Thông tin được nêu ở tạo đàm về chương trình hướng nghiệp cho giới trẻ diễn ra sáng 22.4 tại TP.HCM, do Hiệp hội Kế toán công chứng Anh quốc (ACCA) phối hợp với Công ty CP kết nối văn hóa Việt và Nhà văn hóa Sinh viên TP.HCM tổ chức. Tọa đàm diễn ra trong bối cảnh Bộ GD-ĐT vừa ban hành Thông tư 16 quy định về hướng nghiệp và phân luồng trong giáo dục hồi cuối tháng 3.
Chia sẻ với Thanh Niên bên lề sự kiện, bà Khuất Thị Liên Hương, Giám đốc đào tạo ACCA Việt Nam, cho biết điểm nhấn của Thông tư 16 là quy định cụ thể nội dung, cách thức phối hợp giữa cơ sở giáo dục phổ thông không chỉ với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, ĐH, mà còn với doanh nghiệp, tổ chức liên quan. Đây là hành lang pháp lý quan trọng để nhà trường tích hợp, lồng ghép nội dung hướng nghiệp vào các môn học và hoạt động giáo dục.
Đơn cử, chương trình hướng nghiệp của các tổ chức và doanh nghiệp liên quan tới lĩnh vực kế toán, tài chính, kinh doanh có thể kết hợp với môn giáo dục kinh tế và pháp luật và hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, theo bà Hương. Việc triển khai thành công phụ thuộc vào định hướng, nguồn lực của nhà trường, nhu cầu của học sinh cũng như sự phối hợp với các bên liên quan.
Từ thực tế quan sát, bà cho rằng nhiều bạn trẻ đang loay hoay trong việc tìm ra ngành nghề phù hợp, một phần tới từ việc thiếu trải nghiệm thực tế. Hệ quả là không ít học sinh đưa ra lựa chọn dựa trên định hướng của phụ huynh, giáo viên hơn là từ mong muốn của bản thân. “Do đó, thay vì để các em tiếp cận thông tin rồi phải lập tức quyết định ngành học, cần cho các em có thêm bước trải nghiệm để quyết định”, nữ giám đốc chia sẻ.
Tuy nhiên, bà Hương cho biết dù một số trường công lập bày tỏ quan tâm đến việc hợp tác doanh nghiệp, họ vẫn còn ít nhiều băn khoăn xoay quanh việc xây dựng chương trình, thủ tục xin phép cũng như mức độ hỗ trợ từ phía đơn vị triển khai. Ngược lại, ở khối trường quốc tế, quá trình tích hợp diễn ra thuận lợi hơn và hiện đã có những trường tiên phong bắt tay hợp tác và dự kiến triển khai ngay từ năm học tới.
Trong khi đó, bà Trầm Từ Mai Anh, Giám đốc dịch vụ kiểm toán của PwC Việt Nam, thông tin chỉ vài tháng nữa, đơn vị sẽ tổ chức trại hè dành cho học sinh THCS và THPT, tập trung vào 3 mục tiêu chính là rèn kỹ năng mềm như tư duy và làm việc nhóm; dạy kiến thức cơ bản về ngành nghề và trải nghiệm thực tế tại doanh nghiệp; cũng như dạy kiến thức cơ bản về kế toán, kiểm toán theo khung chứng chỉ quốc tế.
Đây là nỗ lực mới nhất của đơn vị nhằm hướng nghiệp sớm cho học sinh ngay từ bậc phổ thông. Song song đó, với bậc ĐH, PwC Việt Nam hiện cũng đang phối hợp với một số ĐH triển khai chương trình “Study tour” (tham quan học thuật) thay vì dừng ở tham quan doanh nghiệp đơn thuần. Hoạt động này sẽ cho phép các sinh viên quy đổi kết quả tham gia thành điểm số trong học phần cụ thể.
Tiến sĩ Phan Thị Bảo Quyên, Phó trưởng khoa Kế toán Trường Kinh doanh UEH, ĐH Kinh tế TP.HCM (UEH), lưu ý thêm nội dung hướng nghiệp phải có sự tương thích với phát triển tâm, sinh lý mức độ nhận thức của học sinh ở từng cấp học. Chẳng hạn khi nói về lĩnh vực tài chính, nếu đối tượng là các em lớp 6, người phụ trách không nên chia sẻ quá sâu về các khái niệm, câu chuyện doanh nghiệp mà có thể đề cập đến việc quản lý tài chính cá nhân.
