Mỹ thử nghiệm máy bay tiếp dầu không người lái biên chế cho tàu sân bay

Theo Hãng tin Reuters, ngày 18-5 (giờ địa phương), hai thiếu niên đã xả súng tại Trung tâm Hồi giáo San Diego (bang California, Mỹ) khiến 3 người đàn ông tử vong bên ngoài nhà thờ.

Cảnh sát địa phương cho biết cả hai nghi phạm, 17 và 19 tuổi, được phát hiện đã chết trong một chiếc ô tô đậu giữa đường ngay sau đó, với nhiều dấu hiệu cho thấy đã tự sát bằng súng.

Theo Cảnh sát trưởng San Diego Scott Wahl, vụ nổ súng diễn ra ngay trước 12h trưa giờ địa phương.

Trung tâm Hồi giáo San Diego - hiện trường vụ việc - là nhà thờ Hồi giáo lớn nhất của Mỹ ở khu vực sát biên giới Mexico. Toàn bộ học sinh đang theo học tại ngôi trường nằm trong khuôn viên cơ sở này đều an toàn sau vụ tấn công.

Ông Wahl cho biết Cục Điều tra liên bang Mỹ (FBI) đã được mời vào cuộc. Nhà chức trách đang điều tra vụ việc theo hướng tội ác xuất phát từ thù hận cá nhân, dù chưa xác định được động cơ cụ thể.

Vụ tấn công diễn ra ngay trước thềm lễ Eid al-Adha, một trong những ngày lễ quan trọng nhất của người Hồi giáo, và mùa hành hương Hajj thường niên đến thánh địa Mecca ở Saudi Arabia.

"Chúng tôi chưa bao giờ phải trải qua bi kịch nào như thế này. Nhằm vào một nơi thờ phụng là hành động hết sức tàn nhẫn", người đứng đầu Trung tâm Hồi giáo San Diego Imam Taha Hassane chia sẻ với báo chí.

Theo cơ quan chức năng, trong số ba nạn nhân thiệt mạng có một nhân viên bảo vệ. Người này được cho là đã hy sinh trong nỗ lực góp phần ngăn chặn thiệt hại còn nặng nề hơn.

Ông Wahl cho biết khoảng 50 - 100 cảnh sát từ khắp khu vực San Diego đã có mặt tại hiện trường chỉ trong 4 phút sau khi nhận tin báo "xả súng đang diễn ra".

Ngay trong khoảng thời gian cảnh sát đổ về nhà thờ trên, một vụ nổ súng khác cũng xảy ra nhằm vào một công nhân làm vườn cách đó vài dãy phố. Người này may mắn không bị thương. Hiện chưa rõ hai vụ việc có liên hệ với nhau hay không.

Bạo lực súng đạn vốn đã không còn xa lạ ở các không gian công cộng tại Mỹ, nhưng cộng đồng Hồi giáo và Do Thái tại nước này càng thêm bất an kể từ khi Mỹ và Israel mở các cuộc không kích nhằm vào Iran hôm 28-2.

Động thái này kéo theo đòn đáp trả của Tehran nhằm vào Israel và một số quốc gia vùng Vịnh, làm bùng phát cuộc chiến đang lan rộng trong khu vực.

Hồi tháng 3, một công dân Mỹ gốc Lebanon đã tự sát sau khi lao xe tải vào ngôi đền Do Thái lớn nhất bang Michigan, xả súng vào lực lượng bảo vệ và gây nổ bằng pháo. Cũng như nhà thờ Hồi giáo San Diego, giáo đường Do Thái gần Detroit này có một trường học nằm trong khuôn viên.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Chiến sự giữa Mỹ - Israel với Iran bùng phát cuối tháng 2 cho thấy các nước vùng Vịnh cũng như thế giới vẫn phụ thuộc đáng kể vào eo biển Hormuz để duy trì dòng chảy năng lượng. Một số quốc gia như Arab Saudi, Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) hay Iraq trước đó đã xây dựng một số đường ống để chuyển hướng xuất khẩu khỏi Hormuz, nhưng vẫn còn hạn chế về công suất.

Thổ Nhĩ Kỳ đang coi cuộc khủng hoảng hiện tại là cơ hội cho nước này vẽ lại bản đồ năng lượng Trung Đông. Với lợi thế là điểm giao cắt của nhiều tuyến đường ống dầu khí, Ankara đang đề xuất các bên xây dựng thêm hạ tầng kết nối qua Thổ Nhĩ Kỳ để thoát phụ thuộc Hormuz.

