Trao đổi với báo chí vào hôm nay 30.4, GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ GD-ĐT, cho biết, bộ này đang trình Chính phủ chính sách học bổng mới cho khối ngành STEM. Nếu được thông qua, chính sách này sẽ được triển khai từ ngày 1.9.
Mục tiêu không chỉ dừng ở hỗ trợ chi phí học tập, sinh hoạt cho người học, mà quan trọng hơn là tạo động lực đủ mạnh để thu hút và giữ chân người học giỏi theo đuổi các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược (những lĩnh vực có vai trò quyết định đối với năng lực cạnh tranh quốc gia).
Chính sách học bổng này được áp dụng cho người học đang theo học hệ chính quy, từ trình độ đại học (cử nhân, kỹ sư) và sau đại học (thạc sĩ, tiến sĩ).
Theo GS Nguyễn Tiến Thảo, điều kiện để sinh viên được nhận học bổng trước hết là đang theo học khối ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Có 2 nhóm được xét học bổng. Nhóm thứ nhất là những thí sinh đạt giải nhất, nhì, ba trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia hoặc quốc tế (thời gian đạt giải không quá 3 năm).
Nhóm thứ hai là các thí sinh có tổng điểm thi tốt nghiệp trong tổ hợp xét tuyển gồm môn toán và 2 môn trong số 4 môn lý, hóa, sinh, tiếng Anh từ 22,5 điểm trở lên (không tính điểm ưu tiên, điểm cộng, không tính điểm quy đổi môn tiếng Anh nếu thí sinh sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ để miễn thi tốt nghiệp). Đồng thời, các em phải nằm trong nhóm 30% thí sinh đạt điểm trúng tuyển cao nhất cùng nhóm ngành trên phạm vi toàn quốc.
GS Nguyễn Tiến Thảo nhấn mạnh: “Thí sinh trúng tuyển bằng các tổ hợp khác ngoài 5 môn nói trên, dù là vào 15 nhóm ngành STEM mà Bộ GD-ĐT đề xuất, sẽ không được nhận học bổng”.
Để duy trì học bổng trong toàn khóa, người học phải đáp ứng các yêu cầu về kết quả học tập, tiến độ tích lũy tín chỉ, kỷ luật học tập. Đối với bậc sau đại học, căn cứ đánh giá là năng lực nghiên cứu khoa học.
“Chính sách này không chỉ “trao cơ hội”, mà còn tạo cơ chế sàng lọc và thúc đẩy người học phát triển liên tục”, GS Nguyễn Tiến Thảo nói.
15 nhóm ngành GS Nguyễn Tiến Thảo nhắc đến ở trên gồm: sinh học, sinh học ứng dụng, khoa học vật chất, khoa học trái đất, toán học, thống kê, máy tính, công nghệ thông tin, kỹ thuật cơ khí và cơ kỹ thuật, kỹ thuật điện – điện tử và viễn thông, kỹ thuật hóa học – vật liệu – luyện kim và môi trường, vật lý kỹ thuật, kỹ thuật địa chất – địa vật lý và trắc địa, kỹ thuật mỏ, và xây dựng.
Mức học bổng được thiết kế trên nguyên tắc bảo đảm nhu cầu học tập – sinh hoạt tối thiểu, dự kiến chia theo bậc học và nhóm ngành. Ở bậc đại học, mức hỗ trợ dao động từ khoảng 3,7 – 5,5 triệu đồng/tháng; ở bậc thạc sĩ và tiến sĩ, mức hỗ trợ cao hơn, tối đa lên tới 8,4 triệu đồng/tháng.
Đây là mức học bổng giúp sinh viên đủ sinh hoạt phí khi theo học các chương trình đào tạo. Chính sách học bổng cũng thiết kế theo cấu trúc tăng dần theo trình độ đào tạo, phản ánh đúng yêu cầu về năng lực nghiên cứu và đóng góp của người học.
Đặc biệt, một điểm cải cách rất đáng chú ý là việc xét và chi trả học bổng được thực hiện trên cơ sở dữ liệu sẵn có khi thí sinh đăng ký xét tuyển đại học, không phát sinh thủ tục hành chính cho người học (tức là không tạo cơ chế xin – cho), bảo đảm công khai, minh bạch và hiệu quả.
GS Nguyễn Tiến Thảo khẳng định, chính sách học bổng này nếu được thông qua sẽ mở ra cơ hội cho những học sinh có năng lực trong các lĩnh vực khoa học tự nhiên và công nghệ. Với những em có nền tảng tốt về toán và các môn khoa học, đây là thời điểm cần tập trung cao độ để đạt kết quả tốt nhất trong kỳ thi sắp tới.