Trao đổi tại sự kiện, bà Nguyễn Thị Tú, Hiệu trưởng Trường Trung học Thực hành (Trường ĐH Sư phạm TP.HCM), chia sẻ rằng nhà trường hiện thiết kế một mạng lưới mentor (cố vấn) bài bản, thu hút sự tham gia của nhiều chuyên gia tới từ các trường ĐH, tổ chức, doanh nghiệp. Đây là mô hình nổi bật giúp học sinh được “đỡ đầu” từ sớm, giúp các bạn phát triển và có định hướng tốt hơn cho tương lai.
“Bản thân chúng tôi cũng trở thành mentor cho học sinh những trường khác”, bà Tú nói.
Bài học kinh nghiệm từ ĐH Bách khoa Hồng Kông (PolyU) cho thấy, việc hình thành mạng lưới cố vấn không chỉ dừng ở quan hệ song phương người cố vấn – người được cố vấn, mà có thể mở rộng thành mô hình nhóm gồm 3 lớp: sinh viên – cựu sinh viên mới vào nghề – chuyên gia giàu kinh nghiệm với tỷ lệ nhân sự là 3:2:1, theo PGS George Wong, Phó trưởng khoa Kế toán và tài chính thuộc Trường Kinh doanh PolyU.
Cụ thể, một chuyên gia sẽ cố vấn cho 2 cựu sinh viên đang ở giai đoạn đầu sự nghiệp, và hai bạn này tiếp tục cố vấn cho 3 sinh viên đang theo học. Trong đó, chuyên gia buộc phải là những người có vị thế rất cao trong nghề, còn cựu sinh viên là những người đã tốt nghiệp trong vòng 10 năm trở lại. “Mô hình giúp cố vấn và người được cố vấn hầu như không tồn tại khoảng cách thế hệ”, PGS Wong chia sẻ.
Ông Wong cũng đề xuất lộ trình giúp sinh viên có năng lực sẵn sàng trong nghề nghiệp với 3 giai đoạn chính trải dài trong 4 năm. Trong đó, điểm nổi bật là yêu cầu sinh viên tham gia thực tập từ năm nhất, cũng như tiến tới bắt buộc tất cả phải tham gia kỳ học trao đổi ở nước ngoài vào cuối năm 2027. Chưa kể, các môn học của khoa ông hiện tích hợp tối thiểu 10% yếu tố công nghệ, trong đó có AI.
“Nếu muốn tìm hiểu sâu hơn về nền tảng, hạ tầng của AI, các bạn cũng có thể đăng ký học chuyên ngành phụ do Khoa Khoa học máy tính phụ trách đào tạo”, ông chia sẻ.
Bảng bách phân vị nhằm hỗ trợ các trường đại học xây dựng phương án quy đổi điểm giữa các phương thức xét tuyển.
Theo đó, bảng bách phân vị quy đổi tương đương giữa điểm thi đánh giá năng lực HSA với 4 tổ hợp truyền thống A00, B00, C00 và D01.
Theo Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐH), bảng phân vị được xây dựng trên cơ sở phân tích kết quả kỳ thi đánh giá năng lực (HSA) và kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026; qua đó tạo căn cứ tham khảo để các cơ sở đào tạo xây dựng phương án quy đổi điểm phù hợp, góp phần bảo đảm sự tương đương giữa các phương thức tuyển sinh và nâng cao tính công bằng, minh bạch trong công tác tuyển sinh đại học năm 2026.
Theo bảng phân vị, thí sinh đạt 100 điểm thi HSA, tương đương 26 điểm thi tốt nghiệp THPT khối A00.
Tương tự, thí sinh đạt 100 điểm thi HSA, tương đương 26,73 điểm tổ hợp B00...
Bảng phân vị quy đổi tương đương giữa điểm thi HSA và điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026 ở các tổ hợp A00, B00, C00, D01 như sau:
Trước đó, ĐH Quốc gia Hà Nội cũng công bố điểm sàn xét tuyển của 12 trường trực thuộc là 19.
