Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025, Hà Nội có hơn 122.000 thí sinh đăng ký dự thi, số thí sinh của TP.HCM là hơn 97.000, cũng là những địa phương có số thí sinh nhiều nhất cả nước.
Vì số lượng thí sinh của hai thành phố khác nhau nên chúng tôi tính ra tỉ lệ phần trăm của từng môn thi để làm cơ sở so sánh.
Ngoài hai môn toán, văn bắt buộc, Tuổi Trẻ Online thống kê các môn tự chọn (thí sinh chọn tối đa 2 môn) để nhìn rõ xu hướng chọn môn thi của thí sinh. Tổng tỉ lệ phần trăm vượt quá 100% do học sinh tự chọn 2 môn nên các tỉ lệ này phản ánh mức độ phổ biến tương đối của từng môn.
Từ số liệu có thể thấy sự khác biệt đáng kể trong xu hướng chọn môn thi của hai thành phố. Hà Nội nghiêng về các môn xã hội, trong khi học sinh TP.HCM chọn các môn khoa học tự nhiên nhiều hơn.
Điểm chung nhất của học sinh hai thành phố là việc lựa chọn thi môn ngoại ngữ áp đảo các môn còn lại và có tỉ lệ tương đồng nhau. Hơn 50% học sinh tại TP.HCM chọn thi môn ngoại ngữ, Hà Nội 51% và đều cao hơn mức trung bình chung của cả nước.
Một điểm chung khác là các môn công nghệ, tin học có số lượng thí sinh chọn thi không đáng kể.
Đáng chú ý là sự khác biệt trong lựa chọn môn thi của học sinh hai địa phương. Tỉ lệ học sinh Hà Nội chọn các môn lịch sử, địa lý, giáo dục kinh tế và pháp luật khá nhiều, tương đồng với tỉ lệ trung bình của cả nước.
Ở chiều ngược lại, tỉ lệ học sinh chọn các môn vật lý, hóa học, sinh học lại thấp hơn đáng kể so với mức trung bình của cả nước, nhất là môn hóa học và sinh học.
Trong khi đó, ở các môn xã hội như địa lý, lịch sử, giáo dục kinh tế và pháp luật, tỉ lệ chọn thi của học sinh TP.HCM đều thấp hơn rất nhiều so với trung bình cả nước nói chung và Hà Nội nói riêng, nhất là môn lịch sử.
Với các môn tự nhiên, tỉ lệ chọn thi của học sinh TP.HCM đều cao hơn các môn xã hội của chính thành phố này cũng như tỉ lệ cả nước.
So với Hà Nội, tỉ lệ học sinh TP.HCM chọn thi môn hóa học nhiều gấp đôi, môn sinh học nhiều gần gấp 3 lần, môn vật lý nhiều hơn 16%.
Tại kỳ thi tốt nghiệp THPT 2024, cả nước có 37% thí sinh chọn bài thi khoa học tự nhiên (vật lý, hóa học, sinh học), 63% chọn bài thi khoa học xã hội (lịch sử, địa lý, giáo dục công dân). Trong khi tại TP.HCM, tỉ lệ học sinh chọn tổ hợp khoa học tự nhiên chiếm 60,85%, chỉ 39,15% thí sinh chọn tổ hợp khoa học xã hội.
Thống kê sơ bộ từ nhiều trường THPT tại TP.HCM cho thấy các môn vật lý, tiếng Anh, hóa học chiếm tỉ lệ áp đảo trong lựa chọn môn thi tốt nghiệp THPT 2026. Trong khi các môn xã hội tiếp tục có ít thí sinh chọn thi hơn.
Những lời như gan ruột ấy của con được chia sẻ tại workshop "Đồng hành cùng con sau các kỳ thi quan trọng" tổ chức tại Trường Nam Úc Scotch AGS (TP.HCM) ngày 20-6. TS giáo dục Nguyễn Thị Thu Huyền đã chia sẻ nhiều câu chuyện thực tế về tâm lý học sinh và cha mẹ sau các kỳ thi.
Một trong những câu chuyện khiến nhiều người suy ngẫm là trường hợp của một học sinh mắc rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT năm ngoái.
Kết quả môn toán của bạn chỉ đạt 4,75 điểm, còn môn văn 6,5 điểm. Điểm toán thấp khiến cả gia đình thất vọng. Mẹ của bạn liên tục hỏi điều gì đã xảy ra, phải chăng con không cố gắng? Hay con chủ quan với môn học này bởi năng lực toán của con vốn không đến mức như vậy?
