Bà Fisher, cựu bác sĩ nha khoa đã nghỉ hưu, là người đam mê làm vườn. Vài năm trước, bà bắt đầu trồng hoa từ hạt giống tại nhà. Không lâu sau, số lượng hoa quá nhiều khiến bà phải đăng tìm tình nguyện viên trên mạng để giúp thu hoạch và chia sẻ các bó hoa tươi.
Cùng thời điểm đó, con dâu bà đang phải điều trị khối u não. Bà Fisher thường mang hoa đến cho con dâu. Mỗi lần như vậy, người con dâu lại nói với bà: “Mẹ đừng đánh giá thấp sức mạnh của những bông hoa”. Câu nói này khiến bà suy nghĩ nhiều.
Từ đó, chương trình tình nguyện Kindness Flower Project (dự án Những bông hoa tử tế) được bà hình thành vào năm 2022. Bà Fisher dẫn dắt hàng chục tình nguyện viên trồng, thu hoạch và sắp xếp hàng nghìn bông hoa mỗi năm để tặng những người gặp khó khăn. Năm 2025, hơn 2.400 bó hoa đã được trao tại Livermore và Pleasanton (Mỹ).
Trước khi thực hiện, nhóm tình nguyện thường trao đổi về nơi nhận hoa. Mỗi bó hoa đều được chuẩn bị với sự chăm chút và tình yêu. Phần lớn hoa được trồng tại khu vườn nhà bà Fisher.
Estella King-Smith, tình nguyện viên, cho biết từ những hạt giống yêu thương và niềm vui mà bà Fisher gieo trồng, một cộng đồng quan tâm lẫn nhau đã hình thành. Cô cũng bày tỏ sự ngưỡng mộ dành cho năng lượng tích cực của bà Fisher dù đã 83 tuổi.
Đội tình nguyện cung cấp khoảng 80 bó hoa từ tháng 4 đến tháng 10 cho khoảng 100 địa điểm như bệnh viện, hay các nhóm hỗ trợ người trải qua mất mát.
Trong một lần trao hoa tại trung tâm sinh hoạt người cao tuổi, hành động này đã khiến những người sống ở đây xúc động. Họ bày tỏ niềm vui và cho biết món quà khiến họ xúc động đến mức rơi nước mắt.
Còn với bà Fisher, phần thưởng lớn nhất là nhìn thấy người khác hạnh phúc. Bà chia sẻ việc đóng góp cho cộng đồng nơi mình sống gần 60 năm là một điều may mắn và bà cảm thấy biết ơn vì được làm những việc này.
Tin Gốc: Tuổi Trẻ
Ngày 10/5, một nam tài xế giao hàng ở phường Cần Thơ bị khách hàng hành hung, đánh chảy máu mũi sau khi từ chối yêu cầu mở hộp tông đơ để thử lên thú cưng. Hôm sau, người mua bị công an triệu tập để xử lý hành vi gây rối trật tự công cộng.
Đây không phải vụ việc đơn lẻ. Cuối tháng 3, một nữ tài xế ở TP HCM bị đánh trước khách sạn do tranh cãi vị trí giao hàng. Trước đó vài ngày, một tài xế ở phường Bình Dương bị truy đuổi bằng ôtô và đánh trọng thương. Theo thống kê chưa đầy đủ của báo chí, từ cuối năm 2024 đến nay có khoảng 20 vụ hành hung tài xế công nghệ. Nghiêm trọng nhất là vụ việc một người giao hàng tử vong tại Đà Nẵng đầu năm 2025.
Sự gia tăng các vụ hành hung tài xế công nghệ diễn ra cùng với tốc độ phát triển của nền kinh tế chia sẻ (gig economy) tại Việt Nam. Thị trường giao đồ ăn trực tuyến và gọi xe công nghệ tại Việt Nam dự báo vượt mốc 11,5 tỷ USD vào năm 2030, theo hãng nghiên cứu Ipsos. Lực lượng lao động vận hành thị trường này xấp xỉ một triệu người, theo thống kê từ Viện Friedrich-Ebert-Stiftung (FES) Việt Nam. Họ mang danh xưng "đối tác", không có lương cơ bản, không bảo hiểm y tế và trợ cấp thất nghiệp.
Quan trọng hơn, "đối tác" thực chất là mô hình kinh doanh thiếu các chế tài bảo vệ an toàn cho người lao động. Ngoài đường, họ đối mặt nguy cơ tai nạn và bạo lực từ khách hàng. Trong hệ thống, họ chịu sự giám sát và chế tài của thuật toán.
