Myanmar ân xá cựu Tổng thống Win Myint, giảm án cho bà Aung San Suu Kyi

Giới chức Mỹ hồi đầu tháng 4 thông báo giải cứu thành công một đại tá là phi công buồng sau trên tiêm kích F-15E bị bắn hạ ở miền nam Iran. Đại tá này sau khi nhảy dù đã phải lẩn trốn lực lượng Iran trong khoảng hai ngày trước khi được Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) phát hiện vị trí ẩn nấp ở một khe núi.

Giám đốc CIA John Ratcliffe cho biết phi công trên "vô hình với kẻ thù, nhưng với CIA thì không". Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố lực lượng nước này có thể nhìn thấy "thứ gì đó chuyển động" trên sườn núi vào ban đêm ở khoảng cách xa tới gần 65 km.

Giới chức Mỹ không tiết lộ đã sử dụng công nghệ gì. Dù vậy, báo New York Post dẫn hai nguồn tin giấu tên cho biết CIA đã dùng một hệ thống bí mật được gọi là Ghost Murmur (Tiếng thì thầm của Bóng ma), do hãng Lockheed Martin phát triển, để tìm kiếm phi công. Công cụ này có khả năng phát hiện tín hiệu điện từ được phát ra từ nhịp tim con người ở khoảng cách rất xa.

Tổng thống Trump sau đó xác nhận với New York Post rằng Ghost Murmur đã đóng vai trò "rất quan trọng" trong chiến dịch tìm kiếm phi công F-15 bị mắc kẹt ở Iran. Ông tuyên bố đây là công cụ chưa từng được biết đến trước đó.

"Mọi người đều ngạc nhiên", Tổng thống Mỹ cho hay. "Chúng tôi có rất nhiều thứ mà chưa ai nghe đến bao giờ, cũng như các thiết bị mà chưa ai từng nghĩ tới". Dù vậy, ông không xác nhận phương thức hoạt động của Ghost Murmur.

Haley Fuller, cựu đại úy thủy quân lục chiến Mỹ và hiện là bình luận viên trên trang Military.com, trong bài phân tích ngày 21/4 cho rằng Ghost Murmur có thể là "bước nhảy vọt lớn" trong công nghệ cảm biến.

Theo Fuller, tim người khi đập tạo ra xung điện, từ đó sản sinh ra từ trường. Giới khoa học đo từ trường này bằng kỹ thuật gọi là từ tâm đồ, vốn được sử dụng làm công cụ nghiên cứu và y học trong hàng thập kỷ qua.

Dù vậy, tín hiệu từ mà tim người sinh ra rất yếu. Ngay cả trên bề mặt cơ thể, tín hiệu này cũng yếu hơn hàng triệu lần so với từ trường Trái Đất, nên rất khó đo được trong điều kiện bình thường.

"Trên thực tế, các nhà khoa học chỉ đo được tín hiệu đó ở khoảng cách rất ngắn, thường là cách ngực trong vòng khoảng 10 cm, và chỉ cần tăng một chút cũng khiến tín hiệu nhanh chóng mờ đi và lẫn vào nhiễu nền", Fuller cho hay.

Patrick Maletinsky, chủ nhiệm khoa vật lý tại Đại học Basel ở Thụy Sĩ, cũng cho biết các công nghệ đã được công khai chỉ có thể phát hiện nhịp tim ở khoảng cách rất ngắn, không quá vài cm. "Hạn chế chính là từ trường của tim sẽ suy yếu rất nhanh theo khoảng cách", ông nói.

Trong trường hợp mục tiêu ở cách hàng chục km, cường độ tín hiệu sẽ yếu hơn từ hàng tỷ đến hàng tỷ tỷ lần so với độ nhạy của cả những từ kế hiện đại nhất, trong đó có cảm biến lượng tử, theo Maletinsky.

