Bác sĩ Dương Nguyên Hiền, làm việc tại Bệnh viện Columbia Asia Bình Dương (P.Thuận Giao, TP.HCM), cho biết việc người trẻ có tuổi sinh học (thước đo sức khỏe của cơ thể ở cấp độ tế bào, phản ánh tốc độ lão hóa thực tế) cao hơn tuổi thật (tuổi khai sinh) là thực tế về lão hóa sớm ở người trẻ và đã được ghi nhận trong nhiều dữ liệu lâm sàng.
Theo ông Hiền, ngày càng nhiều người trẻ đến khám với các dấu hiệu lão hóa sớm như: da sạm, nổi mụn, giảm đàn hồi, suy giảm collagen, rối loạn chuyển hóa, thể lực giảm. Không ít trường hợp bị rụng tóc, mất ngủ, ngủ không sâu hoặc tăng cân, tích mỡ vùng bụng.
Bác sĩ Hiền nhấn mạnh, lão hóa không còn là vấn đề của tuổi trung niên mà có thể bắt đầu sớm, nhất là khi bị kích hoạt bởi lối sống thiếu lành mạnh. “Thức khuya, căng thẳng kéo dài, ăn uống thiếu cân bằng, ít vận động… đều góp phần đẩy nhanh quá trình này. Khi đồng hồ sinh học bị đảo lộn, hệ nội tiết rối loạn, hormone cortisol tăng cao, làm gia tăng stress và khiến cơ thể lão hóa nhanh hơn”, ông nói.
Chuyên gia tâm lý Phan Thị Hải Dương, Trung tâm tham vấn và trị liệu, tư vấn tâm lý Balance Hub (P.Tân Thuận, TP.HCM), cho biết trung tâm ghi nhận ngày càng có nhiều người trẻ tìm đến xin tư vấn trong trạng thái kiệt sức, mất năng lượng và “cảm thấy mình già đi” dù chưa bước qua tuổi 30.
Bà Dương kể: “Phần lớn khách hàng trẻ đến tham vấn đều gặp tình trạng căng thẳng kéo dài, rối loạn giấc ngủ, suy giảm động lực sống… những biểu hiện thường thấy ở người trung niên. Đáng chú ý, không ít người thừa nhận họ gặp cảm giác mệt mỏi tích tụ vì những áp lực trong cuộc sống và già đi trông thấy khi chỉ mới 26, 27 tuổi”.
Chuyên gia tâm lý Nguyễn Thị Ái Nhi, Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng tâm lý Hướng Dương (P.Bình Lợi Trung, TP.HCM), cho biết: “Một khảo sát của chúng tôi với 300 người trẻ ở TP.HCM cho thấy cảm nhận “già đi sớm” không phải là câu chuyện cá biệt. Tôi và cộng sự khá bất ngờ khi 60% người trẻ được phỏng vấn đã thừa nhận họ thường xuyên cảm thấy mình già đi nhanh hơn so với tuổi thật. Có 25% cho biết cảm giác mệt mỏi, xuống sức xuất hiện gần như mỗi ngày. Hơn 40% người được hỏi nói rằng họ không còn cảm nhận mình trẻ nữa, dù chỉ 25, 26 tuổi”.
Trần Kim Hoa (26 tuổi, ngụ đường Lê Văn Chí, P.Linh Xuân, TP.HCM) cho biết mình thường xuyên thấy cơ thể già đi: da xám, tóc rụng, mắt thâm quầng vì thiếu ngủ. Dù làm việc giờ hành chính, nhưng buổi tối Hoa vẫn phải tiếp tục chạy deadline đến 2 – 3 giờ sáng, khiến cơ thể mệt mỏi, da sạm và nổi mụn.
Đặng Quốc Huy (28 tuổi, ngụ đường 36, P.Hiệp Bình, TP.HCM) cho biết sau vài năm làm freelancer với giờ giấc đảo lộn, anh rơi vào tình trạng mất ngủ kéo dài, tăng mỡ bụng, đau lưng và rụng tóc.