Luật chơi của thuật toán
Khi Võ Thanh, 27 tuổi, bị khách từ chối đội mũ bảo hiểm và ném xuống đất tối 15/3, anh chọn cách im lặng hoàn thành cuốc xe. "Thấy khách say là tôi biết có rủi ro nhưng không dám hủy chuyến vì sợ hệ thống đánh tụt tỷ lệ nhận cuốc", anh nói.
Suốt hành trình, hành khách yêu cầu chạy sai lộ trình và xúc phạm tài xế. Thanh phản ứng. Vị khách bỏ đi cùng lời đe dọa làm anh mất việc. Hai ngày sau, tổng đài gọi xác minh. Thanh trình bày việc mình bị nhục mạ trước, nhưng tài khoản của anh bị khóa vĩnh viễn với lý do "vi phạm quy tắc ứng xử".
Nguyễn Hùng, tài xế ôtô công nghệ tại TP HCM, gặp tình huống tương tự. Tối 10/3, anh chở một nhóm khách vào khu dân cư và dừng xe tại thanh chắn để hỏi đường. Hành khách phía sau đập vai và lăng mạ anh. Hùng trích xuất camera hành trình không che mặt hành khách và đăng lên mạng xã hội. Tài khoản của Hùng bị khóa vĩnh viễn sau khi có khiếu nại. "Tôi sai khi để lộ hình ảnh hành khách. Nhưng nền tảng chỉ xử lý lỗi bảo mật thông tin, bỏ qua việc tài xế bị đe dọa", anh nói.
Trả lời VnExpress về vụ việc, đại diện hãng gọi xe cho biết quyết định ngừng quyền sử dụng ứng dụng được đưa ra sau khi xác minh. "Chúng tôi có cơ sở xác định đối tác đã tiết lộ thông tin cá nhân của hành khách. Hãng đã yêu cầu gỡ nội dung vi phạm nhưng không nhận được hợp tác sau ba ngày, do đó áp dụng chế tài", đại diện nền tảng cho biết.
Học giả trong lĩnh vực luật lao động kỷ nguyên số, giáo sư Valerio De Stefano, Trường Luật Osgoode Hall (Canada), cho rằng khoảng trống pháp lý của mô hình lao động nền tảng là nguyên nhân gốc rễ. Nghịch lý lớn nhất của kinh tế nền tảng là các công ty định vị mình là bên trung gian, không phải người sử dụng lao động. Tuy nhiên, thuật toán của họ trực tiếp phân phối công việc, giám sát hiệu suất, chi phối thu nhập và quyết định quyền làm việc của tài xế. Nền tảng có quyền thưởng, phạt, vô hiệu hóa tài khoản thông qua hệ thống đánh giá một chiều.
"Khi một nền tảng có thể thưởng, phạt, hạ xếp hạng hoặc vô hiệu hóa tài khoản chỉ thông qua hệ thống đánh giá, mức độ kiểm soát đó đã rất gần, thậm chí vượt qua quan hệ quản lý lao động truyền thống.", giáo sư De Stefano nói.
Số liệu từ Viện FES Việt Nam cho thấy, 63% tài xế từng đối mặt rủi ro an toàn trong quá trình làm việc. Mức thu nhập thực tế của họ thấp hơn 16,6% so với mức sống tối thiểu. Nhiều người làm việc 11 tiếng mỗi ngày để đạt mức thu nhập 9,2 triệu đồng/tháng. Đáng chú ý, 62% lao động nói không có cơ hội giải thích khi hệ thống xử phạt.
Khoảng trống an sinh
Ông Phạm Trường Sơn, Chủ tịch Cộng đồng các tổ chức phi lợi nhuận miền Nam (SNPO), gọi đây là "bẫy đối tác" với sự lệch pha quyền lực, đẩy nhiều lao động vào tình thế tiến thoái lưỡng nan. Một mặt, họ lo sợ việc phản ứng lại hành vi lạm dụng từ khách sẽ giảm xếp hạng hoặc mất cơ hội nhận việc trong tương lai. Mặt khác, các nền tảng lại không nhận trách nhiệm bảo vệ mà một người sử dụng lao động thông thường phải có.
Đại diện SNPO đề xuất thành lập Hiệp hội bảo vệ tài xế công nghệ, tương tự mô hình Thái Lan, đặt dưới sự bảo trợ của Mặt trận Tổ quốc. Tổ chức này sẽ đóng vai trò đối trọng thiết yếu nhằm tạo thế cân bằng khi đối thoại với các tập đoàn công nghệ đa quốc gia.