Còn hơn 1 tháng nữa là thí sinh bước vào kỳ thi tốt nghiệp năm 2026. Từ nay đến 17 giờ 30 ngày 5.5, học sinh tiếp tục đăng ký môn thi tốt nghiệp hoặc điều chỉnh lựa chọn lại môn thi nếu muốn thay đổi. Đây là cơ hội để những em vẫn có thế mạnh về các môn khoa học tự nhiên rà soát lại hồ sơ đăng ký dự thi tốt nghiệp, kịp thời thụ hưởng lợi ích của chính sách mới.
“Nếu trước đây còn lưỡng lự thì bây giờ là thời điểm ra quyết định cho con đường phía trước. Nếu bạn có năng lực toán và khoa học tự nhiên, đây là thời điểm để bứt phá. Học bổng này không chỉ hỗ trợ tài chính, mà là cơ hội bước vào các lĩnh vực then chốt của đất nước trong 10 – 20 năm tới.
Học bổng này không chỉ hỗ trợ 10 tháng/năm học mà còn là bệ phóng cho sự nghiệp. Hãy lấy đó làm động lực lớn nhất để chọn môn thi và ngành học ngay từ bây giờ. Lựa chọn đúng ngành học ở thời điểm này chính là lựa chọn vị trí của mình trong tương lai”, GS Nguyễn Tiến Thảo nói.
Theo dữ liệu của ngành giáo dục TP HCM, tất cả xã, phường trên địa bàn đều có ít nhất một trường tiểu học, nhưng ở bậc liên thông là THCS thì có sự chênh lệch đáng kể ở nhiều địa bàn.
Cụ thể, phường Tân Sơn (quận Tân Bình cũ) có 3 trường tiểu học với gần 4.100 học sinh, chưa kể gần 1.800 trẻ mầm non nhưng không có trường THCS nào, kể cả tư thục. Phường Phú Thuận (quận 7 cũ) rơi vào cảnh tương tự dù có 4 trường tiểu học với gần 5.000 học sinh và khoảng 3.200 trẻ mầm non.
Nếu chỉ xét nhóm công lập, TP HCM còn phường Tây Nam (Bình Dương cũ) cũng không có trường. Ngoài ra, nhiều xã, phường ghi nhận chênh lệch giữa tiểu học và THCS lên đến 5-7 trường:
Đơn vị
Trường tiểu học
Trường THCS
Xã Long Hải
14
7
Phường Bình Hưng Hòa
9
3
Xã Tân An Hội
8
3
Phường Hiệp Bình
8
3
Phường Thuận Giao
8
3
Ở chiều ngược lại, 5 nơi có số trường THCS nhiều hơn tiểu học là Tân Hòa, Cát Lái, Bình Phú, Bình Quới và Trừ Văn Thố.
Trả lời VnExpress ngày 9/4, ông Nguyễn Văn Phong, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, nhìn nhận tình trạng không có trường THCS hoặc chênh lệch lớn về số lượng trường giữa hai cấp học làm mất cân đối cung-cầu cục bộ. Điều này có thể dẫn đến nguy cơ quá tải ở các khu vực có tỷ lệ dân nhập cư cao, biến động dân số lớn.
Với những địa phương "trắng" trường THCS hoặc nhiều trường tiểu học nhưng chỉ có 1 trường THCS, Sở sẽ phối hợp với UBND xã, phường để điều phối, phân luồng học sinh.
"Học sinh chuyển cấp từ lớp 5 lên 6 sẽ được sắp xếp vào các trường ở khu vực lân cận, đảm bảo có chỗ học", Phó giám đốc Sở nói.
Năm nay thành phố dự kiến có hơn 197.500 trẻ vào lớp 1 và 185.700 em khối 6. Số này giảm lần lượt khoảng 6.100 và 2.200 em so với năm ngoái.
Việc phân bổ chỗ học căn cứ mạng lưới trường lớp tại địa phương và vùng giáp ranh, quy mô trẻ trong độ tuổi và khoảng cách thực tế. Thành phố ứng dụng hệ thống bản đồ số (GIS) để xác định quãng đường từ nhà học sinh đến trường, tạo điều kiện thuận lợi nhất để các em được học gần nhà.
Tại buổi làm việc, Sở GD-ĐT TP.HCM thông tin tổng số thí sinh đăng ký dự thi kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 là 142.899, trong đó có 8.128 thí sinh tự do.
Thống kê dữ liệu đăng ký môn thi cho thấy: Toán: 140.087 thí sinh (98,03%), ngữ văn: 139.125 thí sinh (97,36%), ngoại ngữ: 65.475 thí sinh (45,82%), vật lý: 64.162 thí sinh (42,9%), hóa học: 38.120 thí sinh (26,68%), lịch sử: 41.113 thí sinh (28,77%), địa lý: 33.574 thí sinh (23,49%), giáo dục kinh tế và pháp luật: 23.061 thí sinh (16,14%), sinh học: 11.046 thí sinh (7,73%), tin học: 2.087 thí sinh (1,46%), công nghệ nông nghiệp: 873 thí sinh (0,61%), công nghệ công nghiệp: 277thí sinh (0,19%).
