Sau bài Sai chiến lược dễ trượt đại học, hàng loạt ý kiến gửi về cho rằng việc vào đại học không còn là hành trình học tập đơn thuần mà như cuộc đua thông tin, bài toán chiến lược cùng câu hỏi không mới “Bao giờ chấm dứt cảnh tuyển sinh năm nào cũng đổi?”.
“Không biết đến bao giờ Bộ Giáo dục và Đào tạo mới ngừng thay đổi tuyển sinh đại học?”, bạn đọc Ly Lan đặt câu hỏi.
Nhiều phụ huynh cho biết năm nào cũng nghe thông tin “ổn định” nhưng thực tế lại xuất hiện những điều chỉnh mới khiến họ luôn trong trạng thái thấp thỏm.
“Quanh năm toàn nghe chuyện thay đổi quy chế tuyển sinh đại học, hết sức ngán ngẩm”, một bạn đọc bày tỏ. Người khác than phiền: “Thay đổi hoài, học sinh, giáo viên, phụ huynh chạy theo mệt mỏi năm nào cũng vậy”.
Ngay giáo viên phổ thông cũng lúng túng khi tư vấn cho học sinh. Bạn đọc Thu Thủy – một giáo viên, chia sẻ bản thân “không biết giải thích, tư vấn cho học sinh thế nào” trước những thay đổi liên tục.
Theo cô, năm nào cơ quan quản lý cũng khẳng định tuyển sinh sẽ ổn định nhưng thực tế lại khác: “Nhiều năm nay, năm nào quy chế tuyển sinh đại học cũng điều chỉnh, sửa đổi, toàn những thay đổi lớn, ảnh hưởng rất nhiều đến thí sinh”.
Phụ huynh Trí có con cùng lúc thi vào lớp 10 và đại học cho biết chỉ riêng việc đọc và hiểu các thông tin tuyển sinh đã thấy “đau đầu” nên mong quy chế được xây dựng ổn định và trình bày thật rõ ràng, dễ hiểu.
Nếu trước đây việc vào đại học chủ yếu dựa vào kết quả thi thì nay nhiều ý kiến cho rằng tuyển sinh đã trở thành một “cuộc chơi nhiều biến số”.
“Học sinh bây giờ không chỉ học, thi, chọn ngành mà còn phải tính chiến lược nguyện vọng, điểm cộng, tổ hợp, quy đổi điểm… nghe đã thấy mệt”, một ý kiến nhận xét. Trong khi lẽ ra tuyển sinh phải giúp học sinh vào đúng ngành, đúng năng lực chứ không nên biến thành “bài toán mẹo cho ai có nhiều thông tin hơn thì thắng”.
Nhiều ý kiến cũng chỉ ra sự chồng chéo giữa các phương thức xét tuyển. Việc vừa xét học bạ, vừa yêu cầu ngưỡng điểm thi tốt nghiệp THPT trong tổ hợp môn khiến không ít người cảm thấy khó hiểu.
Bạn đọc Huy cho rằng việc xét tuyển học bạ dựa trên đủ 6 học kỳ của ba năm THPT là hợp lý vì phản ánh cả quá trình học tập của học sinh. Tuy nhiên không nên kèm thêm điều kiện điểm thi tốt nghiệp THPT trong tổ hợp xét tuyển. “Nếu đã quy định như vậy thì không cần đến phương thức xét học bạ”, bạn đọc Huy viết.
Cùng băn khoăn, ý kiến khác cho rằng các chính sách tuyển sinh nhiều năm qua tạo cảm giác chính ngành giáo dục chưa thực sự tin vào “sản phẩm” của mình.
Theo đó, việc vừa xét học bạ vừa bổ sung ngưỡng điểm từ kỳ thi tốt nghiệp THPT hay yêu cầu kết hợp thêm điều kiện với các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy khiến các phương thức trở nên chồng chéo, mất đi ý nghĩa ban đầu.
Việc quy đổi điểm giữa các phương thức xét tuyển cũng gây nhiều tranh cãi. “Năm ngoái mỗi trường quy đổi một kiểu, chả hiểu được gì”, một ý kiến phản ánh và đề nghị cần có quy định chung áp dụng toàn quốc.