"Nếu một hệ thống như vậy thật sự tồn tại, đây sẽ là bước đột phá vượt xa mọi thứ đã được ghi nhận trong các tài liệu khoa học", ông nhận định.

Fuller cho biết các hệ thống từ tâm đồ truyền thống sử dụng những thiết bị giao thoa lượng tử siêu dẫn (SQUID), đòi hỏi phải làm lạnh ở nhiệt độ rất thấp và vận hành trong môi trường được che chắn để lọc bỏ nhiễu nền.

Tuy nhiên, hệ thống Ghost Murmur của CIA ứng dụng cách tiếp cận mới là đo từ trường bằng tâm khiếm khuyết Nitrogen-Vacancy (NV). Đây là kỹ thuật sử dụng các khiếm khuyết trong kim cương nhân tạo để phát hiện từ trường bằng cách đo sự thay đổi về độ quay của electron khi được chiếu tia laser.

Ưu điểm của phương pháp này là cảm biến NV có thể hoạt động ở nhiệt độ phòng và nhỏ gọn hơn, nên dễ ứng dụng hơn so với các hệ thống cũ, theo Fuller.

Nguồn tin của New York Post cho biết cảm biến NV đã được CIA sử dụng kết hợp với công nghệ trí tuệ nhân tạo để lọc bỏ nhiễu nền, từ đó phát hiện được tín hiệu nhịp tim của phi công ở khoảng cách lớn hơn nhiều so với bình thường.

Người này thêm rằng vùng nông thôn ở Iran, nơi phi công được tìm thấy, là môi trường lý tưởng nhất có thể để ứng dụng Ghost Murmur vì có mức độ nhiễu điện từ thấp, đồng thời hầu như không có người ở nên không phát ra tín hiệu gây nhiễu. Sự tương phản nhiệt vào ban đêm giữa cơ thể người và bề mặt sa mạc giúp lực lượng Mỹ có thêm dữ liệu để xác định vị trí phi công.

"Thông thường tín hiệu này rất yếu, chỉ có thể đo được trong môi trường bệnh viện khi đặt cảm biến gần sát ngực", nguồn tin cho hay. "Thiết bị này hoạt động tốt nhất trong môi trường hoang vu, ít nhiễu và cần rất nhiều thời gian để xử lý".

Dựa trên thông tin được mô tả, Thad Walker, giáo sư vật lý tại Đại học Wisconsin-Madison ở Mỹ, dự đoán Ghost Murmur là từ kế NV, có thể là dạng cụm, được gắn trên thiết bị bay không người lái.

Ông cho hay các từ kế NV dân sự mà ông từng tiếp cận không thể đo được nhịp tim ở khoảng cách trên 100 m và phải mất nhiều ngày xử lý tín hiệu.

Chris Duncan, người viết luận án tiến sĩ về từ kế tiên tiến tại Đại học Capitol Technology ở Mỹ hồi năm 2025, cho rằng có khả năng Ghost Murmur đã thực sự hoạt động được như mô tả vì CIA sở hữu "nhiều công nghệ mà chúng ta chưa biết", song cho rằng khoảng cách phát hiện tối đa chỉ là 2-3 km.

Fuller nêu ra vài khả năng, một trong số đó là giới chức Mỹ đã phóng đại thông tin hoặc che giấu phương pháp thật sự được sử dụng trong chiến dịch giải cứu. Khả năng thứ hai là hệ thống này không chỉ dựa vào nhịp tim để hoạt động, mà còn cả các tín hiệu khác như chuyển động, nhiệt và do thiết bị chuyên dụng phát ra.

Các nguồn tin của New York Post cho biết Ghost Murmur đã được kết hợp sử dụng với thiết bị phát tín hiệu định vị do phi công F-15 mang theo. Một nguồn tin nói phi công này được Ghost Murmur phát hiện khi rời khỏi khe núi để sử dụng thiết bị phát tín hiệu định vị do Boeing sản xuất. Quân nhân Mỹ trước đó chỉ dùng thiết bị này một cách hạn chế để tránh bị lực lượng Iran phát hiện.

