chiến thuật của Nga đang che chắn một cách tin cậy cho biên giới phía tây của Nhà nước Liên minh và CSTO, tạo ra một thế đối trọng với Ukraine và lực lượng NATO đóng tại những quốc gia láng giềng”, Bộ Ngoại giao Nga hôm 13/6 cho biết.
CSTO là viết tắt của Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể, một liên minh quân sự khu vực bao gồm 6 quốc gia thuộc Liên Xô cũ: Nga, Armenia, Belarus, Kazakhstan, Kyrgyzstan và Tajikistan.
Bộ Ngoại giao Nga nói thêm rằng Nga và Belarus trong những năm gần đây đã thực hiện các biện pháp nghiêm túc nhằm tăng cường không gian phòng thủ và an ninh chung của Nhà nước Liên minh (Nga và Belarus) trong bối cảnh tình hình chính trị và quân sự toàn cầu đầy biến động.
Theo chính sách nhà nước của Nga về răn đe hạt nhân được công bố vào năm 2024, Nga coi một cuộc tấn công vũ trang vào Belarus là một hành vi chống lại toàn bộ Nhà nước Liên minh, cho phép nước này sử dụng vũ khí hạt nhân để chống lại đối phương.
Vào đầu tháng 10 năm ngoái, Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết Nga không triển khai vũ khí hạt nhân chiến thuật ở bất kỳ nơi nào khác ngoại trừ Belarus. Ông nói thêm rằng Nga sở hữu lực lượng chiến lược hiện đại nhất trong số các quốc gia có năng lực hạt nhân.
Belarus có chung đường biên giới với Nga, Ukraine và ba quốc gia thành viên của liên minh NATO. Nga đã bố trí các vũ khí hạt nhân tại Belarus vào năm 2023, sau những yêu cầu lặp đi lặp lại từ phía Minsk viện dẫn các chính sách gây hấn của phương Tây. Kể từ đó đến nay, Nga và Belarus đã định kỳ tổ chức các cuộc diễn tập hạt nhân.
Moscow cũng đã triển khai hệ thống tên lửa siêu thanh Oreshnik có khả năng mang đầu đạn hạt nhân tại đây vào năm ngoái.
Tổng thống Vladimir Putin nhấn mạnh quyền kiểm soát của Moscow đối với việc sử dụng các tên lửa này. Vào năm 2024, Điện Kremlin đã công bố một học thuyết hạt nhân sửa đổi, trong đó đặt Belarus dưới chiếc ô hạt nhân của Nga.
Đầu năm nay, Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko cho biết Minsk không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tăng cường phòng thủ, đồng thời chỉ ra việc tiếp tục xây dựng lực lượng quân sự tại các quốc gia NATO ở châu Âu, đặc biệt là Ba Lan.
Vào cuối tháng 4, truyền thông Ba Lan đưa tin Warsaw và Paris đang lên kế hoạch cho các cuộc tập trận quân sự chung liên quan đến các cuộc tấn công thông thường và hạt nhân mô phỏng vào Nga và Belarus.
"Tôi tới đó và nhìn thấy 7 người, với những cơn sóng dữ bên dưới gần như trùm lên họ", Pete Collins, chỉ huy Cơ quan Khẩn cấp Bang New South Wales tại Eurobodalla, ngày 24/4 kể về nỗ lực giải cứu được họ thực hiện ba ngày trước. "Điều tồi tệ nhất là nếu sóng dâng cao hơn chút nữa, họ sẽ bị cuốn trôi ra biển".
Đây là lần đầu tiên giới chức Australia cung cấp thông tin chi tiết về cuộc giải cứu. Gia đình gồm 4 người lớn và ba trẻ em sáng 21/4 đi dạo trên bãi biển phía đông Australia thì thủy triều dâng cao, chặn mọi lối vào bờ.
Khi những con sóng cao tới 4,8 mét ập tới, họ phải leo lên vách núi và mắc kẹt trên vách đá gần như thẳng đứng.
Lực lượng cứu nạn ban đầu lên kế hoạch sử dụng trực thăng để giải cứu nhóm người mắc kẹt. Tuy nhiên, khi trực thăng đến hiện trường, họ nhận ra rằng luồng gió từ cánh quạt có thể thổi bay những người mắc kẹt khỏi vách đá.
Collins và đồng đội quyết định giải cứu bằng phương pháp đu dây từ trên đỉnh vách đá xuống, dù phương án này tiềm ẩn rủi ro dây cứu nạn có thể bị mảnh đá sắc nhọn cứa đứt.
Quá trình giải cứu kéo dài hơn ba tiếng. Nhân viên cứu nạn luân phiên đu dây từ trên đỉnh xuống vách đá, tiếp cận và đưa từng người mắc kẹt lên trên từ độ cao 40 mét. Họ đưa thành viên ít tuổi nhất lên trước, bởi cô bé đang có dấu hiệu hạ thân nhiệt.
"Khi chúng tôi kéo họ khỏi vách đá, tay họ bám chặt tới mức trắng bệch, nhưng ai cũng vui mừng vì cuối cùng cũng lên tới đỉnh", Collins nhớ lại.
Ông nói thêm mọi người đều "kiệt sức" khi cuộc giải cứu kết thúc "nhưng mọi thứ đều tốt đẹp và tôi rất tự hào về đội ngũ của mình". Giới chức cho hay nếu chiến dịch cứu nạn chậm một chút và sóng cao thêm khoảng 30 cm, toàn bộ gia đình này có thể đã bị cuốn xuống biển.
