iPhone 17 Pro dễ trầy xước, thợ Trung Quốc ‘hô biến’ như mới

Khoảng 10 năm trước, gần như tối nào tan ca khỏi công ty, Phan Hoàng, nhân viên IT Helpdesk tại Hà Nội, cũng tranh thủ chạy thêm vài cuốc "cài Win dạo". Trong balo khi đó luôn có USB cứu hộ, bộ cài Windows, Office, Photoshop, AutoCAD cùng đủ loại phần mềm crack (bẻ khóa) vốn được tải từ các diễn đàn. Khách của anh chủ yếu là sinh viên mới mua máy tính, dân văn phòng hoặc cửa hàng nhỏ muốn tiết kiệm chi phí.

Không riêng Hoàng, "cài Win dạo" trở thành nghề tay trái của nhiều sinh viên công nghệ cách đây nhiều năm. Chỉ cần biết "ghost" máy, bẻ khóa Office hay tìm key kích hoạt Windows, họ có thể kiếm vài trăm nghìn mỗi tối.

Tuy nhiên khoảng 5 năm gần đây, điện thoại của Hoàng thưa dần các cuộc gọi. "Khách ít hẳn, còn tôi cũng thay đổi quan điểm về bản quyền trong quá trình làm việc nên không còn nhận cài nữa", anh nói.

Từng thuê cài đặt bản crack của Adobe như Photoshop, Premiere, Lightroom, Hùng Vũ (29 tuổi) cho biết khi còn là sinh viên, anh mê chụp ảnh nhưng thấy trả phí tốn kém. Tuy nhiên, sau khi làm nhiếp ảnh toàn thời gian, anh bắt đầu trả phí cho các phần mềm phục vụ công việc. Ngoài yếu tố đạo đức nghề nghiệp, anh cho rằng phần mềm bản quyền mang lại sự ổn định và yên tâm hơn so với bản lậu vốn tiềm ẩn nguy cơ lỗi, mất dữ liệu hoặc dính mã độc.

Câu chuyện của Phan Hoàng hay Hùng Vũ phản ánh sự chuyển dịch tích cực trong văn hóa sử dụng phần mềm ở Việt Nam. Một "nền kinh tế ngầm" từng nở rộ nay thu hẹp, khi người dùng cân nhắc nhiều hơn giữa chi phí bản quyền và rủi ro dữ liệu.

Chia sẻ với VnExpress, ông Hà Mạnh Cường, Phó tổng giám đốc hệ thống Sửa chữa Laptop24h, cho biết trước đây nghề "cài Win dạo" phổ biến, nhưng giờ hầu như biến mất. "Với laptop, gần 100% không còn dùng kiểu Win crack như trước nữa", ông nói.

Nhiều khách hàng chỉ thực sự thay đổi thói quen sau khi gặp sự cố liên quan đến phần mềm lậu. Ông lấy ví dụ trường hợp một bác sĩ tại Hà Nội mang laptop đến "kêu cứu" vì toàn bộ dữ liệu trong máy bị mã hóa. Các file bị khóa là tài liệu phục vụ một công trình nghiên cứu quan trọng.

"Tin tặc yêu cầu trả số tiền mã hóa tương đương khoảng 100 triệu đồng để mở khóa dữ liệu", ông kể. Vị bác sĩ chấp nhận chi tiền nhưng vẫn lo bị lừa tiếp. Sau đó, phía kỹ thuật phải liên hệ bên trung gian để hỗ trợ quá trình trao đổi trước khi dữ liệu được khôi phục.

"Đó chỉ là một trong rất nhiều trường hợp chúng tôi từng gặp", ông nói, thêm rằng khoảng 20% khách hàng đến với hệ thống gặp vấn đề liên quan đến phần mềm, chủ yếu do cài đặt không bản quyền, dẫn đến phát sinh sự cố như máy hoạt động chậm, nóng, không ổn định, mất dữ liệu.

