Đu dây giải cứu gia đình 7 người kẹt trên vách đá giữa sóng dữ

Trong một thời gian dài, đổi mới được xem là quá trình có thể thiết kế và kiểm soát - doanh nghiệp lập kế hoạch, đầu tư nghiên cứu, rồi triển khai theo kịch bản định trước. Nhưng tư duy đó đang sụp đổ.

Sự rút ngắn của chu kỳ công nghệ, vòng đời sản phẩm co lại và hành vi tiêu dùng biến động liên tục đã buộc doanh nghiệp phải đổi mới ngay trong khi đang hành động - không có kịch bản, không có thời gian chờ đợi. Chính tại điểm này, lãnh đạo ngẫu hứng nổi lên như một năng lực chiến lược không thể thiếu.

Điều cần làm rõ ngay: ngẫu hứng không đồng nghĩa với tùy hứng. Ẩn dụ từ nhạc Jazz nói lên điều này rõ nhất - để có thể ngẫu hứng và thăng hoa, cả ban nhạc phải luyện tập hết sức nghiêm túc. Lãnh đạo ngẫu hứng là năng lực trình độ cao, đòi hỏi sự kết hợp giữa chuyên môn sâu, khả năng nhận diện tín hiệu nhanh và năng lực ra quyết định - thực thi gần như đồng thời.

Ở cấp độ tổ chức, ngẫu hứng không phải là hành vi cá nhân mà là năng lực tập thể, được hình thành qua cách đội ngũ phối hợp, học hỏi và phản ứng trong thời gian thực.

Nghiên cứu từ gần 3.000 doanh nghiệp tại Anh (của các học giả Anh và Mỹ, công bố trên tạp chí British Journal of Management năm 2023) cho thấy: mức độ ngẫu hứng có cấu trúc càng cao thì hiệu quả đổi mới càng lớn.

Về bản chất, ngẫu hứng tổ chức là sự hội tụ giữa thiết kế và thực thi trong cùng một thời điểm, xóa bỏ khoảng cách truyền thống giữa "lập kế hoạch" và "hành động". Tổ chức chuyển từ vận hành tuyến tính sang trạng thái thích nghi liên tục, trong đó quyết định được điều chỉnh theo phản hồi tức thời từ môi trường.

Năng lực này được cấu thành bởi ba trụ cột: phản ứng nhanh với tín hiệu mới, thích nghi trong phạm vi mục tiêu chiến lược, và giao tiếp - phối hợp liên tục cả bên trong lẫn bên ngoài tổ chức.

Trong mô hình này, vai trò của người lãnh đạo không còn là "nhạc trưởng kiểm soát" mà là "người kích hoạt". Lãnh đạo không điều khiển từng hành động, mà tạo ra môi trường để năng lực tập thể được phát huy tối đa - thông qua khả năng lắng nghe sâu, sẵn sàng chia sẻ vai trò lãnh đạo, chấp nhận sai lầm như dữ liệu học hỏi, và đặt mục tiêu chung cao hơn cái tôi cá nhân.

Một nghịch lý quan trọng xuất hiện: trong tư duy truyền thống, kiểm soát là điều kiện để đạt hiệu quả. Nhưng trong đổi mới không kịch bản, kiểm soát quá mức lại trở thành rào cản. Khi tổ chức bị bao phủ bởi quy trình cứng nhắc, báo cáo dày đặc và các tầng phê duyệt, khả năng ngẫu hứng bị bóp nghẹt.

Ngược lại, buông bỏ hoàn toàn cấu trúc cũng dẫn đến hỗn loạn. Hiệu quả vì vậy không nằm ở việc tối đa hóa kiểm soát, mà ở chỗ thiết lập một cấu trúc tối giản - "vừa đủ" để định hướng nhưng không kìm hãm sáng tạo.

Thách thức này càng phức tạp hơn trong kỷ nguyên số, khi doanh nghiệp đối mặt với tình trạng quá tải thông tin. Tiếp nhận quá nhiều dữ liệu không làm tăng năng lực đổi mới - ngược lại, có thể gây ra "tê liệt phân tích", làm chậm ra quyết định và suy giảm chất lượng sáng tạo.

Lãnh đạo ngẫu hứng vì thế không phải là người thu thập nhiều thông tin hơn, mà là người biết lọc bỏ để giữ lại điều quan trọng nhất, từ đó duy trì khả năng phản ứng nhanh và chính xác.

Tại Việt Nam, nơi doanh nghiệp đang chịu áp lực kép từ biến động toàn cầu và yêu cầu chuyển đổi trong nước, lãnh đạo ngẫu hứng không còn là lựa chọn mang tính phong cách - mà là yêu cầu mang tính chiến lược.

