Một tháng sau khi cuộc chiến với Iran bắt đầu, quân đội Israel gần như đã hoàn tất việc ném bom tất cả các mục tiêu mà họ xác định từ đầu. Hiện tại, theo nguồn tin của Times of Israel, ban lãnh đạo Israel đã ra lệnh cho quân đội chuyển sang tấn công các mục tiêu kinh tế của Iran.
Israel đã phối hợp với Mỹ triển khai chiến dịch tấn công Iran nhằm làm suy yếu khả năng quân sự của Iran, bao gồm chương trình hạt nhân và tên lửa hành đạn đạo.
Không quân Israel đã thực hiện hàng trăm đợt không kích vào Iran, thả hơn 13.000 quả bom xuống các địa điểm quân sự và cơ quan đầu não của chính quyền, bao gồm hệ thống phòng không, bệ phóng tên lửa hành trình, các cơ sở sản xuất vũ khí, một số cơ sở hạt nhân và nhiều trụ sở khác nhau.
Các cuộc không kích của Israel cũng đã hạ sát hàng chục quan chức cấp cao của Iran, bao gồm Lãnh đạo Tối cao Ali Khamenei, chỉ huy Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) Mohammad Pakpour và nhiều chỉ huy quân sự cấp cao khác.
Cuối tuần trước, phát ngôn viên Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), Chuẩn tướng Effie Defrin cho biết “trong vòng vài ngày tới”, quân đội sẽ hoàn tất việc nhắm mục tiêu vào tất cả các tài sản “quan trọng” thuộc ngành công nghiệp sản xuất quân sự của Iran, vốn là những nơi phát triển vũ khí. IDF cũng tuyên bố đã phá hủy hầu hết các bệ phóng tên lửa hành trình và hệ thống phòng không của Iran.
IDF đang ở giai đoạn mà họ mô tả là “giai đoạn hoàn tất” các mục tiêu đề ra từ đầu cuộc chiến. Điều này có nghĩa là Israel tin rằng đã đạt được phần lớn mục tiêu làm suy yếu năng lực quân sự của Iran, khiến Iran bị đẩy lùi nhiều năm.
Chuyển sang mục tiêu kinh tế
Khi IDF gần hoàn tất việc ném bom tất cả các cơ sở sản xuất vũ khí của Iran, các nhà lãnh đạo Israel, bao gồm Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz, đã ra lệnh cho quân đội thực hiện các cuộc không kích vào các mục tiêu kinh tế của Iran.
Điều này bao gồm một cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng khí đốt lớn ở miền Nam Iran gần 2 tuần trước, và các cuộc tấn công vào 2 nhà máy thép lớn nhất của Iran vào hôm 27/3.
Trong cả hai trường hợp, theo các nguồn tin an ninh, Israel nhằm mục đích gây ra thiệt hại kinh tế nghiêm trọng cho Iran. Tuy nhiên, một điều bất thường là IDF không bình luận về cả 2 cuộc tấn công này.
Tuần trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump dọa nhắm vào các địa điểm năng lượng của Iran, đưa ra thời hạn cho Iran đến ngày 6/4 để đồng ý với đề xuất chấm dứt xung đột mà Washington đưa ra. Do đó, Israel cũng đã đồng ý tạm dừng các cuộc không kích vào cơ sở hạ tầng năng lượng ở Iran, và thay vào đó nhắm vào các địa điểm khác gây thiệt hại kinh tế như các nhà máy thép.
Đáp lại, Iran tuyên bố đáp trả nhằm vào các mục tiêu kinh tế của Mỹ và Israel trong khu vực, bao gồm các hạ tầng năng lượng, ngân hàng. Iran cũng tiếp tục đóng cửa một phần eo biển Hormuz, gây gián đoạn nguồn cung năng lượng, kéo theo sức ép cho Mỹ và các đồng minh.
Theo Times of Israel
Đài CNBC ngày 28.4 đưa tin Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) bất ngờ thông báo sẽ rời Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) vào ngày 1.5 tới, giáng một đòn mạnh vào liên minh điều phối sản lượng giữa nhiều nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới, đặc biệt là các nước ở Trung Đông.