Chuyên gia này khuyến cáo, nhiều người nghĩ các bản crack "miễn phí", nhưng thực tế phải trả giá bằng chính dữ liệu cá nhân. "Nhiều phần mềm bẻ khóa bị cài cắm công cụ theo dõi, đánh cắp dữ liệu. Nó không miễn phí hay giá rẻ, mà âm thầm lấy dữ liệu người dùng", ông nhấn mạnh.

Khi người dùng không còn muốn đánh đổi dữ liệu, nghề "cài Win dạo", công việc từng xuất hiện trong các mẩu tin trên diễn đàn, khu nhà trọ hay quảng cáo "cứu máy tính" dán ở cột điện, cũng "mất đất sống".

Theo đại diện Cục Bản quyền tác giả - Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch, chi phí từng là rào cản với người dân khi tiếp cận phần mềm bản quyền, tuy nhiên mô hình thuê bao linh hoạt đang khiến khoảng cách thu hẹp.

"Nhiều người chưa hình dung đầy đủ giá trị của tài sản trí tuệ. Nhưng cùng với quá trình chuyển đổi số, người dân bắt đầu hiểu sử dụng phần mềm bản quyền không chỉ là tuân thủ pháp luật, mà còn giúp bảo vệ dữ liệu và uy tín của chính mình", bà Phạm Thị Kim Oanh, Phó cục trưởng Bản quyền tác giả, cho hay.

Tin Gốc: Vnexpress

Bỏ tiền triệu mua SIM, mỗi ngày nhận hàng chục cuộc gọi đòi nợ

Anh Lâm, 33 tuổi, sống tại TPHCM, cho biết từng bỏ 1,6 triệu đồng để mua một SIM số đẹp có đầu số 09, đuôi số trùng với biển số xe cá nhân. SIM được anh mua tại một cửa hàng điện thoại di động bình dân.

Sau khi nhận SIM, anh mang ra điểm giao dịch của nhà mạng để xác thực thông tin căn cước và đăng ký chính chủ. Tuy nhiên, rắc rối bắt đầu xuất hiện khi anh dùng số điện thoại này để tạo tài khoản Zalo.

“Khi đăng ký, tôi mới phát hiện số này từng có người sử dụng trước đó. Sau đó là hàng loạt tình huống rất phiền phức xảy ra”, anh Lâm kể.

Theo anh, từ ngày sử dụng SIM mới, anh thường xuyên nhận được cuộc gọi từ các công ty tài chính yêu cầu trả nợ. Không chỉ vậy, khi dùng số điện thoại này để đăng nhập các nền tảng mạng xã hội, hệ thống còn thông báo tài khoản từng vi phạm tiêu chuẩn cộng đồng.

“Ngoài các cuộc gọi đòi nợ, tôi còn nhận nhiều tin nhắn quảng cáo, nội dung phản cảm gửi đến liên tục. Có thời điểm mỗi ngày tôi nhận cả chục cuộc gọi làm phiền”, anh nói.

Dù cảm thấy mệt mỏi, anh Lâm vẫn chưa muốn bỏ SIM vì tiếc số đẹp đã mua. Anh cho rằng các đợt chuẩn hóa thuê bao cần đi kèm việc rà soát kỹ hơn lịch sử sử dụng số điện thoại, tránh để người dùng mới phải chịu rắc rối từ chủ thuê bao cũ.

Tương tự, anh B. ở Thanh Xuân, Hà Nội mua một SIM, đăng ký chủ tên mình, xác thực sinh trắc học và giao cho con gái đang học THCS để gia đình tiện liên lạc. Tuy nhiên gần đây liên tục có người nhắn tin vào số thuê bao trên để đòi nợ.

"Người lạ còn tìm số điện thoại qua Zalo, kết bạn zalo với con gái tôi và tiếp tục nhắn tin đòi nợ, khiến gia đình không khỏi hoang mang", anh B. nói với Dân trí.

Giống anh B., nhiều người cũng phản ánh sau khi mua SIM mới thường xuyên nhận được các cuộc gọi đòi nợ, quấy rối do chủ cũ của số điện thoại đang có các khoản nợ quá hạn.