"Các bạn không thể xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) qua Hormuz. Hãy nghĩ đến việc chuyển một phần khí đốt sang Thổ Nhĩ Kỳ và châu Âu bằng đường ống", Bộ trưởng Năng lượng Thổ Nhĩ Kỳ Alparslan Bayraktar nói với hãng thông tấn Anadolu. "Chúng tôi đang mở ra tuyến xuất khẩu thay thế cho các bạn".

Vượt biển Caspi

Bộ trưởng Bayraktar đang thúc đẩy một dự án đã được thảo luận từ lâu là Đường ống khí đốt xuyên Caspi, đưa khí đốt từ Turkmenistan qua biển Caspi tới Azerbaijan và sang châu Âu.

Turkmenistan là nhà xuất khẩu khí đốt lớn, cung cấp khoảng 80 tỷ m3 mỗi năm. Thổ Nhĩ Kỳ đã nhập một phần khí đốt từ Turkmenistan thông qua Iran bằng các thỏa thuận hoán đổi. Theo thỏa thuận, Turkmenistan bơm khí đốt vào đường ống ở đông bắc Iran để nước này tiêu thụ nội bộ cho các tỉnh phía bắc. Đổi lại, Iran trích lượng khí đốt tương đương từ các mỏ ở tây bắc để bơm vào đường ống Thổ Nhĩ Kỳ tại biên giới.

"Nhưng giải pháp đúng đắn, một trong những phương án lý tưởng nhất, là để lượng khí đốt này đi thẳng qua biển Caspi, Azerbaijan và Gruzia rồi đến Thổ Nhĩ Kỳ", ông Bayraktar nói.

Umud Shokri, chuyên gia năng lượng tại Đại học George Mason, Mỹ cho rằng dự án đường ống xuyên Caspi đang có triển vọng tốt hơn trước, nhưng vẫn bị hạn chế bởi các vấn đề khu vực chưa được giải quyết. Azerbaijan và Turkmenistan cần phê chuẩn Công ước 2018 về quy chế pháp lý của biển Caspi, đặt ra các quy tắc cho đường ống dưới biển.

"Hiệu quả kinh tế rõ ràng kém hơn nhiều. Các ước tính thận trọng cũng cho thấy dự án xây dựng đoạn ống ngầm có thể tốn 2 tỷ USD, trong khi để đạt công suất thương mại 20-30 tỷ m3 mỗi năm cần đầu tư thêm vào khai thác, nén khí và mở rộng hạ tầng phía hạ nguồn", ông Shokri nói.

Ông Shokri thêm rằng dự án còn đối mặt với hạn chế về nhu cầu, khi thị trường châu Âu ngày càng đa dạng hóa nguồn cung LNG. Nếu không có các hợp đồng mua dài hạn và mức giá cạnh tranh, việc huy động vốn sẽ rất khó khăn.

Dự án Qatar

Giới chức Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar đã công khai thể hiện từ năm 2009 rằng họ muốn xây dựng một đường ống kết nối từ mỏ khí đốt North Dome qua Arab Saudi, Jordan, Syria đến Thổ Nhĩ Kỳ. Ý tưởng này khi đó vấp phải sự phản đối từ chính quyền tổng thống Syria Bashar al-Assad.

Sau khi chính quyền ông Assad bị lật đổ hồi tháng 12/2024, Thổ Nhĩ Kỳ muốn khôi phục ý tưởng, nhưng Qatar hồi tháng 1/2025 cho biết họ chưa cân nhắc về dự án, bởi mô hình xuất khẩu LNG bằng đường biển đến lúc đó vẫn phù hợp hơn, có tính linh hoạt cao.

"Dự án đường ống này khả thi về kỹ thuật, nhưng mong manh về kinh tế và chính trị", Justin Dargin, chuyên gia tại Hội đồng Trung Đông về Các vấn đề Toàn cầu, nói. "Chi phí ước tính cho dự án trước đây khoảng 10-12 tỷ USD, nhưng nếu xét đến rủi ro an ninh, lạm phát và bất ổn chính trị lúc này, con số thực tế có thể lên đến 15 tỷ USD hoặc hơn".

Nhưng kể từ khi chiến sự nổ ra, cuộc khủng hoảng ở eo biển Hormuz đang làm tăng sức hấp dẫn chiến lược của dự án Qatar. Thách thức lớn nhất ở đây là làm thế nào để đảm bảo an toàn cho tuyến đường ống dài khoảng 1.500 km, đi qua nhiều quốc gia, trước nguy cơ bị tấn công phá hoại từ nhiều thế lực.