Dmitry Budker, giảng viên tại Đại học California ở Mỹ, cho rằng bên cạnh Ghost Murmur, CIA có thể đã kết hợp nhiều công nghệ như camera hồng ngoại để phát hiện hơi thở từ xa, hoặc dùng vệ tinh có khả năng chụp ảnh cận cảnh để tìm kiếm phi công.

"Tôi không biết nhiều về những thứ được giữ bí mật, song sẽ rất ngạc nhiên. Đây sẽ là bước đột phá rất lớn", Budker nói, đề cập năng lực được mô tả của Ghost Murmur.

Fuller cũng cho rằng có khả năng Ghost Murmur "thật sự tồn tại và được tích hợp những bước tiến chưa được tiết lộ, vượt xa những gì được nghiên cứu công khai".

Tin Gốc: Vnexpress

Phát biểu trước hàng ngàn người ở thủ đô Caracas vào đêm trước Ngày Quốc tế Lao động, Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguezcho nhấn mạnh đây là "mức tăng đáng kể nhất trong những năm gần đây".

Bà Rodriguez không đưa ra chi tiết cụ thể về mức tăng này, nên không rõ ai sẽ được hưởng lợi. Bà cũng không nói rõ bao nhiêu trong mức thu nhập 240 USD sẽ đến từ lương tối thiểu và bao nhiêu từ tiền trợ cấp.

Hôm 30.4, Tổng thống lâm thời Rodriguez cũng công bố tăng lương hưu thêm 70 USD, nhấn mạnh mức tăng này tương đương 40%. Bà thừa nhận rằng mức tăng mới vẫn "chưa đủ" và hứa sẽ có "kế hoạch đặc biệt dành cho ông bà của chúng ta".

Thông báo về việc tăng thu nhập tối thiểu và tăng lương hưu đã nhận được sự hoan nghênh từ đám đông ở Caracas.

Trong khi đó, AFP dẫn lời một số nhà phân tích Venezuela cho rằng mức tăng này vẫn chưa đủ để trang trải nhu cầu thực phẩm cơ bản của hầu hết người lao động với mức 677 USD mà một gia đình 5 người cần.

Bà Rodriguez nhấn mạnh sự cần thiết của việc tăng lương "có trách nhiệm" mà không làm cho lạm phát tiếp tục leo thang. Được biết, tỷ lệ lạm phát thường niên ở Venezuela trên 600%.

Tin Gốc: Thanh Niên

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei ngày 28/5 chỉ trích những tuyên bố cứng rắn của Tổng thống Mỹ Donald Trump đối với Iran và một số quốc gia khu vực khác, đồng thời bày tỏ sự đoàn kết với Oman.

“Việc đe dọa ném bom một quốc gia thành viên Liên hợp quốc, quốc gia luôn đóng vai trò mang tính xây dựng, hiệu quả và có trách nhiệm đối với hòa bình và an ninh khu vực, đã dành nhiều năm làm trung gian hòa giải trong các tiến trình ngoại giao, và nỗ lực phục vụ hòa bình và ổn định khu vực, không chỉ vi phạm nguyên tắc cấm đe dọa hoặc sử dụng vũ lực, mà còn là một dấu hiệu nguy hiểm khác của việc bình thường hóa hành vi coi nhẹ pháp luật và bắt nạt trong quan hệ quốc tế”, ông Baghaei cảnh báo.

Trước đó, Tổng thống Trump dọa sẽ "thổi bay" Oman nếu quốc gia đồng minh ở Trung Đông này không "biết cư xử" giữa lúc có thông tin Iran đàm phán với Oman để phối hợp thu phí quá cảnh eo biển Hormuz.