Chuyên gia cảnh báo rủi ro từ SIM từng qua nhiều đời chủ

Trao đổi với phóng viên Dân trí, chuyên gia an toàn thông tin Ngô Minh Hiếu cho rằng chuẩn hóa thông tin thuê bao chỉ xác nhận ai là chủ sở hữu hợp pháp của SIM ở thời điểm hiện tại. Điều này không đồng nghĩa với việc số điện thoại đó là “số mới hoàn toàn”.

Theo ông Hiếu, số điện thoại là tài nguyên hữu hạn, có thể bị thu hồi rồi tái sử dụng. Tuy nhiên, lịch sử của số điện thoại có thể vẫn còn gắn với ngân hàng, ví điện tử, mạng xã hội, khoản vay hoặc các dịch vụ trực tuyến của người dùng trước.

“Các quy định hiện nay chủ yếu tập trung vào xác thực thông tin thuê bao, đối chiếu định danh và sinh trắc học với dữ liệu dân cư. Tuy nhiên, việc này không tự động xóa toàn bộ liên kết của số điện thoại tại các nền tảng bên ngoài nhà mạng”, ông Hiếu nhận định.

Theo chuyên gia, đây không chỉ là sự phiền toái mà còn tiềm ẩn rủi ro bảo mật thông tin cá nhân.

“Nếu số điện thoại cũ vẫn liên kết với tài khoản ngân hàng, email, mạng xã hội hoặc ví điện tử, người sở hữu SIM mới có thể nhận nhầm OTP, thông báo giao dịch, tin nhắn khôi phục mật khẩu hoặc cuộc gọi xác minh”, ông nói.

Ông Hiếu cũng cảnh báo trong trường hợp xấu, kẻ gian có thể cố tình săn các số điện thoại đã qua sử dụng để tìm cách chiếm quyền tài khoản hoặc thu thập thông tin cá nhân của chủ cũ.

Cần xem SIM như một “danh tính số”

Theo chuyên gia an toàn thông tin Ngô Minh Hiếu, nhà mạng có trách nhiệm xác thực, cập nhật thông tin thuê bao và đảm bảo người đang sử dụng là chủ hợp pháp của số điện thoại.

Tuy nhiên, ngân hàng, ví điện tử, mạng xã hội, ứng dụng vay tiền hay sàn thương mại điện tử lại quản lý dữ liệu người dùng trên hệ thống riêng.

Hiện chưa có cơ chế liên thông đầy đủ để khi một số điện thoại đổi chủ, tất cả nền tảng liên quan đều tự động nhận biết và hủy liên kết với chủ cũ. Đây là khoảng trống khiến nhiều người mua SIM mới vẫn bị ảnh hưởng bởi lịch sử sử dụng của số điện thoại.

Trao đổi với Dân trí, đại diện một nhà mạng nêu: "Nhà mạng chỉ quản lý thông tin và dịch vụ di động của nhà mạng. Các kết nối trong quá trình sử dụng với bên thứ ba, người dùng hiện phải tuân thủ theo chính sách của nhà cung cấp dịch vụ đó.

"Về lâu dài, chúng tôi cũng mong muốn cơ quan quản lý nhà nước thiết lập hành lang pháp lý để đảm bảo thống nhất quyền lợi và trách nhiệm của người dùng khi sử dụng các kết nối khác thông qua số điện thoại", nhà mạng chia sẻ.

Để hạn chế rủi ro, người dùng nên ưu tiên giao dịch trực tiếp tại cửa hàng chính thức của nhà mạng, yêu cầu sang tên chính chủ ngay, kiểm tra hợp đồng thuê bao và tránh mua SIM qua trung gian không rõ nguồn gốc.

Sau khi nhận SIM, người dùng nên thử kiểm tra với các dịch vụ phổ biến như ngân hàng, ví điện tử, Zalo, Facebook, Gmail, Apple ID, Google, các ứng dụng vay tiền và sàn thương mại điện tử. Nếu liên tục nhận cuộc gọi đòi nợ, mã OTP lạ hoặc thông báo tài khoản cũ, cần báo ngay cho nhà mạng và nền tảng liên quan.

