Luật Đô thị đặc biệt được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá về thể chế giúp TP.HCM sớm trở thành đô thị phát triển, vươn tầm khu vực và quốc tế.
Từ năm 1982 đến nay, Bộ Chính trị đã ban hành 4 nghị quyết về TP.HCM xác định vai trò, vị trí, phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp phát triển TP.HCM phù hợp với từng giai đoạn phát triển. 10 năm gần đây, Quốc hội cũng đã ban hành 3 nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù, nhằm tháo gỡ những rào cản về thể chế, tạo điều kiện cho thành phố đi lên.
Trước bối cảnh mới, không gian TP.HCM được mở rộng thành một siêu đô thị, cùng với việc sắp xếp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, sự phát triển của khoa học, công nghệ đòi hỏi phải đổi mới tư duy phát triển và quản trị hiện đại. Trước kỷ nguyên mới, vai trò của một đầu tàu kinh tế đòi hỏi phải tăng tốc phát triển để trở thành trung tâm kinh tế, tài chính, công nghệ và logistics hàng đầu Đông Nam Á vào năm 2030, phấn đấu trở thành top 100 thành phố đáng sống nhất thế giới, rất cần có luật Đô thị đặc biệt. Đây là đòi hỏi của yêu cầu phát triển và từ thực tiễn TP.HCM khi mà các nghị quyết đặc thù đã có vẫn chưa đủ rộng để thành phố phát triển nhanh và bền vững.
Việc Bộ Chính trị đồng ý cho TP.HCM xây dựng luật Đô thị đặc biệt đã thu hút sự quan tâm của Đảng bộ, chính quyền và các tầng lớp nhân dân TP.HCM. Đây được xem là đạo luật giúp TP.HCM có hành lang pháp lý, có công cụ và thẩm quyền đủ mạnh, có cơ chế tự chủ để thành phố tự quyết, tự làm, tự chịu trách nhiệm. Với nền tảng pháp lý vững chắc, đủ linh hoạt của luật Đô thị đặc biệt sẽ giúp TP.HCM nâng cao năng lực quản trị, huy động các nguồn lực để phát triển.
Theo tư duy đổi mới, luật Đô thị đặc biệt sẽ quy định vị trí, vai trò TP.HCM, cơ chế, chính sách, thẩm quyền, trách nhiệm trong xây dựng, phát triển và bảo vệ thành phố. Luật Đô thị đặc biệt sẽ trao quyền mạnh hơn, toàn diện hơn cho HĐND, UBND và cho Chủ tịch UBND TP.HCM. Và việc kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình được đòi hỏi rõ ràng, minh bạch hơn, gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát của Quốc hội, Chính phủ, bộ, ngành liên quan.
Để đáp ứng yêu cầu phát triển, những cơ chế, chính sách trong luật Đô thị đặc biệt phải có tính vượt trội, và có trọng tâm, trọng điểm. Trong quá trình thực hiện, những quy định sẽ được xem xét sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với đòi hỏi của thực tiễn. Những cơ chế, chính sách qua thí điểm sẽ được luật hóa, tạo điều kiện cho sự phát triển chung không chỉ trên địa bàn TP.HCM.
Với luật Đô thị đặc biệt, chính quyền TP.HCM sẽ được trao quyền thực chất hơn trên những nhóm chính sách lớn, khẳng định địa vị pháp lý đặc thù trên các lĩnh vực: huy động nguồn lực cho phát triển; quy hoạch, xây dựng; cơ chế chính sách để phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh; thẩm quyền về tổ chức bộ máy, nhân sự…
Luật Đô thị đặc biệt sẽ tạo thế và lực cho thành phố. Thành phố sẽ chủ động huy động nguồn lực tài chính đầu tư cho phát triển, trong đó có quy định về tỷ lệ điều tiết ổn định, việc được giữ lại phần vượt thu để tạo điều kiện cho thành phố có nguồn lực bổ sung cho các nhiệm vụ trọng tâm và đột phá chiến lược, đầu tư phát triển các dự án hạ tầng trọng điểm và nâng cao phúc lợi cho người dân. Thành phố sẽ chủ động xây dựng cơ cấu thu chi ngân sách, phê duyệt các dự án đầu tư, khắc phục tình trạng xin – cho.
