4 thói quen âm thầm đẩy nhanh lão hóa, nhiều người mắc mỗi ngày

Cứ chạm đến một ý tưởng khó, tay cô lại vô thức với lấy điện thoại. Một video 15 giây cuốn sang video tiếp theo, rồi tiếp theo nữa. Khi ngẩng lên, nửa tiếng đã trôi qua mà cô không nhớ mình vừa xem gì.

"Mỗi lần bí ý, não tôi như tự động phát tín hiệu đòi lướt. Nó giống một phản xạ, tôi không kịp ngăn lại", Minh Anh, 24 tuổi, nhân viên sáng tạo nội dung ở Hà Nội, kể.

Đặc thù nghề nghiệp buộc cô phải liên tục cập nhật xu hướng trên các nền tảng số. Ban đầu, cô gái tự nhủ đây là "nghiên cứu thị trường", nhưng ranh giới giữa làm việc và giải trí nhanh chóng biến mất. Minh Anh rơi vào trạng thái mà giới trẻ gọi là "sương mù não" khi vừa mở một tab mới đã quên mất mình định tìm gì, đầu óc mệt nhoài dù chưa hoàn thành bất cứ mục tiêu nào trong ngày.

Sự thiếu kiên nhẫn không chỉ tấn công công việc mà còn xâm lấn cả đời sống cá nhân của Hoàng Long, 28 tuổi, một kỹ sư phần mềm tại TP HCM. Vốn là người có tư duy logic tốt, nhưng vài năm gần đây, thói quen xem các clip "review phim 3 phút" đã thay đổi cách anh tiếp nhận cuộc sống.

Khi ngồi trước màn hình lớn xem một bộ phim điện ảnh bom tấn, Long liên tục nhấn nút tua nhanh vì mất kiên nhẫn ở các phân cảnh tâm lý chậm. Ngay cả khi trò chuyện trực tiếp với bạn bè, nếu đối phương diễn đạt hơi dài dòng, anh sẽ cảm thấy bồn chồn, ngắt lời hoặc vô thức rút điện thoại ra lướt.

"Tôi không còn đủ kiên trì để đọc hết một chương sách chuyên môn nhằm nâng cao tay nghề - điều mà trước đây tôi làm rất dễ dàng", Long thừa nhận. Khả năng "chú ý bền vững" của anh gần như biến mất. Mọi kết nối ngoài đời thực bỗng trở nên tẻ nhạt, thiếu kích thích so với thế giới cuộn màn hình đầy màu sắc.

Các nghiên cứu chỉ ra rằng thời gian chú ý trung bình (Attention Span) của con người hiện đại đã giảm xuống chỉ còn khoảng 8 giây - ngắn hơn cả một con cá vàng.

Dưới góc độ tâm lý học hành vi, Thạc sĩ tâm lý lâm sàng Vương Nguyễn Toàn Thiện, Giám đốc chuyên môn Trung tâm Tham vấn và Trị liệu Tâm lý Lumos, lý giải hiện tượng này không có nghĩa là não bộ kém thông minh đi, mà là biểu hiện của "tính mềm dẻo của não bộ" (neuroplasticity) khi phải thích nghi với môi trường quá tải kích thích.

"Khi liên tục tiếp xúc với các nội dung ngắn, thay đổi nhanh, não sẽ ưu tiên quét thông tin và tìm kiếm cái mới thay vì duy trì sự tập trung dài hạn", Thạc sĩ Thiện phân tích.

Cơ chế tạo phần thưởng nhanh của video ngắn chỉ sau vài giây đã mang lại một hình ảnh hoặc cảm xúc mới đã huấn luyện não bộ luôn kỳ vọng phải có kích thích liên tục. Hệ quả là khi quay lại với một cuốn sách, bài nghiên cứu hay bộ phim mạch chậm, não sẽ phản ứng bằng sự bồn chồn, chán nản.

