2Hạt bạch đậu khấu là một loại gia vị thơm nồng từ họ gừng, có vị ấm, cay, ngọt nhẹ, dùng làm gia vị cho món mặn, ngọt, trà, cà phê và có nhiều công dụng y học như hỗ trợ tiêu hóa, giảm đầy hơi, làm ấm dạ dày, cải thiện hơi thở, chống viêm nhiễm, và lợi tiểu, giúp hạ huyết áp. Có 2 loại phổ biến: bạch đậu khấu xanh (thơm hơn, dùng cho món ngọt) và bạch đậu khấu đen (hương mạnh hơn, dùng cho món mặn).
Cây bạch đậu khấu (hay còn được gọi là bạch khấu xác, xác khấu, đới xác khấu) có tên khoa học là Amomum Repens Sonner – thuộc họ Zingiberaceae. Là loài thảo dược mọc hoang trong tự nhiên, bạch đậu khấu trồng nhiều ở một số nước như Việt Nam, Thái Lan, Lào,…
Quả bạch đậu khấu có hình cầu và vỏ nhăn, còn được gọi là khấu mễ (khấu nhân), chứa từ 20-30 hạt, mùi thơm vị cay.
Ở Việt Nam, cây mọc ở vùng núi cao, khí hậu mát mẻ như Lào Cai, Cao Bằng,… Loài cây này cao khoảng 2-3m, sống lâu năm. Rễ mọc bò, lá mọc thành 2 dãy. Cụm hoa mọc thành bông, hoa màu trắng.
Đây là loại cây là nhiều bộ phận như hoa và quả bạch đậu khấu đều được sử dụng làm dược liệu. Trong đó, quả được thu hái ở những cây có tuổi đời ít nhất 3 năm tuổi trở lên ở giai đoạn chuyển từ màu xanh sang màu vàng, thời điểm thu hái thích hợp là mùa thu. Sau khi thu hái đem phơi khô trong bóng râm và bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát.
Theo Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID), bạch đậu khấu là một trong những loại gia vị lâu đời nhất thế giới và là loại gia vị đắt thứ 3 sau nghệ tây và vani. Một kg gia vị có thể bán lẻ với giá 90 USD (khoảng hơn 2 triệu đồng).
Loại gia vị này đắt như vậy là vì nó cần được thu hoạch bằng tay. Đó là một quá trình rất tốn công sức. Mỗi quả bạch đậu khấu xanh phải được hái khi chín khoảng 70%, vì vậy cần có thời gian và sự chăm sóc tỉ mỉ để thu hoạch được loại gia vị này.
Cây bạch đậu khấu không chỉ được sử dụng trong lĩnh vực ẩm thực, hạt bạch đậu khấu còn có nhiều lợi ích sức khỏe như:
Giảm đau họng
Muốn giảm đau họng bằng loại hạt này bạn chỉ cần đun nước sôi với hạt bạch đậu khấu và uống nước này vào mỗi buổi sáng. Đây chính là bí quyết điều trị đau họng an toàn và hiệu quả mà bạn nên áp dụng.
Điều trị táo bón
Hạt bạch đậu khấu thường được dân gian sử dụng để điều trị nhiều loại bệnh khác nhau. Loại hạt này rất giàu chất xơ và tốt cho điều trị một số bệnh về dạ dày như táo bón.
Giảm nấc cụt
Cách khắc phục rất đơn giản, chỉ cần pha hạt bạch đậu khấu với một cốc nước ấm và cho trẻ uống. Đây là một phương pháp dân gian vô cùng hiệu quả mà mọi người có thể áp dụng.
Giúp điều trị một số bệnh nhiễm trùng dạ dày
Hạt bạch đậu khấu có chứa một số chất kháng khuẩn và chống vi trùng được cho là có hiệu quả trong việc điều trị nhiễm trùng dạ dày.
Giảm các triệu chứng nôn mửa
Hạt bạch đậu khấu có chứa một số đặc tính giúp làm dịu dạ dày và giảm cảm giác buồn nôn không mong muốn.