Bạn đọc Minh Trí cho rằng mỗi phương thức tuyển sinh hướng đến những nhóm thí sinh khác nhau nên nếu vẫn yêu cầu quy đổi điểm như cách làm thời gian qua thì việc tồn tại nhiều phương thức trở nên thiếu ý nghĩa. Nếu bắt buộc quy đổi điểm thì nên quy định mỗi trường chỉ sử dụng một phương thức tuyển sinh để đảm bảo rõ ràng, tránh rối rắm.
Có nhiều đề xuất được đưa đều mong muốn hệ thống tuyển sinh phải rõ ràng hơn. Một bạn đọc mong quy chế cần ổn định trong vài năm, công bố sớm, viết thật dễ hiểu và quy đổi điểm minh bạch, đừng để chuyện vào đại học trở thành cuộc thử sức của phụ huynh trong việc đọc quy chế và đoán điểm chuẩn.
Ý kiến khác đề xuất đơn giản hóa các phương thức tuyển sinh. Bạn đọc Đỗ Dũng cho rằng cần tính toán lại khâu ra đề thi tốt nghiệp THPT theo hướng tăng tính phân loại để kỳ thi này phục vụ đồng thời hai mục tiêu: xét tốt nghiệp và tuyển sinh đại học.
“Đề thi chỉ cần 30% câu hỏi khó để phân loại thí sinh là có thể dùng cho tuyển sinh”, bạn đọc này nêu quan điểm.
Đồng thời đã đến lúc cần nhìn nhận đúng giá trị thực của giáo dục, tránh nặng về thành tích khi tỉ lệ tốt nghiệp nhiều năm luôn ở mức rất cao nhưng chưa phản ánh rõ năng lực phân hóa.
Ở hướng khác, các ý kiến ủng hộ trao quyền tự chủ tuyển sinh cho các trường đại học. Bộ chỉ nên tập trung giám sát, kiểm soát chất lượng đào tạo thay vì can thiệp sâu vào cách thức tuyển sinh.
Những ý kiến khác quan tâm đến chất lượng giáo dục đại học. “Tuyển sinh chỉ là một phần trong cả quá trình đào tạo. Nếu chỉ tập trung chọn đầu vào mà bỏ qua kiểm soát chất lượng trong quá trình học và đầu ra sẽ khó đảm bảo hiệu quả giáo dục”, một giảng viên nhận định.
Tại hội thảo "Từ dữ liệu đến vị thế: Nghiên cứu, phát triển bền vững và sự hiện diện toàn cầu của đại học Việt Nam", các chuyên gia và nhà quản lý vĩ mô đều khẳng định: quốc tế hóa không phải cuộc chơi của những "lối đi tắt" hay chiêu trò số liệu, mà là một cuộc rèn luyện bền bỉ hàng ngày bằng nội lực thực chất.
Theo bà Nguyễn Thu Thủy, Cục Trưởng Cục Hợp tác quốc tế, Bộ GD-ĐT, Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển GD-ĐT đã đặt ra mục tiêu rõ ràng: đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu có ít nhất 1 trường đại học lọt vào top 100 thế giới ở một số lĩnh vực, và ít nhất 8 trường thuộc nhóm 200 châu Á.
Tuy nhiên, những mục tiêu này không chỉ là những con số về thứ hạng. Điều quan trọng hơn, đó là yêu cầu nâng cao năng lực nội tại của các trường đại học Việt Nam: đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; tạo ra tri thức mới; thu hút và sử dụng nhân tài; kết nối hiệu quả với doanh nghiệp, địa phương, xã hội và cộng đồng học thuật quốc tế.
Bà Thủy nói: "Chúng ta không phát triển giáo dục chỉ để chạy theo vị trí trên bảng xếp hạng. Các bảng xếp hạng uy tín, khi được tiếp cận đúng, chỉ là công cụ tham chiếu để nhận diện điểm mạnh, khoảng trống của chính mình".
Cùng quan điểm, PGS Nghiêm Xuân Huy, Giám đốc Viện Đào tạo số và Khảo thí (ĐH Quốc gia Hà Nội), cảnh báo về những hệ lụy của "trò chơi xếp hạng" (gaming) vốn đang gây nhiều băn khoăn trong xã hội. Đó là việc gian lận khai báo cơ sở công tác (affiliation), bắt tay tự trích dẫn chéo hay vận động hành lang đầy thực dụng trong các cuộc khảo sát.
Ông Huy nói: "Con đường đi tắt có thể mang lại thứ hạng tức thời, nhưng sẽ không thể ở lại lâu dài. Chỉ có đi lên bằng chất lượng thực sự mới tạo ra sự phát triển bền vững".
Tại hội thảo, bà Phạm Thanh Hảo, Phó hiệu trưởng Trường ĐH VinUni đã nêu lên một thực trạng dáng suy ngẫm: Việt Nam hiện đang là nước nhập khẩu ròng (Net importer) tri thức với tỷ lệ thâm hụt lên tới 11/1. "Khoảng 250.000 sinh viên Việt Nam đi du học nước ngoài, nhưng chúng ta chỉ đón khoảng 20.000 sinh viên quốc tế đến. Trái lại, nước láng giềng Malaysia đang thặng dư xuất khẩu giáo dục với tỷ lệ 2,5/1 (đón 130.000 sinh viên quốc tế và chỉ cử đi 55.000 người)", bà Hảo nói.
Theo bà Hảo, quốc tế hóa thực chất không đơn thuần là ký kết bề nổi, thu hút vài sinh viên trao đổi mà là cả quá trình xây dựng một đại học có năng lực tạo ra tri thức, nhân tài và các giá trị được thế giới đón nhận. Quốc tế hóa không phải để "quốc tế hơn", mà là để trở nên giá trị hơn với thế giới.
Còn bà TS Lê Mai Lan, Chủ tịch Hội đồng trường Trường ĐH VinUni cho rằng, một bài học lớn trong xây dựng thương hiệu đại học toàn cầu chính là sự kiên định chiến lược. Và hơn thế, cần có tư duy quản trị "đánh đổi", bởi nếu một nhà lãnh đạo muốn ưu tiên tất cả mọi việc thì thực tế sẽ không có việc nào là ưu tiên.
Đối với VinUni, trường chấp nhận đánh đổi chi phí đào tạo cực kỳ cao để giữ mô hình tinh gọn, kiểm soát chặt chẽ quy mô dưới 3.500 sinh viên nhưng dồn toàn lực thu hút đội ngũ giáo sư tinh hoa toàn cầu và nâng tỷ lệ học viên sau đại học (thạc sĩ, tiến sĩ) lên đến 40%.
Bà Lê Mai Lan cũng cho rằng, bức tranh cạnh tranh xếp hạng quốc tế thực chất không phải cuộc đua nội bộ giữa các trường trong nước, mà là cuộc đối đầu sòng phẳng với các hệ thống giáo dục được đầu tư khổng lồ tại châu Á, Trung Đông và toàn cầu. Để giáo dục đại học Việt Nam không bị tụt lại phía sau, các trường cần phải dựa vào "công thức" ba chân kiềng: nội lực - trợ lực - hợp lực.
Trong đó nội lực của mỗi trường là nền tảng cốt lõi. Sự trợ lực cơ chế chính sách từ Chính phủ và các tổ chức quốc tế giúp đại học Việt Nam tăng tốc. Còn tinh thần hợp lực, đoàn kết giữa các đại học - doanh nghiệp mới là thứ định hình nên vị thế vững chắc của cả quốc gia trên bản đồ tri thức toàn cầu.
Đây là lời nhắn nhủ của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn với các học sinh, sinh viên tại lễ khai mạc Ngày hội Khởi nghiệp quốc gia của học sinh, sinh viên lần thứ 8, diễn ra sáng 18-4.
Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, đất nước đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia và khả năng thích ứng trước những biến động nhanh chóng của thế giới.
Ngày nay, sự khác biệt giữa các quốc gia không còn nằm ở tài nguyên thiên nhiên hay chi phí lao động, mà ở năng lực tạo ra tri thức mới và chuyển hóa tri thức đó thành giá trị kinh tế.
Ngày hội Khởi nghiệp quốc gia của học sinh, sinh viên năm nay có sự tham gia của 135 dự án cùng hàng trăm thí sinh, chuyên gia, doanh nghiệp và hàng nghìn học sinh, sinh viên.
Ông Sơn cho biết sau khi xem qua danh sách 135 dự án đã rất ấn tượng với sự đa dạng và tính thực tiễn của các em, từ công nghệ xanh, trí tuệ nhân tạo đến các giải pháp vì cộng đồng.
"Ngày hội hôm nay là một dấu mốc, nhưng không phải là đích đến cuối cùng. Thầy mong các em hãy thay đổi định vị bản thân: Đừng chỉ học để cầm tấm bằng đi tìm việc. Hãy học để có năng lực làm chủ, năng lực nhận diện cơ hội và bản lĩnh để khởi nghiệp", ông Sơn nói.
Ông khuyên các bạn học sinh, sinh viên đừng sợ thất bại. Trong khởi nghiệp, thất bại không phải là dấu chấm hết, mà là một học phần bắt buộc của sự thành công. Điều quan trọng hơn giải thưởng ngày hôm nay chính là tư duy đổi mới, khả năng giải quyết vấn đề phức hợp và khát vọng cống hiến mà các em tích lũy được qua hành trình này.
Ông tin tưởng rằng từ những hạt giống ý tưởng tại ngày hội khởi nghiệp hôm nay sẽ sớm hình thành nên các doanh nghiệp khởi nghiệp, các doanh nghiệp khoa học công nghệ thực thụ, góp phần đưa Việt Nam vươn cao trên bản đồ kinh tế tri thức thế giới.
Với các thầy cô giáo, lãnh đạo sở giáo dục và đào tạo, ông Sơn nhấn mạnh việc thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp không phải là tổ chức thêm một vài cuộc thi, mà là tái cấu trúc triết lý giáo dục và đào tạo.
Cần chuyển từ tư duy quản lý giáo dục, quản lý đào tạo sang quản trị hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Nhà trường phải là một nền tảng kết nối chặt chẽ giữa nhà trường - doanh nghiệp - nhà nước.
Các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp phải là những mắt xích trung tâm, là "hạ tầng chiến lược" nơi tri thức được tạo ra, thử nghiệm và thương mại hóa ngay trong lòng hệ thống.
Theo ông Sơn, mỗi nhà giáo không chỉ là người truyền thụ kiến thức mà phải là những "tác nhân kinh tế tri thức". Các thầy cô phải là người đồng hành, hướng dẫn học sinh, sinh viên biến các kết quả nghiên cứu thành các sản phẩm, dịch vụ thực tế.
"Đã đến lúc chúng ta phải thay đổi thước đo thành công. Thành công của một trường đại học, trường cao đẳng không chỉ là tỉ lệ sinh viên có việc làm đúng chuyên môn, mà là bao nhiêu sinh viên có khả năng trở thành những người "tạo việc làm" - những cá nhân có thể tự tạo ra giá trị mới và cơ hội cho người khác", ông Sơn nhấn mạnh.
Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm 2026 tại TPHCM đánh dấu một cột mốc lịch sử với quy mô lớn nhất từ trước đến nay: hơn 151.000 thí sinh dự thi. Đây cũng là năm đầu tiên thành phố tổ chức một kỳ thi chung sau khi sáp nhập các khu vực tuyển sinh cùng Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu.
Sau khi hoàn tất công tác chấm thi, theo các giám khảo, điểm thi tiếng Anh kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm nay có sự phân hóa mạnh, tùy theo từng khu vực (khu vực 1 - TPHCM, khu vực 2 - Bình Dương, khu vực 3 - Bà Rịa - Vũng Tàu).
Sự đối lập này thể hiện ngay giữa các tổ chấm: có những tổ ghi nhận kết quả rất khả quan, nhưng cũng có tổ có tỷ lệ bài thi dưới trung bình khá cao.
Với gần 7.000 bài thi của tổ, một giám khảo cho hay, có thể tổ mình chấm rơi vào thí sinh khu vực 1 TPHCM, do vậy điểm thi rất khả quan.
Tỷ lệ thí sinh trên trung bình lên đến trên 70%, trong đó phổ điểm phổ biến học sinh đạt được dao động từ 7 đến 7,5 điểm. Nhiều bài thi đạt điểm giỏi. Số thí sinh đạt điểm 10 từ 3 đến 4 thí sinh/phòng thi. Số thí sinh dưới trung bình dao động từ 7 đến 10 thí sinh/phòng thi.