Thông báo gây xôn xao được đưa ra sau khi UAE trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái trong nhiều tuần liền do Iran, một thành viên khác của OPEC, thực hiện.
Các cuộc tấn công của Tehran vào tàu thuyền ở eo biển Hormuz cũng đã hạn chế nghiêm trọng khả năng xuất khẩu dầu của UAE, đe dọa nền tảng kinh tế của nước này.
UAE có ảnh hưởng lớn đến các quyết định của OPEC trong gần sáu thập niên qua. Tính đến tháng 2, UAE là nhà sản xuất dầu lớn thứ ba của nhóm, sau Ả Rập Xê Út và Iraq. Quốc gia vùng Vịnh này gia nhập OPEC năm 1967, bảy năm sau khi tổ chức được thành lập.
UAE không nêu rõ lý do tại sao nước này quyết định rời OPEC vào thời điểm này. Bộ năng lượng UAE cho biết trong một tuyên bố rằng họ đã đi đến kết luận việc rời khỏi nhóm là vì lợi ích quốc gia sau khi xem xét toàn diện chính sách sản xuất và năng lực của mình.
Bộ Năng lượng UAE cho biết nước này vẫn cam kết duy trì sự ổn định thị trường và sẽ tiếp tục hợp tác với các nhà sản xuất và người tiêu dùng vì mục tiêu đó. Việc rời khỏi OPEC sẽ giúp UAE linh hoạt hơn trong việc ứng phó với những biến động của thị trường, bộ này nói thêm.
"Chúng tôi tái khẳng định sự đánh giá cao của mình đối với những nỗ lực của cả OPEC và liên minh OPEC+ và chúc họ thành công", Bộ Năng lượng UAE cho biết.
Trong một diễn biến khác, Ngân hàng Thế giới (World Bank) ngày 28.4 cho biết xung đột ở Trung Đông dự kiến đẩy chi phí năng lượng trong năm nay lên mức cao nhất kể từ khi xảy ra xung đột tại Ukraine, trong khi khả năng chi trả cho phân bón cũng bị ảnh hưởng.
Theo Ngân hàng Thế giới, chi phí năng lượng dự kiến tăng 24% trong năm nay, trong khi chi phí phân bón dự kiến tăng 31% do giá urê tăng 60%, khiến phân bón trở nên khó mua hơn bao giờ hết kể từ năm 2022.
Chi phí hàng hóa nói chung dự kiến tăng vọt 16% vào năm 2026, do hậu quả của xung đột và giá kim loại.
AFP hôm qua dẫn nhận định của giới quan sát rằng bất kỳ thay đổi nào đối với đề xuất hiện tại có thể kéo dài hơn nữa thời gian đạt được thỏa thuận chấm dứt cuộc xung đột ở Trung Đông và mở lại eo biển Hormuz.
Báo The New York Times và trang tin Axios hôm qua lần lượt đưa tin Tổng thống Trump đã gửi lại cho Iran một đề xuất đàm phán mới với những điều khoản khó khăn hơn cho phía Tehran. Hiện vẫn chưa rõ nội dung cụ thể nhưng The New York Times dẫn lời một quan chức Mỹ tiết lộ những thay đổi mà ông Trump đưa ra có thể nhằm đẩy nhanh tiến trình đàm phán bằng cách gia tăng sức ép buộc Iran chấp nhận khung thỏa thuận hiện tại.
Trong khi đó, chủ nhân Nhà Trắng luôn khẳng định các ưu tiên của ông với bất kỳ thỏa thuận nào là mở lại eo biển Hormuz và ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. "Một yêu cầu của tôi là phải đảm bảo họ sẽ không có vũ khí hạt nhân. Họ đồng ý và điều đó hết sức thú vị", ông Trump trả lời trong buổi phỏng vấn lên sóng Đài Fox News sáng qua.
