Luật Công chứng 2024 quy định giao dịch phải công chứng là những giao dịch quan trọng, có yêu cầu cao về an toàn pháp lý và được luật quy định hoặc giao Chính phủ quy định phải thực hiện công chứng.
Quy định này được sửa đổi, bổ sung năm 2026 theo hướng giao Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan rà soát, cập nhật và công bố danh mục các giao dịch phải công chứng, chứng thực trên Cổng thông tin điện tử của Bộ.
Cách tiếp cận này vừa góp phần thu hẹp phạm vi các giao dịch phải công chứng, trong đó giảm 6 loại giao dịch cụ thể đang được quy định trong các nghị định. Như vậy, Luật năm 2026 vừa khắc phục nguy cơ chồng chéo, xung đột với các luật chuyên ngành. Chính sách này tạo thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho tổ chức, cá nhân và nâng cao tính minh bạch, ổn định của hệ thống pháp luật.
Việc xác định giao dịch thuộc diện bắt buộc công chứng được thực hiện thông qua danh mục công khai, thay vì quy định phân tán. Danh mục này có giá trị tham chiếu, hỗ trợ tra cứu, áp dụng thống nhất trong phạm vi toàn quốc. Quy định này đồng thời bảo đảm nguyên tắc các giao dịch cụ thể thuộc diện bắt buộc công chứng phải do luật chuyên ngành quy định.
Đẩy mạnh khai thác dữ liệu thay thế giấy tờ
Một nội dung mới được bổ sung là việc sử dụng dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu để phục vụ hoạt động công chứng. Theo Luật sửa đổi, trong trường hợp thông tin về người yêu cầu công chứng hoặc tài sản đã có trong các cơ sở dữ liệu do cơ quan có thẩm quyền quản lý và đủ điều kiện khai thác, người yêu cầu công chứng không phải cung cấp giấy tờ có chứa thông tin đó.
Tổ chức hành nghề công chứng có thể khai thác, sử dụng các thông tin này để giải quyết hồ sơ. Chỉ trong trường hợp không khai thác được hoặc thông tin chưa đầy đủ, không chính xác, công chứng viên mới yêu cầu người dân bổ sung giấy tờ. Quy định này áp dụng đối với các thành phần hồ sơ như giấy tờ tùy thân, giấy tờ về quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản và các giấy tờ liên quan khác.
Chính sách này giúp giảm bớt gánh nặng chuẩn bị hồ sơ, không cần phải đi công chứng/chứng thực bản sao giấy tờ trước khi đi làm thủ tục công chứng giao dịch chính. Việc này cũng hạn chế tình trạng sử dụng giấy tờ giả mạo vì công chứng viên đối soát trực tiếp với dữ liệu gốc của cơ quan nhà nước thay vì nhìn trên bản giấy.
Mở rộng thẩm quyền với một số loại giao dịch liên quan bất động sản
Luật Công chứng sửa đổi năm 2026 đã điều chỉnh theo hướng mở rộng thẩm quyền công chứng không theo địa hạt đối với các giao dịch không có đối tượng trực tiếp là bất động sản. Trong đó có hợp đồng ủy quyền, hợp đồng đặt cọc, chuyển nhượng hợp đồng.
Chính sách này dựa trên tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Đồng thời, Luật giao Chính phủ quy định lộ trình thực hiện việc công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản không phụ thuộc địa giới hành chính trên phạm vi toàn quốc. Việc này phải gắn với điều kiện vận hành đầy đủ, đồng bộ của cơ sở dữ liệu công chứng và các cơ sở dữ liệu liên quan, bảo đảm tính khả thi, chặt chẽ và an toàn pháp lý.
Luật tiếp tục quy định thẩm quyền công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản theo phạm vi tỉnh, thành phố nơi tổ chức hành nghề công chứng đặt trụ sở. Quy định này phù hợp với đặc thù mô hình công chứng hiện hành.
Công chứng viên chịu trách nhiệm về tính xác thực, hợp pháp của giao dịch, bao gồm cả việc kiểm tra, xác minh tình trạng pháp lý và thực tế của bất động sản khi cần thiết.
Chính phủ nhìn nhận việc duy trì thẩm quyền công chứng giao dịch bất động sản theo địa giới hành chính giúp hạn chế rủi ro phát sinh từ việc công chứng trùng lặp đối với cùng một tài sản, bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch.