Theo chuyên gia, đây không đơn thuần là sự lười biếng mà phản ánh sự suy giảm khả năng dung nạp cảm giác nhàm chán, một năng lực tâm lý rất quan trọng. Do thói quen khỏa lấp mọi khoảng thời gian trống bằng điện thoại, "cơ bắp" chịu đựng sự nhàm chán không được rèn luyện sẽ yếu đi, khiến người trẻ mất dần kiên nhẫn để tiếp nhận những giá trị đòi hỏi sự sâu sắc.

Trong nền kinh tế tri thức, sự suy giảm này ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực tư duy sâu (Deep Work) - yếu tố cốt lõi để giải quyết các vấn đề phức tạp và duy trì sức cạnh tranh trước trí tuệ nhân tạo (AI). Ở công sở, hệ lụy biểu hiện rõ qua việc nhân sự trẻ luôn bận rộn nhưng hiệu quả không cao, liên tục mất tập trung và nhanh mệt mỏi khi xử lý công việc dài hơi.

Đáng chú ý, nhiều người tìm đến video ngắn để giải tỏa áp lực nhưng lại rơi vào vòng lặp tâm lý độc hại là căng thẳng - lướt video giải trí nhanh - trì hoãn công việc - tội lỗi, lo âu - lại tiếp tục lướt để né tránh, ông Thiện phân tích.

"Hội chứng não cá vàng" thời số còn âm thầm rạn nứt các mối quan hệ. Thói quen chuyển chủ đề liên tục và phản hồi ngay lập tức trên không gian mạng đã bẻ vụn khả năng lắng nghe trọn vẹn. Nhiều người mang tâm lý vội vã này vào đời thực, dẫn đến việc thiếu kiên nhẫn khi nghe người khác nói, dễ ngắt lời hoặc vừa trò chuyện vừa nhìn điện thoại.

Bên cạnh đó, việc vừa làm việc vừa lướt clip thực chất là một "ảo tưởng đa nhiệm". Não bộ không xử lý cùng lúc mà liên tục chuyển đổi chú ý, tiêu tốn một "chi phí nhận thức" rất lớn, khiến hiệu suất giảm, tỷ lệ sai sót tăng và khả năng ghi nhớ kém đi.

Trước lập luận cho rằng video ngắn giúp tiếp cận lượng kiến thức khổng lồ nhanh chóng qua các clip tóm tắt, thạc sĩ Toàn Thiện nhận định không nên phủ nhận giá trị khơi gợi tò mò của công cụ này. Tuy nhiên, nhiều người đang nhầm lẫn giữa việc "đã xem" và "đã hiểu".

"Video ngắn chỉ nên là món khai vị, bởi tri thức thực sự chỉ hình thành khi chúng ta dành thời gian đọc sâu, suy ngẫm và đối chiếu nhiều nguồn - điều mà một video vài phút không thể thay thế", ông Thiện nhấn mạnh.

Dù vậy, nhờ tính mềm dẻo của não bộ, quá trình tổn hại này hoàn toàn có thể đảo ngược nếu người dùng chủ động thay đổi thói quen sử dụng công nghệ. Chuyên gia khuyến nghị cần "tập gym" lại cho não bằng những bước nhỏ như dành 10-15 phút mỗi ngày để đọc sách, đi bộ hoặc ăn uống mà không cầm điện thoại, tăng dần khả năng chịu đựng sự nhàm chán.

Đồng thời, mỗi người nên áp dụng chế độ "ăn kiêng thông tin" (Information Diet), chủ động kiểm soát chất lượng thông tin dung nạp, giới hạn thời gian xem video ngắn và ưu tiên các nội dung chuyên sâu như sách, podcast hay các cuộc trò chuyện trực tiếp ngoài đời thực để lấy lại quyền chủ động trước các thuật toán.

Với Minh Anh, hành trình giành lại sự tập trung bắt đầu từ một quy tắc đơn giản là úp màn hình điện thoại xuống bàn mỗi khi ngồi viết.