Về phần mình, Iran cho biết nước này yêu cầu được giải ngân số tài sản trị giá 12 tỉ USD bị Mỹ đóng băng trước khi chuyển sang bàn về những vấn đề như chương trình hạt nhân. Cụ thể, bản tin trên đài truyền hình nhà nước Iran có đoạn: "Mỹ cam kết trong vòng 60 ngày sẽ cung cấp cho Iran quyền tiếp cận đầy đủ đối với khối tài sản 12 tỉ USD, để những nguồn tiền này có thể được chuyển khoản và chi tiêu tại các ngân hàng theo ý muốn của Iran mà không bị hạn chế".
Dù trước đó, Tổng thống Trump và các quan chức Mỹ tuyên bố đang ở rất gần thỏa thuận với Iran, trong buổi phỏng vấn của Đài Fox News, chủ nhân Nhà Trắng lại tỏ ra không vội vã, đồng thời để ngỏ khả năng nối lại hành động quân sự. Đồng thời, tại Singapore hôm 30.5, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth khẳng định Washington "dư khả năng" để nối lại hành động quân sự chống Iran nếu cần thiết.
Ông Hegseth cũng cập nhật tiến độ đàm phán, cho hay Mỹ đang đạt được thắng lợi trên bàn thương thuyết. "Iran hoàn toàn nắm rõ kỳ vọng của chúng tôi là gì và họ đang tiến gần hơn đến lập trường của chúng tôi. Các cuộc đối thoại mang lại kết quả tích cực", Đài CBS News dẫn lời bộ trưởng Mỹ nói. Ông cũng cung cấp một số thông tin về những điểm còn vướng mắc giữa hai bên, như cách thức ngăn chặn Iran phát triển vũ khí hạt nhân trong bối cảnh công nghệ đang phát triển nhanh chóng.
Một thách thức khác cũng đang đe dọa tiến trình thương thuyết. Iran lâu nay kiên trì muốn đưa Li Băng vào thỏa thuận với Mỹ để chấm dứt cuộc xung đột. Tuy nhiên, tình hình chiến sự tại Li Băng đang leo thang ngày càng căng thẳng, khi nước này cáo buộc Israel áp dụng chính sách tàn phá trên diện rộng trong các chiến dịch không kích nhằm vào Hezbollah.
Trong tuyên bố rạng sáng qua, quân đội Israel xác nhận mở rộng chiến dịch tấn công trên bộ ở Li Băng, theo đó, một lực lượng đáng kể của nước này đã vượt sông Litani và đang triển khai hành động chống Hezbollah ở khu vực Beaufort Ridge và thung lũng Wadi al-Saluki. Cùng ngày, quân đội Israel thông báo đã kiểm soát được một ngọn núi chiến lược và cắm cờ ở lâu đài Beaufort gần TP.Nabatiyeh ở miền nam Li Băng, theo AP.
Ông Avichay Adraee, người phát ngôn tiếng Ả Rập của quân đội Israel, đăng lên mạng xã hội bức ảnh cho thấy các đơn vị nước này đang có mặt bên ngoài lâu đài. Còn Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz viết trên X rằng họ đã kéo cờ trên lâu đài. Lực lượng Israel từng kiểm soát lâu đài Beaufort vào năm 1982 trước khi rút khỏi Li Băng năm 2000.
Israel đã tiếp tục tấn công bất chấp lệnh ngừng bắn trên danh nghĩa được áp dụng từ ngày 17.4 và chỉ vài ngày trước khi vòng đàm phán trực tiếp với phía Li Băng chuẩn bị diễn ra tại trụ sở Bộ Ngoại giao Mỹ từ ngày 2 - 3.6.
Hôm qua (27.5), CBS đưa tin Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến triệu tập cuộc họp nội các vào đầu ngày 28.5 (theo giờ VN) có thể để thảo luận về vấn đề Iran.
Theo đó, Tổng thống Trump thể hiện sự tự tin đang tiến gần thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz và khả năng hạt nhân của Iran đã bị suy giảm đủ để Washington tuyên bố chiến thắng, chấm dứt một cuộc xung đột vốn không được ngay cả phía đảng Cộng hòa ủng hộ.