"Oman sẽ phải biết cư xử giống như tất cả những nước khác. Bằng không, chúng ta sẽ phải thổi bay họ. Họ hiểu điều đó mà. Rồi họ sẽ ổn thôi”, ông Trump tuyên bố.

Một quan chức trong khu vực cho biết, Tehran đang muốn thuyết phục Oman, một đồng minh của Mỹ, hỗ trợ một cơ chế nhằm thu phí từ các tàu bè đi qua eo biển.

Eo biển Hormuz là tuyến đường trung chuyển chiến lược đối với năng lượng toàn cầu, nhưng gần như đã bị phong tỏa kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran nổ ra hồi cuối tháng 2.

Vấn đề về cơ chế kiểm soát eo biển Hormuz đến nay tiếp tục là điểm nghẽn chính đối với các cuộc hòa đàm của Mỹ và Iran.

Chuyên gia Samir Puri tại Đại học King's College London đã gọi lời đe dọa của Tổng thống Trump về việc "thổi bay" Oman "thực sự đáng ngạc nhiên". Ông lưu ý rằng Oman là bên trung gian chính trước khi Mỹ phát động các cuộc tấn công chống lại Iran vào tháng 2.

"Oman đã đóng vai trò trung gian khéo léo trong khu vực khi cố gắng đứng ngoài một số cuộc xung đột và hỗ trợ hòa giải", ông Puri nói với Al Jazeera.

Ông nói thêm rằng lời đe dọa của Tổng thống Trump đối với Oman dường như nhằm tuyên bố rằng “Iran sẽ không bao giờ kiểm soát được eo biển Hormuz”.

"Tôi không cho rằng việc ném bom Oman sẽ làm thay đổi tính toán của Iran (về Hormuz)", chuyên gia Puri nói, đồng thời cảnh báo những bình luận của Tổng thống Trump gửi "một thông điệp tồi tệ" đến các đồng minh của Mỹ ở Vùng Vịnh.

Iran chỉ trích cuộc tấn công của Mỹ

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cũng cáo buộc các hành động gây hấn quân sự của Mỹ nhằm vào các khu vực thuộc thành phố cảng Bandar Abbas ở phía nam Iran hôm 28/5 đã xâm phạm toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền quốc gia của Iran, vi phạm luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc.

“Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc có nghĩa vụ thực hiện trách nhiệm pháp lý của mình để buộc Mỹ phải chịu trách nhiệm”, ông Baghaei nói.

Người phát ngôn cũng chỉ ra việc Mỹ tiếp tục vi phạm thỏa thuận ngừng bắn với Iran, đặc biệt là các cuộc tấn công vào tàu thương mại ở vùng Vịnh Ba Tư và vùng biển quốc tế, cũng như các cuộc không kích vào các khu vực phía nam của Iran trong vài ngày qua.

Ông nhấn mạnh quyết tâm của Iran trong việc thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ chủ quyền quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ theo Điều 51 của Hiến chương Liên hợp quốc.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) tuyên bố, để đáp trả hành động gây hấn của Mỹ, Iran đã phát động các cuộc tấn công trả đũa vào một căn cứ của Mỹ trong khu vực.

Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), vào ngày 27/5, Iran đã phóng một tên lửa đạn đạo về phía Kuwait và đã bị lực lượng Kuwait đánh chặn thành công.

“Hành động vi phạm lệnh ngừng bắn nghiêm trọng này của Iran xảy ra chỉ vài giờ sau khi lực lượng Iran phóng 5 máy bay không người lái tấn công một chiều, gây ra mối đe dọa rõ ràng ở trong và gần eo biển Hormuz. Tất cả máy bay không người lái đều bị lực lượng Mỹ đánh chặn thành công, đồng thời ngăn chặn vụ phóng máy bay không người lái thứ 6 từ một địa điểm kiểm soát mặt đất của Iran ở Bandar Abbas”, CENTCOM cho biết thêm.

Tin Gốc: Dân Trí