Bác sĩ y học chức năng Trương Thích Hằng (Đài Loan) cho biết, các nghiên cứu về thực phẩm kháng ung thư đang ngày càng tăng mạnh. Dưới đây là cơ chế cụ thể giúp 5 loại rau củ này bảo vệ cơ thể trước các tế bào ác tính:
Cần tây
Hoạt chất apigenin trong cần tây có khả năng kích hoạt protein p53 trong tế bào. Khi DNA bị tổn thương tích tụ, tế bào sẽ trở nên khiếm khuyết và có nguy cơ phát triển thành khối u. Protein p53 đóng vai trò như một “công tắc”, ra lệnh cho các tế bào lỗi này tự hủy diệt (apoptosis), từ đó ngăn chặn sự hình thành khối u.
Ngoài ra, apigenin còn ức chế các thụ thể estrogen, giúp phòng ngừa các dòng tế bào ung thư vú nhạy cảm với hormone. Hoạt chất này cũng tìm thấy nhiều trong rau mùi, hoa cúc La Mã và mùi tây.
Súp lơ xanh (Bông cải xanh)
Súp lơ xanh chứa hợp chất glucoraphanin. Trong quá trình chế biến, khi cấu trúc rau bị phá vỡ (cắt, thái), chất này sẽ chuyển hóa thành sulforaphane – một chất kháng ung thư thực thụ.
Sulforaphane không chỉ thúc đẩy tế bào ung thư tự hủy mà còn ngăn chặn sự di căn và giảm tình trạng kháng thuốc của khối u.
Khi chế biến, nên cắt nhỏ súp lơ và để yên khoảng 10 phút trước khi nấu để enzyme hoạt hóa tối đa lượng sulforaphane.
Cà rốt
Bên cạnh các vitamin A, B6, B7, K và lycopene, cà rốt còn chứa luteolin. Chất này giúp điều chỉnh quá trình tự hủy của tế bào ung thư và đặc biệt là ngăn chặn sự hình thành mạch máu mới xung quanh khối u, từ đó cắt đứt nguồn cung cấp dinh dưỡng của chúng. Luteolin cũng có trong dầu ôliu nguyên chất, lá bạc hà và các loại trái cây họ cam quýt.
Hành tây
Hành tây (đặc biệt là hành tây tím) sở hữu nồng độ quercetin cao nhất trong các loại rau củ. Các nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn cho thấy người tiêu thụ nhiều quercetin có nguy cơ mắc ung thư phổi thấp hơn đáng kể.
Quercetin hoạt động bằng cách ức chế các đoạn RNA lỗi trong tế bào ung thư, khiến chúng không thể hoạt động và phải tự hủy. Vì đây là chất tan trong chất béo, bạn nên ăn hành tây kèm với các món có dầu mỡ để hấp thụ tốt nhất.
Cà chua
Hoạt chất lycopene trong cà chua đại đã được chứng minh có thể phòng ngừa 12 loại ung thư, bao gồm: ung thư tuyến tiền liệt, vú, cổ tử cung, buồng trứng, nội mạc tử cung, phổi, bàng quang, miệng, thực quản, dạ dày, đại trực tràng và tuyến tụy.
Lycopene giúp điều chỉnh hormone IGF-1 (yếu tố tăng trưởng giống insulin). Khi IGF-1 quá cao sẽ kích thích tế bào phân chia vô tội vạ dẫn đến ung thư. Lycopene giúp chặn đứng sự kích thích này.
Lycopene sẽ được giải phóng nhiều nhất khi nấu chín với dầu mỡ hoặc xay thành nước ép để phá vỡ thành tế bào.
Dù rau củ rất tốt, bác sĩ Trương Thích Hằng cũng đưa ra cảnh báo đặc biệt. Người đang sử dụng thuốc chống đông máu truyền thống nên hạn chế ăn súp lơ xanh để tránh tương tác thuốc. Việc hấp thụ dinh dưỡng từ thực phẩm tự nhiên luôn đạt hiệu quả cao hơn thực phẩm chức năng vì cơ thể cần sự kết hợp đa dạng của các nguyên tố vi lượng để hấp thụ tối ưu.