Bạn có bao giờ thắc mắc tại sao hạt bạch đậu khấu lại được sử dụng rộng rãi làm nguyên liệu của kẹo cao su? Đó là bởi vì loại hạt này có mùi thơm ngát giúp đánh bay hơi thở có mùi hôi một cách hiệu quả. Chỉ cần nhai hạt bạch đậu khấu trong miệng thì hơi thở của bạn sẽ trở nên thơm tho một cách tự nhiên.
May mắn là sau một cuộc gặp tình cờ tại Bệnh viện Đa khoa Vinmec Hạ Long, nữ bệnh nhân cao tuổi đã được loại bỏ khối u khổng lồ, tái thông đường thở thành công.
Nhiều lần bị từ chối phẫu thuật vì rủi ro "tử vong trên bàn mổ"
Khối u ở vùng cổ của bà Cạnh âm thầm xuất hiện từ cách đây khoảng 18 năm. Những năm đầu, u còn nhỏ, không gây nhiều khó chịu nên cụ tự theo dõi tại nhà.
Tuy nhiên, theo thời gian, khối u phát triển không ngừng, đến khi vượt quá 10cm, nó không chỉ làm biến dạng toàn bộ vùng cổ trước mà còn chèn ép mạch máu lớn, đẩy lệch khí quản. U lớn khiến việc hít thở, nuốt thức ăn và sinh hoạt hàng ngày của cụ ngày càng trở nên khó khăn.
Hơn 10 năm ròng rã, cụ cùng người thân đã gõ cửa nhiều bệnh viện tuyến trên tại Hà Nội với hy vọng được phẫu thuật để cải thiện chất lượng cuộc sống. Thế nhưng, tất cả đều khép lại bằng những cái lắc đầu ái ngại với cùng một lý do: tuổi bệnh nhân đã quá cao, khối u lớn và nằm sát các cấu trúc giải phẫu trọng yếu vùng cổ, khiến nguy cơ tử vong trên bàn mổ là cực kỳ lớn. Sau nhiều lần bị từ chối, cụ dần nghĩ mình sẽ phải mang theo khối u ấy đến hết cuộc đời.
Bước ngoặt đến trong một lần cụ đến Bệnh viện Vinmec Hạ Long để thăm cháu đang điều trị tại đây. Tình cờ nhìn thấy khối u bất thường vùng cổ của bà, TTƯT.BSCKII Phạm Việt Hùng, Giám đốc Trung tâm Tiêu hóa, đã chủ động đến hỏi thăm.
Qua thăm khám ban đầu, nhận thấy đây là trường hợp đặc biệt phức tạp, bác sĩ Hùng cùng ê-kíp nhanh chóng tổ chức hội chẩn đa chuyên khoa nhằm đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe và khả năng can thiệp. Thách thức không chỉ nằm ở việc cắt bỏ khối u khổng lồ tồn tại gần hai thập kỷ, mà còn phải kiểm soát chặt chẽ mọi nguy cơ trong suốt quá trình gây mê, phẫu thuật và hồi sức sau mổ cho một bệnh nhân gần 90 tuổi.
Sau khi phân tích kỹ lưỡng lợi ích và nguy cơ, ê-kíp thống nhất thực hiện ca mổ với mục tiêu cao nhất: bảo đảm an toàn và mang lại cơ hội điều trị dứt điểm cho người bệnh.
60 phút căng thẳng bóc tách khối u sát mạch máu lớn cho bệnh nhân cao tuổi
Theo ThS.BS Phạm Hòa Hưng, Trưởng khoa Gây mê Giảm đau, thử thách lớn nhất bắt đầu ngay từ công đoạn gây mê.
Khối u phát triển lớn, chèn ép và làm lệch khí quản, đồng thời thõng sâu xuống trung thất khiến việc đặt nội khí quản trở nên đặc biệt phức tạp. Ở tuổi 88, khả năng đáp ứng của các cơ quan đối với gây mê cũng giảm đáng kể, làm tăng nguy cơ xảy ra biến chứng.
