Trong ngày làm việc đầu tiên của Chủ tịch nước nhiệm kỳ 2026-2031, hôm 7/4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký quyết định về đặc xá năm 2026.
Theo quyết định của Chủ tịch nước, việc đặc xá tha tù trước thời hạn cho người bị kết án phạt tù có thời hạn, tù chung thân được thực hiện nhân dịp 51 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/2026), chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và bầu cử đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.
Diện đặc xá là người đang chấp hành án phạt tù có thời hạn, bị kết án tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn hoặc đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù. Thời gian xét đặc xá tính đến ngày 31/5.
Sau khi có quyết định của Chủ tịch nước, Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc – Chủ tịch Hội đồng tư vấn đặc xá, đã ký hướng dẫn về việc triển khai.
Cụ thể, người được đề nghị xét đặc xá phải đáp ứng nhiều điều kiện như: có nhiều tiến bộ, ý thức cải tạo tốt và được xếp loại chấp hành án phạt tù khá hoặc tốt. Ngoài ra, phạm nhân phải chấp hành án phạt tù ít nhất 1/3 thời gian với tù có thời hạn hoặc ít nhất 14 năm với tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn.
Phạm nhân còn phải chấp hành xong hình phạt bổ sung là phạt tiền; đã thi hành xong nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác với các tội phạm tham nhũng.
Ai xem xét đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt
Chủ tịch nước, Chính phủ chủ trì, phối hợp với TAND Tối cao, VKSND Tối cao và các cơ quan, tổ chức có liên quan lập hồ sơ của người được đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt để trình Chủ tịch nước xem xét, quyết định.
Mới đây, TAND Tối cao đã có hướng dẫn triển khai, trong đó nêu về những trường hợp đặc biệt với người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù không đủ điều kiện đặc xá hoặc người đang được hoãn chấp hành án phạt tù để đáp ứng yêu cầu về đối nội hoặc đối ngoại của Nhà nước.
TAND Tối cao đề nghị, để được xem xét đề nghị đặc xá thuộc trường hợp như trên, người được xem xét phải đáp ứng một trong 3 điều kiện. Đó là, có văn bản thông báo ý kiến của Chủ tịch nước yêu cầu đặc xá; có văn bản của cơ quan đại diện ngoại giao của nước ngoài hoặc các tổ chức quốc tế; có văn bản của các bộ, cơ quan ngang bộ, các ban Đảng ở Trung ương, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Hồ sơ đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt giống với trường hợp đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù.
Thời gian chấp hành án phạt tù được hiểu là thế nào?
Hướng dẫn của Hội đồng tư vấn đặc xá lý giải, thời gian đã chấp hành án phạt tù là thời gian bị tạm giữ, tạm giam, chấp hành án phạt tù. Trong đó không kể thời gian được tại ngoại, hoãn, tạm đình chỉ và giảm thời hạn chấp hành án phạt tù.
Thời gian bị áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án cũng được tính vào thời gian đã chấp hành án phạt tù. Thời gian được giảm thời hạn chấp hành án phạt tù được tính để trừ vào phần thời hạn chấp hành án phạt tù còn lại.
Ví dụ, Nguyễn Văn A bị kết án 12 năm tù, bị bắt ngày 31/5/2017, thì tính đến ngày 31/5/2026, A đã thực sự chấp hành được 9 năm, đã được giảm thời hạn chấp hành án phạt tù 3 lần, tổng cộng là 2 năm. Như vậy, thời hạn chấp hành án phạt tù còn lại là một năm.
Hướng dẫn cũng quy định cụ thể về thực hiện hình phạt bổ sung là phạt tiền, nộp án phí, thi hành nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác. Theo đó, một số trường hợp cũng được coi là đã thi hành xong bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác.
