Trung Quốc đang đối mặt với một trong những thách thức y tế nghiêm trọng nhất lịch sử hiện đại: sự gia tăng nhanh chóng của bệnh Alzheimer và các dạng sa sút trí tuệ. Tính đến nay, nước này có hơn 16 triệu bệnh nhân, chiếm gần 30% tổng số ca toàn cầu, theo tờ South China Morning Post ngày 27.4. Con số này được dự báo tiếp tục tăng mạnh trong những thập niên tới.
Các ước tính cho thấy số bệnh nhân Alzheimer tại Trung Quốc có thể đạt 19,1 triệu vào năm 2030 và 27,6 triệu vào 2050. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí khoa học PLOS One gần đây thậm chí cho rằng con số này có thể vượt 60 triệu, thậm chí hơn 100 triệu người vào giữa thế kỷ 21.
Nguyên nhân cốt lõi nằm ở cấu trúc dân số tại Trung Quốc đang thay đổi nhanh chóng. Đến cuối năm 2023, Trung Quốc có gần 297 triệu người từ 60 tuổi trở lên, tương đương hơn 21% dân số. Con số này dự kiến vượt 400 triệu vào năm 2035 – xấp xỉ tổng dân số của Anh và Mỹ cộng lại, theo Reuters. Tuổi thọ tăng, trong khi tỷ lệ sinh giảm khiến số người phụ thuộc ngày càng lớn, kéo theo áp lực lên hệ thống y tế và an sinh.
Trong bối cảnh đó, Alzheimer không chỉ là vấn đề y tế mà còn là thách thức kinh tế – xã hội. Khoảng 70% bệnh nhân hiện được chăm sóc tại nhà, trong khi lực lượng chăm sóc chuyên nghiệp còn thiếu hụt, khiến gánh nặng dồn lên các gia đình.
Trước áp lực này, Trung Quốc đã phát động một “cuộc chiến” chống bệnh Alzheimer mang tính hệ thống. Về chính sách, Trung Quốc ban hành Kế hoạch hành động quốc gia về giải quyết chứng mất trí nhớ ở người cao tuổi (giai đoạn 2024 – 2030), hướng tới xây dựng một hệ thống toàn diện từ phòng ngừa, sàng lọc đến điều trị và chăm sóc, theo Tân Hoa xã. Các địa phương được yêu cầu triển khai sàng lọc nhận thức cho người từ 65 tuổi trở lên nhằm phát hiện sớm và can thiệp kịp thời.
Hệ thống chăm sóc cũng được mở rộng mạnh mẽ. Đến năm 2030, hơn 50% cơ sở dưỡng lão dự kiến có đơn vị chuyên biệt cho bệnh nhân sa sút trí tuệ, đồng thời khoảng 15 triệu nhân sự chăm sóc sẽ được đào tạo. Các mô hình chăm sóc tại nhà, cộng đồng và cơ sở y tế được kết hợp nhằm giảm tải cho gia đình, theo China Daily.
Ở lĩnh vực khoa học, Trung Quốc đang tăng tốc đáng kể. Số thử nghiệm lâm sàng về Alzheimer đã tăng từ 9 vào năm 2021 lên hơn 100 vào 2024. Nước này hiện đứng thứ 2 thế giới về số lượng công trình nghiên cứu trong lĩnh vực này. Song song đó, các công ty công nghệ sinh học và viện khoa học hàng đầu Trung Quốc đang chạy đua phát triển 4 loại thuốc mới nhằm ngăn chặn khủng hoảng y tế công cộng và giảm phụ thuộc vào các liệu pháp đắt đỏ hiện có, theo South China Morning Post.
Ngoài ra, Trung Quốc cũng đầu tư vào công nghệ chẩn đoán sớm. Các xét nghiệm máu mới có thể phát hiện nguy cơ Alzheimer trước 10 – 15 năm khi triệu chứng xuất hiện, trong khi các ngân hàng dữ liệu sinh học giúp xác định các biến thể gien đặc thù của người châu Á, theo Reuters.
Dù vẫn tồn tại những thách thức về chất lượng nghiên cứu, chia sẻ dữ liệu và tiêu chuẩn khoa học, nhiều chuyên gia quốc tế cho rằng Trung Quốc đang nổi lên như một trung tâm nghiên cứu Alzheimer mới. Tiến sĩ John Hardy từ Viện Nghiên cứu sa sút trí tuệ Anh nhận định: “Trong khi môi trường nghiên cứu của Mỹ có phần khép kín, Trung Quốc đang trở thành một trung tâm lớn cho nghiên cứu sa sút trí tuệ toàn cầu”.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cuối ngày 12/6 cho biết: "Iran đã phóng nhiều UAV nhằm cố gắng tấn công các tàu thương mại đang đi qua eo biển Hormuz. Lực lượng Mỹ đã bắn hạ tất cả chúng trong những giờ qua khi dòng chảy giao thông qua eo biển vẫn tiếp tục mà không bị cản trở. Hành lang thương mại quốc tế vẫn tiếp tục mở cửa cho hoạt động quá cảnh".