Giấc ngủ không diễn ra theo một đường thẳng liên tục trong 7–8 tiếng. Trong suốt đêm, não bộ luân phiên giữa các giai đoạn ngủ nông, ngủ sâu và giấc ngủ REM, vốn là giai đoạn xuất hiện giấc mơ, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Khi chuyển từ chu kỳ ngủ này sang chu kỳ khác, cơ thể có thể tỉnh giấc trong thời gian rất ngắn. Phần lớn mọi người thậm chí không nhớ những lần thức dậy này vào sáng hôm sau.
Ngoài ra, những yếu tố rất đời thường như tiếng ồn, thay đổi nhiệt độ phòng, tư thế nằm không thoải mái hoặc nhu cầu đi vệ sinh cũng có thể khiến thức giấc tạm thời. Nếu có thể nhanh chóng ngủ lại và vẫn cảm thấy tỉnh táo vào ngày hôm sau thì thường không đáng lo.
Mọi người nên bắt đầu đáng quan tâm khi thức giấc giữa đêm diễn ra thường xuyên và khó ngủ lại. Có người tỉnh dậy lúc 1 - 2 giờ sáng rồi phải nằm thao thức hàng giờ. Một số người thức dậy nhiều lần trong đêm khiến giấc ngủ bị chia nhỏ, sáng hôm sau cảm thấy mệt mỏi.
Tình trạng này thường được gọi là mất ngủ giữa giấc. Người gặp vấn đề này thường xuyên thức giấc giữa đêm mà không rõ nguyên nhân, mất nhiều thời gian để ngủ lại và cảm thấy buồn ngủ, thiếu tập trung hoặc dễ cáu gắt vào ban ngày. Nếu tình trạng này xảy ra nhiều đêm mỗi tuần và kéo dài trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng, người mắc không nên chủ quan.
Một trong những nguyên nhân phổ biến của mất ngủ giữa giấc là stress. Khi não bộ vẫn trong trạng thái căng thẳng vì công việc, tài chính, học tập hoặc các vấn đề cá nhân, cơ thể có thể khó duy trì giấc ngủ sâu.
Nhiều người vẫn ngủ được vào đầu đêm nhưng dễ thức giấc vào rạng sáng. Khi thức giấc, những suy nghĩ lặp đi lặp lại, lo lắng hoặc áp lực kéo dài có thể khiến khó ngủ lại.
Trong một số trường hợp, giấc ngủ chập chờn, hay thức giấc nửa đêm đôi khi liên quan đến các vấn đề sức khỏe như đau mạn tính, viêm khớp, đau lưng, trào ngược dạ dày thực quản, hen suyễn hoặc tình trạng đi tiểu đêm.
Người mắc nên đến gặp bác sĩ nếu thường xuyên thức giấc giữa đêm nhiều lần trong tuần, khó ngủ lại hoặc cảm thấy mệt mỏi rõ rệt vào ban ngày. Điều này đặc biệt cần khi tình trạng này kèm ngáy lớn, khó thở khi ngủ, đau ngực, trầm cảm hay lo âu kéo dài, theo Healthline.
Tách cà phê sáng không chỉ giúp tỉnh táo mà còn mang lại nhiều lợi ích sức khỏe đáng chú ý. Tuy nhiên, uống như thế nào để vừa tối đa hóa lợi ích mà vẫn ngon miệng?
Đầu tiên, dược sĩ Leigh Weddle, đang làm việc tại Mỹ, nêu bật những lợi ích của cà phê.
Cô Leigh Weddle cho biết nghiên cứu đã chứng minh uống từ 1 - 3 tách cà phê đen không đường chứa caffeine mỗi ngày có thể giảm nguy cơ tử vong và bệnh tim mạch, giúp kéo dài tuổi thọ.
