Lãnh đạo và các cấp chính quyền địa phương, gia đình và đồng đội đã đón thi hài liệt sĩ Trần Minh Tuyến trở về mai táng tại quê nhà, khép lại hơn nửa thế kỷ tìm kiếm, trong đó có sự đóng góp của Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh (VWAI).
3 giờ sáng 26-3, chị Nguyễn Thanh Thủy, một thành viên trong đội ngũ VWAI, bước lên chuyến xe 0 đồng mà chính chị kêu gọi được nhà hảo tâm tài trợ, cùng với gia đình liệt sĩ tại Hưng Yên, bắt đầu hành trình nửa chiều dài Tổ quốc để về đến Hải Lăng (Quảng Trị) để đưa hài cốt liệt sĩ Trần Minh Tuyến về quê nhà.
Trên đường đi, xe đón thêm ba cựu chiến binh từng tham gia trận đánh Câu Nhi năm 1972, hiện sống ở Thanh Hóa, để cùng về lại chiến trường xưa đón đồng đội năm nào. Ở nhà, các thành viên của dự án vừa trông tin từ chị Thủy, vừa ngẫm về một đoạn kết đẹp sau nhiều tháng dài xác minh danh tính của liệt sĩ mà VWAI đã góp một phần quan trọng.
“Liệt sĩ Tuyến là người như thế nào?”. Câu hỏi vang lên trên chuyến xe hôm ấy. Theo thời gian, ký ức của các cựu chiến binh đã phai dần, nhưng vẫn còn đọng lại bóng dáng một anh quân y hiền lành, khéo tay, viết và vẽ đều rất đẹp.
Trần Minh Tuyến sinh năm 1952 ở Thái Thụy, nhập ngũ tháng 8-1970, là chiến sĩ quân y thuộc Đại đội 9, Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 88, Sư đoàn 308.
Anh hy sinh trên chiến trường Quảng Trị vào “mùa hè đỏ lửa” năm 1972, để lại mẹ già ngày đêm trông ngóng. Cho đến lúc nhắm mắt xuôi tay, cụ vẫn căn dặn con cháu phải đưa bằng được hài cốt con trai về với gia đình.
Hơn 50 năm qua, việc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ Tuyến vẫn luôn làm nặng lòng người ở lại. Tháng 4-2025, trong quá trình quy tập hài cốt liệt sĩ tại khu vực cầu Câu Nhi, Đội quy tập 584 của Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị đã cất bốc được hai hài cốt cùng nhiều di vật, trong số đó có một chiếc bi đông đã biến dạng, bên trên còn rõ nét chữ khắc tay “Tuyến” và dãy số “170071”.
Bởi có hai người lính trùng tên trong trận đánh năm đó, việc xác minh đã gặp nhiều trắc trở. Mãi cho đến tháng 7-2025, khi VWAI trao trả cho Trung tâm Lưu trữ quốc gia III một số di vật của bộ đội Việt Nam, trong số ấy có một cuốn sổ của chính trị viên Lê Thanh Hải, người ta đã tìm được trong quyển sổ một dòng thông tin về người lính tên Tuyến với số hiệu 170071 – trùng khớp với thông tin trên bi đông. Đây là manh mối quan trọng để xác minh danh tính liệt sĩ Trần Minh Tuyến.
Hồi tưởng lại giây phút bốc mộ, chị Thủy kể với chúng tôi về những vật dụng khác của liệt sĩ, gồm có thuốc, băng, mặt nạ chống độc, cũng như tấm tăng để quấn xác đồng đội hy sinh, phần nào khắc họa công việc của liệt sĩ Tuyến trong chiến trận.
Em trai của liệt sĩ là ông Trần Đại Dương (67 tuổi) cho chúng tôi hay rằng gia đình có 5 anh chị em. Anh Tuyến là con cả, nhập ngũ khi vừa tròn 18 tuổi, chưa kịp lập gia đình. Ngày anh Tuyến lên đường ra trận, gia đình chỉ kịp tiễn trong vội vã, chẳng ngờ rằng đó lại là lần gặp cuối cùng.
Cuộc hồi hương hài cốt liệt sĩ Trần Minh Tuyến, trong bối cảnh rộng hơn, là ví dụ điển hình cho kết tinh của mối bang giao Việt – Mỹ. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, Việt Nam và Mỹ đã và đang hợp tác ngày một sâu rộng trong hoạt động quy tập hài cốt liệt sĩ, trong đó có VWAI.