Đợt 1 kỳ thi đánh giá năng lực Đại học Quốc gia TP.HCM sẽ diễn ra sáng 5-4 với quy mô lớn nhất từ trước đến nay với gần 140.000 thí sinh tại 54 đơn vị thuộc 15 tỉnh thành.
TS Nguyễn Trung Nhân - Trưởng phòng đào tạo Trường đại học Công nghiệp TP.HCM - cảnh báo: "Cũng như các kỳ thi quan trọng, khi đi thi đánh giá năng lực Đại học Quốc gia TP.HCM, chỉ một sai sót nhỏ như quên giấy tờ hay đến muộn vài phút cũng có thể khiến thí sinh mất quyền dự thi. Việc nắm rõ quy định trước ngày thi là điều bắt buộc nếu không muốn "rớt" ngay từ ngoài phòng thi".
Theo quy chế của kỳ thi đánh giá năng lực Đại học Quốc gia TP.HCM 2026, thí sinh cần mang theo giấy báo dự thi được in từ tài khoản đăng ký dự thi trên trang thông tin điện tử chính thức của kỳ thi, thẻ căn cước/căn cước công dân hoặc hộ chiếu còn thời hạn sử dụng, các giấy tờ khác được nêu cụ thể trong giấy báo dự thi (nếu có).
Một số trường hợp có thể được yêu cầu bổ sung thêm giấy tờ khác tùy theo nội dung ghi trong giấy báo dự thi. Việc thiếu bất kỳ loại giấy tờ nào đều có thể khiến thí sinh gặp trở ngại ngay tại điểm thi, thậm chí không được vào phòng thi nếu không đủ điều kiện xác minh thông tin.
ThS Cù Xuân Tiến - Trưởng phòng tuyển sinh và công tác sinh viên Trường đại học Kinh tế - Luật (Đại học Quốc gia TP.HCM) - cho biết trong những tình huống đặc biệt như làm mất giấy tờ tùy thân, thí sinh vẫn có cơ hội được xem xét dự thi nhưng điều này phụ thuộc vào quyết định của hội đồng thi.
"Thí sinh chỉ được hội đồng thi xem xét cho phép dự thi trong những trường hợp đặc biệt theo quy định của hội đồng thi. Thí sinh phải thực hiện đầy đủ các thủ tục tại điểm thi theo hướng dẫn", ông Tiến nhấn mạnh.
Trường hợp không có giấy tờ tùy thân, thí sinh phải có mặt tại phòng hội đồng trước giờ tập trung ít nhất 30 phút làm thủ tục để được xem xét, kiểm tra và giải quyết. Trường hợp thí sinh đến sau 7h45, hội đồng thi không xem xét giải quyết cho dự thi.
Thí sinh cần có mặt đúng thời gian quy định, xuất trình giấy báo dự thi và căn cước điện tử trên ứng dụng VNeID (trong đó thông tin cá nhân và số căn cước phải trùng khớp với thông tin đã đăng ký dự thi). Đồng thời khai đầy đủ thông tin và ký tên vào giấy cam đoan theo mẫu do hội đồng thi cung cấp.
Nếu được chấp thuận dự thi, thí sinh cần trình giấy cam đoan đã có đầy đủ chữ ký xác nhận của hội đồng thi cho cán bộ coi thi tại phòng thi, sau đó hoàn tất nghĩa vụ bổ sung giấy tờ xác minh trong vòng 7 ngày gửi về Trung tâm Khảo thí và đánh giá chất lượng đào tạo (Đại học Quốc gia TP.HCM) qua bưu điện.
Giấy tờ xác minh gồm bản chính giấy xác nhận của chính quyền địa phương (trường hợp bị mất giấy tờ tùy thân) hoặc bản sao y chứng thực thẻ căn cước/hộ chiếu (thời gian chứng thực không quá 7 ngày kể từ ngày thi).
Bên cạnh giấy tờ, thời gian có mặt cũng là yếu tố quyết định quyền dự thi của thí sinh. TS Nguyễn Quốc Chính - Giám đốc Trung tâm Khảo thí và đánh giá chất lượng đào tạo (Đại học Quốc gia TP.HCM) - cho biết những trường hợp đến trễ và có mặt tại cửa phòng thi trước 8h45 được phép vào phòng thi nhưng không được bù thêm thời gian làm bài.