Thành phố cũng sẽ chủ động về xây dựng cơ chế khai thác nguồn lực đất đai trên cơ sở thực hiện quản lý, sử dụng hiệu quả nhằm tạo nguồn lực cho đầu tư phát triển. Thành phố đề nghị được quyền huy động vốn để triển khai các dự án trọng điểm (thông qua phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình, vay các tổ chức tín dụng trong nước, kể cả ngoài nước…); quyết định các biện pháp, chính sách đặc biệt khác với quy định pháp luật để tháo gỡ vướng mắc các dự án chậm triển khai; quyết định các biện pháp bồi thường, tái định cư, giao đất, cho thuê đất…, nhằm khơi thông nguồn lực trong dân mạnh mẽ.
Thành phố có chính sách thu hút đầu tư, ưu đãi, hỗ trợ đầu tư, phát triển doanh nghiệp theo hướng công nghệ cao, kinh tế số, kinh tế dữ liệu, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Thành phố sẽ được chủ động trong phát triển khu kinh tế tự do, khu thương mại tự do và loại hình kinh tế mới. Với thế mạnh của mình, thành phố sẽ chú trọng đẩy mạnh liên kết phát triển vùng, đầu tư, quản lý hiệu quả các dự án liên kết phát triển vùng.
Về quy hoạch phát triển, thành phố sẽ chủ động xây dựng quy hoạch tổng thể với tầm nhìn dài hạn, gắn với mục tiêu thích ứng với biến đổi khí hậu. Quy hoạch không gian phát triển thành phố theo tư duy đa cực, tích hợp, kết nối, vận hành theo mô hình quản trị đa trung tâm. Thực hiện đồng bộ các quy hoạch không gian ngầm, không gian xanh, không gian sông nước, không gian biển, không gian tầm thấp, không gian tầm cao, không gian văn hóa, các mô hình phát triển đô thị gắn kết với giao thông công cộng (TOD). Thành phố sẽ có trách nhiệm quản lý theo quy hoạch và theo tiêu chuẩn, chất lượng.
Luật Đô thị đặc biệt sẽ tạo bước đột phá về kết cấu hạ tầng, mạng lưới đường sắt đô thị, hạ tầng kết nối sân bay, cảng biển, khu công nghiệp, khu thương mại tự do và phát triển hạ tầng năng lượng, viễn thông đồng bộ, hiện đại. TP.HCM phấn đấu đến năm 2030 hoàn thành 200 km đường sắt đô thị, đến năm 2035 sẽ đạt 355 km và trong thời gian không xa sẽ hoàn thành 19 tuyến với 700 km đường sắt đô thị. Thành phố sẽ phát triển hạ tầng logistics, kinh tế biển với bờ biển dài 90 km, và quản lý vùng biển rộng 14.300 km2.
Thành phố sẽ phát triển đô thị theo hướng văn minh, hiện đại, không ngừng nâng cao chất lượng sống của người dân; kết hợp đồng bộ giữa phát triển đô thị mới và cải tạo, chỉnh trang đô thị, phát triển nhà ở xã hội, tăng cường mảng xanh đô thị; giải quyết căn cơ tình trạng ngập nước đô thị, ứng phó có hiệu quả với biến đổi khí hậu, nước biển dâng, bảo vệ hệ sinh thái rừng ngập mặn, các khu dự trữ sinh quyển…
Thành phố đầu tư phát triển toàn diện về văn hóa, con người thành phố, phát huy phẩm chất kiên cường, năng động, sáng tạo, nghĩa tình, giàu bản sắc, gắn với xây dựng “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh”, khơi dậy khát vọng phát triển, sức mạnh đại đoàn kết chung sức đưa thành phố và đất nước đi lên. Thành phố sẽ có cơ chế chính sách phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao ngang tầm đô thị đặc biệt. Phát triển công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, hình thành thị trường sản phẩm, dịch vụ văn hóa thể thao và sản phẩm du lịch có sức cạnh tranh cao.