Xây dựng cơ sở dữ liệu công chứng
Luật sửa đổi cũng bổ sung một điều mới về Cơ sở dữ liệu công chứng. Đây là hệ thống thông tin về công chứng viên, tổ chức hành nghề công chứng, giao dịch đã được công chứng; thông tin về tình trạng giao dịch của tài sản; biện pháp ngăn chặn và cảnh báo rủi ro trong hoạt động công chứng; văn bản công chứng và các tài liệu khác trong hồ sơ công chứng.
Luật quy định cơ sở dữ liệu công chứng phải được cập nhật đầy đủ, chính xác, kịp thời và bảo đảm an ninh, an toàn theo quy định của pháp luật. Việc thu thập, cung cấp thông tin để đưa vào cơ sở dữ liệu công chứng và khai thác, sử dụng, phải bảo mật thông tin về nội dung công chứng, bảo vệ đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình.
Bộ Tư pháp cho biết việc xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu công chứng là yêu cầu cấp thiết nhằm phục vụ quản lý nhà nước và thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực công chứng. Chính phủ sẽ chỉ đạo Bộ Tư pháp và các Bộ, ngành liên quan khẩn trương triển khai, bảo đảm cơ sở dữ liệu công chứng được xây dựng đồng bộ, kết nối, chia sẻ hiệu quả với các cơ sở dữ liệu khác, đáp ứng yêu cầu quản lý, phòng ngừa rủi ro và nâng cao chất lượng dịch vụ công chứng.
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Công chứng có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.
Ngày 28/6, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp xác nhận một vụ sạt lở nghiêm trọng vừa xảy ra tại xã Lai Vung, khiến một căn nhà của người dân bị đổ sụp hoàn toàn xuống sông trong đêm.
Theo báo cáo từ UBND xã Lai Vung, vào khoảng 23h ngày 26/6, căn nhà của ông Hồ Văn Độ (SN 1966, ngụ ấp Tân Mỹ) bất ngờ bị sạt lở, toàn bộ công trình đổ sụp xuống dòng sông. Ước tính thiệt hại ban đầu khoảng 150 triệu đồng.
Ngay sau khi nhận được tin báo, UBND xã Lai Vung và Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự xã đã khẩn trương huy động lực lượng hỗ trợ gia đình ông Độ di dời tài sản đến nơi an toàn.
Qua khảo sát thực tế, tuyến sông này còn có một đoạn dài khoảng 92m đang có dấu hiệu sạt lở, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến khoảng 4 hộ dân đang sinh sống ven sông.
Tại vị trí sạt lở, chính quyền xã Lai Vung sẽ tiếp tục huy động lực lượng hỗ trợ ông Độ phá dỡ phần nhà bị sụp lún và dọn dẹp cây cối, vật cản để đảm bảo lưu thông dòng chảy và an toàn giao thông đường thủy.
Đối với đoạn sông có dấu hiệu sạt lở, chính quyền địa phương sẽ vận động 4 hộ dân chủ động di dời đến nơi an toàn. Đồng thời, xã sẽ rà soát toàn bộ tuyến sông Lai Vung để nắm bắt tình hình sạt lở và đề xuất các giải pháp hỗ trợ, khắc phục kịp thời.
UBND TP.HCM vừa ban hành công văn về việc chuẩn bị quỹ nhà ở phục vụ tái định cư cho dự án nạo vét, cải tạo môi trường, xây dựng hạ tầng rạch Văn Thánh, phường Thạnh Mỹ Tây.
Theo đó, UBND TP.HCM chấp thuận đề xuất của Sở Xây dựng về việc sử dụng 70 căn hộ tại chung cư 283 Lê Quang Định, phường Gia Định để bố trí tái định cư cho các trường hợp bị thu hồi để cải tạo rạch Văn Thánh. UBND phường Thạnh Mỹ Tây được giao tiếp nhận quỹ nhà và tổ chức thực hiện theo đúng quy định, bảo đảm công khai, minh bạch.
Liên quan công tác bồi thường, thành phố yêu cầu Sở Tài chính chủ trì, phối hợp các đơn vị xác định nguồn vốn đầu tư, giá bán căn hộ tái định cư; đồng thời tham mưu phương thức thanh toán cho Công ty TNHH một thành viên Quản lý kinh doanh nhà TP.HCM theo quy định. Việc xác định giá và cơ chế thanh toán được xem là khâu quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người dân và tiến độ bàn giao mặt bằng.