Trong khi đó, nhóm lao động làm ca đêm lại đối mặt với kiểu “lão hóa âm thầm”. Phan Thị Thu (24 tuổi, ngụ đường số 12, P.Bình Hưng Hòa, TP.HCM) cho biết sau một năm làm việc từ 22 giờ đến 6 giờ sáng hôm sau, cơ thể bắt đầu thay đổi rõ rệt: da sạm, mệt mỏi kéo dài, tăng cân.
Tương tự, Đỗ Minh Thư (25 tuổi, ngụ đường Lê Thị Chợ, P.Phú Thuận, TP.HCM) cho biết lối sống tự do nhưng thiếu kiểm soát khiến nhịp sinh học của mình đảo lộn, có khi ngủ lúc 5 giờ sáng, dậy vào đầu giờ chiều. “Có lẽ việc dùng nhiều đồ ngọt, cà phê và thức ăn nhanh cũng góp phần khiến cơ thể già đi nhanh hơn”, Thư nói.
Bà Lê Thị Kim Liên, chuyên gia nghiên cứu và phát triển sản phẩm dinh dưỡng, Công ty HealthPlus (xã Đông Thạnh, TP.HCM), cho biết: “Lão hóa không chỉ là da nhăn hay tóc rụng, mà còn liên quan đến chuyển hóa, tim mạch, gan, nội tiết. Nhiều người trẻ đã có dấu hiệu gan nhiễm mỡ, mỡ máu cao, kháng insulin từ rất sớm. Điều đáng lo là những vấn đề này thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Người trẻ có thể vẫn đi làm, vẫn sinh hoạt bình thường, nhưng bên trong cơ thể đã bắt đầu già đi nhanh hơn tuổi thật”.
Theo các chuyên gia, lão hóa sớm ở người trẻ không phải là điều không thể đảo ngược, nhưng cũng không thể cứu vãn chỉ bằng mỹ phẩm hay các liệu trình làm đẹp bên ngoài. Điều cốt lõi vẫn nằm ở việc điều chỉnh lại lối sống, yếu tố đang âm thầm quyết định tốc độ già đi của cơ thể mỗi ngày.
Bác sĩ Dương Nguyên Hiền khuyến cáo người trẻ cần bắt đầu từ những thay đổi căn bản nhất: duy trì chế độ ăn uống cân bằng, đầy đủ dưỡng chất; hạn chế thức ăn nhanh, đồ uống nhiều đường và caffeine. “Việc ngủ đủ giấc, đặc biệt là ngủ trước 23 giờ, đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định nội tiết và giúp cơ thể phục hồi. Bên cạnh đó, cần duy trì thói quen vận động mỗi ngày, ít nhất 30 phút, tránh ngồi quá lâu và học cách kiểm soát căng thẳng thay vì để stress tích tụ kéo dài”, ông Hiền khuyên.
Cùng quan điểm, bà Lê Thị Kim Liên cho rằng việc trẻ hóa không nằm ở những sản phẩm mỹ phẩm đắt tiền mà ở cách mỗi người chăm sóc cơ thể từ bên trong. Bà Liên nói: “Người trẻ nên giảm lượng đường tiêu thụ, tăng cường rau xanh, trái cây, bổ sung đủ protein và chất béo lành mạnh để hỗ trợ chuyển hóa và bảo vệ sức khỏe tim mạch. Đây cũng là nền tảng giúp cơ thể duy trì năng lượng ổn định và làm chậm quá trình lão hóa”.
Ông Hiền cũng nhấn mạnh: “Nên kiểm tra sức khỏe định kỳ, việc này cần được xem như một thói quen, giúp phát hiện sớm các vấn đề về chuyển hóa, nội tiết hay tim mạch… những dấu hiệu lão hóa đang diễn ra âm thầm bên trong”.
Trúc không dám than trách số phận, chỉ sợ nghịch cảnh buộc em phải dừng giấc mơ vào giảng đường đại học.
Giữa trưa nắng gắt, người đàn ông già yếu, bệnh tật ngẩng mặt lên trời như muốn gào thét với khoảng không vô định: "Sao mà khổ quá vậy trời!".