Theo Sở GD-ĐT TP.HCM, xu hướng lựa chọn các môn của thí sinh phù hợp định hướng nghề nghiệp, tuyển sinh ĐH, giáo dục STEM và yêu cầu hội nhập quốc tế tiếp tục gia tăng tại thành phố; đồng thời phản ánh hiệu quả trong công tác nâng cao năng lực ngoại ngữ và định hướng nghề nghiệp theo Chương trình GDPT 2018.
Tại buổi làm việc, đại diện Bộ GD-ĐT đánh giá việc môn ngoại ngữ dẫn đầu số lượng thí sinh đăng ký trong các môn thi một lần nữa khẳng định thế mạnh của TP.HCM về ngoại ngữ, đảm bảo yêu cầu đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Bên cạnh đó, Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng đánh giá xu hướng chọn môn thi của học sinh TP.HCM không chỉ thể hiện thế mạnh của học sinh thành phố mà còn chứng minh định hướng đúng đắn của ngành GD-ĐT thành phố trong công tác tổ chức dạy học.
"Từ kết quả lựa chọn trên, tôi đánh giá rất cao quá trình tổ chức dạy học tại TP.HCM. Việc chọn môn thi tốt nghiệp thuộc lĩnh vực khoa học tự nhiên của học sinh TP.HCM cao hơn rất nhiều so với mặt bằng chung của cả nước. Điều này cũng đi ngược với xu hướng chọn môn thi hiện nay của cả nước khi chỉ thiên về các môn khoa học xã hội", ông Thưởng nói.
Từ đó, ông đề nghị trong kỳ thi lớp 10 năm 2027, ngoài 2 môn bắt buộc là toán, ngữ văn thì môn thứ ba ở TP.HCM nên là môn tổ hợp.
"Có thể là tổ hợp khoa học tự nhiên hoặc tổ hợp khoa học xã hội theo định hướng của thành phố. Với tỷ lệ thí sinh chọn môn thi tốt nghiệp THPT như trên thì môn tiếng Anh đã trở thành môn học thường xuyên của học sinh thành phố", ông Thưởng nói.
Được biết, theo Thông tư 30 của Bộ GD-ĐT, có hiệu lực từ ngày 14.2.2025 về tuyển sinh lớp 10, quy định số môn thi, bài thi gồm: toán, ngữ văn và một môn thi hoặc bài thi thứ ba do sở GD-ĐT lựa chọn một trong 2 phương án sau:
Bộ Giáo dục và Đào tạo ngày 14/4 công bố Thông tư 32, quy định mã số, bổ nhiệm chức danh và xếp lương giáo viên công lập.
Theo đó, giáo viên mầm non được xếp theo ba hạng, từ thấp đến cao lần lượt là III, II và I, tương ứng với nhóm viên chức A0, A1 và A2.2. Hệ số lương của giáo viên bậc này từ 2,1 đến 6,38.
Giáo viên phổ thông (tiểu học, THCS, THPT) cũng có ba hạng tương tự, nhưng ứng với nhóm A1, A2.2 và A2.1, hệ số lương từ 2,23 đến 6,78.
Trước đó, trong dự thảo hồi tháng 9 năm ngoái, Bộ dự kiến xếp nhà giáo thành ba nhóm: giáo viên, giáo viên chính, giáo viên cao cấp, tương đương bậc III, II và I hiện nay. Riêng với giáo viên cao cấp (hạng I), hệ số lương sẽ từ 5,75 đến 7,55 (nhóm A3.2), tăng so với mức 4,4-6,78 hiện tại, còn lại giữ nguyên.
Theo thông tư mới, việc xếp hạng giáo viên vẫn như cũ, hệ số lương của nhóm giáo viên hạng I cũng không được tăng như đề xuất. Thống kê gần nhất của Bộ vào cuối năm 2024 cho thấy nhóm này chưa đến 3.000 người trong số hơn một triệu giáo viên của cả nước.
Hạng chức danh và hệ số lương giáo viên mới nhất theo Thông tư 32/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo:
Dù hệ số không thay đổi song dự kiến lương của giáo viên sẽ tăng với lộ trình tăng lương cơ sở. Theo phương án Chính phủ dự kiến, lương cơ sở sẽ tăng từ 2,34 triệu đồng lên 2,527 triệu đồng (tăng 8%), áp dụng từ 1/7. Như vậy, thầy cô có thể nhận lương tháng trong khoảng 5,3 - 17,1 triệu đồng, chưa kể các loại phụ cấp. Mức tăng nhiều nhất là gần 1,3 triệu đồng, còn lại phổ biến 0,5-1 triệu so với hiện nay.
Ngoài ra, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang đề xuất có thêm hệ số đặc thù (1,15-1,25 lần lương) để lương giáo viên cao nhất như quy định của Luật Nhà giáo. Sau gần nửa năm, việc này vẫn chưa được thông qua.
