Chiều 31-3, Bệnh viện Y học cổ truyền tổ chức hội thảo khoa học “Phát triển gói liệu pháp quản lý đau bằng y học cổ truyền hướng tới du lịch y tế”.
Phát biểu tại hội thảo, ông Đỗ Tân Khoa, Giám đốc Bệnh viện Y học cổ truyền TP.HCM, cho biết hiện nay Bệnh viện Y học cổ truyền đang xây dựng một mô hình du lịch y học cổ truyền gắn kết chặt chẽ với văn hóa Nam Bộ, nơi du khách không chỉ trải nghiệm các liệu pháp chăm sóc sức khỏe truyền thống mà còn được thưởng thức đời sống văn hóa và ẩm thực đặc sắc của vùng đất phương Nam.
PGS.TS Võ Thị Ngọc Thúy – Trường Tài Năng, Đại học Kinh tế TP.HCM – cho rằng du lịch y tế tại TP.HCM có lợi thế cạnh tranh lớn nhờ chi phí hợp lý và khả năng kết hợp giữa điều trị y khoa hiện đại với y học cổ truyền. Điều này cho phép bệnh nhân và du khách có thể điều trị dài ngày với mức chi phí phù hợp, đồng thời trải nghiệm nghỉ dưỡng.
Tuy nhiên một trong những khó khăn hiện nay là cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển mô hình này, đặc biệt là thiếu các khu nghỉ dưỡng kết hợp điều trị. Trong bối cảnh TP.HCM đang mở rộng địa bàn, việc đề xuất phát triển các khu đất riêng để xây dựng mô hình “resort y tế” là hướng đi hợp lý trong thời gian tới.
“So với các quốc gia trong khu vực như Singapore, Malaysia hay Thái Lan, du lịch y tế của Việt Nam đang ở mức cạnh tranh trung bình. Dù vậy, Việt Nam đã bắt đầu thu hút sự chú ý của du khách quốc tế, đặc biệt trong lĩnh vực y học cổ truyền, khi được xếp vào một trong những nhóm dịch vụ được quan tâm. Để phát triển mạnh mẽ hơn, cần tập trung vào chiến lược marketing bài bản”, PGS Ngọc Thúy nhấn mạnh.
Theo PGS Võ Trọng Tuân – Trưởng khoa y học cổ truyền, Trường đại học Y Dược TP.HCM, trước hết cần xác định rõ vị trí của y học cổ truyền Việt Nam trong khu vực và trên thế giới.
Qua các mô hình thành công như Trung Quốc, Singapore, Nhật Bản hay Đài Loan, có thể thấy họ không chỉ phát triển y học như một lĩnh vực chuyên môn mà còn nâng tầm thành một sản phẩm văn hóa – kinh tế.
Ví dụ tại Trung Quốc, du khách thường được trải nghiệm các nhà thuốc nổi tiếng, thưởng thức trà dược liệu hoặc ẩm thực dưỡng sinh trước khi tiếp cận sâu hơn với các dịch vụ khám chữa bệnh. Đây chính là cách “dẫn dắt trải nghiệm” rất hiệu quả.
Singapore lại là một ví dụ điển hình trong việc chuyển hóa tiềm năng y tế thành một ngành công nghiệp dịch vụ có giá trị kinh tế cao, đặc biệt trong lĩnh vực điều trị chuyên sâu và chăm sóc sức khỏe chất lượng cao.
Quay trở lại thực tiễn của TP.HCM, sau khi sáp nhập các địa phương, TP.HCM hiện nay có nhiều lợi thế nổi bật như có biển, có rừng, có hệ thống y tế phát triển và có sự quan tâm từ các cơ quan quản lý. Đây là những điều kiện rất thuận lợi để phát triển du lịch y tế, đặc biệt trong lĩnh vực y học cổ truyền.
Ông Trần Ngọc Triệu, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, cho biết trước đây Sở Y tế TP.HCM đã phối hợp với Sở Du lịch TP.HCM có những buổi làm việc nhằm định hướng phát triển du lịch y tế. Qua quá trình đi thực tế thấy các lĩnh vực tiềm năng phát triển y tế du lịch bao gồm y học cổ truyền, thẩm mỹ, nha khoa, khám sức khỏe tổng quát và sản – nhi.
Tuy nhiên thực tế cũng cho thấy một số khó khăn. Đối với TP.HCM, dù có nhiều bệnh viện có tiềm năng lớn như Bệnh viện Y học cổ truyền TP.HCM – nhưng cơ sở vật chất vẫn còn hạn chế, không mở rộng được nên chưa đáp ứng đầy đủ cho việc phát triển mạnh du lịch y tế.
Đối với các khu vực như Bình Dương hay Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, mặc dù có lợi thế về du lịch biển, nhưng lại gặp khó khăn về vị trí địa lý và sự kết nối với các khu du lịch.
Một yếu tố đặc biệt quan trọng là sự liên kết với các công ty lữ hành. Đây chính là cầu nối để đưa khách du lịch – cả quốc tế và nội địa, đến với các cơ sở y tế. Thực tế cho thấy số lượng khách tự tìm đến trải nghiệm dịch vụ y tế là rất ít; phần lớn đều thông qua các chương trình tour do công ty lữ hành tổ chức.