Đó là nỗi lòng của người cha già bệnh tật, mắt không thấy rõ đường phải chắt mót từng đồng bán vé số để mong đi tìm ánh sáng tương lai cho đứa con gái bé bỏng của mình, nhưng cứ bị kẻ gian lừa gạt. Suốt 5 năm qua, ông Võ Hùng Khanh (66 tuổi, ba của Trúc) mỗi lần khổ đau chỉ biết lén than với trời, nhưng dường như trời xanh cao quá cũng không thấu nỗi lòng người!
Lối vào căn nhà của 2 cha con Võ Mai Trúc (cựu học sinh lớp 12A11 Trường THPT Hồ Thị Bi) ở ấp 21, xã Đông Thạnh, TP.HCM (huyện Hóc Môn cũ) tù túng và chật hẹp như chính con đường phía trước của cô học trò khốn khó. Bên trong lối nhỏ ấy là nơi mà mỗi ngày Trúc phải tranh thủ đi làm thêm về sớm để chuẩn bị cơm nước rồi đi tìm để đón ba bán vé số về.
"Ba em bị nhồi máu cơ tim, vừa phẫu thuật chưa được bao lâu và đang phải dùng thuốc mỗi ngày. Mắt ba không thấy rõ đường, nhưng vẫn phải đi bán vé số, cứ lâu lâu về là có thêm vết thương mới vì bị xe đụng, em lo lắm", Trúc nói rồi nhìn xuống chân trái của ba còn đang bó bột vì tai nạn giao thông.
Sau 2 lần phẫu thuật nhưng bệnh cườm nước nặng ở mắt không chữa được nên ba Trúc phải chấp nhận sống chung với tình trạng thị lực kém đi mỗi ngày. Hiện ông gần như không còn thấy rõ mọi thứ, nhưng vẫn phải lang thang đi bán vé số mỗi ngày.
"Vì không thấy rõ đường nên đi cứ bị xe tông trúng hoài. Nhưng biết sao giờ, không bán vé số biết lấy gì ăn?", ông Khanh thở dài, những nỗi lo vì cái ăn hằng ngày, tương lai học đại học của con cùng khoản nợ vay ngân hàng để chữa trị u não cho vợ trước đây càng hằn rõ trên từng nếp nhăn nơi khóe mắt người đàn ông khổ cực.
Trước đây, cuộc sống gia đình Trúc vốn dĩ bình yên. Dù tiền lương công nhân của ba và khoản nhận hàng gia công tại nhà của mẹ không được bao nhiêu nhưng gia đình vẫn êm ấm bên nhau. Biến cố ập đến khi mẹ đổ bệnh nặng và phát hiện bị u não ác tính. Cùng thời điểm đó, ông Khanh mất việc, phải chạy xe ôm kiếm tiền, được một thời gian thì mắt yếu dần nên không thể chạy xe được nữa. Cũng từ đó, bao khó khăn dồn đến với gia đình cô học trò nhỏ.
Suốt khoảng thời gian mẹ nằm viện, không có tiền, ba Trúc phải chạy vạy vay mượn khắp nơi, đến khi không còn cách nào xoay xở, đành phải vay ngân hàng. Khoản nợ lớn, cộng với bao lo toan khiến sức khỏe của ba Trúc yếu đi mỗi ngày. Điều trị được 3 năm, mẹ cũng không qua khỏi, để lại 2 ba con Trúc với nỗi đau xé lòng.
Khi mẹ mất, ba thì bệnh nặng phải phẫu thuật mắt 2 lần, không có tiền, nợ nần chồng chất, trong tâm trí cô học trò lúc đó chỉ toàn những suy nghĩ tiêu cực. Trúc nghĩ đến chuyện nghỉ học. Nhưng được ba khuyên ngăn, thầy cô và bạn bè động viên, cô học trò nhỏ vực dậy tinh thần, cùng ba nỗ lực vượt qua nghịch cảnh.