Đây là một nỗ lực nhân đạo và hợp tác song phương với sự tài trợ của Chính phủ Mỹ nhằm giải quyết những di sản hậu chiến giữa hai nước, trong bối cảnh có đến hơn 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy, hơn 300.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính ở Việt Nam, trong khi phía Mỹ hiện vẫn còn hơn 1.500 trường hợp mất tích chưa được làm sáng tỏ hoàn toàn.
Trong quá trình tham gia VWAI, chúng tôi đã tra cứu nhiều tư liệu từ Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Lưu trữ Bộ Ngoại giao Việt Nam và Mỹ và Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Việt Nam Sam Johnson (Đại học Công nghệ Texas).
Nói về tư liệu nghiên cứu của VWAI, cần quay lại cột mốc năm 1965, cũng là thời điểm quân đội Mỹ đổ bộ vào Đà Nẵng. Chỉ một năm sau đó, Lục quân Mỹ đã thành lập Trung tâm Khai thác tổng hợp tài liệu thu giữ (CDEC) để khai thác tình báo từ những tài liệu thu được trên chiến trường.
Những tài liệu này phong phú về hình thức, từ sổ tay, nhật ký, thư gửi gia đình cho đến danh sách quân nhân, được lưu giữ dưới dạng vi phim (microfilm). Khối tài liệu trên đã được giải mật vào năm 1979 và được Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Việt Nam Sam Johnson thuộc Đại học Công nghệ Texas (Mỹ), hiện cũng là đơn vị chủ trì dự án, mua lại vào năm 1998 và hoàn tất số hóa vào năm 2015.
Từ khoảng năm 2020, dự án khi được thành lập đã nghiên cứu những tài liệu kể trên, kết hợp với các ghi chú về thời gian, địa điểm, đơn vị thu giữ và bối cảnh liên quan để xác minh thông tin liệt sĩ và khoanh vùng các vị trí mộ phần tiềm năng. Bao niềm hy vọng đặt vào 2,7 triệu trang tư liệu mà dự án đang lưu giữ và ngày đêm nghiên cứu.
Bên cạnh việc tìm kiếm mộ phần, dự án còn trao trả những di bút của người lính về với gia đình. Có lẽ ít ai hiểu thấu giá trị của điều này hơn GS.TS Ron Milam, đồng chủ nhiệm dự án, giám đốc điều hành Viện Hòa bình và Xung đột thuộc Đại học Công nghệ Texas, đồng thời cũng là một cựu binh từng tham chiến tại Việt Nam.
Ông chia sẻ: “Nhiều năm về trước, khi còn là một người lính Mỹ ở Việt Nam, tôi vẫn nhớ mình đã tha thiết gửi thư về cho vợ đến mức nào. Có lẽ vì vậy mà tôi luôn nghĩ đến những người lính Việt Nam đã không có cơ hội đó”.
Tâm sự của ông gợi cho chúng tôi nhớ về trường hợp của chị Nguyễn Thị Hoa, người mà chúng tôi chỉ được biết đến qua những câu chữ nồng nàn của bố chị là liệt sĩ Nguyễn Quang Số trong những đêm nhớ con da diết trên núi rừng Trường Sơn.
Trong quyển nhật ký, liệt sĩ viết: “Hoa con! Ba đã kiên quyết xin vào tuyến đầu miền Nam để thử thách với gian khổ và ác liệt. Nếu ba có hy sinh thì đây là lời trăng trối cuối cùng với con”. Xót xa thay, năm 1968, chưa đầy một năm sau khi viết những dòng trên, anh Số đã hy sinh, cho đến nay chưa tìm được hài cốt.
“Qua lời kể của mẹ và bức ảnh duy nhất được gia đình lưu giữ thì ba tôi là người đàn ông có khuôn mặt điển trai, nghệ sĩ, sâu sắc và sống rất tình cảm. Đặc biệt ông học rất giỏi. Ý nguyện của ông là khi hòa bình lập lại sẽ trở về làm thầy giáo với mong muốn truyền dạy kiến thức về lịch sử nước nhà cho thế hệ trẻ. Thế nhưng chiến tranh ác liệt và rồi ba tôi đã anh dũng hy sinh”.
Lời trăng trối của liệt sĩ Nguyễn Quang Số chỉ đi trọn một hành trình khi cuốn nhật ký đến tay cô bé Hoa năm nào, nay đã ngoài 60. Chị nghẹn ngào kể chúng tôi nghe về một tuổi thơ trống vắng vì thiếu đi sự che chở của người bố:
Vấn đề POW/MIA (Tù binh chiến tranh và quân nhân mất tích) luôn là nội dung quan trọng trên bàn đàm phán giữa các quốc gia. Trong quan hệ Việt – Mỹ, vấn đề này đã sớm được thảo luận từ ngày 27-1-1973, khi Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký kết và được hiện thực hóa trong Khoản b, Điều 8.