Thậm chí, chỉ cần 1 tách cà phê chứa caffeine mỗi ngày cũng giảm 16% nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân và tử vong do bệnh tim mạch.
Nếu tăng lên 2 - 3 cữ, thì mức giảm nguy cơ là 17%, theo trang tin sức khỏe Verywell Health.
Một số nghiên cứu cho thấy cà phê có thể cải thiện sức khỏe tình dục. Nam giới tiêu thụ khoảng 1 - 2 tách cà phê ít bị rối loạn chức năng tình dục hơn 42%. Uống caffeine trước khi tập luyện cũng làm tăng mức hoóc môn nam testosterone tạm thời sau vận động. Ngoài ra, uống 1 tách cà phê khoảng 45 phút trước khi "gần gũi" có thể giúp tăng sức bền tình dục.
Cà phê có thể hỗ trợ quá trình trao đổi chất bằng cách tăng tỷ lệ chuyển hóa từ 5% đến 20% trong khoảng 3 giờ sau khi uống, tăng phân hủy chất béo và giảm lượng calo tiêu thụ ở nam giới khi dùng trước bữa ăn.
Uống cà phê thường xuyên còn có thể giúp giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính như bệnh Parkinson, tiểu đường, ung thư gan, ung thư đại tràng, đột quỵ và suy tim.
Dược sĩ Weddle lưu ý rằng thêm đường hoặc sữa sẽ làm giảm tác dụng có lợi của cà phê. Nghiên cứu nêu trên còn cho thấy thêm đường hoặc sữa vào cà phê làm giảm hiệu quả kéo dài tuổi thọ, với mức giảm nguy cơ tử vong sớm chỉ còn 14%.
Các chuyên gia cho rằng cách uống lành mạnh nhất là cà phê đen không đường, vào thời điểm ngay sau khi nồng độ cortisol tự nhiên buổi sáng đạt đỉnh - tức khoảng 60 phút sau khi thức dậy. Cách này giúp tối ưu hấp thu caffeine và tránh lượng calo dư thừa, chất béo bão hòa cũng như tình trạng tăng giảm đường huyết, theo Verywell Health.
Một mẹo được nhiều người yêu cà phê áp dụng: thêm một chút muối vào cà phê đen không đường. Chuyên gia khoa học thực phẩm Alton Brown (Mỹ) cho biết muối sẽ làm giảm vị đắng cho cà phê.
Ông giải thích: Nghiên cứu cho thấy muối trung hòa vị đắng tốt hơn đường. Bằng mẹo này, cà phê trở nên đậm đà hơn, ít đắng hơn, dù không tạo vị mặn, theo tờ Express.
"Trẻ có vấn đề về tâm lý, tâm thần hầu hết đều mất kết nối với gia đình, không tìm được hạnh phúc trong gia đình, cảm thấy cô đơn, không ai hiểu mình hoặc thường xuyên mâu thuẫn với bố mẹ", TS Phạm Thị Thúy, chuyên gia đào tạo kỹ năng và tham vấn tâm lý, nói tại tọa đàm Chuẩn bị tốt tâm thế cho trẻ bước vào lớp 1 do Hệ thống giáo dục mầm non Wisdomland World School tổ chức ngày 23/5.
Hơn 20 năm làm công tác tham vấn tâm lý, tiến sĩ Thúy cho biết số trẻ gặp khó khăn tâm lý đang gia tăng, đặc biệt sau đại dịch Covid-19. Không chỉ trẻ tuổi dậy thì, trẻ mầm non và tiểu học cũng xuất hiện các biểu hiện lo âu, sợ hãi, dễ tổn thương hoặc khó hòa nhập. Theo bà, điểm chung ở nhiều trường hợp là sự đứt gãy kết nối trong gia đình, khi trẻ không tìm được cảm giác an toàn, được lắng nghe và thấu hiểu.