Tuy nhiên, khó khăn cứ bủa vây, thử thách lại chẳng buông tha 2 cha con ngày nào. Vì mắt không thấy rõ đường, ba Trúc đi bán nếu không bị xe đụng, té ngã thì cũng bị người xấu gạt tiền vé số. Gần đây căn bệnh nhồi máu cơ tim khiến ông phải nằm viện để phẫu thuật và điều trị; khi ổn định trở về nhà, tiền thuốc hằng tháng cũng là gánh nặng. Thời gian đầu mỗi tháng phải tốn khoảng 2 triệu đồng; khi bệnh đỡ hơn, bác sĩ cho giãn lịch tái khám và liều uống, giờ đây mỗi tháng tốn khoảng 1 triệu đồng tiền thuốc.
Hôm đó, vừa thấy tôi đến nhà của 2 cha con Trúc, chị Lưu Thị Ánh Phụng, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ ấp 21, xã Đông Thạnh, mặc vội chiếc áo khoác rồi chạy sang. Gặp tôi, chị liền nói như muốn gửi gắm hết tâm tư: "Hoàn cảnh của gia đình 2 ba con Trúc khó khăn lắm. Mẹ mất gần 2 năm nay; ba thì bệnh tật, mắt lại không thấy đường mà vẫn phải bươn chải mưu sinh. Thấy bên mình đến tôi mừng lắm, nếu kết nối được các nhà hảo tâm giúp đỡ cho Trúc đi học thì tốt quá. Ở địa phương có chương trình hay phần quà gì chúng tôi cũng ưu tiên dành cho 2 ba con, nhưng nói thật cũng không được nhiều, chủ yếu gạo, mắm, muối… vậy thôi. Nếu các nhà hảo tâm giúp được cho 2 ba con Trúc thì địa phương chúng tôi mừng lắm".
Trong căn nhà của Trúc, thứ nhiều nhất có lẽ là mắm và muối. "Tôi lang thang đi bán vé số, nhiều người thương nên cho. Người cho vài ký gạo, người hỗ trợ chai nước mắm… rồi về để dành 2 ba con ăn dần. Nhất là rằm tháng bảy, nhiều người làm từ thiện nên 2 ba con cũng được cho nhiều hơn. Nhiều khi đi bán cứ bị gạt tiền vé số, nhưng rồi cũng có những người thương cho cái này cái kia, người mua giúp thêm vài tờ vé số, người cho hộp cơm là 2 ba con tôi cũng đỡ bữa trưa rồi", ông Khanh kể.
Trong suốt buổi trò chuyện cùng tôi, ánh mắt Trúc lúc nào cũng hướng về phía người ba tảo tần. Với Trúc, sức khỏe của ba chính là nỗi lo nhưng cũng là động lực để em không được phép bỏ cuộc. Sau khi thi tốt nghiệp THPT, em lao ngay vào đi tìm việc. Thấy ở đâu gần nhà treo bảng tuyển người làm là em lại vào xin. Hiện nay em làm phục vụ bán thời gian tại quán cà phê, mỗi buổi được trả công 20.000 đồng. "Vì làm gần nhà để trưa còn tranh thủ về nấu cơm rồi lo cho ba nên với em được trả công bao nhiêu cũng tốt. Em sẽ cố gắng dành dụm để có thêm khoản phụ giúp cho ba", cô học trò giãi bày.
Trúc đang cố gắng mỗi ngày vì lo cho ba và cũng vì ước mơ giảng đường đại học ở phía trước. Ông Khanh cũng vậy. Bán hết vé số ngày hôm đó, cuối ngày dù đôi chân già yếu đã rã rời, ông vẫn tranh thủ đi về đại lý để nhận thêm việc. "Nếu đại lý còn vé số bán ế của ngày hôm đó, tôi nhận bán giúp cho họ, mỗi tờ bán được tôi sẽ được trả thêm 100 đồng; tức thay vì tiền lời 1.100 đồng/tờ, với những vé số còn tồn lại cuối ngày, nếu bán được họ sẽ trả tôi 1.200 đồng/tờ. Kiếm được thêm 100 đồng nào cũng mừng, mình khổ quá rồi phải cố gắng thôi chứ biết sao giờ", ông Khanh kể, giọng ông trầm ngâm.