Sau khi kiểm soát đường thở thành công, ca phẫu thuật chính thức được tiến hành dưới sự phụ trách của TTƯT.BSCKII Phạm Việt Hùng. Trong hơn 60 phút, ê-kíp phải bóc tách khối u nằm sát các động - tĩnh mạch cảnh và hệ thống dây thần kinh thanh quản. Đây đều là những cấu trúc quan trọng, chỉ cần một tổn thương nhỏ cũng có thể gây biến chứng nặng nề cho người bệnh.
Nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên khoa cùng kỹ thuật phẫu thuật chính xác, toàn bộ khối u đã được bóc tách thành công, gần như không gây chảy máu và vẫn bảo tồn được các mạch máu, dây thần kinh quan trọng.
Chỉ sau một ngày phẫu thuật, bà Nguyễn Thị Cạnh đã có thể ăn uống, vận động nhẹ nhàng và gần như không còn cảm giác đau nhiều.
Bác sĩ Hùng nhấn mạnh, tuổi cao không đồng nghĩa với việc mất hoàn toàn cơ hội phẫu thuật. Với những trường hợp bệnh lý phức tạp, điều quan trọng là phải đánh giá đầy đủ nguy cơ, chuẩn bị kỹ lưỡng phương án gây mê hồi sức và có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa để lựa chọn giải pháp phù hợp nhất cho từng người bệnh.
Ngày rời bệnh viện, bà Cạnh không giấu được xúc động: "Suốt hơn 10 năm tìm kiếm cơ hội điều trị nhưng đều không thành, cho đến khi gặp được bác sĩ Hùng tại bệnh viện Vinmec Hạ Long. Với tôi, đó là một cái duyên, một may mắn lớn - như vớ được vàng".
"Nonnamaxxing" là từ khóa đang thịnh hành trong cộng đồng người trẻ Mỹ. Thuật ngữ này kết hợp giữa từ "nonna" (bà ngoại trong tiếng Italy) và hậu tố "maxxing" (tối đa hóa), mang ý nghĩa áp dụng nếp sinh hoạt của người lớn tuổi. Xu hướng xuất hiện như phản ứng trước áp lực của văn hóa hối hả, con người luôn bận rộn và phụ thuộc vào công nghệ.
Phong cách sống này lan rộng từ cuối tháng 2/2026, bắt nguồn từ một tài khoản Instagram đăng bộ ảnh sống chậm của mình. Nội dung xoay quanh việc nấu ăn theo công thức truyền thống với nguyên liệu tươi, dành thời gian cho gia đình và hạn chế sử dụng mạng xã hội. Bài đăng thu hút hơn 60.000 lượt thích.
Theo tạp chí SELF, xu hướng này bắt nguồn từ Italy, quốc gia có tuổi thọ hàng đầu thế giới. Nhiều người lấy cảm hứng từ lối sống tại vùng Sardinia - một "vùng xanh" có tỷ lệ người sống trên 100 tuổi cao.
Bà Licia Fertz, 96 tuổi, sống tại Viterbo, Italy là một ví dụ. Bà duy trì nếp sinh hoạt đều đặn, thức dậy sớm, trang điểm và mặc trang phục màu sắc dù không ra khỏi nhà. Bà cho biết việc chăm sóc bản thân là cách thể hiện sự tôn trọng chính mình và sự nhàm chán là yếu tố khiến con người già đi.
Nghiên cứu của Đại học California Riverside (Mỹ) cho thấy thái độ tích cực với tuổi già giúp làm chậm quá trình lão hóa.
Về vận động, người Italy thường đi bộ do đặc thù sinh hoạt. Giáo sư Daniel Lieberman, chuyên gia sinh học tiến hóa con người tại Đại học Harvard, cho biết đi bộ là hình thức vận động cơ bản của con người. Nghiên cứu năm 2025 trên tạp chí American Journal of Preventive Medicine cũng chỉ ra 15 phút đi bộ nhanh mỗi ngày giúp giảm nguy cơ tử vong sớm.