Thực tiễn từ các doanh nghiệp lớn cho thấy chính khả năng phá vỡ kịch bản cũ và vận hành theo logic ngẫu hứng có cấu trúc đã tạo ra tăng trưởng trong những giai đoạn bất định nhất.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

"Đến thời điểm nào đó, Ukraine sẽ ký kết thỏa thuận ngừng bắn và hy vọng sau đó là hiệp định hòa bình với Nga. Khi đó, một phần lãnh thổ của Ukraine có thể sẽ không còn thuộc về họ nữa", Thủ tướng Đức Friedrich Merz nói tại một sự kiện ở Marsberg, bang North Rhine-Westphalia hôm nay.

Theo ông Merz, thỏa thuận hòa bình tiềm năng với Nga là điều mà Ukraine cần đạt được để mở đường cho tiến trình gia nhập Liên minh châu Âu (EU). Nga đã nhiều lần yêu cầu Ukraine nhượng bộ lãnh thổ để đạt thỏa thuận hòa bình, trong khi Kiev kiên quyết từ chối.

Theo dữ liệu của Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), trụ sở tại Mỹ, Nga đã kiểm soát thêm khoảng 13% lãnh thổ của Ukraine kể từ khi bắt đầu xung đột hồi tháng 2/2022. Nếu tính cả Crimea và các phần ở Donbass mà Nga kiểm soát trước đó, tỷ lệ này vào khoảng 20%.

Ông Merz thêm rằng nếu Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky muốn truyền đạt thông điệp này tới người dân và nhận được ủng hộ của đa số, "ông ấy cần tổ chức trưng cầu dân ý và nói với người dân rằng 'tôi đã mở đường cho các bạn đến châu Âu'".

Tiến trình gia nhập EU của Ukraine từng bị Thủ tướng Hungary Viktor Orban ngăn cản. Tuy nhiên, thất bại của ông Orban trong cuộc bầu cử đầu tháng này đã làm dấy lên hy vọng rằng quá trình có thể được thúc đẩy. Hiện tại, Ukraine đang giữ tư cách ứng viên chính thức của EU.

Tuy nhiên, ông Merz cảnh báo không nên quá lạc quan về viễn cảnh Ukraine gia nhập EU nhanh chóng. Ông nói rằng Ukraine không thể gia nhập khối khi đang trong chiến tranh và trước tiên phải đáp ứng các tiêu chí nghiêm ngặt, bao gồm cả tiêu chí về pháp luật và chống tham nhũng.

"Ông Zelensky từng nêu ý tưởng Ukraine trở thành thành viên EU vào ngày 1/1/2027. Điều đó không khả thi. Ngay cả mốc 1/1/2028 cũng không thực tế", ông Merz nói.

Thủ tướng Đức đề xuất thực hiện các bước trung gian như trao cho Ukraine vai trò quan sát viên trong các thể chế của EU. Ông nói đề xuất này đã nhận được sự tán thành của nhiều lãnh đạo châu Âu tại hội nghị thượng đỉnh tuần trước ở Cyprus, nơi ông Zelensky cũng tham dự.

Tuần trước, EU phê duyệt khoản vay trị giá 90 tỷ euro (gần 106 tỷ USD) cho Ukraine, giúp trang trải phần lớn nhu cầu ngân sách của nước này cho đến năm 2027, dù nội bộ khối vẫn còn bất đồng về tốc độ của các cuộc đàm phán gia nhập với Ukraine.

Tin Gốc: Vnexpress

Sáng 23-4 (theo giờ Việt Nam), Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) đăng trên nền tảng X:

"Các lực lượng Mỹ đã ra lệnh cho 29 tàu phải quay đầu hoặc trở lại cảng, là một phần trong cuộc phong tỏa của Mỹ đối với Iran.

Trong 24 giờ qua, truyền thông tường thuật nhiều tàu thương mại đã vượt qua được vòng phong tỏa, trong đó nêu tên các tàu M/V Hero II, M/V Hedy và M/V Dorena làm ví dụ. Tuy nhiên, những báo cáo này là không chính xác.

Là một phần trong đoàn tàu vận chuyển hàng triệu thùng dầu ra thị trường, các tàu Hero II và Hedy không hề vượt qua được vòng phong tỏa. Thực tế, hai tàu chở dầu treo cờ Iran này đang neo đậu tại Chah Bahar, Iran, sau khi bị lực lượng Mỹ chặn lại trong tuần này.

Trong khi đó, tàu khu trục của Hải quân Mỹ đang đi theo tàu Dorena tại Ấn Độ Dương, sau khi tàu này cố vi phạm lệnh phong tỏa.

Quân đội Mỹ có khả năng hoạt động trên toàn cầu. Các lực lượng Mỹ đang hoạt động và thực thi lệnh phong tỏa trên khắp Trung Đông và khu vực bên ngoài".