Ông Triệu cũng giao nhiệm vụ cho Bệnh viện Y học cổ truyền TP.HCM đóng vai trò đầu mối để phát triển về du lịch TP.HCM không chỉ trong phạm vi thành phố mà còn lan tỏa ra các địa phương lân cận như Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu, Đồng Nai và Lâm Đồng. Từ đó hình thành hệ sinh thái du lịch kết hợp nghỉ dưỡng, sinh thái và chăm sóc sức khỏe một cách bền vững.
Thịt ướp được bảo quản lạnh đúng cách dưới 5°C và sử dụng trong vòng 8–12 giờ vẫn giữ được giá trị dinh dưỡng như protein, sắt, kẽm và vitamin nhóm B.
Tuy nhiên, tẩm ướp thịt quá lâu (trên 24 tiếng), ướp quá nhiều muối, bột canh hoặc nước mắm khiến lượng natri thấm sâu vào thực phẩm, làm tăng gánh nặng cho thận và hệ tim mạch.. Theo khuyến cáo của WHO, tổng lượng muối nên dưới 5g/ngày.
Các món thịt ướp kỹ, nhiều đường, mật ong rồi nướng hoặc chiên ở nhiệt độ cao dễ tạo ra HCA (Heterocyclic Amines) và PAH (Polycyclic Aromatic Hydrocarbons). Đây là các hợp chất được nhiều nghiên cứu ghi nhận có liên quan đến tăng nguy cơ ung thư nếu tiêu thụ thường xuyên trong thời gian dài.
Ngoài ra, thời gian ướp càng lâu, đặc biệt với thịt nhiều mỡ, quá trình oxy hóa lipid diễn ra càng mạnh. Điều này không chỉ làm giảm hương vị tự nhiên mà còn làm tăng các sản phẩm oxy hóa không có lợi cho sức khỏe. Để thịt "ngấm gia vị" ở ngoài quá lâu tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển mạnh.
Lạm dụng thịt tẩm ướp sẵn, sử dụng nhiều muối, phụ gia và gia vị đậm có thể che lấp dấu hiệu thịt không còn tươi. Người tiêu dùng rất khó đánh giá chất lượng thật của sản phẩm. Nhiều người còn rửa lại thịt đã ướp, vừa làm mất chất dinh dưỡng vừa có thể gây nhiễm khuẩn chéo sang rau sống, dao, thớt và thực phẩm chín.
Lưu ý, bạn nên sơ chế thịt bằng cách rửa sạch dưới vòi nước rồi để ráo. Chia thịt thành từng phần rồi cho vào hộp có nắp đậy hoặc túi zip. Không nên nhồi nhét quá nhiều thịt hay thực phẩm vào tủ lạnh, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Không nên tích trữ thịt quá lâu trong tủ.
Chuyên gia Sarah Garone, huấn luyện viên dinh dưỡng, thành viên của Học viện Dinh dưỡng và Chế độ ăn uống của Mỹ, cho biết axit béo omega-3 là một loại chất béo không bão hòa, rất cần thiết cho cơ thể, nhưng cơ thể không thể tự sản xuất được. Chất này nổi tiếng với lợi ích cho tim mạch và nhận thức, nhưng chúng cũng giúp cải thiện tâm trạng của bạn, theo trang tin sức khỏe Health.
Một số nghiên cứu cho thấy omega-3 có thể cải thiện tâm trạng, đặc biệt là với người bị trầm cảm.
Chuyên gia dinh dưỡng và trị liệu Aleta Storch, người sáng lập Trung tâm Dinh dưỡng Wise Heart Nutrition (Mỹ), dẫn một nghiên cứu năm 2023 cho thấy những người bị trầm cảm nhẹ hoặc trung bình, kết hợp omega-3 cùng với thuốc trầm cảm đã giúp tăng hiệu quả của thuốc lên vượt trội, giúp giảm đáng kể các triệu chứng trầm cảm. Một đánh giá năm 2021 về 35 nghiên cứu đã kết luận omega-3 có thể mang lại lợi ích cho bệnh trầm cảm.
Tiến sĩ - bác sĩ theo Pat F. Bass III, đang làm việc tại Mỹ, cho biết dầu cá omega-3 với 2 thành phần chính là EPA và DHA; bằng chứng cho thấy EPA mang lại nhiều lợi ích hơn so với DHA. Bác sĩ theo Pat F. Bass III dẫn một phân tích tổng hợp năm 2019 cho thấy sự cải thiện lớn nhất khi những người bị trầm cảm dùng dầu cá omega-3 có chứa hàm lượng EPA từ 60% trở lên, theo Health.