Luật Đô thị đặc biệt sẽ tạo điều kiện để thành phố sớm trở thành trung tâm lớn về giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tiệm cận trình độ quốc tế, phát triển mô hình trường học thông minh, trường học hạnh phúc, xây dựng xã hội học tập. Phát triển hệ thống y tế hiện đại, đa tầng, chuyên sâu, sớm trở thành trung tâm chăm sóc sức khỏe hiện đại khu vực ASEAN; cùng với bảo đảm an sinh xã hội toàn diện, bao trùm, bền vững, không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân.
Thành phố sẽ chủ động trong đầu tư phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chấp nhận rủi ro và miễn trừ trách nhiệm đối với rủi ro trong hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên địa bàn.
Thành phố còn chủ động trong bảo đảm giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trong mọi tình huống. Triển khai các giải pháp phòng ngừa xã hội, phát huy sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị và toàn dân trong đấu tranh, kéo giảm các loại tội phạm hình sự, kinh tế, môi trường, ma túy, tội phạm có tổ chức, xuyên quốc gia, sử dụng công nghệ cao, bảo đảm an ninh, an toàn cho người dân và khách du lịch đến thành phố.
Tin rằng, với luật Đô thị đặc biệt, TP.HCM sẽ được mở rộng thẩm quyền về tổ chức, bộ máy, vị trí việc làm, thu nhập, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong đó, thành phố được chủ động sắp xếp tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND thành phố, phường, xã, đặc khu; quyết định tổng biên chế công chức hành chính theo hướng tinh, gọn, hiệu lực, hiệu quả và quyết định chính sách thu hút nhân tài. Thành phố sẽ có thẩm quyền xem xét cơ chế, chính sách đặc thù cho các phường, xã, đặc khu có quy mô dân số đông, diện tích lớn, có tính chất, đặc điểm cần được quan tâm, tạo điều kiện hỗ trợ.
Luật Đô thị đặc biệt với tinh thần đổi mới tư duy quản lý, tăng cường phân cấp, phân quyền tối đa theo phương châm: “Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” sẽ khai mở những động lực mới để thực hiện mục tiêu tăng trưởng, bứt phá, tạo điều kiện cho TP.HCM thực hiện tốt sứ mệnh đầu tàu kinh tế trong bối cảnh mới. TP.HCM sẽ phát huy tinh thần “vì cả nước, cùng cả nước”, thực hiện tốt vai trò kiến tạo, thiết kế chính sách, đáp ứng yêu cầu phát triển ngang tầm châu lục và quốc tế trong kỷ nguyên mới.
Bộ Nội vụ vừa có văn bản hướng dẫn các địa phương giải quyết chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố nghỉ việc do sắp xếp, tổ chức lại theo quy định mới.
Theo đó, người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố bị ảnh hưởng trực tiếp do sắp xếp sẽ được giải quyết chế độ theo quy định tại Nghị định 154. Các địa phương phải báo cáo kết quả thực hiện về Bộ Nội vụ và Bộ Tài chính trước ngày 30.7 để tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền.
Đối với những trường hợp nghỉ việc do địa phương chủ động cơ cấu, kiện toàn đội ngũ nhưng không thuộc diện áp dụng Nghị định 154.
Theo Nghị định 154, người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố dôi dư do sắp xếp và nghỉ việc ngay sau khi có quyết định của cấp có thẩm quyền sẽ được hưởng chính sách theo từng nhóm đối tượng.
Người có dưới 5 năm công tác được hưởng trợ cấp một lần bằng 0,8 tháng phụ cấp hiện hưởng nhân với số tháng công tác; trợ cấp bằng 1,5 tháng phụ cấp hiện hưởng cho mỗi năm công tác và thêm 3 tháng phụ cấp để tìm việc làm.