Dự án này đòi hỏi sự đồng thuận bền vững giữa Arab Saudi, Jordan, Syria và Thổ Nhĩ Kỳ, và đây là điều kiện cực kỳ khó đạt được trong bối cảnh hiện nay, theo ông Dargin.

Các mỏ dầu Syria

Một đề xuất dễ thực hiện hơn từ Ankara là kết nối các mỏ dầu ở Syria vào đường ống Iraq - Thổ Nhĩ Kỳ, vốn vẫn còn nhiều công suất dư thừa. Hiện nay, Syria chỉ sản xuất khoảng 100.000-120.000 thùng dầu một ngày, thấp hơn nhiều so với mức gần 400.000 thùng một ngày trước khi nội chiến nổ ra năm 2011.

Wael Alzayat, giám đốc điều hành Hội đồng Doanh nghiệp Mỹ - Syria, cho biết cả Syria và Thổ Nhĩ Kỳ đều ủng hộ dự án, nhưng vẫn còn nhiều trở ngại.

"Một số khu vực vẫn do các nhóm dân quân như Lực lượng Dân chủ Syria nắm giữ, chưa bàn giao cho chính quyền Syria", ông nói. Ngoài ra, tàn dư của tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo tự xưng có thể gây mất an ninh.

Theo ông Alzayat, Syria sẽ cần vài tỷ USD để khôi phục và phát triển các mỏ dầu sau nhiều năm nội chiến. Nhưng vì Damascus đang thiếu tiền, họ có thể phải cần hỗ trợ từ bên ngoài. Sau khi có vốn và nâng được sản lượng, việc nối vào hệ thống đường ống sẽ không quá phức tạp.

Mở rộng đường ống Iraq - Thổ Nhĩ Kỳ

Thổ Nhĩ Kỳ cũng nhiều lần đề xuất kéo dài đường ống Iraq - Thổ Nhĩ Kỳ từ Kirkuk xuống Basrah. Tuy nhiên, dự án này vẫn chưa tiến triển do Iraq chưa đạt được đồng thuận chính trị.

Salam Jabbar Shahab, chuyên gia năng lượng Iraq, cho biết sau khủng hoảng tại eo biển Hormuz, Baghdad đang có động lực mạnh hơn để thúc đẩy dự án. Lý do là Iraq cần xuất khẩu khoảng 6,3 tỷ USD dầu mỏ mỗi tháng để trang trải ngân sách, trong đó có trả lương cho công chức. Riêng trong tháng 3, Iraq ước tính đã mất hơn 5,5 tỷ USD từ xuất khẩu dầu do ảnh hưởng của chiến sự Iran.

"Iraq cần đảm bảo xuất khẩu khoảng 3,5 triệu thùng dầu một ngày để có đủ nguồn chi trả cho bộ máy chính phủ", ông Shahab nói. "Hiện tại, nước này chỉ xuất khẩu khoảng 200.000 thùng một ngày qua tuyến đường ống Kirkuk - Ceyhan".

Nếu xây dựng đường ống từ Basrah, Iraq sẽ có thêm một hướng xuất khẩu mới cho dầu từ khu vực miền nam sang thị trường châu Âu và châu Á, không phải phụ thuộc vào eo biển Hormuz.

"Tuy nhiên, trở ngại lớn nhất là tìm đủ tiền và đảm bảo an ninh để triển khai cũng như vận hành dự án", ông Shahab tiếp tục. "Iraq không có đủ nguồn tài chính để xây dựng đường ống này cũng như các cơ sở đi kèm để bơm dầu. Dự án ước tính cần tới hàng tỷ USD và có thể buộc phải vay từ các tổ chức quốc tế".

Ngoài ra, đường ống cũng đối mặt với rủi ro an ninh nghiêm trọng do đi qua nhiều khu vực, dễ trở thành mục tiêu của các nhóm vũ trang, đồng thời có thể bị kéo vào toan tính chính trị trong bối cảnh Iraq còn chia rẽ.

Tin Gốc: Vnexpress

Hiện chưa rõ số phận phi công sau khi tiêm kích Mỹ bị bắn hạ tại Iran, các quan chức Mỹ và Israel giấu tên cho biết hôm nay.