Chuyên gia cũng khuyến cáo người dùng tuyệt đối không sử dụng mã OTP gửi nhầm dưới bất kỳ hình thức nào.

Về lâu dài, ông Hiếu cho rằng nhà mạng cần minh bạch hơn về trạng thái của số điện thoại, bao gồm việc đây là số mới hoàn toàn hay số từng được tái sử dụng. Đồng thời, cần có thời gian “cách ly” đủ dài trước khi đưa số cũ trở lại thị trường.

Các ngân hàng và nền tảng công nghệ cũng cần bổ sung cơ chế xác minh lại khi phát hiện số điện thoại đổi chủ, thay vì chỉ dựa vào OTP SMS.

“Trước khi bỏ số cũ, người dùng cần gỡ số khỏi tài khoản ngân hàng, ví điện tử, email và mạng xã hội. Ngược lại, khi mua số mới, đặc biệt là SIM số đẹp, người dùng cần hiểu rằng đây không chỉ là tài sản viễn thông mà còn là một danh tính số có lịch sử đi kèm”, ông Hiếu khuyến cáo.

Tin Gốc: Dân Trí

Hướng dẫn của trang công nghệ MacRumors áp dụng cho thiết bị đã cập nhật lên phiên bản hệ điều hành iOS 26 trở lên.

Biến ứng dụng thành Widget nhanh

Thay vì phải vào menu tùy chỉnh phức tạp, người dùng có thể chuyển đổi hầu hết biểu tượng ứng dụng thành tiện ích (widget) tại màn hình chính (Home Screen). Họ chỉ cần nhấn giữ vào biểu tượng ứng dụng bất kỳ, sau đó chọn một trong các khung hình vuông xuất hiện ở phía trên để lựa chọn kích cỡ widget mong muốn. Tính năng này hỗ trợ cả ứng dụng gốc của Apple lẫn ứng dụng bên thứ ba.

Để đưa widget trở lại dạng biểu tượng tiêu chuẩn, nhấn giữ một lần nữa và chọn biểu tượng bốn ô vuông ở góc trên bên trái.

Xem lịch sử di chuyển

Ứng dụng Bản đồ cho phép người dùng xem lại toàn bộ lịch sử vị trí của những địa điểm từng ghé thăm. Tính năng này hữu ích khi muốn tìm lại một nhà hàng hoặc một điểm vui chơi trong chuyến du lịch trước đó.

Để sử dụng, mở ứng dụng Bản đồ, bấm vào ảnh đại diện, chọn Địa điểm và tìm đến mục Địa điểm đã ghé thăm. Các địa điểm được phân loại thông minh theo từng danh mục như mua sắm, giải trí hoặc theo thành phố cụ thể. Người dùng có thể xóa lịch sử bằng cách cuộn xuống dưới cùng, hoặc thiết lập khoảng thời gian tự động lưu giữ.

Để tắt hoàn toàn tính năng, truy cập Cài đặt > Bản đồ > Vị trí > Địa điểm đã ghé thăm.

Cài đặt kiểu rung riêng cho từng người

Bên cạnh việc đổi nhạc chuông, người dùng có thể thiết lập kiểu rung khác nhau cho từng danh bạ cụ thể, giúp nhận biết ngay ai đang gọi điện hoặc nhắn tin mà không cần nhìn vào màn hình điện thoại.

Để thiết lập, mở ứng dụng Danh bạ, chọn người cần cài đặt và bấm Sửa ở góc trên bên phải, chọn mục Âm báo tin nhắn hoặc Nhạc, tiếp tục bấm vào Cảm ứng và chọn Tạo kiểu rung mới. Tại đây, người dùng chỉ cần chạm liên tục vào màn hình để tự tạo ra nhịp điệu rung theo ý muốn.

Thay đổi nút bấm ngoài màn hình khóa

Hai nút bấm mặc định Đèn pin và Camera ngoài màn hình khóa giờ có thể được thay bằng bất kỳ tính năng nào trong Trung tâm điều khiển, gồm cả ứng dụng bên thứ ba.