Người có từ đủ 5 năm công tác trở lên và còn dưới 5 năm đến tuổi nghỉ hưu được hưởng trợ cấp 0,8 tháng phụ cấp hiện hưởng cho mỗi tháng nghỉ hưu sớm; trợ cấp 1,5 tháng phụ cấp cho mỗi năm công tác và 3 tháng phụ cấp để tìm việc làm.
Trường hợp có từ đủ 5 năm công tác trở lên và còn từ 5 năm trở lên mới đến tuổi nghỉ hưu được hưởng trợ cấp một lần bằng 0,8 tháng phụ cấp hiện hưởng nhân với 60 tháng, cùng trợ cấp 1,5 tháng phụ cấp cho mỗi năm công tác và 3 tháng phụ cấp để tìm việc làm.
Ngoài các khoản trợ cấp, người nghỉ việc được bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc hoặc lựa chọn hưởng bảo hiểm xã hội một lần theo quy định.
Riêng người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố đã đủ tuổi nghỉ hưu hoặc đang hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động được hưởng trợ cấp một lần bằng 15 tháng phụ cấp hiện hưởng.
Theo Nghị định 185, mỗi thôn, tổ dân phố chỉ bố trí tối đa 3 người hoạt động không chuyên trách, gồm: trưởng thôn hoặc tổ trưởng tổ dân phố, bí thư chi bộ và trưởng ban công tác mặt trận.
Theo đó, 7 thủ tục hành chính được công bố gồm: đăng ký nghĩa vụ quân sự lần đầu; đăng ký phục vụ trong ngạch dự bị; đăng ký nghĩa vụ quân sự bổ sung; đăng ký nghĩa vụ quân sự chuyển đi khi thay đổi nơi cư trú hoặc nơi làm việc, học tập; đăng ký nghĩa vụ quân sự chuyển đến khi thay đổi nơi cư trú hoặc nơi làm việc, học tập; đăng ký nghĩa vụ quân sự tạm vắng; đăng ký miễn nghĩa vụ quân sự thời chiến.
Hồ sơ của cá nhân sẽ được tiếp nhận qua hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính Bộ Quốc phòng.
Theo hướng dẫn tại Cổng dịch vụ công trực tuyến Bộ Quốc phòng, thủ tục đăng ký nghĩa vụ quân sự lần đầu gồm 3 bước. Trước thời hạn 10 ngày, tính đến ngày đăng ký nghĩa vụ quân sự, ban chỉ huy quân sự cấp xã có trách nhiệm chuyển lệnh gọi đăng ký nghĩa vụ quân sự đến công dân.
Sau khi nhận được lệnh gọi đăng ký nghĩa vụ quân sự, công dân có trách nhiệm đến ban chỉ huy quân sự xã để trực tiếp đăng ký nghĩa vụ quân sự.
Trong thời hạn 1 ngày làm việc, ban chỉ huy quân sự cấp xã có trách nhiệm đối chiếu bản gốc, thẻ CCCD hoặc giấy khai sinh; hướng dẫn công dân kê khai phiếu tự khai sức khỏe nghĩa vụ quân sự, đăng ký các thông tin cần thiết của công dân vào sổ danh sách công dân nam đủ 17 tuổi trong năm, sổ đăng ký công dân sẵn sàng nhập ngũ và chuyển giấy chứng nhận đăng ký nghĩa vụ quân sự cho công dân ngay sau khi đăng ký.
Trong khi đó, thủ tục đăng ký nghĩa vụ quân sự bổ sung gồm 2 bước: trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày có sự thay đổi chức vụ công tác, trình độ học vấn, trình độ chuyên môn, tình trạng sức khỏe và thông tin khác có liên quan đến nghĩa vụ quân sự, công dân phải trực tiếp đến ban chỉ huy quân sự cấp xã để trực tiếp đăng ký nghĩa vụ quân sự bổ sung.