Khi nghe những câu hỏi ấy, nam sinh bật khóc. "Con có cố gắng mà mẹ, con không muốn điểm thấp mà mẹ. Điểm của con mà, làm sao con muốn điểm thấp được. Con cũng không hiểu vì sao lúc đó con đã làm hết đề toán rồi"...
Theo TS Nguyễn Thị Thu Huyền, với nhiều học sinh ADHD, khả năng duy trì sự tập trung thường giảm dần khi thời gian làm bài kéo dài. Đề thi toán năm ngoái từng nhận nhiều ý kiến về độ dài vô tình đúng vào điểm yếu của không ít học sinh thuộc nhóm này.
Điều khiến bà day dứt nằm ở cảm giác nỗ lực của đứa trẻ không được cha mẹ nhìn thấy.
Bà Huyền kể thêm: "Hôm qua 19-6, khi điểm thi tuyển sinh lớp 10 vừa được công bố tại TP.HCM và Hà Nội, nhiều phụ huynh đăng tải kết quả của con lên mạng xã hội.
Có những cha mẹ khá bình tĩnh khi nhìn điểm của con mình nhưng khi nhìn thấy điểm số của con người khác cao hơn, thấy bạn bè, anh chị em họ hàng được nhắc tên trên Facebook, sự bình tĩnh ấy dễ dàng bị lung lay".
Theo bà, áp lực học sinh phải đối diện hiện nay không chỉ đến từ gia đình. Áp lực còn đến từ bạn bè đồng trang lứa, từ môi trường học tập và cả mạng xã hội.
"Nhiều em muốn vào cùng trường với nhóm bạn thân, nhiều em muốn theo đuổi đúng ngôi trường mình yêu thích. Chính những áp lực ấy đôi khi khiến người lớn đánh giá chưa đầy đủ về những gì con đã trải qua trong suốt quá trình ôn tập và thi cử", TS Huyền phân tích.
Một trong những thông điệp được TS Thu Huyền nhắc đi nhắc lại là mỗi kỳ thi chỉ giống như một lần "lấy mẫu". Kết quả thi phản ánh năng lực của học sinh tại một thời điểm nhất định chứ không đại diện cho toàn bộ cuộc đời hay tương lai của các em.
Vì vậy phụ huynh cần tránh những câu nói vô tình tạo thêm áp lực cho con kiểu như: đừng làm bố mẹ thất vọng, gia đình đã hy sinh rất nhiều cho con... hay nhắc lại những khoản đầu tư gia đình dành cho việc học.
Nhiều cha mẹ nghĩ đó chỉ là những lời tâm sự nhưng với một đứa trẻ đang chịu áp lực thi cử, những lời ấy có thể thành gánh nặng phải gánh trên vai.
Một nghiên cứu theo dõi trẻ em từ tuổi thiếu niên đến khi trưởng thành cho thấy khoảng 40% học sinh ghi nhận sức khỏe tinh thần suy giảm trong giai đoạn áp lực thi cử.
Khoảng 1/8 từng xuất hiện ý định tự gây tổn thương bản thân. Những căng thẳng quá mức ở tuổi 15 còn làm gia tăng nguy cơ gặp các vấn đề tâm lý trong tương lai.
Đặc biệt, nhiều phụ huynh cho rằng mình không trực tiếp gây áp lực cho con bằng lời nói nhưng sự căng thẳng có thể xuất hiện qua ánh mắt, nét mặt, giọng nói hoặc những câu hỏi lặp đi lặp lại về kết quả học tập.
"Trước khi trò chuyện với con về thi cử hay kết quả thi, người lớn cần đưa bản thân về trạng thái bình an bởi trẻ không chỉ nghe lời nói mà còn cảm nhận cảm xúc của cha mẹ. Khi cha mẹ bình an, việc đồng hành với con mới thực sự bắt đầu", TS Huyền bày tỏ.
Theo đề nghị của Bộ GD-ĐT, Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 179/2026/NĐ-CP quy định chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 15.7 và áp dụng đối với đối tượng tuyển sinh từ năm 2025 trở đi; thời điểm cấp học bổng được tính từ ngày 1.9.
Theo Nghị định 179, các chương trình đào tạo được hưởng chính sách học bổng bao gồm: đào tạo tài năng; đào tạo về vi mạch bán dẫn; nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Danh mục ngành được hưởng chính sách gồm nhiều lĩnh vực quan trọng như toán học, sinh học, thống kê, máy tính và công nghệ thông tin, kỹ thuật điện, điện tử và viễn thông, vật lý kỹ thuật, kỹ thuật vật liệu, kỹ thuật mỏ, xây dựng và nhiều lĩnh vực khoa học, kỹ thuật khác phục vụ phát triển công nghệ và công nghiệp chiến lược của quốc gia.