"Mười phút đầu rất khó chịu, tay cứ ngứa ngáy muốn với điện thoại. Nhưng qua được ngưỡng đó, tôi mới nhận ra đã lâu rồi mình chưa thật sự tập trung vào một việc gì trọn vẹn", cô nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Trà là thức uống không thể thiếu trong cuộc sống của nhiều người, từ những người trẻ yêu thích sự tiện lợi của trà sữa/trà đóng chai cho đến thế hệ trung niên có thói quen pha trà hàn huyên tại nhà. Việc uống trà từ lâu đã ăn sâu vào đời sống thường nhật của người dân. Bên cạnh giá trị văn hóa, thói quen này thực chất còn liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Những năm gần đây, lợi ích tiềm năng của lá trà đối với sức khỏe cũng thu hút sự chú ý lớn từ giới y học, đặc biệt là trong việc phòng ngừa các bệnh lý về tim mạch.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh tim mạch từ lâu đã là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn cầu, cướp đi sinh mạng của khoảng 17,9 triệu người mỗi năm. Các vấn đề như tăng huyết áp, bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim và đột quỵ thường liên quan mật thiết đến chế độ ăn uống, thói quen sinh hoạt và tình trạng viêm mãn tính. Hiện nay, ngày càng có nhiều nghiên cứu phát hiện ra rằng uống trà điều độ có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, nhưng mấu chốt nằm ở chỗ "uống bao nhiêu" và "uống như thế nào".

Các nghiên cứu y học chỉ ra rằng trà - thứ thức uống chúng ta dùng hàng ngày, chính là vũ khí bảo vệ tim đơn giản và hiệu quả nhất.

Tại sao trà được coi là có khả năng bảo vệ tim mạch?

Lá trà rất giàu các hợp chất thực vật (phytochemicals), bao gồm catechin, theaflavin, flavonoid và polyphenol. Các chất này có tác dụng chống oxy hóa và chống viêm mạnh mẽ, giúp giảm thiểu tác hại của các gốc tự do đối với mạch máu. Khi mạch máu phải chịu áp lực oxy hóa trong thời gian dài, lớp nội mạc mạch máu dễ bị rối loạn chức năng, khiến cholesterol dễ tích tụ trên thành mạch và hình thành mảng xơ vữa động mạch.

Trong khi đó, các hoạt chất polyphenol trong trà có thể hỗ trợ cải thiện độ đàn hồi của mạch máu, thúc đẩy tuần hoàn máu, từ đó làm giảm tỷ lệ mắc bệnh tim mạch. Nói một cách đơn giản, uống trà không trực tiếp chữa khỏi bệnh tim, mà giúp bảo vệ hệ tim mạch bằng cách cải thiện sức khỏe mạch máu và giảm viêm mãn tính.

Uống bao nhiêu trà mỗi ngày là tốt nhất?

Nhiều người cho rằng vì trà tốt cho sức khỏe nên uống càng nhiều càng tốt, nhưng kết quả nghiên cứu lại không cho thấy như vậy. Một phân tích tổng hợp từ 14 nghiên cứu tiền cứu trên hơn 510.000 người cho thấy, uống trà có liên quan đến việc giảm nguy cơ đột quỵ.

Cụ thể, mỗi ngày uống thêm 3 tách trà giúp giảm trung bình khoảng 13% nguy cơ đột quỵ, trong đó hiệu quả bảo vệ đối với đột quỵ do thiếu máu cục bộ là rõ rệt nhất. Hầu hết các nghiên cứu cũng ủng hộ việc uống 2-4 tách (khoảng 500-1000 ml) trà không đường mỗi ngày là phạm vi lý tưởng để cân bằng giữa lợi ích sức khỏe và tính an toàn.

Đáng chú ý, các nghiên cứu về mối liên hệ giữa lượng trà tiêu thụ với nguy cơ mắc bệnh tim mạch và tỷ lệ tử vong do mọi nguyên nhân đã phát hiện ra rằng, cứ tăng thêm 1 tách trà thì:

Nguy cơ tử vong do tim mạch giảm khoảng 4%.

Nguy cơ đột quỵ giảm khoảng 4%.

Tỷ lệ gặp biến cố tim mạch giảm khoảng 2%.

Tỷ lệ tử vong do mọi nguyên nhân giảm khoảng 1,5%.

Một nghiên cứu quy mô lớn công bố năm 2020 trên tạp chí European Journal of Preventive Cardiology đã theo dõi hơn 100.000 người trưởng thành. Kết quả cho thấy những người duy trì thói quen uống trà lâu dài (trên 3 lần/tuần) có nguy cơ mắc bệnh tim mạch và tử vong thấp hơn so với những người không có thói quen này (dưới 3 lần/tuần). Mối tương quan này thể hiện rõ nhất ở việc giảm nguy cơ đột quỵ, đồng thời những người uống trà có thể trì hoãn việc khởi phát bệnh tim mạch trung bình muộn hơn 1,4 năm.

Mặc dù vậy, các nghiên cứu hiện tại mới chỉ ra mối liên hệ tương quan giữa việc uống trà và giảm nguy cơ tim mạch, chứ chưa thể chứng minh uống trà trực tiếp là nguyên nhân làm giảm nguy cơ bệnh tật. Hơn nữa, việc uống bao nhiêu và loại trà nào mang lại hiệu quả tốt nhất vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu lâm sàng để chứng minh. Do đó, chúng ta nên coi việc uống trà là một phần của lối sống lành mạnh, chứ không phải là phương pháp duy nhất để phòng ngừa bệnh tim mạcḥ.

Trà xanh, trà đen hay trà ô long bảo vệ tim tốt nhất?

Dù trà xanh có nhiều bằng chứng nghiên cứu hơn, nhưng hiện tại vẫn chưa có đủ cơ sở để khẳng định một loại trà nào vượt trội hoàn toàn so với các loại còn lại.

Đối với người dân nói chung, việc lựa chọn một loại trà không đường phù hợp với sở thích để có thể duy trì uống lâu dài quan trọng hơn nhiều so với việc cố gắng theo đuổi một loại trà cụ thể. Thực tế, trà xanh, trà đen và trà ô long đều bắt nguồn từ cùng một loại cây - cây trà (Camellia sinensis), sự khác biệt giữa chúng chủ yếu đến từ mức độ lên men khác nhau:

Trà xanh: Không lên men, giữ lại nhiều chất catechin hơn, là loại trà được nghiên cứu nhiều nhất hiện nay.

Trà ô long: Lên men bán phần, mang đặc tính của cả trà xanh và trà đen, rất được người dân ưa chuộng.

Trà đen: Lên men toàn phần, chứa nhiều theaflavin và thearubigin, cũng có tác dụng chống oxy hóa tương tự.

4 "bẫy" thường gặp khi uống trà

Coi trà sữa, trà đóng chai là uống trà: Nhiều loại trà thương mại trên thị trường tuy gắn mác là thức uống từ trà nhưng thường bị thêm vào lượng lớn đường, đường fructose hoặc bột kem béo. Một ly trà sữa trân châu full đường có thể chứa tới hơn 40 g đường, tương đương với hơn 8 viên đường phèn. Việc nạp quá nhiều đường ngược lại sẽ làm tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường và các bệnh lý tim mạch.

Uống trà đặc thay nước lọc: Mặc dù trà có thể giúp bổ sung nước cho cơ thể, nhưng nếu dùng trà đặc thay thế hoàn toàn cho nước lọc trong thời gian dài có thể dẫn đến việc hấp thụ quá nhiều caffeine, gây ra các triệu chứng như tim đập nhanh, lo âu và mất ngủ.

Uống lượng lớn trà khi bụng đói: Axit tannic (tannin) trong trà có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày, dẫn đến tình trạng khó chịu ở bụng, đầy hơi hoặc trào ngược dạ dày thực quản.