Đi qua biết bao khó khăn cuộc đời, ước mơ của Trúc là nhìn thấy ba khỏe mạnh và được học đại học để sau này có công việc ổn định lo cho ba một cuộc sống đỡ nhọc nhằn hơn. Còn ông Khanh, ông chỉ mong con gái học hành đến nơi đến chốn.
Ước mong là vậy, nhưng đêm nằm ông Khanh lại úp mặt vào tường vì lo lắng, vì lén rơi nước mắt cho cảnh đời khốn khó của mình. Ông lo sợ nếu có chuyện gì xảy ra, bỏ lại mình Trúc bơ vơ, rồi ước mơ học đại học của con biết phải thế nào...
Nguyễn Thị Ngọc Hiếu, sinh viên năm 4, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho biết ưu tiên công việc có mức lương cao sau tốt nghiệp. Theo Hiếu, khi có thu nhập tốt, bản thân sẽ đảm bảo được nhu cầu cuộc sống, thoải mái và bớt áp lực hơn. Tuy nhiên, Hiếu cũng cho rằng để nhận được mức lương cao thì bản thân phải có năng lực và chuyên môn phù hợp. Và nếu chọn việc lương cao sẽ có thể làm việc trái ngành.
"Với những công việc trái ngành nhưng có thu nhập hấp dẫn, tôi sẵn sàng học thêm kiến thức mới để đáp ứng yêu cầu công việc. Bởi đại học đã cung cấp cho tôi kiến thức nền nên học lĩnh vực khác cũng không khó", Hiếu nói.
Cùng quan điểm, Nguyễn Minh Tiến, sinh viên năm cuối Trường ĐH Tôn Đức Thắng cũng ưu tiên công việc lương cao. Tiến cho rằng ở thành phố, điều quan trọng là có thu nhập đủ để trang trải cuộc sống nên dù làm trái ngành để có thu nhập tốt cũng không phải vấn đề quá lớn. "Nếu làm đúng ngành mà lương cao thì là "điều tuyệt vời" với người mới tốt nghiệp, còn nếu không thì việc trái ngành cũng tạo điều kiện cho mình học hỏi thêm kỹ năng và kiến thức mới, bản thân tôi sẵn sàng thích nghi để đáp ứng công việc", Tiến chia sẻ.
Trong khi đó, Nguyễn Đức Minh Khuê, sinh viên năm 3 Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, lại nghiêng về lựa chọn công việc đúng ngành nhưng phải đi kèm với thu nhập khá. Khuê cho rằng nếu công việc đúng ngành lương cao sẽ áp lực nhưng đổi lại được làm công việc mình yêu thích đúng chuyên môn nên dễ dàng hơn. "Dù vậy, với những công việc trái ngành nhưng có mức thu nhập ổn định, mình vẫn có thể thử sức trong vài năm đầu để tích lũy kinh nghiệm trước khi tìm kiếm công việc phù hợp hơn với định hướng lâu dài", Khuê bày tỏ.
Đặng Hoàng Như Thủy, vừa tốt nghiệp ngành khoa học máy tính, Trường ĐH Mở TP.HCM tháng 4.2026, cho rằng sinh viên mới ra trường thường khó tìm được công việc lương cao do còn ít kinh nghiệm. Vì vậy, Thủy ưu tiên công việc đúng ngành để phát triển kỹ năng chuyên môn đã theo đuổi suốt nhiều năm học. Theo Thủy, khi năng lực ngày càng vững vàng thì mức thu nhập cũng sẽ tăng dần theo thời gian, đồng thời làm việc đúng ngành mang lại cảm giác chắc chắn và bền vững hơn. "Mình ưu tiên đúng ngành để phát huy hết năng lực bản thân và tận dụng tối đa những gì mình đã học", Thủy nói.
Cùng suy nghĩ đó, Nguyễn Thành Đạt, sinh viên năm 4 Trường ĐH Văn Lang, cho rằng sinh viên mới ra trường nên ưu tiên công việc đúng chuyên ngành để tích lũy kinh nghiệm trước khi nghĩ đến mức lương cao hơn. Theo Đạt, việc làm trái ngành có cả mặt tích cực lẫn hạn chế. Một mặt giúp người trẻ mở rộng kiến thức và trải nghiệm mới. Mặt khác sẽ mất thêm thời gian để học hỏi và thích nghi với lĩnh vực mới.