Một trong những nội dung đáng chú ý là mức học bổng dành cho người học thuộc các ngành ưu tiên này. Đối với sinh viên đại học, mức học bổng từ 3,7 - 5 triệu đồng/tháng tùy nhóm ngành và chương trình đào tạo. Đối với học viên trình độ thạc sĩ, mức học bổng từ 5,5 - 7,4 triệu đồng/tháng.
Đối với nghiên cứu sinh trình độ tiến sĩ, mức học bổng cao nhất lên tới 8,4 triệu đồng/tháng đối với chương trình đào tạo tài năng, chương trình đào tạo ngành vi mạch bán dẫn và các ngành khoa học cơ bản.
Sinh viên được hưởng học bổng 10 tháng trong một năm học; học viên cao học và nghiên cứu sinh được hưởng học bổng 12 tháng trong một năm học. Tổng thời gian hưởng học bổng tối đa là 5 năm đối với sinh viên đại học, 2 năm đối với học viên cao học và 3 năm đối với nghiên cứu sinh.
Việc xét duyệt và chi trả học bổng được thực hiện trên cơ sở dữ liệu tuyển sinh, kết quả học tập và rèn luyện của người học do cơ sở đào tạo quản lý; không yêu cầu người học nộp hồ sơ và không làm phát sinh thủ tục hành chính.
Kinh phí thực hiện chính sách học bổng được bảo đảm từ ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật về phân cấp quản lý ngân sách nhà nước và các nguồn kinh phí hợp pháp khác. Nhà nước đồng thời khuyến khích tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp trong và ngoài nước tài trợ, cấp học bổng cho người học trên nguyên tắc tự nguyện, công khai, minh bạch và phù hợp với quy định của pháp luật.
Nghị định cũng quy định người học phải hoàn trả toàn bộ số tiền học bổng đã nhận trong trường hợp bị buộc thôi học, tự ý bỏ học hoặc sử dụng học bổng sai mục đích.
Sở GD-ĐT TP.HCM yêu cầu 168 phường, xã, đặc khu phải cập nhật Kế hoạch tuyển sinh đầu cấp lên trên trang tuyển sinh thành phố tại địa chỉ: https://tuyensinhdaucap.hcm.edu.vn, chậm nhất vào ngày 25.5.
Sau đó từ ngày 27.5 đến ngày 7.6, các địa phương hướng dẫn và tổ chức cho phụ huynh đăng ký tuyển sinh đầu cấp lớp 1, lớp 6.
Tuyển sinh vào các trường có chương trình đặc thù, bao gồm: chương trình chất lượng cao, tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế; chương trình tiếng Anh tích hợp theo Đề án 5695; chương trình tăng cường tiếng Pháp; các trường có mô hình đặc thù như TH THCS - THPT Nam Sài Gòn, THCS - THPT Lương Thế Vinh.
UBND các địa phương và 2 trường (TH - THCS - THPT Nam Sài Gòn, THCS - THPT Lương Thế Vinh) thực hiện xét tuyển và công bố kết quả tuyển sinh các chương trình đặc thù, đồng thời đồng bộ dữ liệu lên trang tuyển sinh đầu cấp của thành phố trước 17 giờ ngày 15.6.
Sở GD-ĐT gửi dữ liệu học sinh đã nộp hồ sơ vào các trường có chương trình đặc thù về UBND cấp xã, đặc khu để phục vụ công tác thống kê, rà soát và làm sạch dữ liệu tuyển sinh tại địa phương.
UBND cấp xã căn cứ vào danh sách học sinh nộp hồ sơ vào các trường có chương trình đặc thù và dữ liệu nhận từ Sở GD-ĐT để thực hiện xét tuyển tất cả học sinh dựa trên đối tượng và khu vực mà học sinh đã đăng ký, từ đó phân tích, điều chỉnh, phân bổ học sinh vào các trường tuyển sinh trên địa bàn, phù hợp với tình hình thực tế địa phương.
Theo quy định, chậm nhất ngày 10.7, đồng bộ kết quả tuyển sinh của tất cả học sinh (bao gồm toàn bộ đối tượng tuyển sinh) vào tất cả các trường trên địa bàn lên Hệ thống tuyển sinh đầu cấp tại địa chỉ: https://tuyensinhdaucap.hcm.edu.vn.
Từ ngày 11-20.7, cho phụ huynh xác nhận trực tuyến trên Hệ thống tuyển sinh đầu cấp và nộp hồ sơ vào các trường phổ thông theo dữ liệu đã được UBND cấp xã phân bổ trên trang tuyển sinh của thành phố.
Mốc thời gian tuyển sinh đầu cấp lớp 1, lớp 6 phụ huynh cần lưu ý:
