Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Quang Khải, Khoa Phẫu thuật Thận Tiết niệu – Nam học, Bệnh viện E, cho biết thận đảm nhiệm nhiều vai trò quan trọng với cơ thể. Do đó, khi cơ thể có bất thường, thận sẽ có dấu hiệu cảnh báo.
Tuy nhiên, suy thận mạn tính là bệnh diễn biến âm thầm, không có triệu chứng nên bệnh nhân ở những giai đoạn sớm có thể không biểu hiện biệt. Khi đã có biểu hiện triệu chứng thì thường đã ở những giai đoạn muộn, dẫn đến điều trị bệnh trở nên khó khăn và hiệu quả thấp.
Bác sĩ chỉ ra một số dấu hiệu buổi đêm cảnh báo nguy cơ bệnh thận, như sau:
Tiểu đêm nhiều
Ở người bình thường, tần suất đi vệ sinh từ 0–1 lần mỗi đêm. Khi thận yếu, mất khả năng cô đặc nước tiểu dẫn đến tiểu đêm nhiều. Tiểu nhiều là tiểu trên 10 lần vào ban ngày và trên ba lần vào ban đêm. Nếu tình trạng này kéo dài, người bệnh nên sớm tới thăm khám tại các bệnh viện có chuyên khoa tiết niệu để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm máu, tổng phân tích nước tiểu và siêu âm hệ tiết niệu để sàng lọc tìm nguyên nhân.
Lưu ý, nước tiểu bất thường (thường thấy rõ buổi tối) như nhiều bọt (protein niệu), sẫm màu, có máu…là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ tổn thương cầu thận.
Phù nhẹ rõ hơn về chiều tối hoặc ban đêm: Nhiều trường hợp bị sưng chân, mắt cá, mí mắt, đi giày dép chật hơn vào buổi tối. Không phải phù là do thận 100%, song phù và tiểu đêm nhiều là dấu hiệu cảnh báo, cần đi kiểm tra.
Khó thở hoặc hồi hộp khi nằm: Nằm xuống thấy tức ngực, khó thở, nguy cơ ứ dịch, ảnh hưởng phổi hoặc rối loạn điện giải (đặc biệt kali). Đây là dấu hiệu nặng, cần đi khám sớm
Ngứa da, khô da về đêm: Ngứa tăng về đêm, bôi dưỡng ẩm không đỡ có thể do tích tụ ure và độc chất trong máu.
Đau lưng vùng thận (tăng khi nằm): Đau âm ỉ vùng hông lưng, có thể do sỏi thận, viêm thận, bể thận. Đau thận thường không cải thiện khi nghỉ ngơi, xoa bóp hoặc kéo giãn.
Mất ngủ, chuột rút đêm (ít đặc hiệu hơn): Do rối loạn điện giải, tích độc chất.
Cách tốt nhất là chủ động đi khám kiểm tra sức khỏe định kỳ và tầm soát bệnh thận ít nhất một lần mỗi năm. Khi có những dấu hiệu, triệu chứng nghi ngờ mắc bệnh thận như mệt mỏi, xanh xao, ăn uống kém, buồn nôn và nôn, rối loạn tiểu tiện… cần đi kiểm tra. “Tuyệt đối không tự điều trị theo phương pháp trên mạng”, bác sĩ nói.
Ngoài ra, mọi người cần thực hiện lối sống lành mạnh, ăn cân bằng, uống đủ nước, không ăn mặn, hạn chế đồ ăn nhanh và lạm dụng thức uống có cồn, nói không với thuốc lá. Tập thể dục thể thao hàng ngày tùy theo tình trạng sức khỏe từng cá nhân. Điều trị triệt để các bệnh lý cấp tính như nhiễm khuẩn đường hô hấp, nhiễm khuẩn ngoài da, nhiễm trùng đường tiết niệu…
Tránh sử dụng thuốc bừa bãi đặc biệt là các thuốc không cần kê đơn, thuốc thảo dược không rõ nguồn gốc. Không nên sử dụng chất kích thích (cà phê, trà, rượu bia, thuốc lá) vào buổi tối, gây căng thẳng thần kinh, mất ngủ.
Kali tích tụ nhiều trong máu có thể gây rối loạn nhịp tim, yếu cơ và nhiều biến chứng nguy hiểm. Ngoài kali, người bệnh thận còn cần kiểm soát lượng phốt pho, natri và lượng nước nạp vào cơ thể tùy theo giai đoạn bệnh, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Trái cây vốn là thực phẩm tốt cho sức khỏe vì giàu vitamin, chất xơ và chất chống ô xy hóa. Tuy nhiên, không phải loại trái cây nào cũng phù hợp với người mắc bệnh thận. Một số loại chứa hàm lượng kali cao.
Kali là khoáng chất giúp cơ bắp, thần kinh và tim hoạt động bình thường. Ở người khỏe mạnh, thận sẽ đào thải lượng kali dư thừa qua nước tiểu. Nhưng khi chức năng thận suy giảm, kali có thể tích tụ trong máu và gây tăng kali máu. Vì vậy, nhiều người mắc bệnh thận cần kiểm soát lượng kali trong chế độ ăn hằng ngày.
Tuy nhiên, không phải ai mắc bệnh thận cũng phải kiêng kali nghiêm ngặt. Mức độ hạn chế còn phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, kết quả xét nghiệm máu, thuốc đang dùng và có đang lọc máu hay không.
Chuối, bơ, cam, ổi, dưa lưới và nước dừa là những thực phẩm có hàm lượng kali khá cao nên cần kiểm soát khẩu phần. Ví dụ, một quả chuối trung bình chứa khoảng 422 mg kali, trong khi một quả bơ lớn 200 gram có thể chứa tới gần 1.000 mg kali.
Ngoài ra, trái cây sấy như nho khô, mận khô hay chà là thường có kali cô đặc hơn trái cây tươi do đã bị loại bỏ nước trong quá trình chế biến. Nhóm thực phẩm này cũng chứa nhiều đường tự nhiên, không phù hợp với người mắc bệnh thận kèm tiểu đường.
Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa người bệnh phải kiêng hoàn toàn các loại trái cây trên. Trong nhiều trường hợp, họ vẫn có thể ăn lượng nhỏ nếu mức kali máu ổn định và có hướng dẫn từ bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
Bên cạnh những loại cần hạn chế, vẫn có nhiều loại trái cây phù hợp hơn với người mắc bệnh thận nhờ chứa ít kali hơn. Một số lựa chọn thường được khuyến khích gồm táo, nho, dâu tây, việt quất, cherry, lê, dứa và đào.
Những loại trái cây này vẫn cung cấp vitamin, chất chống ô xy hóa và chất xơ nhưng ít làm tăng kali máu hơn nếu ăn đúng khẩu phần. Dù vậy, người bệnh vẫn cần chú ý lượng ăn mỗi lần.
Ngay cả trái cây ít kali cũng có thể làm tổng lượng kali tăng cao nếu ăn quá nhiều. Cách tốt là lựa chọn loại trái cây phù hợp và ăn với khẩu phần theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng, theo Medical News Today.
Trước đó, chiều 1-4, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang đã phát biểu kết luận Hội nghị Thành ủy TP.HCM lần thứ 5, nhiệm kỳ 2025 - 2030, đã giao ngành y tế một nhiệm vụ rất rõ ràng và cấp bách:
Trong năm 2026 phải tổ chức khám, tầm soát sức khỏe cho 100% người dân TP, bảo đảm mỗi người dân được khám ít nhất một lần, không chia giai đoạn.
PGS Tăng Chí Thượng - Giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho hay thực hiện chỉ đạo này, Sở Y tế TP đang khẩn trương nghiên cứu và đề xuất các giải pháp khả thi, phù hợp với đặc điểm của một siêu đô thị có dân số lớn, biến động cao và nhu cầu chăm sóc sức khỏe đa dạng.
Trên cơ sở đánh giá toàn diện các điều kiện thực tế, ngành y tế TP định hướng triển khai theo mô hình "kiềng ba chân" với ba nhóm giải pháp bổ trợ lẫn nhau, tạo thành hệ thống bao phủ toàn diện, linh hoạt và hiệu quả, với mục tiêu xuyên suốt là không bỏ sót người dân nào.
Nhóm giải pháp thứ nhất là tổ chức khám sức khỏe phi địa giới hành chính. Đây là định hướng phù hợp với đặc điểm dân cư của TP, nơi có số lượng lớn người lao động tự do, công nhân, người làm việc xa nơi cư trú, người tạm trú hoặc thường xuyên di chuyển giữa các khu vực.
Nếu chỉ tổ chức khám sức khỏe theo nơi đăng ký thường trú hoặc theo địa bàn hành chính cố định, rất dễ bỏ sót một bộ phận lớn người dân do việc đi khám không thuận tiện.
Vì vậy, quan điểm của ngành y tế là "y tế phải theo chân người dân, không bắt người dân đi theo địa giới hành chính".
Người dân có thể lựa chọn cơ sở y tế thuận tiện nhất để được khám sức khỏe, không phụ thuộc nơi cư trú.
Để triển khai hiệu quả, ngành y tế sẽ huy động tối đa mọi cơ sở y tế đủ điều kiện tham gia, bao gồm cả cơ sở công lập và ngoài công lập, các bệnh viện, phòng khám đa khoa...
Nhóm giải pháp thứ hai là tổ chức khám sức khỏe cho người thuộc nhóm nguy cơ ngay tại cộng đồng như người cao tuổi, người yếu thế, người mắc bệnh không lây nhiễm, người có nguy cơ cao và những trường hợp cần quản lý sức khỏe lâu dài tại cộng đồng.
Đây là không gian để trạm y tế và mô hình đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư phát huy vai trò nòng cốt.
Nhóm giải pháp thứ ba thu thập dữ liệu sức khỏe sẵn có. Trên thực tế, một bộ phận lớn người dân đã có dữ liệu sức khỏe thông qua khám định kỳ tại trường học, cơ quan, doanh nghiệp hoặc dữ liệu khám chữa bệnh tại các bệnh viện.
Ba nhóm giải pháp tạo thành "kiềng ba chân" vững chắc: hai chân là tổ chức khám trực tiếp bằng nhiều hình thức linh hoạt, chân còn lại là dữ liệu giữ vai trò kết nối và nâng cao giá trị toàn bộ hoạt động.
Người đứng đầu ngành y tế TP.HCM khẳng định, chiến lược này không chỉ giúp người dân được khám sức khỏe ít nhất một lần trong năm 2026, mà còn đặt nền tảng để mỗi người dân được quản lý sức khỏe suốt vòng đời trên một hệ thống dữ liệu thống nhất.
Song song đó, ngành y tế sẽ xây dựng các gói khám sức khỏe theo độ tuổi và các gói tầm soát theo nhóm nguy cơ, được thiết kế khoa học và công bố công khai để người dân dễ dàng lựa chọn.
Tuy nhiên để hiện thực hóa ba nhóm giải pháp này, PGS Tăng Chí Thượng nhấn mạnh cần sự vào cuộc đồng bộ của các sở, ban, ngành và chính quyền địa phương cùng ngành y tế. Đây không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành y tế, mà là nhiệm vụ chung của cả hệ thống chính trị.
Chính quyền địa phương giữ vai trò quan trọng trong việc rà soát đối tượng, vận động người dân tham gia, bố trí địa điểm và phối hợp tổ chức các điểm khám phù hợp với đặc điểm từng địa bàn.
Bên cạnh đó, cần xây dựng cơ chế tài chính linh hoạt nhưng chặt chẽ để huy động tối đa nguồn lực xã hội. Cơ chế này phải bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, đúng quy định, đồng thời tạo điều kiện để các cơ sở y tế công lập và ngoài công lập đủ điều kiện tham gia cung ứng dịch vụ khám sức khỏe.
Việc kết hợp ngân sách nhà nước với nguồn xã hội hóa, bảo hiểm y tế và các chương trình khám sức khỏe của cơ quan, doanh nghiệp sẽ giúp mở rộng nhanh năng lực triển khai và bảo đảm tính bền vững lâu dài.
Ngày 2-4, ông Diệp Bảo Tuấn, Giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, cho biết hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân năm 2026 với chủ đề "Chủ động phòng bệnh - Vì một Việt Nam khỏe mạnh", đơn vị triển khai chuỗi hoạt động chuyên môn và truyền thông nhằm lan tỏa thông điệp về phòng ngừa, tầm soát sớm và nâng cao ý thức chủ động bảo vệ sức khỏe trong cộng đồng.
Hiện nhiều bệnh lý ung thư có xu hướng gia tăng và vẫn còn được phát hiện ở giai đoạn muộn. Các giải pháp phòng bệnh từ sớm, tầm soát định kỳ và tiêm chủng vắc xin phòng ngừa ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ mắc bệnh và nâng cao hiệu quả điều trị.
Cũng trong dịp này, bệnh viện sẽ đưa vào hoạt động Đơn vị Tiêm chủng, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong việc mở rộng các dịch vụ phòng ngừa ung thư bằng vắc xin.
Bệnh viện Ung bướu triển khai tuần lễ tiêm chủng vắc xin 0 đồng tại khu tiêm chủng của bệnh viện, dành 250 suất tiêm vắc xin cúm hoặc não mô cầu miễn phí cho bệnh nhân đang điều trị tại bệnh viện, diễn ra từ ngày 6 đến 10-4 hoặc đến khi đủ số lượng đăng ký.
Hoạt động nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò của vắc xin trong phòng ngừa các bệnh lý liên quan đến ung thư.
Đồng thời, bệnh viện cũng tổ chức chương trình "Khám tầm soát ung thư 0 đồng" cho 50 người nhà người bệnh đang điều trị tại bệnh viện tại Phòng khám chuyên gia từ ngày 6 đến 8-4, mang đến cơ hội được khám và tư vấn tầm soát ung thư bởi đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm.
Ngoài ra, bệnh viện còn phối hợp tổ chức chương trình khám tầm soát ung thư miễn phí và trao tặng quà cho người dân TP.HCM, với 200 suất dành cho người dân phường Bà Rịa, 200 suất dành cho người dân phường Tam Long và 300 suất dành cho người dân phường Tăng Nhơn Phú. Người tham gia sẽ được khám, tư vấn sức khỏe và nhận hỗ trợ thiết thực.
