Dòng người xếp hàng tại các trạm xăng ở Dhaka bắt đầu từ khi mặt trời chưa mọc. Những chiếc xe máy xếp thành hàng dài, người lái ngồi gục xuống trong sự thất vọng thầm lặng.
8h sáng, dòng xe trước trạm xăng trên đường Mirpur kéo dài quanh khu phố, len lỏi qua các quán trà và cửa hàng đóng cửa. Nhiều người cho biết họ đã xếp hàng hơn một tiếng, trong khi số khác kể hôm qua đành ra về tay không.
Anh Parvez Ashraf, tiểu thương bán đồ nhựa, nói đã có mặt từ sáng sớm. Trải qua nhiều giờ xếp hàng, anh mua được lượng xăng trị giá 300 taka (2,45 USD), đủ dùng trong một, hai ngày.
Cảnh tượng tương tự diễn ra ở khắp thủ đô Dhaka, từ Mohammadpur đến Jatrabari. Các trạm xăng bắt đầu áp dụng chính sách bán theo định mức, đẩy người đi làm, nhân viên giao hàng và giới tài xế vào cảnh chờ đợi.
Sự khan hiếm này được các chủ trạm xăng lý giải là do đứt gãy chuỗi cung ứng vì căng thẳng ở Trung Đông. Cuộc khủng hoảng tác động trực tiếp đến Bangladesh, quốc gia vốn phải nhập khẩu tới 63% năng lượng từ khu vực vùng Vịnh. Các nhà điều hành cho biết họ đang phải vật lộn để đáp ứng nhu cầu, ngay cả khi các tuyên bố chính thức khẳng định điều ngược lại.
“Tôi cần xăng hàng ngày để đi lại mưu sinh”, anh Rafiqul Alam, một nhân viên bán hàng, thở dài khi đứng tựa vào chiếc xe máy gần như không nhích được bao nhiêu sau 30 phút. “Nếu hôm nay không đổ được xăng, ngày mai tôi đành nghỉ làm tiếp. Tình cảnh này không thể kéo dài mãi được”, anh nói.
Giới tài xế là những người chịu đòn giáng nặng nề nhất. Các chủ xe buýt và phương tiện chạy khí nén (CNG) chật vật duy trì hoạt động. Sultan Ahmed, một tài xế công nghệ của hãng Pathao, bộc bạch rằng những lao động tự do như anh không thể sống sót nếu xe nằm yên. “Chỉ cần không đổ đầy bình hôm nay, tôi coi như mất trắng thu nhập cả tuần”, anh nói.
Về phía cung ứng, các chủ trạm xăng cũng đang chịu áp lực. Truyền thông địa phương ghi nhận một số cây xăng cạn kiệt nguồn hàng ngay từ giữa ngày, buộc những người đến muộn lâm vào cảnh mắc kẹt.
Ông Md Nazmul Haque, Chủ tịch Hiệp hội các chủ trạm xăng Bangladesh, cho biết chính tình trạng phân phối nhỏ giọt đã kích hoạt tâm lý hoảng loạn, khiến người dân càng đổ xô đi mua tích trữ.
Để đối phó với cuộc khủng hoảng ngày càng trầm trọng, chính phủ đã tăng cường nhập khẩu. Gần đây, Bangladesh đã duyệt việc mua khoảng 300.000 tấn dầu diesel để đáp ứng nhu cầu năng lượng cấp thiết.
Nhưng việc tăng cường nhập khẩu đi kèm với chi phí.
Các chuyên gia năng lượng cảnh báo rằng ngân sách để nhập khẩu nhiên liệu của Bangladesh sẽ tăng đáng kể trong những tháng tới, do áp lực giá cả toàn cầu và nhu cầu trong nước. “Điều này có thể chuyển sang người tiêu dùng, trực tiếp thông qua giá nhiên liệu cao hơn hoặc gián tiếp gây lạm phát trong vận tải và hàng hóa,” chuyên gia năng lượng Badrul Imam nói với Anadolu.