Còn Nguyễn Ngọc Ngân, sinh viên ngành y khoa Trường ĐH Y Dược Cần Thơ, khẳng định sẽ chọn công việc đúng ngành vì đó là đam mê và công sức học hành mà Ngân đã theo đuổi suốt nhiều năm. "Mức lương cao chỉ là giá trị trước mắt, còn nếu làm công việc không có đam mê, không phải chuyên môn thì khó gắn bó lâu dài và phát triển bền vững", Ngân nói.
Ở góc độ người đi làm, Trần Thanh Long (27 tuổi, ngụ P.Trấn Biên, TP.Đồng Nai), cho biết lựa chọn giữa đúng ngành và lương cao còn phụ thuộc vào từng giai đoạn. Khi mới ra trường nên ưu tiên công việc đúng chuyên môn để trải nghiệm và đánh giá sự phù hợp của bản thân với công việc. "Nếu sau thời gian làm việc nhận ra bản thân không phù hợp với ngành nghề đã chọn thì có thể chuyển hướng sang lĩnh vực khác", Long nói.
Còn Trần Quang Hiếu (26 tuổi, ngụ P.Hoàn Kiếm, TP.Hà Nội), cho rằng môi trường đại học vừa mang lại kiến thức chuyên môn vừa giúp sinh viên tích lũy nhiều kinh nghiệm thông qua việc giao tiếp và học hỏi từ người đi trước. "Những trải nghiệm này giúp sinh viên có định hướng rõ ràng hơn về công việc tương lai, từ lúc thực tập đến khi chính thức đi làm. Mỗi người sẽ có một lựa chọn phù hợp với hoàn cảnh và mục tiêu nghề nghiệp của mình, không có lựa chọn nào là đúng cho tất cả", Hiếu chia sẻ.
Theo PGS.TS Trần Thành Nam, Hiệu trưởng Trường ĐH Giáo dục (ĐH Quốc gia Hà Nội), thị trường lao động không còn chỉ chú trọng bằng cấp mà đang hướng tới cả khả năng tích lũy năng lực sống. Cơ hội việc làm lương cao, việc làm tốt cũng không còn bị giới hạn trong một số ngành mà phụ thuộc nhiều hơn vào năng lực cá nhân và khả năng đáp ứng nhu cầu thực tế xã hội. Do đó, người trẻ cần cân nhắc kỹ trước khi chọn việc.
"Trước hết, mỗi người cần xác định rõ mục tiêu của mình là tăng thu nhập, mở rộng cơ hội nghề nghiệp hay đơn giản là phục vụ sở thích và chi trả cuộc sống. Mỗi mục tiêu sẽ đòi hỏi năng lực cá nhân và theo đó là việc làm phù hợp. Sau đó, cần đánh giá nhu cầu thực tế của thị trường để để chọn việc phù hợp với năng lực chuyên môn", ông Nam nói và cho rằng, nếu trước đây một tấm bằng đại học có thể là nền tảng cho cả chục năm hoặc cả đời làm việc trong một ngành nghề, thì hiện nay kiến thức chuyên môn có thể nhanh chóng trở nên lỗi thời chỉ sau vài năm. Chính vì vậy, người trẻ nên có thêm phương án thích ứng, chuyển đổi nghề nghiệp khi cần thiết.
PGS.TS Nguyễn Thị Lan Hương, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội (Bộ Nội vụ), cho rằng việc lựa chọn việc làm cần dựa trên nhu cầu của thị trường lao động và triển vọng tương lai của ngành đó. "Bạn trẻ nên có lựa chọn việc làm phù hợp với từng giai đoạn của bản thân chứ không nên chạy theo số đông hay lương mà không tính đến khả năng chính mình và tương lai nghề nghiệp", bà Hương nói.