Theo Giáo sư De Stefano, giới lập pháp và các tổ chức quốc tế ngày càng giám sát chặt chẽ hệ thống quản lý bằng thuật toán. Ở góc độ toàn cầu, Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) đang thảo luận thiết lập công ước quốc tế bảo vệ nhóm lao động này, tập trung vào phân loại quan hệ lao động, an toàn nghề nghiệp và tính minh bạch của thuật toán.
"Các nhà hoạch định chính sách cần đặc biệt chú ý tới bốn vấn đề cốt lõi: phân loại quan hệ lao động, an toàn nghề nghiệp, tính minh bạch của thuật toán và quyền tổ chức, thương lượng tập thể của người lao động", cựu chuyên gia ILO nói.
Trong thời gian chờ đợi các quy định pháp lý, nhiều người chọn cách rời đi. Thanh và Hùng chuyển sang ứng dụng mới nhưng nhận ra các bộ quy tắc đều ưu tiên bảo vệ hành khách.
Với Hoàng Tuấn Hiển, 40 tuổi, ở TP HCM, sự bào mòn lớn nhất sau hai năm chạy xe không phải thu nhập bấp bênh, mà là cảm giác bị bỏ mặc mỗi khi gặp sự cố. Sau một lần bị khách đánh giá "1 sao" oan chỉ vì kẹt xe, anh quyết định tắt ứng dụng, bỏ nghề.
"Khi ngừng chạy xe, tôi thấy đầu óc yên ổn", anh nói.
Tin Gốc: Vnexpress
Theo một báo cáo ban đầu được đăng ký tại đồn cảnh sát, một người phụ nữ ở Mainpuri, Uttar Pradesh, Ấn Độ, đã tố cáo chồng mình về tội quấy rối đòi của hồi môn, bạo hành tinh thần và thể xác, có "quan hệ bất chính" với những người đàn ông khác.
Theo FIR được đăng ký vào ngày 29/4, cảnh sát đã lập biên bản đối với bị cáo.
Người khiếu nại, được xác định là Rupali Gupta, cô cho biết đã kết hôn với Shivam Gupta, một cư dân của huyện Etah, vào ngày 19/2/2024, trong một nghi lễ Hindu ở Mainpuri. Cô cáo buộc rằng gia đình cô đã chi gần 1 crore rupee cho đám cưới, bao gồm tiền mặt, trang sức và các vật phẩm khác, nhưng chồng cô vẫn không hài lòng và tiếp tục đòi thêm 50 lakh rupee tiền hồi môn.
Theo báo cáo ban đầu, Shivam Gupta có bằng Thạc sĩ Kỹ thuật và làm kỹ sư điều hành tại Mumbai, thu nhập khoảng 2,5 lakh rupee mỗi tháng.
Người phụ nữ tố cáo rằng sau khi kết hôn, chồng cô đã liên tục quấy rối cô về tinh thần và thể xác vì đòi hỏi của hồi môn. Cô cũng cho rằng chồng mình tỏ ra không quan tâm đến việc duy trì quan hệ với cô, điều này làm dấy lên nghi ngờ về hành vi của anh ta.
Để xác minh những nghi ngờ của mình, cô đã lắp đặt camera giấu kín trong căn hộ thuê của họ. Theo báo cáo, vào ngày 21/6/2025, cô đã phát hiện qua đoạn clip rằng chồng mình đã mời đàn ông đến nhà và có những hành vi không đứng đắn và "bất tự nhiên" với họ. Cô cho rằng việc xem những clip này đã gây ra cho cô chấn thương tâm lý nghiêm trọng.
Người khiếu nại còn cáo buộc thêm rằng khi cô đối chất với chồng và nói sẽ báo cho gia đình biết, anh ta đã đe dọa sẽ giết cô nếu cô tiết lộ sự việc cho bất kỳ ai. Cô cho biết chính vì sợ hãi mà cô đã không lập tức nộp đơn khiếu nại.
Người phụ nữ cũng cáo buộc rằng khi cô đến đồn cảnh sát lần đầu, đơn khiếu nại không được ghi nhận. Sau đó, cô đã gửi đơn khiếu nại bằng văn bản cho các quan chức cấp cao, sau đó biên bản vụ việc mới được lập.
Cảnh sát đã tiếp nhận điều tra và giao vụ án cho một phó thanh tra để điều tra thêm. Các nhà chức trách cho biết họ đang xem xét các bằng chứng, bao gồm cả đoạn clip có liên quan và sẽ tiến hành các hành động pháp lý dựa trên kết quả điều tra.