Các trường hợp không được đề nghị đặc xá
Theo quyết định, 15 trường hợp sẽ không được đề nghị đặc xá. Đó là, người bị kết án phạt tù về tội Phản bội Tổ quốc, Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân, Gián điệp, Bạo loạn, Khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân…
Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi phạm tội khác, trước đó đã được đặc xá, có từ hai tiền án trở lên, phạm tội giết hai người trở lên hoặc giết người có tổ chức; có căn cứ khẳng định từng sử dụng trái phép chất ma túy; ba lần bị kết án phạt tù trở lên về cùng một tội do cố ý cũng không được đề nghị đặc xá.
=>> Xem chi tiết về 15 trường hợp không được đề nghị đặc xá
Ngày 19/5, Công an thành phố Hà Nội cho biết Cơ quan cảnh sát điều tra vừa khởi tố 7 người, trong đó có 5 người Trung Quốc, để điều tra tội Buôn lậu.
Đây là chuyên án triệt phá đường dây buôn lậu vàng lớn nhất từ trước đến nay ở Hà Nội.
Vụ án khởi phát từ tháng 10/2025 khi công an phát hiện đường dây buôn lậu vàng từ Hong Kong, Trung Quốc, vào Việt Nam với số lượng đặc biệt lớn. Sau 6 tháng trinh sát, công an bắt quả tang nhóm nghi phạm khi đang giao dịch mua bán vàng nguyên liệu tại phường Bồ Đề, Hà Nội. Công an thu giữ tại hiện trường 5 kg vàng dạng thỏi cùng một số tang vật có liên quan.
Điều tra ban đầu xác định, cầm đầu đường dây này là nghi phạm người Trung Quốc. Sau khi nhận được yêu cầu từ khách hàng, chúng sẽ nhập lậu vàng từ Hong Kong vào Việt Nam bằng thủ đoạn ngụy trang tinh vi trong các lô hàng thiết bị điện tử để qua mắt cơ quan chức năng.
Tại Việt Nam, Đỗ Minh Đức, 38 tuổi, trú Bắc Ninh, được thuê làm đầu mối tiếp nhận vàng. Do từng có thời gian học tập tại Trung Quốc và thông thạo tiếng Trung, Đức được giao nhiệm vụ trung gian, tổ chức thuê người vận chuyển và giao vàng cho nhóm người Trung Quốc.
Đức khai, biết đây là vàng nhập lậu nhưng do được trả lương cao nên đã tiếp tục hành vi phạm tội. Mỗi tháng, anh ta nhận 150 đến 200 triệu đồng tiền công.
Nhằm tránh bị phát hiện, đường dây này trung chuyển hàng hóa qua nhiều khâu khác nhau. Sau khi nhận các lô hàng, nhóm người Trung Quốc nhanh chóng bóc tách số vàng được ngụy trang trong các lô hàng, sử dụng hóa chất làm sạch, sau đó nấu và đúc thành các thỏi vàng nguyên liệu để giao cho khách hàng tại Bắc Ninh và Hà Nội.
Toàn bộ số tiền giao dịch mua bán vàng được chuyển cho Đức. Sau khi nhận tiền từ khách, Đức dùng để mua tiền ảo (USDT) rồi chuyển đến các tài khoản khác nhau theo yêu cầu của chủ mưu người Trung Quốc.
Bước đầu, công an xác định, số vàng nguyên liệu được nhóm này bán ra thị trường có giá hơn 4 tỷ đồng một kg. Sơ bộ từ tháng 3 đến thời điểm bị bắt giữ, đường dây đã vận chuyển, giao dịch khoảng 300 kg vàng với giá trị khoảng 1.200 tỷ đồng.
Ngày 13/5, đại diện Tòa án nhân dân tỉnh Gia Lai cho biết phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ cướp ngân hàng xảy ra tại phường Hội Phú (Gia Lai) dự kiến diễn ra vào ngày 26/5.
Vụ án được Viện kiểm sát nhân dân (KSNSD) tối cao phân công Viện KSND tỉnh Gia Lai thực hiện quyền công tố và kiểm sát xét xử sơ thẩm.