Tại màn hình khóa, nhấn giữ rồi chọn Tùy chỉnh, hoặc bấm dấu + để tạo màn hình khóa mới, sau đó bấm dấu - trên hai biểu tượng ứng dụng ở góc dưới để xóa chúng đi, tiếp tục bấm + để thêm tính năng mới mà người dùng muốn.

Gõ mặt lưng để kích hoạt tính năng

Dù đã xuất hiện từ lâu, tính năng Chạm vào mặt lưng vẫn thường bị người dùng bỏ quên. Công cụ này cho phép gõ hai hoặc ba lần vào mặt sau iPhone để thực hiện nhanh các tác vụ như chụp ảnh màn hình, bật đèn pin, kích hoạt phím tắt tự động... Người dùng có thể kích hoạt bằng cách truy cập Cài đặt > Trợ năng > Cảm ứng > Chạm vào mặt lưng.

Chụp màn hình toàn bộ trang web

Khi chụp ảnh màn hình bằng cụm phím vật lý, iPhone chỉ lưu lại phần nội dung đang hiển thị. Nếu muốn chụp toàn bộ một trang web dài hoặc một tài liệu định dạng PDF, người dùng cần bấm vào ảnh xem trước ngay sau khi chụp, chọn tab Toàn trang ở phía trên giao diện và tiến hành lưu lại. Tuy nhiên, tính năng này chỉ áp dụng với trình duyệt Safari.

Ẩn hàng loạt ứng dụng khỏi màn hình chính

Nếu có những ứng dụng riêng tư không muốn xuất hiện trên màn hình, người dùng có thể ẩn bằng cách nhấn giữ biểu tượng và chọn xác thực qua Face ID. Ngoài ra, người dùng còn có thể ẩn nguyên một trang màn hình chứa nhiều ứng dụng bằng cách nhấn giữ vùng trống trên màn hình để vào chế độ chỉnh sửa. Sau đó, bấm vào dải dấu chấm biểu thị số trang ở cạnh dưới màn hình, bỏ tích chọn ở trang ứng dụng muốn ẩn. Các ứng dụng bị ẩn theo cách này sẽ không xuất hiện trong thư mục Bị ẩn nhưng vẫn có thể tìm kiếm qua thanh Spotlight hoặc trong Thư viện ứng dụng.

Hẹn giờ nhanh từ thanh điều khiển

Thay vì mở ứng dụng Đồng hồ để cài đặt thời gian đếm ngược, người dùng chỉ cần thêm biểu tượng Hẹn giờ vào Trung tâm điều khiển. Khi cần sử dụng, nhấn giữ vào biểu tượng này và một thanh trượt sẽ xuất hiện, cho phép chọn thời gian từ 1 phút đến 2 tiếng và bấm Bắt đầu

Xóa dữ liệu vị trí của ảnh trước khi chia sẻ

Để bảo vệ quyền riêng tư khi gửi ảnh cho người khác, người dùng nên xóa dữ liệu như tọa độ vị trí chụp, bằng cách mở ảnh trong ứng dụng Ảnh, vuốt màn hình lên trên, chọn Điều chỉnh vị trí và bấm Không có vị trí. Ngoài ra, có thể chọn cách khác là khi bấm vào nút Chia sẻ, chọn mục Tùy chọn ở phía trên cùng và gạt tắt mục Vị trí trước khi gửi đi.

Tự động tắt nhạc, podcast bằng trình hẹn giờ

Nếu có thói quen nghe nhạc hoặc nghe truyện audio trước khi ngủ, người dùng có thể dùng chính ứng dụng Đồng hồ để tự động ngắt âm thanh sau một khoảng thời gian nhất định.

Đầu tiên, mở ứng dụng Đồng hồ, chọn mục Hẹn giờ và thiết lập khoảng thời gian mong muốn. Ở phần Khi bộ hẹn giờ kết thúc, cuộn xuống dưới cùng, chọn Dừng phát. Khi hết giờ, mọi ứng dụng đa phương tiện đang phát nhạc hoặc video trên máy sẽ tự động đóng lại.

Tin Gốc: Vnexpress