Tại trạm xăng Mirpur, dòng người vẫn nhích từng chút một. Một người đi xe máy nhìn đồng hồ. Một người khác gọi điện cho văn phòng báo rằng anh ta sẽ đến muộn. Người thứ ba chỉ ngồi im lặng, nhìn chằm chằm vào vòi bơm xăng như thể đang cầu mong nó hoạt động nhanh hơn.
Ngày 31/5, BSCKII Nguyễn Thắng Nhật Tuệ, Trưởng Khoa Cấp cứu-Bệnh viện Gia An 115, cho biết bệnh viện vừa tiếp nhận cụ bà N.M.T. (81 tuổi, trú tại Tp.HCM) bất ngờ gục xuống, tím tái, ngừng thở khi đang ăn tối. Người nhà hoảng hốt gọi Cấp cứu 115.
Ngay sau khi tiếp nhận cuộc gọi, điều phối viên đã hướng dẫn gia đình bà T. nhận biết dấu hiệu ngừng tuần hoàn và thực hiện ép tim ngoài lồng ngực tại chỗ. Đồng thời, ê-kíp cấp cứu được điều động khẩn trương đến hiện trường.
Khi nhân viên y tế có mặt, người con của cụ bà vẫn đang kiên trì ép tim cho mẹ theo đúng hướng dẫn từ xa. Các bác sĩ ngay lập tức triển khai hồi sinh tim phổi nâng cao và phát hiện một miếng thịt lớn bít kín đường thở của người bệnh. Dị vật nhanh chóng được lấy ra để khai thông đường thở.
Sau khoảng 10 phút hồi sức tích cực, tim của cụ bà đập trở lại. Người bệnh sau đó được chuyển đến bệnh viện để tiếp tục điều trị và theo dõi. Hiện các dấu hiệu hồi phục của cụ T. đang tiến triển tích cực.
"Câu chuyện này một lần nữa cho thấy: Chìa khóa quan trọng nhất trong cấp cứu ngừng tuần hoàn không phải là chờ xe cấp cứu đến mà là ép tim ngay lập tức tại hiện trường. Ngừng tuần hoàn là cuộc đua với thời gian. Khi thấy người bệnh bất tỉnh, không thở, hãy gọi 115 và ép tim ngay theo hướng dẫn. Mỗi phút trôi qua đều có thể quyết định sự sống còn của người bệnh", BS Tuệ cho hay.
Các bác sĩ khuyến cáo, khi phát hiện người bệnh bất tỉnh, không thở hoặc chỉ thở ngáp cá, người dân cần gọi ngay 115 và thực hiện ép tim ngoài lồng ngực theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Việc sơ cứu đúng cách trong những phút đầu tiên có thể tạo nên khác biệt giữa sự sống và cái chết.
Bên cạnh cơ hội học tập, kết nối, thể hiện bản thân, môi trường số đặt ra bài toán như: bắt nạt trực tuyến đến xâm hại, bóc lột tình dục và nhiều hệ lụy khác.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, bà Lê Hồng Loan - Trưởng Chương trình bảo vệ trẻ em (UNICEF Việt Nam) - nhấn mạnh: "Công nghệ có thể "ảo" nhưng tổn hại đối với trẻ em là hoàn toàn có thật!".
* Trẻ em ngày càng hiện diện nhiều hơn trên không gian mạng, theo bà, đâu là những nguy cơ các em phải đối mặt?
- Vài thập kỷ qua, đời sống trẻ em Việt Nam đã thay đổi sâu sắc, khỏe hơn, được học tập nhiều hơn, tiếp cận dịch vụ y tế tiến bộ, điều kiện sống tốt hơn cùng với sự xuất hiện của không gian mạng. Khảo sát do UNICEF, Interpol và ECPAT hồi năm 2022 cho thấy khoảng 89% trẻ em Việt Nam từ 12-17 tuổi sử dụng Internet, riêng nhóm 14-15 tuổi lên tới 93%.