"Nếu đến cửa phòng thi sau 8h45, thí sinh không được phép dự thi. Điểm thi sẽ giữ thí sinh tại phòng hội đồng cho đến hết thời gian làm bài thi theo quy định. Khoảng chênh lệch chỉ vài phút nhưng hậu quả có thể là đánh mất toàn bộ cơ hội trong kỳ thi.
Trong mọi trường hợp, nếu thí sinh không có mặt trong ngày thi hoặc không đáp ứng đủ điều kiện để dự thi đều bị xem là bỏ thi theo quy định. Các bạn cần chuẩn bị kỹ lưỡng và ý thức tuân thủ quy định là yếu tố then chốt giúp thí sinh bảo vệ quyền lợi của chính mình", ông Chính lưu ý.
Quy chế tuyển sinh ĐH năm nay có một khái niệm mới: nguồn tuyển. Theo đó, thí sinh (TS) tốt nghiệp THPT năm 2026, nguồn xét tuyển vào chương trình đào tạo trình độ ĐH là TS có tổng điểm 3 môn thi kỳ thi tốt nghiệp THPT (kỳ thi trung học nghề đối với đối tượng trung học nghề) theo tổ hợp xét tuyển (hoặc sử dụng điểm thi môn toán, ngữ văn và một môn thi khác) đạt tối thiểu 15 điểm theo thang điểm 30. Mức điểm này không tính điểm ưu tiên và điểm cộng. Đây là điều kiện để đăng ký xét tuyển với tất cả các phương thức, dù sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT hay các căn cứ xét tuyển khác như: điểm kỳ thi đánh giá năng lực, điểm học bạ…
Theo quy chế, tổ hợp sử dụng kết quả các môn thi tốt nghiệp THPT dùng để xét tuyển có ít nhất 3 môn phù hợp với đặc điểm, yêu cầu đầu vào của chương trình đào tạo. Trong đó, tổ hợp môn bắt buộc phải có toán hoặc ngữ văn (kết hợp 2 môn khác theo quy định trường/ngành/chương trình). Với phương thức tuyển sinh dựa trên kết quả học tập các môn học cấp THPT, tổ hợp môn này cũng bắt buộc có toán hoặc ngữ văn. Căn cứ theo quy định này, các trường ĐH xây dựng tổ hợp môn xét tuyển cho từng ngành đào tạo. Tùy đặc thù ngành, có ngành chỉ xét tuyển bằng 1 tổ hợp, có ngành sử dụng hơn 10 tổ hợp. Thậm chí, cùng một mã ngành đào tạo, mỗi trường quy định khác nhau về các tổ hợp môn xét tuyển.
Vậy 3 môn TS cần đạt 15 điểm theo kết quả thi tốt nghiệp THPT năm 2026 để đủ điều kiện xét tuyển bậc ĐH được hiểu như thế nào?
Theo tiến sĩ Nguyễn Trung Nhân, Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM, dù TS xét tuyển vào trường theo phương thức nào cũng cần đạt 15 điểm 3 môn theo tổ hợp xét tuyển từng ngành do trường quy định. Theo quy định của trường năm nay, tổ hợp xét tuyển mỗi ngành gồm 2 môn bắt buộc và 1 môn tự chọn trong số các môn còn lại. Với quy định này, các ngành của trường có nhiều tổ hợp xét tuyển khác nhau. TS đủ điều kiện để xét tuyển vào 1 ngành của trường khi có ít nhất 1 tổ hợp bất kỳ trong các tổ hợp theo quy định của ngành đó đạt từ 15 điểm trở lên.
Thạc sĩ Hoàng Thanh Tú, Phó trưởng phòng Thông tin - truyền thông Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho biết đối với TS tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, điều kiện để được xét tuyển vào một ngành/nhóm ngành khi thỏa 1 trong 2 trường hợp gồm: có tổng điểm của tổ hợp môn xét tuyển đạt từ 15 điểm trở lên (theo thang điểm 30); có tổng điểm thi của môn toán, ngữ văn và một môn khác thuộc tổ hợp xét tuyển của ngành/nhóm ngành đạt từ 15 điểm trở lên (theo thang điểm 30). Điểm các môn được sử dụng để xét ở 2 trường hợp trên là điểm gốc, trước khi quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ, không cộng điểm xét thưởng và không cộng điểm ưu tiên khu vực, đối tượng.