Tuy nhiên, việc đàm phán giữa hai bên đang trở nên phức tạp hơn sau khi các lực lượng Mỹ mới đây tấn công vào các địa điểm phóng tên lửa và tàu rải mìn ở miền nam Iran, với lý do để "phòng vệ" trước các hành động của đối phương. Lầu Năm Góc cho rằng đã hành động với "sự kiềm chế" trong bối cảnh ngừng bắn kéo dài nhiều tuần. Ngược lại, Tehran chỉ trích hành động này là một dấu hiệu của "thiện chí xấu và không đáng tin cậy".
Cũng vào hôm qua dẫn lời Phó thư ký Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran Ali Bagheri Kani một lần nữa tái khẳng định lập trường của nước này rằng số uranium làm giàu cao của Tehran là "giới hạn" trong các cuộc đàm phán hiện tại với Mỹ. Hãng tin Fars dẫn lời ông Ali Bagheri Kani, phát biểu bên lề một hội nghị diễn ra ở Moscow (Nga), khẳng định vấn đề vừa nêu "không nằm trong chương trình nghị sự của các cuộc đàm phán".
Trả lời Thanh Niên hôm qua (27.5), chuyên gia tình báo quân sự Mỹ Carl O.Schuster (đang giảng dạy về quan hệ quốc tế, lịch sử ở ĐH Hawaii - Thái Bình Dương) đánh giá: "Về mặt chính thức, thỏa thuận ngừng bắn vẫn còn hiệu lực nhưng Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) bị cáo buộc liên tục vi phạm thỏa thuận này trong 2 tuần qua. Vừa qua, Mỹ đã phát động một loạt các cuộc tấn công nhằm vào các đơn vị thuộc IRGC, các tàu rải thủy lôi, tàu tấn công nhanh và các đơn vị phóng máy bay không người lái. Tàu tấn công nhanh và các đơn vị phóng máy bay không người lái bị Mỹ cáo buộc là những đối tượng vi phạm thỏa thuận ngừng bắn. Việc các tàu rải thủy lôi xuất hiện tạo ra mối đe dọa về việc rải thủy lôi trên các tuyến hàng hải".
"Cả hai chính phủ đều muốn các cuộc đàm phán tiếp tục nhưng IRGC dường như hoạt động tự chủ và hiện tại không chịu sự quản lý của chính phủ. Điều đó và việc Mỹ khăng khăng đòi Iran từ bỏ vật liệu hạt nhân là 2 điểm mấu chốt chính trong các cuộc đàm phán", cựu đại tá Schuster phân tích và cho rằng: "Ưu tiên của chế độ là sự tồn tại của chính họ nhưng IRGC coi việc giữ lại vật liệu hạt nhân là sự đảm bảo duy nhất cho điều đó. Mỹ đã phát động chiến tranh để phá hủy chương trình vũ khí hạt nhân của Iran. Điều đó cho thấy cuộc chiến sẽ tiếp diễn cho đến khi IRGC chịu tổn thất nặng nề đến mức quyền lực của họ bên trong Iran bị suy giảm, hoặc Thượng viện Mỹ ra quyết định chấm dứt chiến tranh, để lại chế độ Iran và chương trình hạt nhân nguyên vẹn".
"Hiện tại, Iran đang kiểm soát ngầm eo biển Hormuz. Các tàu không mang cờ Iran hoặc không chở hàng hóa của nước này phải có sự cho phép của Tehran để vào hoặc rời eo biển Hormuz. Còn Mỹ thì chặn các tàu mang cờ Iran và những tàu đi đến hoặc đi từ các cảng của Iran. Nếu tình trạng bế tắc hiện tại tiếp tục, tôi dự báo Thượng viện Mỹ sẽ hành động để chấm dứt chiến tranh vào giữa tháng 7. Vì vậy, Tổng thống Trump phải đối mặt với một tình thế khó xử nếu Iran tiếp tục từ chối giao nộp vật liệu hạt nhân. Tổng thống Trump phải leo thang hoặc chấp nhận khả năng không đạt được mục tiêu chính trị của ông. Nên tôi cho rằng Nhà Trắng sẽ leo thang quân sự vào giữa tháng 6 nếu không có thỏa thuận nào được ký kết", chuyên gia Schuster dự báo.