Theo bà Hương, người lao động trẻ thường xuyên có những thay đổi trong quá trình phát triển sự nghiệp, từ chuyển việc, học thêm kỹ năng mới đến thay đổi hoàn toàn lĩnh vực nghề nghiệp. Một người có thể thay đổi công việc nhiều lần trong suốt cuộc đời lao động, vì vậy không có lựa chọn nào là tối ưu mà là phù hợp. "Sự linh hoạt và khả năng thích ứng công việc là những yếu tố quan trọng giúp người trẻ phát triển bền vững", bà Hương nói.
Trên mạng xã hội hiện nay, không khó để bắt gặp những băn khoăn về chi phí viện dưỡng lão, so sánh các dịch vụ chăm sóc người già. Đáng nói đến, nhiều bài đăng là người trẻ đang tìm hiểu cho chính mình, chứ không phải cho cha mẹ hay người thân lớn tuổi.
Hồ Thị Ngọc Ánh (32 tuổi, ngụ ở đường Nguyễn Ảnh Thủ, P.Trung Mỹ Tây, TP.HCM) là một trong số đó. Ánh kể: "Mình đã xác định về già sẽ một mình. Sau một số biến cố cuộc sống, mình nhận ra không phải lúc nào cũng có thể dựa vào ai đó, nên nhìn cuộc sống thực tế hơn, trong đó có cả việc chuẩn bị cho tuổi già".
Với Ngọc Ánh, tự lo cho tuổi già không đồng nghĩa với bi quan: "Việc chủ động chuẩn bị khiến mình cảm thấy đang nắm quyền quyết định cuộc sống của mình". Ánh cho biết từng tìm hiểu khá kỹ vài cơ sở dưỡng lão, hỏi giá trực tiếp và biết chi phí có nơi lên tới vài chục triệu đồng mỗi tháng. Tuy nhiên, điều đáng quan tâm hơn cả là môi trường sống, cách chăm sóc, dinh dưỡng và các hoạt động giải trí. "Những nơi cao cấp nhìn rất đẹp và đầy đủ, không khác gì đi nghỉ dưỡng. Mình thấy việc chọn viện dưỡng lão không đáng sợ hay buồn tủi như nhiều người nghĩ", cô nhận xét.
Lê Hoàng Phúc (29 tuổi, ngụ ở đường Trương Công Định, P.Tân Bình, TP.HCM) lại bắt đầu nghĩ đến tuổi già khi chứng kiến sức khỏe bố mẹ giảm sút. "Khoảng 1-2 năm gần đây, mình thấy ba mẹ có dấu hiệu xuống sức. Có lần ba mẹ nhập viện, tự nhiên mình nghĩ nếu sau này mình cũng vậy mà không có ai bên cạnh thì sao", Phúc chia sẻ. Từ đó, cậu bắt đầu suy nghĩ nghiêm túc hơn về việc sẽ sống thế nào ở tuổi xế chiều.
Phúc thừa nhận trong sự chủ động cũng có chút lo âu. "Mình muốn tự quyết cuộc sống, không muốn làm gánh nặng cho ai, nhưng đôi lúc nghĩ vậy cũng hơi cô đơn. Thôi thì chuẩn bị trước vẫn đỡ hơn là tới lúc đó mới hoang mang", Phúc nói.
Trao đổi về hiện tượng này, tiến sĩ xã hội học, thạc sĩ tâm lý trị liệu Phạm Thị Thúy, giảng viên Học viện Chính trị khu vực II, cho rằng việc người trẻ hiện nay nghĩ đến tuổi già từ sớm thật ra là điều dễ hiểu.
Theo bà Thúy, có nhiều lý do khiến hiện tượng này phổ biến. Trước hết là sự thay đổi trong cấu trúc gia đình. "Tỷ lệ chọn sinh một con, thậm chí chọn không sinh con đang có xu hướng ngày càng gia tăng. Đây là vấn đề không chỉ ở Việt Nam mà trên thế giới. Tư duy của các bạn trẻ bây giờ là tuổi già không phụ thuộc vào con, nên họ lên kế hoạch sớm cho tương lai của mình", bà phân tích và cho biết hơn nữa, bối cảnh xã hội thời hiện đại đầy biến động, phức tạp và mơ hồ khiến người trẻ buộc phải lo xa và tính dài hơi hơn.