Uống trà vào buổi tối gây ảnh hưởng giấc ngủ: Bản thân việc thiếu ngủ đã là một yếu tố nguy cơ dẫn đến bệnh tim mạch. Nếu bạn là người nhạy cảm với caffeine, lời khuyên là nên tránh uống trà đặc trong vòng 6 tiếng trước khi đi ngủ.

Trà không chỉ là thức uống giúp tỉnh táo tinh thần mỗi ngày, mà còn có thể trở thành một điểm cộng giúp bạn bảo vệ sức khỏe tim mạch, chỉ cần nắm vững các nguyên tắc cơ bản nêu trên. Tuy nhiên, nếu muốn cậy nhờ vào trà để chăm sóc trái tim, bạn cũng cần lưu ý uống với lượng vừa phải, tránh xa các loại trà nhiều đường và việc tiêu thụ quá mức caffeine dẫn đến tác dụng ngược.

Song, uống trà chỉ là một biện pháp hỗ trợ, để đối phó với bệnh tim mạch, chúng ta vẫn phải bắt đầu từ một chế độ ăn uống cân bằng, tập thể dục đều đặn và duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh. Nếu cơ thể xuất hiện dấu hiệu bất thường hoặc có các bệnh lý liên quan, nên đến cơ sở y tế để thăm khám và kiểm tra sớm.

Tin Gốc: Vnexpress

Theo tờ Washington Post, báo cáo y tế vừa được Nhà Trắng công bố cho thấy có tới 22 bác sĩ chuyên khoa tham gia đánh giá sức khỏe Tổng thống Mỹ Donald Trump trong đợt kiểm tra gần nhất.

Con số này tăng gần gấp đôi so với các đợt trước, khi ông chỉ được thăm khám bởi 11 chuyên gia năm 2019 và 14 người vào năm 2025.

Đây cũng được xem là lần có nhiều bác sĩ chuyên khoa tham gia nhất trong một đợt khám của Tổng thống Mỹ.

Để so sánh, trong lần kiểm tra sức khỏe đầu tiên trên cương vị Tổng thống năm 1989, ông George H.W. Bush được thăm khám bởi năm bác sĩ. Mười hai năm sau, con trai ông - Tổng thống George W. Bush - cũng chỉ làm việc với 12 chuyên gia trong đợt kiểm tra đầu tiên.

Việc số lượng lớn bác sĩ tham gia đánh giá sức khỏe ông Trump đã làm dấy lên hoài nghi từ một số chuyên gia y tế bên ngoài chính phủ.

"Đó là một con số bất thường. Họ thuộc những chuyên khoa nào và vì sao cần nhiều người đến vậy?", bác sĩ tim mạch Jonathan Reiner, người từng phục vụ dưới thời cựu Phó tổng thống Dick Cheney, nhận xét.

Phía Nhà Trắng lý giải rằng quy mô đội ngũ y tế phản ánh yêu cầu của một quy trình đánh giá toàn diện và mang tính phòng ngừa dành cho Tổng thống.

Sự chú ý đặc biệt đối với tình trạng sức khỏe của ông Trump diễn ra trong bối cảnh dư luận Mỹ ngày càng quan tâm đến năng lực điều hành của các nhà lãnh đạo lớn tuổi.

Ông Joe Biden rời nhiệm sở ở tuổi 82, trong khi ông Trump sẽ bước sang tuổi 80 vào ngày 14-6 tới, khiến họ trở thành hai Tổng thống cao tuổi nhất trong lịch sử nước Mỹ.

Theo báo Independent, một cuộc khảo sát gần đây do tờ Washington Post, Đài ABC News và Công ty Ipsos thực hiện cho thấy 59% người được hỏi không tin ông Trump đủ minh mẫn để đảm nhiệm cương vị Tổng thống.

55% cho rằng ông không đáp ứng đủ yêu cầu về thể chất để thực hiện các nhiệm vụ lãnh đạo.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