Tiến sĩ Lina Begdache, chuyên nghiên cứu sức khỏe và thể chất tại Đại học Binghamton, New York (Mỹ), giải thích: Omega-3 tác động đến não bộ theo nhiều cách, từ giảm viêm cho đến điều chỉnh các chất hóa học trong não. Omega-3 giúp giảm viêm trong não và toàn thân, mức độ viêm cao có liên quan đến trầm cảm. Viên uống bổ sung này cũng có thể giúp điều chỉnh các chất hóa học tạo cảm giác dễ chịu như serotonin, dopamine và norepinephrine, thúc đẩy sự phát triển của tế bào thần kinh.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo để đạt hiệu quả chổng trầm cảm cao nhất, vẫn nên kết hợp omega-3 với các liệu pháp trị liệu khác. Đồng thời, trước khi bắt đầu sử dụng omega-3 thường xuyên, cần tham khảo ý kiến bác sĩ.
Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Quang Khải, Khoa Phẫu thuật Thận Tiết niệu - Nam học, Bệnh viện E, cho biết nhiều đồ uống mùa hè quen thuộc có thể gây áp lực lên thận nếu tiêu thụ quá nhiều.
Đồ uống nhiều đường
Mùa hè, mọi người có nhu cầu uống nhiều loại nước ngọt nhiều đường, nước có gas, tăng lực để giải khát. Tuy nhiên nước tăng lực chứa nhiều caffeeine và đường cao, có thể gây tăng huyết áp tạm thời, ảnh hưởng lọc cầu thận, thường xuyên uống dễ gây stress chuyển hóa.
Nước ngọt chứa phosphate và đường cao, lạm dụng có nguy cơ rối loạn chuyển hóa canxi, tăng nguy cơ sỏi thận và suy thận mạn. "Uống giải khát nhưng thận phải trả giá", bác sĩ nói.
Các loại nước ép đóng chai, nước ép công nghiệp chứa nhiều đường, chất bảo quản, phẩm màu. Việc sử dụng thường xuyên không chỉ làm tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thống mạch máu nhỏ trong thận, khiến khả năng lọc suy giảm.
Nước ép trái cây đóng chai chứa Fructose cao, làm tăng acid uric, nguy cơ sỏi và tổn thương thận. Việc nạp nhiều đường tinh luyện làm tăng axit uric trong máu, tạo điều kiện hình thành sỏi thận.
Trà sữa
Trà sữa chứa lượng đường rất cao kèm nhiều loại trân châu, thạch cũng nhiều đường, làm tăng nguy cơ kháng insulin. Nhiều loại trà chứa oxalate, dễ hình thành sỏi thận.
Trà đá, cà phê
Trà đặc chứa nhiều oxalate, uống thay nước lọc làm tăng nguy cơ sỏi. Cà phê chứa nhiều caffeine, khi liều lượng vượt quá ngưỡng, cà phê không còn là "chất chống buồn ngủ" mà trở thành một yếu tố gây hại tim mạch.
Các nghiên cứu cho thấy với mỗi 5 ly cà phê kiểu pha không lọc, cholesterol toàn phần có thể tăng khoảng 8–10 mg/dL, và ở liều cực cao (trên 5–6 ly/ngày), LDL có thể tăng thêm 15–20 mg/dL hoặc hơn.
Ngoài ra, caffeine còn ức chế melatonin – hormone điều hòa giấc ngủ và có tác dụng chống oxy hóa bảo vệ tim mạch. Caffeine duy trì nồng độ cortisol cao về đêm, thúc đẩy viêm hệ thống và kháng insulin. Lạm dụng cà phê làm tăng nguy cơ mất ngủ, không tốt cho tim mạch.
Nước mía
Nước mía có tính mát, giúp thanh nhiệt, giải độc. Song, mía rất ngọt, lượng đường cao, gần như "nước đường". Uống quá nhiều nước mía đường làm tăng đường huyết, ảnh hưởng vi mạch thận. Đối với người có thể trạng bình thường, uống nhiều dễ dẫn đến tăng cân. Người có đường ruột yếu, hay đầy bụng và tiêu chảy cũng không nên sử dụng thường xuyên. Người có bệnh nền như tiểu đường, mỡ máu, gout cần hạn chế.
Nước dừa
Nước dừa là thức uống giải nhiệt quen thuộc, song giàu kali. Uống quá nhiều làm tăng kali máu, đặc biệt người có bệnh thận tiềm ẩn. Tuyệt đối không dùng nước dừa thay thế nước lọc, không nên uống hằng ngày trong thời gian dài hoặc uống quá nhiều, gây rối loạn điện giải, ảnh hưởng chức năng cơ.
Trẻ em không nên uống nước dừa hằng ngày do dạ dày trẻ còn nhỏ nên nếu uống quá nhiều có thể bị no, ức chế cảm giác thèm ăn/ăn đúng bữa.
Bia lạnh
Bia lợi tiểu, gây mất nước, tăng acid uric làm tăng nguy cơ gout và sỏi thận. "Uống cho mát nhưng thực chất đang làm thận khát nước hơn", bác sĩ nói.
Bia chứa lượng cồn nhất định, một cốc bia tương đương gần một đơn vị cồn. Với người trưởng thành, mỗi giờ, gan chỉ xử lý được khoảng một đơn vị cồn. Đây là con số ở mức trung bình, tùy theo thể trạng khác nhau quãng thời gian này có thể tăng lên hay giảm đi, như các yếu tố bệnh lý, tuổi tác, cân nặng, tình trạng dạ dày...