Liên quan đến vụ án này, Phạm Anh Tài (tức Tài “Đen”, SN 1990, trú tại phường Kon Tum, Quảng Ngãi) và Lê Văn Ân (SN 1991, trú tại phường Đăk Cấm, Quảng Ngãi) bị Viện kiểm sát nhân dân tối cao truy tố về các tội Cướp tài sản, Rửa tiền và Tàng trữ, sử dụng trái phép vũ khí quân dụng.
Theo cáo trạng của Viện kiểm sát tối cao, chiều 19/1, Tài và Ân đi xe máy Exciter biển số 77G1-313.12 đến phòng giao dịch ngân hàng có trụ sở ở phường Hội Phú, dùng súng khống chế nhân viên để cướp gần 2 tỷ đồng.
Sau khi gây án, cả 2 mang xe máy vào khu vực rừng thông thuộc phường Diên Hồng (Gia Lai) chôn giấu phương tiện, đốt quần áo sử dụng khi gây án rồi tẩu thoát về Quảng Ngãi.
Đến ngày 21/1, Tài và Ân vào TPHCM, chia nhau mỗi người khoảng 900 triệu đồng để mua vàng. Sau đó, các đối tượng bán lại vàng nhằm đổi thành tiền mặt để che giấu nguồn gốc số tiền cướp được.
Tối 4/2, lực lượng công an đã bắt giữ Ân tại địa bàn phường Kon Tum, Quảng Ngãi. Khám xét nơi ở của đối tượng, cơ quan chức năng thu giữ một khẩu súng, 830 triệu đồng tiền mặt cùng nhiều đồ vật, tài liệu liên quan đến vụ án.
Ngày 5/2, Ban chuyên án bắt giữ Phan Anh Tài khi đối tượng đang lẩn trốn tại thôn 3, xã Chư Păh, tỉnh Gia Lai, thu giữ thêm 4 khẩu súng ngắn, 45 viên đạn, 2 dùi cui điện, 107 triệu đồng tiền mặt và 2 nhẫn vàng.
Thời điểm gây ra vụ cướp ngân hàng, Tài đang bị truy nã về tội Giết người và có 6 tiền án về tội Cố ý gây thương tích.
Ngày 23/4, Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Đà Nẵng cho biết đang tạm giữ Trần Duy Khoa (47 tuổi, có 4 tiền án) để điều tra hành vi Trộm cắp tài sản.
Từ đầu tháng 4, từ 23h đêm đến rạng sáng hôm sau, lợi dụng lúc bệnh nhân và người nhà ngủ say, Khoa lẻn vào các phòng bệnh tại tìm điện thoại hoặc ví tiền để lấy trộm.
Rạng sáng 23/4, sau khi đột nhập Bệnh viện Đa khoa miền núi phía Bắc Quảng Nam lấy trộm 3 điện thoại (iPhone 14 Pro Max, Redmi, Oppo), Khoa mang đi tiêu thụ thì bị cảnh sát bắt quả tang.
Tại cơ quan điều tra, nghi phạm thừa nhận trong chưa đầy một tháng đã thực hiện hơn 20 vụ trộm, chiếm đoạt tài sản trị giá hơn 100 triệu đồng.
Cảnh sát thu giữ tại chỗ 9 điện thoại di động và nhiều giấy tờ tùy thân. Vụ án đang được mở rộng điều tra để xác định thêm các nạn nhân. Các cơ sở y tế Khoa nhắm đến là Bệnh viện Tâm Trí, Sản Nhi, các trung tâm y tế tại phường Điện Bàn, xã Thăng Bình, Đại Lộc.
Nhà chức trách khuyến cáo người dân tại các cơ sở y tế cần nâng cao cảnh giác, không để tài sản giá trị gần cửa ra vào hoặc nơi công cộng, đặc biệt là vào khung giờ muộn để tránh bị kẻ gian lợi dụng.
