Trung Đông tối 30-4: Lãnh tụ tối cao Iran gửi thư cho người dân

Trả lời phóng viên trước khi rời Nhà Trắng để tới căn cứ liên hợp Andrews tại bang Maryland ngày 12/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông kỳ vọng sẽ có "cuộc trao đổi dài" với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình về vấn đề Iran. Tuy nhiên, ông cũng giảm nhẹ những bất đồng liên quan Iran.

"Tôi không nghĩ chúng tôi cần bất kỳ sự giúp đỡ nào về Iran. Chúng tôi sẽ thắng bằng cách này hay cách khác, thắng trong hòa bình hoặc bằng biện pháp khác", ông Trump nói.

Tại căn cứ Andrews, ông lên chuyên cơ Không lực Một, bắt đầu hành trình kéo dài 14 tiếng tới Bắc Kinh. Đệ nhất Phu nhân Melania không tham gia chuyến công du.

Chuyến thăm của ông Trump ban đầu dự kiến diễn ra vào tháng 3, nhưng đã bị hoãn do chiến sự Iran. Đây là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của ông Trump kể từ chuyến công du cấp nhà nước hồi năm 2017 trong nhiệm kỳ đầu tiên.

Tổng thống Mỹ ngày 11/5 cho biết ông sẽ trao đổi với ông Tập về việc Mỹ bán vũ khí cho đảo Đài Loan, đánh dấu sự thay đổi so với lập trường lâu nay của Mỹ là Washington không thảo luận với Bắc Kinh về sự hỗ trợ dành cho hòn đảo này.

Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc cùng mối quan hệ thương mại đầy sóng gió giữa hai nước cũng được dự đoán sẽ nằm trong chương trình nghị sự.

Bắc Kinh đã siết kiểm soát an ninh từ hôm 12/5, khi cảnh sát giám sát các nút giao thông lớn và kiểm tra giấy tờ tùy thân của hành khách đi tàu điện ngầm.

"Đây chắc chắn là sự kiện rất quan trọng. Nhất định hai bên sẽ đạt được một số tiến triển", Wen Wen, 24 tuổi, đến từ thành phố Nam Kinh, nói. Cô bày tỏ hy vọng Trung Quốc và Mỹ có thể duy trì "sự hòa hợp lâu dài" bất chấp "tình hình thế giới gần đây đầy bất ổn".

Quan hệ Mỹ - Trung còn nhiều bất đồng, từ thương mại, tiếp cận tài nguyên chiến lược đến vấn đề Đài Loan. Quan hệ giữa hai nước căng thẳng kể từ khi ông Trump áp đặt thuế quan mạnh tay đối với Trung Quốc vào đầu nhiệm kỳ thứ hai của mình. Bắc Kinh cũng đã tiến hành tẩy chay mạnh mẽ hàng nông sản của Mỹ trong phần lớn năm ngoái.

Căng thẳng hạ nhiệt sau cuộc gặp giữa lãnh đạo hai nước tại Hàn Quốc năm ngoái, khi họ đạt được thỏa thuận ngừng leo thang thuế quan trong một năm và nhất trí ổn định quan hệ.

Thặng dư thương mại lớn của Trung Quốc với Mỹ từ lâu đã khiến ông Trump khó chịu và ông đã áp thuế lên hàng hóa Trung Quốc ngay trong nhiệm kỳ đầu tiên.

Phái đoàn tháp tùng ông Trump thăm Trung Quốc lần này bao gồm nhiều lãnh đạo tập đoàn, trong đó có CEO Tesla Elon Musk, CEO Apple Tim Cook, CEO Kelly Ortberg của Boeing. Ông Ortberg cho biết Boeing hy vọng chính quyền Trump sẽ giúp hãng giành đơn đặt hàng lớn từ Trung Quốc.

Cuộc chiến do Mỹ, Israel phát động nhằm vào Iran hồi đầu năm đã gây ra những thách thức mới cho quan hệ Bắc Kinh - Washington. Bộ Tài chính Mỹ ngày 11/5 áp lệnh trừng phạt 12 cá nhân và tổ chức, trong đó có nhiều thực thể tại Hong Kong, bị cáo buộc hỗ trợ bán và vận chuyển dầu Iran sang Trung Quốc.

Khi được hỏi về động thái này, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn tuyên bố Bắc Kinh "kiên quyết phản đối các lệnh trừng phạt đơn phương bất hợp pháp".

Tin Gốc: Vnexpress

Theo Al Arabiya, vòng đàm phán mới giữa Mỹ và Iran có thể được tổ chức tại Islamabad (Pakistan) vào cuối tháng 5. Tư lệnh quân đội Pakistan Asim Munir ngày 21.5 đã đến Tehran để thông báo về việc hoàn tất dự thảo cuối cùng của thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ - Iran. Cùng ngày, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei xác nhận Tehran đã nhận được "quan điểm hòa bình mới của phía Mỹ" và đang xem xét. Trong khi đó, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf lại cho rằng các động thái công khai lẫn ngầm từ Mỹ cho thấy đối phương đang chuẩn bị cho những cuộc tấn công mới.