Ngày 22-4, cuộc bỏ phiếu lần thứ năm về nghị quyết quyền hạn chiến tranh nhằm chấm dứt chiến dịch quân sự của Tổng thống Donald Trump tại Iran đã không được thông qua, với 51 phiếu chống và 46 phiếu thuận.

Trước cuộc bỏ phiếu, lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Mỹ Chuck Schumer cho rằng "ông Trump đã đưa ra những lời hứa suông về việc chấm dứt cuộc chiến của mình suốt nhiều tuần qua", và cuộc bỏ phiếu này mang đến cho "những con rối của Đảng Cộng hòa tại Thượng viện cơ hội lần thứ năm để làm điều đó".

Theo Hãng tin Anadolu, ngày 22-4, Liên hợp quốc đã chỉ trích Israel về một vụ xâm nhập mới vào lãnh thổ Syria, cảnh báo rằng các hành động vi phạm lặp đi lặp lại như vậy đang đe dọa tiến trình chuyển tiếp chính trị "mong manh" của Syria, đồng thời yêu cầu chấm dứt ngay lập tức các hành động khiêu khích.

"Trước hết, tôi xin lưu ý hoạt động quân sự của Israel tại miền nam Syria tiếp tục vi phạm các thỏa thuận hiện có và luật pháp quốc tế" - ông Claudio Cordone, Phó đặc phái viên Liên hợp quốc về Syria, phát biểu tại phiên họp về Syria của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.

Ông nói rằng các lực lượng Israel đang thực hiện các cuộc xâm nhập gần như hằng ngày, dựng chốt kiểm soát và bắt giữ công dân Syria.

Ông đặc biệt nêu một sự việc xảy ra gần đây, trong đó "hàng chục người Israel đã vượt qua vài trăm mét vào khu vực phân cách gần làng Hadar". Ông kêu gọi Israel chấm dứt các hành vi vi phạm, tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Syria.

Sáng 23-4, Hãng tin AFP bình luận: Bằng việc gia hạn thỏa thuận ngừng bắn với Iran vô thời hạn, Tổng thống Mỹ Donald Trump dường như đang tìm cách thoát ra khỏi cuộc chiến tốn kém này, nhưng Tehran có thể không sẵn sàng trao cho ông chiến thắng.

Ông Trump vẫn kiên quyết duy trì lệnh phong tỏa đối với các cảng của Iran, trong khi Iran yêu cầu Mỹ phải chấm dứt phong tỏa trước khi có thể xem xét bất kỳ thỏa thuận nào nhằm kết thúc cuộc chiến do Israel và Mỹ phát động vào ngày 28-2.

Đối với ông Trump - người thường tự hào về khả năng đạt được các thỏa thuận lớn nhanh chóng, việc đàm phán với Cộng hòa Hồi giáo Iran hiện nay cho thấy sự tương phản hoàn toàn. Bên phía Iran là những nhà ngoại giao kiên trì, sẵn sàng theo đuổi một cuộc đấu tranh dài hạn để đối phó một kẻ thù mà họ coi là không thành thật.

"Ông Trump thực ra có thể leo thang hơn nữa và sa vào những hành động quân sự liều lĩnh hơn. Nhưng cho đến nay, ông ấy đã dừng việc tự đẩy mình vào một cái hố sâu hơn" - ông Alex Vatanka, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Trung Đông, nhận định.

Đối với ông Trump - người từng vận động tranh cử với cam kết tránh can thiệp quân sự, cuộc chiến này đã trở thành một thảm họa chính trị, khi ông vấp phải sự phản đối ngay cả từ một bộ phận cử tri ủng hộ Đảng Cộng hòa.

Đáp lại các cuộc tấn công, Iran đã tăng cường kiểm soát eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu toàn cầu, khiến người tiêu dùng Mỹ phải trả giá xăng cao hơn trong nhiều tháng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Ngày 22-4, lực lượng cứu hộ cho biết họ đã tìm thấy thi thể của nhà báo người Lebanon Amal Khalil sau khi bà thiệt mạng trong cuộc không kích của Israel vào một thị trấn ở miền nam Lebanon.

Văn phòng báo chí của Cơ quan Phòng vệ dân sự cho biết lực lượng cứu hộ đã "tìm thấy thi thể của nhà báo Amal Khalil, người đã thiệt mạng trong cuộc không kích nhắm vào một ngôi nhà ở thị trấn al-Tiri".

Nơi bà làm việc, báo Al-Akhbar của Lebanon, cũng xác nhận bà đã thiệt mạng. Trong khi đó, Bộ trưởng Thông tin Lebanon Paul Morcos nói rằng "việc nhắm mục tiêu vào các nhà báo là tội ác tàn bạo".

Tin Gốc: Tuổi Trẻ