Điều đó cho thấy Internet không chỉ là công cụ phụ trợ mà là một phần quen thuộc trong đời sống hằng ngày của trẻ. Môi trường số mở ra nhiều cơ hội học tập, tiếp cận tri thức song cũng tiềm ẩn mang những rủi ro mới, phức tạp hơn. Khoảng cách số giữa trẻ vùng sâu vùng xa hoặc gia đình thu nhập thấp chưa có điều kiện tiếp cận Internet khiến các em bị bỏ lỡ cơ hội học tập, thiếu kỹ năng số cần thiết nên dễ bị tổn thương khi vào mạng.
Một rủi ro phổ biến là bắt nạt trực tuyến. Nếu hành vi này trước đây chủ yếu diễn ra trong lớp học hay khu dân cư thì nay chỉ một bức ảnh, clip hay bình luận ác ý có thể lan truyền tốc độ rất nhanh trên mạng xã hội. Trẻ có thể bị công kích, xúc phạm, đe dọa bởi cả người lạ lẫn bạn bè để lại tổn thương tâm lý kéo dài.
* Nguyên nhân của thực trạng này chủ yếu xuất phát từ đâu, thưa bà?
- Có nhiều nguyên nhân nhưng trước hết là độ vênh giữa tốc độ phát triển công nghệ và khung pháp luật. Công nghệ và tội phạm mạng thay đổi rất nhanh trong khi một số quy định chưa theo kịp chuẩn mực quốc tế khiến việc phòng ngừa và bảo vệ nạn nhân gặp khó khăn.
Doanh nghiệp công nghệ không phải lúc nào cũng đặt trẻ ở vị trí trung tâm. Tăng trưởng người dùng đôi khi được ưu tiên hơn việc thiết kế an toàn, xác minh độ tuổi, bảo vệ dữ liệu hay cơ chế phát hiện, gỡ bỏ nhanh nội dung xâm hại.
Phụ huynh, giáo viên chưa nhận diện đầy đủ rủi ro trên mạng. Trẻ được tiếp cận Internet sớm nhưng thiếu hướng dẫn, thiếu đối thoại và quy tắc an toàn rõ ràng. Chưa kể cơ chế phát hiện sớm, báo cáo và hỗ trợ nạn nhân chưa đủ mạnh khiến nhiều vụ việc không được xử lý kịp thời.
* Từ góc nhìn của UNICEF, Việt Nam đã có bước đi nào đáng ghi nhận trong câu chuyện này?
- Việt Nam đã xây dựng khung pháp luật và chính sách tương đối toàn diện về bảo vệ, chăm sóc và thúc đẩy quyền trẻ em. Cách tiếp cận đang dần chuyển từ xử lý khi sự việc xảy ra sang phòng ngừa sớm, lấy trẻ em làm trung tâm, phù hợp Công ước Liên hợp quốc về quyền trẻ em mà Việt Nam phê chuẩn cách đây 35 năm.
Việt Nam cũng sớm coi không gian mạng là một phần môi trường sống của trẻ em, thúc đẩy an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu và giáo dục kỹ năng số theo hướng tiệm cận quốc tế. Dấu mốc quan trọng là Việt Nam đã đăng cai lễ ký Công ước Liên hợp quốc về phòng, chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội) vào tháng 10-2025.
Đây là hiệp ước toàn cầu đầu tiên tập hợp các quốc gia cùng hành động phòng, chống tội phạm mạng, trong đó có các điều khoản mạnh mẽ nhằm bảo vệ trẻ em trên không gian mạng.
* UNICEF có những khuyến nghị gì để Việt Nam làm tốt hơn việc bảo vệ trẻ em?
- Thực tế là tốc độ phát triển công nghệ nhanh hơn khả năng thích ứng của hệ thống bảo vệ trẻ em, các thủ đoạn trên mạng ngày càng tinh vi. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy hợp tác và điều phối đa ngành là chìa khóa vì việc bảo vệ trẻ em trên môi trường số hoàn toàn không đơn giản.