Tin Gốc: Người Đưa Tin
Chia sẻ với PV Người Đưa Tin, ông Nguyễn Văn Long, Phó Ban Quản lý di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa cho hay, sâm Báo được mệnh danh là "Đại Việt đệ nhất danh sâm".
Cây sâm ngày xưa kia mọc hoang trên núi Báo, thuộc xã Vĩnh Hùng, huyện Vĩnh Lộc – nay là xã Biện Thượng, tỉnh Thanh Hóa. Tương truyền, vào năm 1397, để nhanh chóng dời đô từ Thăng Long về đất An Tôn, Hồ Quý Ly sai lính ngày đêm đào thành, đắp lũy. Việc khai thác, vận chuyển những phiến đá nặng hàng chục tấn từ triền núi về lắp ghép thành bức tường sừng sững cao đến 3-4 m mà không có máy móc hỗ trợ đòi hỏi kỹ thuật điêu luyện và tốn nhiều công sức.
Việc xây dựng thành gặp nhiều khó khăn, không đáp ứng được tiến độ. Tuy nhiên, có một nhóm thợ ở làng Biện Thượng, xã Vĩnh Hùng cũ làm việc không biết mệt, năng suất cao. Khi hỏi ra mới biết, nhóm thợ này uống nước một loại cây mọc tự nhiên trên núi. Vua sai người đi tìm, dùng loại sâm này bồi bổ sức khỏe cho hoàng gia và quan lại. Từ đó, cây sâm được đặt tên là sâm Báo.
Ông Trịnh Việt Cường, Phó Chủ tịch UBND xã Biện Thượng, cho biết, trước đây, huyện Vĩnh Lộc đã có đề án bảo tồn và phát triển cây sâm Báo. Dự án được triển khai tại chân núi Báo, đạt được những thành công bước đầu thì bỏ cấp huyện. Thời gian tới, xã Biện Thượng sẽ làm chỉ dẫn địa lý và phát triển cây sâm trở thành cây chủ lực của địa phương.
Theo ông Cường, sâm Báo hoa vàng có giá trị cao, mỗi kg sâm có giá thị trường từ 1,2 – 1,5 triệu/kg, cầu vẫn vượt cung, không có hàng để bán. Sâm Báo là cây trồng hàng năm, mang lại giá trị kinh tế cao, nhưng thường bị chứng bệnh thối củ rễ. Bệnh này xuất hiện vào tháng thứ 5-6, khi cây đã có củ, hiện vẫn chưa có thuốc phòng và trị bệnh.
Tại xã Biện Thượng và vùng phụ cận trước đây có khoảng 10ha. Sâm Báo là cây trồng thời vụ, thường từ 6-12 tháng sẽ cho thu hoạch, nếu để càng nhiều tuổi thì củ sâm càng tăng giá trị. Tuy nhiên, do cây sâm thường bị bệnh thối củ rễ, khiến cây chết đồng loạt nên trồng sâm dù cho thu hoạch cao, nhưng bấp bênh.
Dù trước đây bị người dân săn lùng khai thác, nhưng vẫn bảo tồn được giống là nhờ đặc tính rất đặc biệt của hạt sâm. Cây sâm mọc dưới tán rừng keo, khi cây sâm ra hoa, trổ hạt, già đi, hạt sâm sẽ rụng xuống đất. Hạt sâm có lớp vỏ rất cứng và dày, dù nắng mưa cũng không bị thối. Khai thác keo xong, người dân đốt vườn, hạt sâm gặp lửa sẽ bị nứt ra, gặp mưa xuống cây sâm sẽ nảy mầm sinh sôi phát triển. Nhờ đặc tính này, sâm Báo vẫn giữ được nguồn ren và mọc hoang dại ngoài tự nhiên cho tới ngày nay.
"Hiện tại, sâm Báo mới sử dụng để làm quà biếu ngâm rượu, làm thực phẩm như xay để ăn, nhưng chưa chế biến sâu được. Thời gian tới, địa phương sẽ kêu gọi nhà đầu tư vào làm dự án, chế biến sâu, nhằm nâng cao giá trị cây sâm Báo", Phó Chủ tịch UBND xã Biện Thượng chia sẻ.