Theo giám khảo này nhận định đề thi chỉ có 3 câu cuối mang tính phân loại, còn lại đều là kiến thức thông hiểu, nhận biết, rất quen thuộc với các em. Từ vựng trong đề năm nay tương đối dễ hiểu.
“Với mức độ đề này, học sinh trung bình cũng sẽ đạt được từ 5 đến 6 điểm; lực học khá hơn thì đạt được từ 7 đến 8 điểm; những học sinh giỏi, xuất sắc sẽ làm được từ 9 đến 10 điểm khi các em giải quyết được cả 3 câu cuối trong đề", giám khảo này thông tin.
Trong khi đó, một giám khảo khác lại cho biết, các phòng vị này chấm số thí sinh dưới trung bình lại khá nhiều. Các lỗi sai thí sinh thường mắc phải là những lỗi rất cơ bản, học sinh còn viết tắt T/F (true/false) trong bài làm...
"Những lỗi sai này có thể của thí sinh ở các khu vực khác không phải của khu vực 1 TPHCM. Vì những lỗi này thí sinh tại khu vực 1 TPHCM đã được rèn trong rất nhiều năm, hầu như các em không còn mắc phải", vị này chia sẻ.
Tương tự, một giám khảo khác tham gia chấm thi cho biết, điểm thi năm nay phân hóa khá rõ rệt ở từng khu vực của TPHCM. Trong đó, thí sinh ở khu vực 1 đạt điểm khá tốt, khu vực 2 và 3 thì mức điểm khiêm tốn hơn.
Theo vị giám khảo này, đề thi tiếng Anh năm nay bám khá sát so với đề tham khảo của sở, được giảm tải về độ khó so với mọi năm khi từ vựng trong đề đều là những từ phổ thông, dễ hiểu, không mang độ khó như các năm trước.
Do vậy, học sinh khu vực 1 TPHCM, nhất là học sinh khu vực trung tâm thành phố vốn có thể mạnh về tiếng Anh thì đề thi không phải là quá khó với các em. Mức điểm các em đạt được phổ biến khá cao, từ 7,5 đến 8 điểm. Nhiều em đạt được điểm 10.
Ngược lại, với thí sinh ở khu vực 2 và khu vực 3 thì điểm lại có sự phân hóa hơn do các em lần đầu làm quen với cấu trúc đề thi này.
Theo nhận định, có thể thấy đề thi dù dễ thở nhưng vẫn đảm bảo phân loại được học sinh, một lần nữa tiếp tục phát đi thông điệp của TPHCM về nỗ lực kiên định đổi mới trong dạy và học tiếng Anh, gắn việc dạy với thực tiễn, thực hành, tăng cường môi trường rèn luyện và vận dụng tiếng Anh của học sinh.
“Điều này phù hợp với mục tiêu đưa tiếng Anh từng bước trở thành ngôn ngữ thứ 2 đang được ngành giáo dục thành phố nỗ lực triển khai, thực hiện...", giám khảo này chia sẻ.
Theo các giám khảo, rất có thể năm nay TPHCM sẽ ghi nhận "mưa điểm 10" ở môn tiếng Anh. Thống kê sơ bộ có khoảng 1.200 bài thi đạt điểm 10 môn tiếng Anh trong kỳ thi thi tuyển sinh 10.
Năm ngoái, toàn thành phố chỉ có 488 thí sinh đạt điểm 10 môn tiếng Anh - con số khá khiêm tốn so với số lượng thí sinh dự thi là 76.451 thí sinh và giảm hơn 3 lần với năm 2024.
Theo kế hoạch, từ ngày 15 đến 17/6, TPHCM sẽ tiến hành ghép điểm, ráp phách, so dò bài thi. Chậm nhất là 17h ngày 19/6, Sở GD&ĐT TP sẽ công bố điểm thi tuyển sinh 10 ở cả 3 môn thi ngữ văn, toán và tiếng Anh.
Kế đó, điểm chuẩn vào lớp 10 chuyên, tích hợp sẽ được công bố trước, sau đó sẽ đến điểm chuẩn lớp 10 đại trà.
Năm học 2026-2027, 176 trường THPT công lập của TPHCM tuyển sinh 117.355 chỉ tiêu lớp 10, tương đương với gần 78% trong tổng số thí sinh dự thi vào lớp 10 trên toàn thành phố.