Tôi cho rằng các doanh nghiệp công nghệ cần xây dựng môi trường số an toàn ngay từ khâu thiết kế, phù hợp lứa tuổi và có cơ chế phát hiện, chặn lọc, gỡ bỏ nội dung xâm hại, đồng thời cung cấp công cụ hỗ trợ cha mẹ quản lý việc sử dụng Internet của trẻ. Phụ huynh và thầy cô cần được trang bị để hiểu rõ rủi ro sao cho đồng hành với trẻ tốt hơn thay vì cấm đoán.
Trường học nên tích hợp giáo dục an toàn số, kỹ năng công dân số và ứng xử nhân văn trên mạng vào chương trình học. Việt Nam cũng cần tăng cường hệ thống phát hiện, báo cáo và hỗ trợ nạn nhân bao gồm đường dây nóng, dịch vụ tư vấn và hỗ trợ tâm lý - xã hội thân thiện với trẻ.
NBC News đưa tin, Samantha Randazzo, 33 tuổi, đã chuyển dạ trong lúc đang diễn ra phiên luận tội liên quan cáo buộc ma túy tại tòa án khu vực Brooklyn, thành phố New York và đã sinh con "ngay trên ghế trong phòng xét xử mà không được chăm sóc y tế đầy đủ, cũng không có sự riêng tư hay phẩm giá", theo tuyên bố chung hôm 17/5 của Hiệp hội Hỗ trợ Pháp lý cùng nhiều tổ chức luật sư bào chữa công có thành viên chứng kiến sự việc này.
Wynton Sharpe, luật sư của Randazzo, chưa phản hồi về tuyên bố này. Tuy nhiên, trong một cuộc phỏng vấn riêng với tờ The New York Times, ông ca ngợi cảnh sát tòa án đã nhanh chóng giúp đỡ Randazzo khi cô vỡ ối. Ông mô tả tình huống này "vừa vui vừa buồn". Theo luật sư của Randazzo, cô đã sinh một bé trai.
Sở Cảnh sát New York cho biết Randazzo bị bắt vào tối thứ Năm (14/5), sau khi cảnh sát phát hiện hai người trên mái một khu nhà ở xã hội cùng tang vật nghi là chất cấm "để lộ rõ". Randazzo bị cáo buộc tàng trữ chất cấm và xâm nhập trái phép.
"Tại thời điểm bị bắt và khi tới đồn cảnh sát, cô Randazzo mặc quần áo rộng thùng thình đồng thời không thông báo với cảnh sát rằng mình mang thai hay gặp vấn đề sức khỏe nào và từ chối chăm sóc y tế", phía cảnh sát cho biết.
Sáng sớm thứ Sáu (ngày 15/5), vào khoảng 3h30, Randazzo mới thông báo với cảnh sát rằng cô đang mang thai và "đang vã thuốc", theo tuyên bố của cảnh sát. Cảnh sát cho biết họ đã đưa cô đến Bệnh viện Coney Island, nơi sau đó cô được xuất viện. Cô sinh con tại tòa án ngay trước nửa đêm, khoảng 4 giờ sau khi được xuất viện.
Sau khi sinh con, Randazzo được xe cứu thương đưa tới bệnh viện Brooklyn.
Hiệp hội Hỗ trợ Pháp lý, Hiệp hội Luật sư công Brooklyn và nhiều tổ chức khác đã lên tiếng chỉ trích những quyết định dẫn tới việc Randazzo sinh con ngay trong phòng xử án. Họ kêu gọi điều tra vụ việc và xem xét lại các quy trình quản lý việc giam giữ phụ nữ mang thai.
"Những gì xảy ra trong phiên tòa đó không chỉ đơn thuần là sự thất bại về thủ tục hay khâu chuẩn bị. Đó là một thất bại đạo đức nghiêm trọng và là sự phản ánh tàn khốc về sự tàn nhẫn vốn có trong hệ thống nhà tù của chúng ta", tuyên bố cho biết.