Sự việc diễn ra trong bối cảnh giới chức Mỹ và Iran đều xác nhận sắp đạt được một thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột, trong đó có điều khoản liên quan đến eo biển Hormuz, tuyến đường vận tải chiến lược đối với năng lượng toàn cầu.
Iran gần như phong tỏa eo biển này kể từ khi xung đột nổ ra hồi cuối tháng 2. Mới đây, sau các cuộc không kích của Mỹ, Iran tuyên bố đóng hoàn toàn Hormuz đối với mọi tàu thuyền thương mại, kể cả những tàu đã được cấp phép trước đó.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết, sau khi thiết lập một chế độ pháp lý mới cho eo biển Hormuz, Iran sẽ sử dụng các khí tài quân sự để kiểm soát eo biển này nếu cần thiết.
"Chúng tôi không thể kiểm soát eo biển Hormuz bằng quân sự mãi mãi, nhưng nếu cần thiết, quân đội sẽ can thiệp. Thanh gươm sẽ luôn được giương cao trên eo biển Hormuz”, ông phát biểu trên đài truyền hình quốc gia.
Ông cho biết Iran đang tiến hành các cuộc tham vấn với Oman liên quan đến việc thiết lập một chế độ quản lý mới cho eo biển Hormuz, đồng thời cũng đã bắt đầu tham vấn với các quốc gia khác mà eo biển Hormuz có vai trò quan trọng đối với họ.
Ông nêu rõ, theo thỏa thuận, tuyến đường thủy này sẽ không quay trở lại phương thức hoạt động như trước xung đột. Iran sẽ không thu phí quá cảnh Hormuz mà sẽ thu "phí dịch vụ" đối với hoạt động quá cảnh qua eo biển này.
Ông Abbas Araghchi cho biết có những bên phản đối thỏa thuận của Tehran với Washington, trước hết là Israel.
Ngoại trưởng Iran cũng cho biết, Iran và Mỹ có thể ký thỏa thuận chấm dứt xung đột trong vòng vài ngày tới.
Ông tiết lộ, các tài sản bị đóng băng của Iran sẽ được giải phóng sau khi hai bên ký kết một bản ghi nhớ.
"Các tài sản bị đóng băng của Iran sẽ được giải phóng theo bản ghi nhớ sắp được ký kết. Liên quan đến vấn đề bồi thường, thỏa thuận này cung cấp một kế hoạch kinh tế cho Iran", ông Araghchi chia sẻ. Ông nói thêm, kế hoạch này sẽ khai thông các nguồn lực tài chính đáng kể cho đất nước.
Theo báo địa phương Hessenschau, luật sư bào chữa của Mohammad S. mở đầu phiên tòa ngày 29.6 bằng cách mô tả vụ tai nạn là một "thảm họa nhân đạo", không chỉ đối với các nạn nhân và gia đình họ, mà cả với thân chủ của bà.
Luật sư cho rằng Mohammad S. là "một người đàn ông hoàn toàn bình thường hiện vẫn ở trong tù". Luật sư lập luận rằng tại thời điểm xảy ra tai nạn, bị cáo không tỉnh táo mà rơi vào trạng thái rối loạn tâm lý nghiêm trọng.
Vụ tai nạn xảy ra tối 5.7.2025 tại đường Mainzer Landstraße, Frankfurt. Văn phòng công tố cáo buộc Mohammad S., đến từ Bad Kreuznach thuộc bang Rhineland-Palatinate (Đức), đã sử dụng khí cười cùng bạn bè bên bờ sông Main trước khi lái xe của cha mình về nhà.
Theo cáo trạng, bị cáo lái xe với tốc độ khoảng 75 km/giờ trên đoạn đường có giới hạn 50 km/giờ. Chiếc xe sau đó lao vào làn đường dành cho xe đạp và tông trúng 2 anh em song sinh người Việt 23 tuổi đang đi xe scooter điện. Một người tử vong tại hiện trường, người còn lại qua đời không lâu sau đó tại bệnh viện.
Hai nạn nhân là anh Nguyễn Duy Quang và anh Nguyễn Quang Minh. Vụ việc trên đã từng gây chấn động cộng đồng người Việt tại Đức.
Chỉ vài giây sau, bị cáo Mohammad S. tiếp tục tông vào một người điều khiển xe điện khác là anh Hoàng Trung Hiếu (27 tuổi), hay còn được biết đến là TikToker Bốp. Theo cáo trạng, nạn nhân bị hất văng lên kính chắn gió, nằm trên nắp ca-pô khoảng 70 m trước khi rơi xuống đường ray xe điện, theo báo Bild của Đức.