Bên cạnh đó, Sở Xây dựng tiếp tục rà soát quỹ nhà, đất ở thuộc tài sản công để tham mưu bổ sung, bảo đảm đủ nguồn tái định cư khi triển khai dự án. UBND phường Thạnh Mỹ Tây có trách nhiệm lập danh sách các trường hợp đủ điều kiện, xây dựng phương án bố trí cụ thể, đúng đối tượng, tiêu chuẩn, hạn chế tới mức tối thiểu khiếu nại phát sinh.
Dự án cải tạo rạch Văn Thánh là một trong những công trình trọng điểm về môi trường và chỉnh trang đô thị. Tuyến rạch có tổng chiều dài khoảng 2,24 km, trong đó tuyến chính gần 1,96 km và một nhánh phụ khoảng 275 m.
Để cải tạo tuyến rạch ô nhiễm này, chính quyền địa phương sẽ thu hồi đất của 1.077 trường hợp, trong đó 749 hộ phải di dời hoàn toàn. Theo kế hoạch, việc giải phóng mặt bằng sẽ hoàn thành trong năm nay, tạo điều kiện khởi công dự án vào năm 2027.
Hồi tháng 1.2026, TP.HCM đã phê duyệt dự án cải tạo tuyến rạch, dự kiến nạo vét lòng rạch sâu 3 m, bề rộng từ 25 m đến 80 m, xây dựng hệ thống kè, thoát nước mưa và nước thải.
Song song đó, các tuyến đường ven rạch và đường song hành kết nối đường Điện Biên Phủ sẽ được hình thành với lộ giới từ 11 m đến 20 m. Dự án cũng xây mới cầu Phú An rộng 19 m và nâng cấp đường Ngô Tất Tố lên 25 m. Khoảng 4,2 ha đất ven rạch được quy hoạch thành công viên, mảng xanh và hạ tầng kỹ thuật.
Dự án thành phần 1 có tổng vốn hơn 1.743 tỉ đồng từ ngân sách TP.HCM, triển khai giai đoạn 2025 - 2030 do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP.HCM làm chủ đầu tư.
Kế hoạch do UBND TP.HCM vừa ban hành nhằm huy động hệ thống chính trị cùng vào cuộc; tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa chủ đầu tư, các sở, ban, ngành và UBND cấp xã trong việc tổ chức triển khai thực hiện dự án phấn đấu hoàn thành cơ bản công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bàn giao mặt bằng phục vụ triển khai dự án khu đô thị mới Bình Quới - Thanh Đa trước ngày 31-10-2026.
Theo sơ đồ quản lý tiến độ dự án (sơ đồ Gannt), công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bàn giao mặt bằng được triển khai qua 20 bước.
Đến nay công tác triển khai đã hoàn thành được 5 bước gồm: xây dựng kế hoạch thu hồi đất của dự án; tổ chức họp với người có đất trong khu vực thu hồi; thành lập hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của dự án; ban hành thông báo thu hồi đất; gửi thông báo thu hồi đất.
Hiện cơ quan chức năng đang thực hiện bước thứ 6 là tổ chức điều tra, khảo sát, kiểm đếm.
Tiếp đó, các bước tiếp theo sẽ được thực hiện trong thời gian tới như: xác nhận nguồn gốc, tình trạng pháp lý nhà, đất và tài sản gắn liền với đất để xác định người sử dụng đất đủ hay không đủ điều kiện bồi thường;
Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì tham mưu UBND thành phố ban hành quyết định về biện pháp và mức hỗ trợ khác; lập dự thảo quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và dự thảo phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; tổ chức niêm yết công khai dự thảo phương án; lấy ý kiến về dự thảo phương án; thẩm định phương án;
Quyết định phê duyệt phương án; phổ biến, niêm yết công khai quyết định phê duyệt phương án; gửi phương án; thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; chủ tịch UBND cấp xã ban hành quyết định thu hồi đất; vận động, thuyết phục để tạo sự đồng thuận.
Bước cuối cùng là bàn giao quỹ đất đã thu hồi cho chủ đầu tư, quản lý quỹ đất đã được thu hồi, hoàn thành trước ngày 31-10-2026.