Dẫn phóng viên ra thăm vườn sâm của gia đình, anh Lê Văn Long, trú tại thôn Nhật Quang, xã Vĩnh Lộc cho biết, gia đình anh trồng sầm Báo hoa vàng nhiều năm nay. Trước đây, trồng sâm bằng phương pháp truyền thống lên luống ở ruộng, được 5-6 tháng cây bị bệnh thối củ rễ và chết rụi. Khi một cây bị bệnh thì lây lan ra cả ruộng, rất khó kiểm soát và xử lý.
Để hạn chế việc cây sâm bị bệnh, gần đây, anh Long áp dụng phương pháp mới, lấy đất ở ruộng trộn với giá thể và phân bón làm bầu để trồng sâm. Phương pháp này giúp phòng ngừa bệnh hiệu quả, cây sâm phát triển tốt, hiệu quả kinh tế từ cây sâm cao hơn trước. Hiện, gia đình anh Long có hơn 200 bầu sâm, dự kiến cho thu nhập khoảng 250 – 300 triệu đồng.
Nhà ở chân núi báo, hàng chục năm nay, ông Nam đều gắn bó với cây sâm Báo. Theo ông Nam, cây sâm Báo rất khó trồng, thường bị chết vì bệnh thối củ rễ. Dù giá trị kinh tế cao, nhu cầu thị trường rất lớn, nhưng ít người trồng, không có sâm để bán. Năm nay gia đình ông Nam dự kiến trồng khoảng 2.000 gốc sâm trên bầu.
Sâm Báo lá tròn, không chia thùy, hoa màu vàng. Mỗi kg sâm thành phẩm đạt độ tuổi (6 – 12 tháng) có giá bán từ 1,2 – 1,5 triệu đồng. Sâm gia đình ông Nam trồng được ít khi bán ra thị trường mà cung cấp cho người quen đặt hàng.
Ông Quách Văn Hải, Chủ tịch HĐQT HTX Sâm Báo Hoa Vàng, cho biết, núi Báo được thiên nhiên ưu đãi về đất đai, khí hậu... rất thuận lợi cho cây sâm Báo sinh trưởng và phát triển. Sau khi trồng thí nghiệm đạt hiệu quả tốt, để hạn chế, khắc phục việc cây sâm bị bệnh thối củ rễ, chết hàng loạt khi sắp đến thời kỳ thu hoạch, HTX đã đưa cây sâm Báo trồng ở ruộng lên bầu.
Khi đưa cây sâm trồng trên bầu thì sẽ kiểm soát được dịch bệnh, nếu cây bị bệnh thì dễ xử lý, tránh lây lan khiến sâm bị chết hàng loạt. Dự kiến năm 2026, HTX sẽ trồng 10.000 cây sâm Báo trên bầu, hiện đã trồng được hơn 3.000 cây.
Theo ông Hải, từ khi trồng đến tháng thứ 6, sâm Báo có thể thu hoạch, nhưng cây sâm có giá trị tốt nhất, đạt tiêu chuẩn từ 12 tháng trở lên, sâm càng già thì chất lượng và giá thành càng tăng.
Ông Trần Đức Minh - quê Thanh Hóa, một người nặng lòng và có nhiều năm gắn bó với cây sâm Báo. Ông Minh chia sẻ, năm 2017, ông về quê dự hội nghị xúc tiến đầu tư và đi khảo sát phát triển cây dược liệu tại địa phương. Khi đến mảnh đất Vĩnh Lộc, tìm hiểu thông tin và tiếp xúc với cây sâm Báo, ông Minh quyết định làm dự án để bảo tồn và phát triển loài cây này.
Tuy nhiên, khi trồng và phát triển cây sâm, cũng giống như các hộ dân, ông Minh nhiều lần gặp khó khăn, thất bại. Cây sâm rất dễ trồng, nhu cầu thị trường cao, nhưng tới tháng thứ 5-6, sắp đến thời kỳ thu hoạch cậy lại bị bệnh thối củ rễ, chết hàng loạt.
Qua nhiều lần thất bại, đúc rút kinh nghiệm, hiện tại ông Minh đã áp dụng công nghệ trồng cây trên bầu, nhằm khắc phục, hạn chế bệnh thối củ rễ của cây sâm.
Sau khi thu hoạch cây sâm, rễ, thân, lá và củ không đạt chất lượng sẽ được xay nhuyễn trộn với cám để nuôi gà. Gà nuôi sâm sẽ được chế biến thành gà tần, phở, lẩu… Đây là một hướng đi mới để mới tạo thương hiệu, tận dụng và nâng cao giá trị cây sâm Báo.
Tin Gốc: Người Đưa Tin