"Các môn trong tổ hợp được tính theo tổ hợp môn xét tuyển từng ngành/chương trình cụ thể quy định của trường. Ví dụ ngành công nghệ vật liệu, trường sử dụng 6 tổ hợp môn xét tuyển. TS xét vào ngành này cần đạt 15 điểm 3 môn của ít nhất 1 trong 6 tổ hợp môn theo quy định mới đủ điều kiện xét tuyển", thạc sĩ Tú thông tin thêm.
PGS-TS Tô Văn Phương, Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Nha Trang, cho biết các tổ hợp môn xét tuyển của trường đều có toán và văn, cộng 1 trong số các môn: lý, hóa, sinh, địa, sử. Do đó, điều kiện nguồn xét tuyển của trường là TS cần có điểm toán, văn và 1 môn còn lại theo tổ hợp xét tuyển trường quy định đạt từ 15 điểm trở lên.
Tiến sĩ Huỳnh Trung Phong, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh viên và phát triển khởi nghiệp, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, cho rằng TS cần đạt tối thiểu 15 điểm 3 môn của tổ hợp mà TS sử dụng để xét tuyển vào từng ngành cụ thể. Với quy định thi tốt nghiệp THPT 4 môn, TS có thể có nhiều hơn 1 tổ hợp để xét tuyển vào 1 ngành. Các tổ hợp đủ điều kiện để xét vẫn cần đạt từ 15 điểm trở lên, trong đó bao gồm tổ hợp TS được xét trúng tuyển.
Tuy nhiên, tiến sĩ Phong lưu ý, mức 15 điểm này chỉ là quy định mức tối thiểu (nguồn xét tuyển) của Bộ GD-ĐT, không phải ngưỡng "điểm sàn" xét tuyển và điểm trúng tuyển các ngành của trường. Ví dụ, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM các năm trước đây không có ngành nào điểm trúng tuyển ở mức 15, cũng không có ngành nào nhận hồ sơ xét tuyển ở mức 15. Với các ngành đào tạo giáo viên, điểm nhận hồ sơ thường cao hơn ngưỡng quy định tối thiểu của Bộ GD-ĐT.
Thạc sĩ Hoàng Thanh Tú cũng lưu ý thêm, ngoài quy định chung trên, TS đăng ký vào ngành thiết kế vi mạch, ngành công nghệ bán dẫn và ngành kỹ thuật hạt nhân cần có thêm điều kiện riêng. Cụ thể, TS đăng ký vào ngành thiết kế vi mạch, ngành công nghệ bán dẫn cần điểm thi môn toán có giá trị lớn hơn hay bằng ngưỡng điểm thuộc nhóm 20% TS có điểm môn toán cao nhất toàn quốc trong kỳ thi THPT 2026 và tổng điểm tổ hợp 3 môn xét tuyển lớn hơn hay bằng ngưỡng điểm thuộc nhóm 25% TS có điểm của tổ hợp môn xét tuyển trong kỳ thi THPT 2026 cao nhất toàn quốc. TS đăng ký vào ngành kỹ thuật hạt nhân, muốn trúng tuyển vào ngành này cần có điểm THPT môn toán và vật lý phải từ 7,5 điểm trở lên.
Thạc sĩ Tú nhấn mạnh: "TS cần lưu ý sự khác nhau giữa quy định nguồn xét tuyển và ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào. Trong đó, quy định 15 điểm 3 môn là nguồn xét tuyển chung nhưng từng trường sẽ có mức điểm sàn tối thiểu nhận hồ sơ cho từng ngành/chương trình của trường đó. Điểm sàn này của nhiều trường/ngành có thể bằng mức 15 nhưng ngành/trường khác có thể cao hơn nhiều. Do đó, TS cần theo dõi thông tin cụ thể ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào các trường ĐH công bố sau có kết quả thi tốt nghiệp THPT để biết mình có đủ điều kiện xét tuyển vào ngành, trường cụ thể nào".
Từ thực tế tuyển sinh năm 2025, thạc sĩ Tú cho biết Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM không có ngành nào nhận hồ sơ từ mức 15 điểm. Điểm trúng tuyển các ngành của trường năm ngoái cũng dao động từ 19 - 29,92 điểm.