Trong thời hạn 1 ngày, ban chỉ huy quân sự cấp xã thực hiện đăng ký nghĩa vụ quân sự bổ sung; sửa đổi, bổ sung những thông tin thay đổi của công dân vào sổ đăng ký công dân sẵn sàng nhập ngũ, sổ đăng ký quân nhân dự bị, phiếu quân nhân dự bị.
Thủ tục đăng ký nghĩa vụ quân sự chuyển đi khi thay đổi nơi cư trú hoặc nơi làm việc, học tập gồm 2 bước: công dân đã đăng ký nghĩa vụ quân sự khi thay đổi nơi cư trú hoặc nơi làm việc, học tập trực tiếp đến ban chỉ huy quân sự cấp xã làm thủ tục đăng ký nghĩa vụ quân sự chuyển đi.
Trong thời hạn 1 ngày làm việc, ban chỉ huy quân sự cấp xã có trách nhiệm làm thủ tục cho công dân thực hiện đăng ký nghĩa vụ quân sự chuyển đi và cấp giấy giới thiệu di chuyển đăng ký nghĩa vụ quân sự hoặc giấy giới thiệu di chuyển quân nhân dự bị cho công dân, phiếu quân nhân dự bị; đưa ra khỏi sổ đăng ký công dân sẵn sàng nhập ngũ hoặc sổ đăng ký quân nhân dự bị.
Thủ tục đăng ký nghĩa vụ quân sự chuyển đến khi thay đổi nơi cư trú hoặc nơi làm việc, học tập gồm 2 bước: trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày đến nơi cư trú hoặc nơi làm việc, học tập mới, công dân có trách nhiệm đến ban chỉ huy quân sự cấp xã để trực tiếp đăng ký nghĩa vụ quân sự chuyển đến.
Trong thời hạn 1 ngày, ban chỉ huy quân sự cấp xã, cơ quan, tổ chức có trách nhiệm hướng dẫn cho công dân đăng ký nghĩa vụ quân sự chuyển đến; vào sổ đăng ký công dân sẵn sàng nhập ngũ hoặc sổ đăng ký quân nhân dự bị; lập phiếu quân nhân dự bị.
Thủ tục đăng ký nghĩa vụ quân sự tạm vắng gồm 2 bước: công dân đã đăng ký nghĩa vụ quân sự, khi đi khỏi nơi cư trú hoặc nơi làm việc, học tập từ 3 tháng trở lên phải đến ban chỉ huy quân sự cấp xã đã đăng ký nghĩa vụ quân sự để trực tiếp đăng ký nghĩa vụ quân sự tạm vắng.
Trong thời hạn 1 ngày, ban chỉ huy quân sự cấp xã có trách nhiệm làm thủ tục đăng ký nghĩa vụ quân sự tạm vắng; bổ sung các thông tin vào sổ đăng ký công dân sẵn sàng nhập ngũ hoặc sổ đăng ký quân nhân dự bị; lập danh sách công dân đăng ký nghĩa vụ quân sự tạm vắng hoặc đăng ký lại cho công dân (trường hợp công dân trở về).
Thủ tục đăng ký miễn nghĩa vụ quân sự thời chiến gồm 2 bước: trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày công dân đã đăng ký nghĩa vụ quân sự nhận được quyết định bổ nhiệm hoặc được biên chế vào chức danh thuộc diện miễn gọi nhập ngũ trong thời chiến, thì cơ quan, tổ chức nơi công dân công tác cử đại diện mang quyết định bổ nhiệm hoặc giấy xác nhận chức danh thuộc diện miễn gọi nhập ngũ trong thời chiến đến ban chỉ huy quân sự cấp xã để làm thủ tục đưa ra khỏi danh sách đăng ký nghĩa vụ quân sự.
Công dân đã được đưa ra khỏi danh sách đăng ký nghĩa vụ quân sự nếu không còn giữ chức vụ hoặc chức danh thuộc diện miễn gọi nhập ngũ trong thời chiến thì cơ quan, tổ chức nơi công dân công tác cử đại diện đến ban chỉ huy quân sự cấp xã để đăng ký nghĩa vụ quân sự lại.