Bà dẫn số liệu cho thấy khoảng 1,2 tỷ người trên thế giới đang đối mặt với các vấn đề sức khỏe tinh thần, trong khi khoảng một phần ba trẻ em Việt Nam gặp khó khăn tâm lý ở các mức độ khác nhau.
Theo chuyên gia, điều đáng lo là nhiều phụ huynh tập trung chuẩn bị kiến thức cho con, nhất là trước các cột mốc như vào lớp 1, nhưng lại thiếu kết nối thường xuyên với trẻ, từ việc lắng nghe, trò chuyện đến đồng hành cùng cảm xúc. Trong khi đó, khả năng thích ứng với áp lực học tập, thay đổi môi trường hay những biến động trong cuộc sống phụ thuộc nhiều vào "nội lực" tinh thần hơn là việc học trước kiến thức.
"Khi gia đình không còn là nơi trẻ cảm thấy an toàn về cảm xúc, những tổn thương tâm lý sẽ âm thầm tích tụ", bà nói. Trẻ bước vào môi trường mới thường mang theo nhiều nỗi lo như không hòa nhập được với bạn bè, không được giáo viên yêu quý hoặc sợ bị bỏ lại phía sau.
Tiến sĩ Thúy nhấn mạnh ngoài thể lực và trí lực, cha mẹ cần chú trọng xây dựng "tâm lực" - khả năng quản lý cảm xúc, kết nối với người khác và sức mạnh tinh thần cho trẻ. Trong đó, sự gắn kết gia đình đóng vai trò nền tảng.
Để xây dựng nền tảng tinh thần cho trẻ, chuyên gia cho rằng bố mẹ cần bắt đầu từ những giá trị đơn giản trong đời sống gia đình. Bà gợi ý nguyên tắc "3 không" gồm không gây hại cho bản thân, không gây hại cho người khác và không gây hại đến xã hội, môi trường; đồng thời nuôi dưỡng "5 yêu", từ yêu bản thân, yêu gia đình đến yêu cộng đồng và thiên nhiên.
Theo bà, trong 5 giá trị này, tình yêu gia đình giữ vai trò đặc biệt quan trọng bởi đây là nơi trẻ học cách kết nối, cảm nhận sự an toàn và được chữa lành cảm xúc.
"Cái yêu thứ hai là yêu gia đình và điều này phải làm càng sớm càng tốt, duy trì suốt đời của con", bà nói.
Đồng quan điểm, ThS Nguyễn Thị Ngọc Nuôi, giảng viên Khoa Giáo dục Mầm non, Đại học Sư phạm TP HCM, ghi nhận nhiều khó khăn của trẻ khi bước vào tiểu học không nằm ở chuyện học chữ mà ở khả năng hòa nhập và kết nối xã hội. Theo bà, điều phụ huynh thường phản ánh không phải con không theo kịp việc học, mà là trẻ buồn vì không ai chơi cùng, không biết cách kết bạn hoặc cảm thấy bị bỏ rơi trong môi trường mới.
Từ thực tế này, bà cho rằng "trăm sự nhờ cô" không đồng nghĩa cha mẹ phó mặc việc giáo dục cho nhà trường. Phụ huynh không cần đóng vai giáo viên để dạy trước chữ, số bởi đó là chuyên môn của trường học, mà nên tập trung vào những nền tảng quan trọng hơn như kỹ năng tự phục vụ, giao tiếp, quản lý cảm xúc và khả năng thích nghi.
Theo bà Nuôi, điều quan trọng nhất là giúp trẻ cảm thấy an toàn trong các mối quan hệ và có điểm tựa cảm xúc từ gia đình. Khi trẻ kết nối được với bạn bè, thầy cô và không còn cảm giác lạc lõng, mỗi ngày đến trường mới thực sự trở thành niềm vui.