Kết nối xã hội là yếu tố quan trọng thứ hai. Người cao tuổi Italy thường duy trì quan hệ với hàng xóm, tham gia chăm sóc cháu và các hoạt động cộng đồng. Các thống kê cho thấy những người tham gia tình nguyện hơn 100 giờ mỗi năm có tinh thần tích cực hơn và nguy cơ tử vong thấp hơn.
Ông Jonathan Alpert, nhà trị liệu tâm lý tại Mỹ, cho rằng trào lưu "nonnamaxxing" nổi lên vì nhiều người trẻ đang kiệt sức trước áp lực công việc. "Người Italy đã sống chậm rãi suốt nhiều thế kỷ nay, còn chúng ta thì chỉ mới ngẩng đầu lên khỏi màn hình điện thoại để nhận ra điều đó", chuyên gia nói.
Trước đây, ngắm chim thường gắn với hình ảnh những người đã nghỉ hưu mặc áo vest kaki, tay cầm cẩm nang dày cộm. Đại dịch Covid-19 đã làm thay đổi thói quen này. Khảo sát năm 2022 của Cơ quan Cá và Động vật hoang dã Mỹ cho thấy khoảng 37% người từ 16 tuổi trở lên tham gia quan sát động vật hoang dã, trong đó có ngắm chim. Trên mạng xã hội, các video có chủ đề này thu hút hàng trăm nghìn lượt xem.
"Ngắm chim đang trở thành một xu hướng. Nó giống như ăn khoai tây chiên, một khi đã bắt đầu thì khó mà dừng lại", Vesper Rothberg, 27 tuổi, nói.
Sự phổ biến của trào lưu này đến từ hai lý do. Công nghệ phát triển giúp việc ngắm chim dễ dàng hơn thông qua các ứng dụng nhận diện tiếng hót và hình ảnh. Đồng thời, đây là cớ để người trẻ "cai" smartphone, thoát khỏi nhịp sống căng thẳng. Một nghiên cứu trên tạp chí Scientific Reports chỉ ra việc nghe tiếng chim hót giúp cải thiện sức khỏe tinh thần trong 8 giờ sau đó.
Kate Brown, 30 tuổi, người sáng lập một nhóm ngắm chim tại bang Washington, thường lồng ghép các khoảng nghỉ 10 phút trong chuyến đi để mọi người thực hành chánh niệm. "Mọi người tìm cách thoát khỏi lo âu và tập trung vào thực tại, thiên nhiên cùng những người có chung sở thích", cô cho biết.
Hoạt động này cũng tạo ra sự gắn kết cộng đồng. Những chuyến đi bộ ngắm chim hiện thu hút nhiều lứa tuổi, từ sinh viên đến người ngoài 70. Rothberg kể từng bắt chuyện với một cụ ông ở Florida khi cả hai cùng quan sát loài cú đào hang. "Chúng tôi trò chuyện thoải mái dù bình thường ít có cơ hội tiếp xúc. Những con chim đã xóa nhòa khoảng cách đó", Rothberg cho hay.
Sự gia tăng của người trẻ cũng làm thay đổi cơ cấu các tổ chức bảo tồn. Alex Jeffers kể anh từng là thành viên hiếm hoi dưới 60 tuổi khi được mời vào ban quản trị của một hội yêu chim năm 2019. Hiện dữ liệu từ những người ngắm chim nghiệp dư đóng vai trò quan trọng, giúp giới khoa học theo dõi và bảo vệ môi trường sống của các loài.
Để bắt đầu sở thích này, Jeffers khuyên người trẻ nên đi từ những bước nhỏ, như quan sát mọi loài chim trong bán kính 1,6 km quanh nhà. "Chỉ cần quan sát con chim sẻ hót trong sân mỗi ngày 10 phút, bạn sẽ thấy mình dần say mê lúc nào không hay", Rothberg nói.