Ban chỉ huy quân sự cấp xã có trách nhiệm đăng ký miễn nghĩa vụ quân sự thời chiến hoặc đăng ký nghĩa vụ quân sự lại.
Thủ tục đăng ký phục vụ trong ngạch dự bị gồm 3 bước: trước thời hạn 10 ngày, tính đến ngày đăng ký phục vụ trong ngạch dự bị, ban chỉ huy quân sự cấp xã có trách nhiệm chuyển Lệnh gọi đăng ký nghĩa vụ quân sự đến công dân thuộc đối tượng quy định tại khoản 1 khoản 2 điều 18 luật nghĩa vụ quân sự vào tháng 4 hằng năm.
Trong thời hạn 15 ngày làm việc, kể từ ngày công dân thuộc đối tượng quy định tại khoản 3 điều 18 luật nghĩa vụ quân sự về địa phương cư trú có trách nhiệm đến ban chỉ huy quân sự cấp xã để trực tiếp đăng ký phục vụ trong ngạch dự bị vào các ngày trong năm.
Trong thời hạn 1 ngày, ban chỉ huy quân sự cấp xã có trách nhiệm lập phiếu quân nhân dự bị, vào sổ đăng ký quân nhân dự bị và chuyển giấy chứng nhận đăng ký quân nhân dự bị cho công dân đã đăng ký phục vụ trong ngạch dự bị.
Ngày 16.7, đại diện Phòng Cảnh sát PCCC và cứu nạn cứu hộ Công an TP.HCM cho biết vừa giải cứu thành công một người đàn ông gặp tai nạn lao động nghiêm trọng, mắc kẹt tại tầng 4 của một công trình nằm trên đường Bạch Đằng, phường Tân Sơn Hòa.
Trước đó, vào lúc 17 giờ 42 phút ngày 15.7, Trung tâm Thông tin chỉ huy 114 nhận được yêu cầu hỗ trợ khẩn cấp từ lực lượng y tế tại địa chỉ số 2/5 Bạch Đằng. Ngay lập tức, Đội Cảnh sát PCCC và cứu nạn cứu hộ khu vực 14 đã đưa 4 xe chuyên dụng cùng hàng chục cán bộ, chiến sĩ tiếp cận hiện trường.
Nạn nhân được xác định là ông V.M.H (44 tuổi). Trong lúc dọn dẹp vệ sinh tại khu vực cầu thang sắt nối từ tầng 4 lên mái công trình, ông H. không may gặp tai nạn lao động, bị chấn thương nặng và nằm bất động tại chỗ.
Lối đi từ hiện trường xuống đất rất chật hẹp, nhiều đoạn cua gấp khúc khiến việc di chuyển nạn nhân bằng các phương pháp thông thường gần như bất khả thi.
Trước tình thế hiểm nghèo, lực lượng cứu nạn đã nhanh chóng triển khai đội hình chuyên dụng. Các chiến sĩ sử dụng hệ thống dây cố định nạn nhân vào cáng thương, phối hợp nhịp nhàng để chuyển hướng qua các góc hẹp. Suốt quá trình di chuyển dọc theo cầu thang bộ, cán bộ chiến sĩ phải liên tục thay phiên nhau khiêng, nâng đỡ và giữ thăng bằng tuyệt đối cho cáng cứu thương nhằm tránh gây thêm chấn thương cho người gặp nạn.
Sau hơn 1 giờ đồng hồ căng mình thực hiện nhiệm vụ trong điều kiện không gian ngột ngạt, đến 18 giờ 45 phút cùng ngày, nạn nhân đã được đưa xuống tầng trệt an toàn và bàn giao cho lực lượng y tế 115 chuyển đi cấp cứu.
Nhận định ban đầu cho thấy ông H. tỉnh táo nhưng nghi bị gãy xương đùi trái và tổn thương cột sống.