Một lý do nữa theo bà Thúy là bạn trẻ chứng kiến người lớn tuổi đối mặt với quá nhiều bệnh tật, từ đó chủ động chăm sóc bản thân, ăn uống lành mạnh, làm việc cân bằng để 20-30 năm tới không rơi vào tình trạng tương tự. "Tôi cho rằng đây là xu hướng tốt, tích cực, thúc đẩy các bạn trẻ chủ động bảo vệ sức khỏe, tài chính để lo cho tương lai", bà nhận xét.
Cuối cùng là tâm thế đề cao sự độc lập cá nhân. "Có những bạn trẻ còn có xu hướng nghỉ hưu sớm. Các bạn ấy càng phải tính trước về tài chính, chỗ ở, về tuổi già của mình. Đó là sự độc lập tự chủ trong tư duy cũng như trong hành động của các bạn trẻ thời nay", bà Thúy nói.
Chuyên gia tâm lý Vũ Minh Tiến, Trung tâm tư vấn tâm lý Việt Healthcare (P.Tân Hưng, TP.HCM) cũng cho rằng người trẻ hiện nay có xu hướng muốn kiểm soát cuộc sống của mình nhiều hơn. Họ không chỉ lập kế hoạch cho công việc, tài chính mà còn chuẩn bị cả cho tuổi già như một cách tạo cảm giác an toàn. "Đằng sau việc tìm hiểu dưỡng lão sớm không hẳn là bi quan, mà là nhu cầu được chủ động trước những bất định của cuộc sống", ông Tiến nhận định.
Tuy vậy, chuyên gia cũng cảnh báo về mặt trái. "Một số nhỏ đang có vấn đề là họ tiêu cực quá. Họ lo lắng về tuổi già, về dưỡng lão đến mức có vài nỗi sợ. Họ có thể rơi vào tình trạng rối loạn lo âu", bà Thúy phân tích.
Để xu hướng phát huy mặt tích cực thay vì biến thành nỗi sợ, bà Thúy cho rằng người trẻ cần quay về với nhu cầu tâm lý của chính mình, sau đó cụ thể hóa thành kế hoạch chi tiết: tiết kiệm ra sao, đầu tư để có thu nhập thụ động ở đâu, thay đổi lối sống thế nào, nếu muốn vào viện dưỡng lão thì sẽ chọn nơi nào.
Hồ Thị Ngọc Ánh cho biết đang lập kế hoạch cho việc dưỡng lão từ bây giờ: "Hiện tại mình có kế hoạch rõ ràng hơn về tài chính, chia ra một phần để tiết kiệm dài hạn. Như vậy về già mới có lựa chọn tốt hơn được".
Ở góc độ khác, thạc sĩ tâm lý Huỳnh Hải Huy, Trung tâm tư vấn tâm lý Inner Light (P.Chợ Quán, TP.HCM), nói: "Mạng xã hội cũng góp phần khiến người trẻ quan tâm nhiều hơn đến chuyện tuổi già. Các nội dung về nghỉ hưu sớm, sống độc thân hay viện dưỡng lão cao cấp xuất hiện liên tục khiến nhiều người bắt đầu hình dung và lên kế hoạch cho tương lai từ rất sớm". Ông Huy lưu ý: "Tuy nhiên, điều quan trọng là giữ tâm lý cân bằng, xem đây là sự chuẩn bị tích cực thay vì để nỗi sợ cô đơn hay sợ già chi phối cuộc sống hiện tại".
Tiến sĩ Thúy nhấn mạnh cần đầu tư từ sức khỏe tinh thần, học cách cân bằng cảm xúc, cho đến đầu tư về tài chính dài hạn và xây dựng mối quan hệ xã hội, tích cực kết nối với gia đình, bạn bè để không cô đơn khi về già. "Nội lực mỗi người cần xây dựng gồm ba yếu tố: thể lực, trí lực và tâm lực. Ba yếu tố này bạn luôn luôn đầu tư, luôn luôn rèn luyện, thì không sợ áp lực tuổi già", bà nói thêm.