Hãng tin Fars News của Iran cho biết quân đội nước này đang triển khai tìm kiếm phi công tiêm kích Mỹ bị phòng không nước này bắn rơi. "Lực lượng quân sự đã bắt đầu triển khai chiến dịch tìm kiếm phi công tiêm kích Mỹ bị bắn trúng vào sáng nay", hãng tin cho hay.

Một kênh thuộc truyền hình nhà nước Iran đặt tại tỉnh Kohkilouyeh và Boyer-Ahmad cùng ngày tuyên bố phi công tiêm kích Mỹ đã nhảy dù khỏi máy bay trên vùng trời phía tây nam đất nước.

Người dẫn chương trình kênh truyền hình này kêu gọi người dân giao nộp "phi công kẻ thù" cho cảnh sát, thêm rằng chính quyền hứa sẽ trao thưởng cho bất kỳ ai lập công. Dòng chữ chạy dưới màn hình trước đó kêu gọi người dân "hãy bắn nếu nhìn thấy họ".

Lầu Năm Góc và Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), đơn vị phụ trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, chưa phản hồi yêu cầu bình luận.

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trước đó tuyên bố đã sử dụng "hệ thống phòng không hải quân tiên tiến" để bắn hạ một tiêm kích F-35 Mỹ trên bầu trời miền trung nước này. IRGC thêm rằng máy bay thuộc biên chế phi đoàn đồn trú tại căn cứ không quân Lakenheath ở Anh, nhấn mạnh nó đã bị vỡ vụn nên chưa thể xác định số phận người lái.

Hãng thông tấn Tasnim của Iran cùng ngày công bố hình ảnh các mảnh vỡ được cho là của tiêm kích Mỹ bị bắn rơi, gồm một phần đầu cánh chính với dải đèn định vị ban đêm và cánh đuôi đứng có phù hiệu Lực lượng Không quân Mỹ ở châu Âu (USAFE).

Phân tích của chuyên trang hàng không quân sự Aviationist sau đó cho thấy các mảnh vỡ gồm một phần đầu cánh chính với dải đèn định vị ban đêm, cánh đuôi đứng có phù hiệu Lực lượng Không quân Mỹ ở châu Âu (USAFE), cụm thiết bị tác chiến điện tử kỹ thuật số (DEWS) thường được bố trí ở chót đuôi tiêm kích F-15E.

"Vạch màu đỏ trên cánh đuôi đứng là dấu hiệu nhận diện của Phi đoàn Tiêm kích số 494, đơn vị F-15E đồn trú tại căn cứ Lakenheath ở Anh và đã triển khai tới Jordan cho chiến dịch tấn công Iran", David Cenciotti, tổng biên tập của Aviationist, cho hay.

Cenciotti chỉ ra rằng chưa có dấu hiệu nào cho thấy những hình ảnh này đã được chỉnh sửa hoặc tạo bằng AI. Ông cũng bác bỏ ý kiến cho rằng đây là hiện trường tiêm kích F-15E Mỹ rơi do bị Kuwait bắn nhầm hồi đầu tháng 3, do địa hình trong ảnh không trùng khớp với bất kỳ khu vực nào ở Kuwait.

Nếu được xác nhận, đây sẽ là máy bay có người lái đầu tiên của Mỹ bị bắn rơi trên vùng trời Iran kể từ khi xung đột bùng phát. Quân đội Mỹ dường như đã mất hơn 20 máy bay các loại trong chiến sự, trong đó có máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry và tiêm kích tàng hình F-35A, phần lớn do trúng hỏa lực Iran khi đậu tại sân bay.

Tiêm kích đa năng F-15E Strike Eagle được Mỹ phát triển vào thập niên 1980, dựa trên thiết kế chiến đấu cơ hai chỗ ngồi F-15B. Mỗi chiếc có giá xuất xưởng khoảng 31 triệu USD vào thời điểm năm 1998, tương đương gần 62 triệu USD hiện nay, chưa kèm theo vũ khí.

Biến thể này được bổ sung khả năng tiến công mặt đất với độ chính xác cao, thay vì chỉ giới hạn ở năng lực đối không như dòng F-15 nguyên bản, có khả năng thực hiện các nhiệm vụ công kích sâu trong không phận đối phương mà không cần phụ thuộc vào máy bay tác chiến điện tử hoặc tiêm kích hộ tống.

Vũ Hoàng (Theo Reuters, AFP, AP)

Nguồn: https://vnexpress.net/truyen-thong-my-noi-iran-ban-ha-tiem-kich-my-5058339.html