Anh Hiếu bị thương đặc biệt nghiêm trọng. Một phần chân dưới của anh sau đó phải bị cắt bỏ. Anh cũng bị tổn thương nặng ở não và các cơ quan nội tạng.
Luật sư của anh Hiếu cho biết hậu quả vụ tai nạn đến nay vẫn "thảm khốc". Đại diện pháp lý của nguyên đơn yêu cầu ít nhất 300.000 euro (tương đương khoảng 9 tỉ đồng) tiền bồi thường thiệt hại về tinh thần và thể chất, cùng một khoản trợ cấp suốt đời.
Theo thẩm phán, anh Hiếu hiện chưa đủ sức khỏe để ra tòa làm chứng. Bạn gái của một trong 2 anh em song sinh, người sống sót sau vụ tai nạn và không bị thương về thể chất, cũng chưa thể làm chứng do chấn thương tâm lý.
Sau khi tông anh Hiếu, Mohammad S. bị cáo buộc bỏ trốn khỏi hiện trường. Khoảng 4 km từ hiện trường, bị cáo bỏ lại chiếc xe hư hỏng nặng và tháo biển số. Sau khi gọi điện cho cha của mình, Mohammad S. quay lại hiện trường khoảng 2 giờ sau và tự thú với cảnh sát.
Văn phòng công tố truy tố Mohammad S. tội mưu sát trong vụ tông trúng anh Hoàng Trung Hiếu, với lập luận rằng bị cáo muốn che giấu vụ tai nạn chết người xảy ra trước đó. Đối với cái chết của 2 anh em song sinh, bị cáo bị truy tố tội ngộ sát do sơ suất.
Theo Hãng tin Reuters, một sĩ quan cấp cao thuộc Hải quân Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 12-5 tuyên bố nước này đã mở rộng phạm vi chiến lược của eo biển Hormuz thành một "khu vực hoạt động rộng lớn", lớn hơn nhiều so với trước khi nổ ra xung đột.
Theo ông Mohammad Akbarzadeh, Phó giám đốc chính trị Hải quân IRGC, khu vực này hiện không chỉ giới hạn quanh các đảo chiến lược như Hormuz hay Hengam mà đã được mở rộng đáng kể về cả phạm vi địa lý lẫn ý nghĩa quân sự.
"Trước đây eo biển Hormuz được định nghĩa là khu vực hạn chế quanh các đảo như Hormuz và Hengam, nhưng hiện nay cách nhìn đó đã thay đổi", ông phát biểu với Hãng tin Fars.
Các nguồn tin truyền thông Iran cho biết khu vực mới được xác định trải dài từ thành phố Jask ở phía đông đến đảo Siri ở phía tây, có thể rộng tới 200 - 300 dặm, tức tăng gấp 10 lần so với mức 20 - 30 dặm trước đây.
Hãng tin Tasnim mô tả khu vực này như một "hình lưỡi liềm hoàn chỉnh" bao trùm không gian kiểm soát rộng lớn hơn nhiều so với trước.
Đáng chú ý, động thái này được cho là lần điều chỉnh thứ hai của Iran kể từ khi xung đột với Mỹ và Israel leo thang.
Trước đó hôm 4-5, IRGC đã công bố bản đồ thể hiện vùng kiểm soát mới được mở rộng đáng kể dọc theo một phần bờ biển vịnh Oman của UAE, làm dấy lên lo ngại về căng thẳng an ninh trong khu vực.
Thủ tướng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim Al Thani cảnh báo rằng eo biển Hormuz đang bị biến thành một công cụ chiến tranh.
Phát biểu tại một cuộc họp báo cùng Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan, ông cho biết khu vực này đã bị "sử dụng như một vũ khí trong cuộc chiến này", gây tác động nghiêm trọng đến các quốc gia vùng Vịnh, đặc biệt về kinh tế, trong bối cảnh khủng hoảng làm hạn chế "tự do hàng hải". Phía Thổ Nhĩ Kỳ cũng đồng tình và cho rằng eo biển này không bị biến thành "vũ khí".
Trong khi đó cùng ngày 12-5, người phát ngôn Chính phủ Iran Fatemeh Mohajerani cảnh báo nước này vẫn duy trì tư thế "sẵn sàng bóp cò", nhưng ưu tiên "hòa bình bền vững và ngoại giao dựa trên lợi ích".
Bà Fatemeh Mohajerani khẳng định Iran đã đối đầu với "cường quốc quân sự lớn nhất thế giới trong 40 ngày" và hiện vẫn "giữ tay trên cò súng" trong khi chờ đợi giải pháp đàm phán. Bà cũng nhấn mạnh Iran theo đuổi chính sách đối ngoại dựa trên ba nguyên tắc "danh dự, trí tuệ và lợi ích".