Từ Washington, Tổng thống Donald Trump ngày 20.5 cho biết Mỹ sẵn sàng chờ thêm "vài ngày" để nhận phản hồi từ Iran, nhưng cảnh báo thời gian dành cho ngoại giao không còn nhiều. "Nếu chúng tôi không nhận được câu trả lời đúng đắn, mọi việc sẽ diễn ra rất nhanh. Chúng tôi đã sẵn sàng", theo Reuters dẫn lời ông Trump. Dù vậy, chủ nhân Nhà Trắng vẫn để ngỏ khả năng đạt thỏa thuận. Nhà lãnh đạo Mỹ đánh giá các đại diện Iran hiện nay "hợp lý hơn nhiều" so với trước đây và cho rằng một thỏa thuận thành công có thể giúp tiết kiệm rất nhiều thời gian, nguồn lực và sinh mạng.

Nhà Trắng cũng đang chịu sức ép từ nhiều phía. Trong nước, giá nhiên liệu tăng cao kéo tỷ lệ ủng hộ của ông Trump xuống gần mức thấp nhất kể từ khi nhậm chức nhiệm kỳ 2, trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11 đang đến gần, theo Đài NDTV. Bên ngoài, sức ép lớn đến từ Israel - đồng minh thân cận nhất của Mỹ tại Trung Đông. Theo trang Axios, trong cuộc điện đàm gần đây, Tổng thống Trump đã thông báo với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu rằng Qatar và Pakistan đang hỗ trợ soạn thảo một "thư cam kết" để Mỹ và Iran ký, qua đó chính thức chấm dứt xung đột và mở ra giai đoạn đàm phán 30 ngày về các vấn đề như chương trình hạt nhân Iran và mở cửa eo biển Hormuz. Tuy nhiên, ông Netanyahu đã bày tỏ thất vọng với ông Trump, cho rằng việc trì hoãn các cuộc tấn công dự kiến là sai lầm và nhấn mạnh chiến dịch nhằm vào Iran nên tiếp tục, theo CNN.

Ngay cả khi đàm phán có thể được nối lại, các diễn biến trên thực địa cho thấy nguy cơ leo thang vẫn chưa hạ nhiệt. Iran ngày 20.5 công bố bản đồ vùng biển do nước này kiểm soát tại eo biển Hormuz, đồng thời yêu cầu mọi tàu thuyền phải được Cơ quan Quản lý eo biển vùng vịnh Ba Tư (PGSA) cấp phép trước khi đi qua. Theo AFP dẫn thông báo, phạm vi quản lý được xác định từ "đường thẳng nối liền núi Mubarak ở Iran và phía nam Fujairah thuộc UAE (phía đông eo biển), kéo dài đến đường thẳng nối liền điểm cuối của đảo Qeshm ở Iran và Umm Al Quwain thuộc UAE (phía tây eo biển)". Viện Nghiên cứu chiến tranh (ISW - Mỹ) nhận định Iran có thể đang tận dụng thời gian ngừng bắn để bình thường hóa việc kiểm soát Hormuz, buộc các nước nhập khẩu dầu phải thiết lập thỏa thuận vận chuyển song phương với Tehran, đồng thời thu phí từ các tàu không thuộc các thỏa thuận này.

Ở chiều ngược lại, Mỹ cũng duy trì sức ép quân sự. Hải quân nước này ngày 21.5 đã điều ít nhất 2 tàu khu trục mang hệ thống vũ khí laser hiện đại tới Trung Đông. Trước đó, Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo binh sĩ thuộc Đơn vị thủy quân lục chiến viễn chinh số 31 đã đổ bộ lên tàu chở dầu Celestial Sea treo cờ Iran ở vịnh Oman, do nghi ngờ tàu này tìm cách vào cảng Iran, vi phạm lệnh phong tỏa của Mỹ. Lực lượng Mỹ sau đó khám xét và thả tàu sau khi hướng dẫn thủy thủ đoàn chuyển hướng, theo Al Jazeera.

Tin Gốc: Thanh Niên

Reuters dẫn thông báo cho rằng chiếc máy bay tuần tra biển của Nga mang biệt danh Bear-F (Gấu-F) đã bay qua tàu sân bay HMS Prince of Wales của Anh ở độ cao thấp, áp sát đến mức không cần thiết. Bear-F là tên ký hiệu của NATO đặt cho máy bay Tupolev Tu-142 của Nga.

Vụ việc xảy ra vào ngày 2.7 tại biển Na Uy, khi tàu HMS Prince of Wales đang dẫn đầu một nhóm tác chiến tàu sân bay tham gia nhiệm vụ của NATO nhằm tăng cường an ninh ở Bắc Đại Tây Dương.

Chiếc máy bay Nga đã thả nhiều phao âm thanh (sonobuoy) - loại thiết bị chuyên phát hiện và theo dõi tàu ngầm - xuống vùng biển gần tàu sân bay.

Lực lượng Anh đã triển khai 2 máy bay chiến đấu F-35B từ tàu HMS Prince of Wales để ngăn chặn máy bay Nga cho đến khi nó rời khỏi khu vực.

Bộ Quốc phòng Anh gọi hành động của Nga là không an toàn và không chuyên nghiệp. Nga chưa bình luận về những thông tin cáo buộc trên.

Vụ việc xảy ra trước thềm hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) ngày 7.7, nơi các thành viên liên minh dự định cam kết 70 tỉ euro để viện trợ quân sự cho Ukraine trong năm nay.

Trong năm nay, Anh cũng từng triển khai tàu quân sự để ngăn chặn các tàu ngầm Nga hoạt động hơn một tháng trong và quanh các vùng biển của Anh.

Tin Gốc: Thanh Niên