Đến cuối thập niên 1980 và đầu 1990, những tiến triển trong hợp tác POW/MIA đã tạo nền tảng quan trọng cho việc bình thường hóa quan hệ Việt – Mỹ vào năm 1995. Trong tiến trình đó, không thể không nhắc đến vai trò của những cá nhân đã lặng lẽ đứng ra làm cầu nối giữa hai phía.
Vào năm 1985, trong cuộc tiếp xúc với Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Mai, phái đoàn do ông Thomas Vallely – nhà sáng lập của Đại học Fulbright Việt Nam sau này – dẫn đầu đã đề cập và gặp hai cựu chiến binh Việt Nam công tác tại Bộ Thương binh – Xã hội.
Một mặt, hai cựu chiến binh chia sẻ nỗi mòn mỏi của gia đình đang kiếm tìm người thân cũng là các chiến sĩ mất tích. Mặt khác, họ hồi tưởng thuở chiến trận từng tận mắt chứng kiến nhiều lính Mỹ tử trận khi máy bay rơi đã được bộ đội Việt Nam chôn cất. Cuộc thảo luận trên củng cố thêm mối quan tâm rất người và nhu cầu hợp tác của cả hai nước trong việc tìm kiếm cựu chiến binh mất tích.
Đến năm 2013, việc tìm kiếm các liệt sĩ mất tích và hy sinh trong chiến tranh đạt đến một mức độ hoàn thiện nhất định về chu trình khi Chính phủ ban hành “song trụ” Quyết định 1237 về tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và Quyết định 150 về xác định hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Đây cũng là những tiền đề trực tiếp cho việc hình thành Ban Chỉ đạo 515 về sau. Hơn bốn thập kỷ sau ngày Hiệp định Paris được ký kết, âm vang của Điều 8 (b) trong Hiệp định Paris đã được nhìn thấy trên mảnh đất từng là chiến trường năm xưa.
Cũng vào thời gian Việt Nam bắt đầu xây dựng các cơ sở dữ liệu về mộ liệt sĩ và liệt sĩ chưa quy tập được hài cốt, một sự việc bất ngờ kết nối những con người ở cách nhau nửa vòng trái đất.
Tháng 1-2017, trung sĩ Bob Connor, một cựu quân nhân trong lực lượng an ninh không quân Mỹ, trong lúc hướng dẫn con gái làm bài tập về cuộc chiến đã để lại chú thích trên trang Google Earth về một ngôi mộ chung chôn cất các quân nhân Việt Nam tại sân bay Biên Hòa trong giai đoạn Tết Mậu Thân.
Chỉ 10 ngày sau, cựu chiến binh Chế Trung Hiếu đã phát hiện chú thích này và chủ động liên lạc với ông. Cùng với đại tá Martin Strones, ông Bob Connor đã sắp xếp một chuyến bay đến Việt Nam để tìm kiếm ngôi mộ tập thể.
Tuy các hoạt động tìm kiếm ban đầu không diễn ra như mong muốn do sự thay đổi về địa hình, phía Việt Nam cuối cùng đã tìm thấy ngôi mộ tập thể, cách vị trí theo ký ức của hai ông Bob và Martin chỉ 20 thước. Những duyên lành như vậy đã tiếp tục nuôi dưỡng mầm tin, để Việt Nam và Mỹ tiến xa hơn trong công cuộc hàn gắn nỗi đau thời hậu chiến.
Khi chúng tôi đang viết những dòng này, Bí thư Trung ương Đảng, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” tại Di tích quốc gia đặc biệt thành cổ Quảng Trị.
Cũng trong những ngày này, Ban chủ nhiệm VWAI hiện đang ở Việt Nam để làm việc với Ban Chỉ đạo 515 để bàn về những hướng hợp tác dài hơi trong việc phân tích tư liệu CDEC và tìm kiếm những người Việt Nam mất tích từ mọi phía của cuộc chiến. Khéo vén những tàn dư mịt mùng của chiến tranh, nay xin mượn câu thơ của đại thi hào Nguyễn Du để ngẫm về ba thập kỷ hun đúc mối bang giao Việt – Mỹ:
“Trời còn để có hôm nay/ Tan sương đầu ngõ, vén mây giữa trời”.
Ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp), nêu quan điểm tại hội thảo “Luật Thủ đô (sửa đổi): Kiến tạo thể chế, không gian phát triển vượt trội cho thành phố Hà Nội” do Bộ Tư pháp phối hợp với UBND TP Hà Nội tổ chức, ngày 2/4.
Theo ông Hoàn, dự thảo luật hướng tới mở rộng tối đa “không gian pháp lý” để thúc đẩy phát triển, trao quyền chủ động nhiều hơn cho chính quyền Hà Nội cũng như khuyến khích đổi mới sáng tạo, nâng cao trách nhiệm giải trình.
Dự thảo luật không dừng lại ở việc điều chỉnh kỹ thuật lập pháp, mà còn phản ánh sự thay đổi sâu sắc về tư duy phát triển: Từ “quản lý để ổn định” sang “kiến tạo để bứt phá”, từ “tuân thủ thụ động” sang “chủ động thiết kế và dẫn dắt chính sách” để Hà Nội chủ động bứt phá trong kỷ nguyên mới.
Một điểm đột phá nổi bật nêu tại dự thảo, theo ông Hoàn, là việc chuyển đổi căn bản vai trò của chính quyền Hà Nội từ thực thi chính sách sang chủ động thiết kế chính sách.
“Với cách tiếp cận mới, TP Hà Nội được trao thẩm quyền rộng hơn để chủ động xây dựng, lựa chọn và điều chỉnh các chính sách phù hợp với đặc thù phát triển của mình. Với cơ chế này, Hà Nội sẽ từng bước trở thành chủ thể kiến tạo chính sách, có khả năng dẫn dắt mô hình phát triển mới, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng thủ đô trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, thành phố toàn cầu trong kỷ nguyên mới”, ông Hoàn cho hay.
Cũng tại dự thảo luật do Bộ Tư pháp chủ trì xây dựng, Hà Nội được đề xuất giao tổng số 192 thẩm quyền (thẩm quyền của HĐND là 124, thẩm quyền của UBND là 56 và thẩm quyền của Chủ tịch UBND là 12). Trong đó, 85 thẩm quyền hoàn toàn mới, 57 thẩm quyền khác với quy định của cơ quan Nhà nước cấp trên.
Cơ chế cho phép HĐND TP Hà Nội chủ động quyết định lựa chọn áp dụng quy định pháp luật thuận lợi hơn cho phát triển thủ đô khi có sự khác biệt giữa Luật Thủ đô với các văn bản pháp luật được ban hành sau đó cũng là điểm mới nổi bật.
“Cơ chế này không chỉ góp phần tháo gỡ vướng mắc do chồng chéo, mâu thuẫn pháp luật mà còn tạo lập không gian pháp lý mở, cho phép Hà Nội chủ động thích ứng với những biến động nhanh của thực tiễn”, ông Hoàn phân tích.
Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Lê Trung Hiếu nhận định dự thảo luật được xây dựng trên cơ sở quán triệt tinh thần các nghị quyết của Trung ương, với định hướng xuyên suốt chuyển mạnh từ tư duy “quản lý hành chính” sang “kiến tạo phát triển”.
Dự thảo luật đã đề xuất nhiều cơ chế đột phá trên các lĩnh vực then chốt như tổ chức bộ máy, tài chính - ngân sách, đầu tư, quy hoạch, đất đai, tài nguyên; đồng thời cho phép thí điểm các mô hình mới như ban hành văn bản quy phạm pháp luật mang tính đặc thù, triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox).
Với tầm nhìn dài hạn 100 năm, ông Hiếu nói dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng thể chế ổn định, bền vững, khơi thông nguồn lực, phát huy vai trò đầu tàu và lan tỏa của Hà Nội, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững.
Chủ trì hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu khẳng định dự án luật được Bộ này phối hợp với UBND TP Hà Nội cùng các bộ ngành, địa phương liên quan chuẩn bị hết sức công phu, nghiêm túc.
Bộ Tư pháp và Hà Nội cũng đã đánh giá kết quả 1 năm thực hiện Luật Thủ đô năm 2024, tổ chức nhiều buổi làm việc trực tiếp với các Bộ, cơ quan ngang Bộ có liên quan, nhiều cuộc tham vấn chuyên gia, nhà khoa học để lấy ý kiến xây dựng chính sách.
Trên cơ sở đó, Bộ Tư pháp lập hồ sơ dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) trình Chính phủ cho ý kiến và trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI theo quy trình thông qua tại một kỳ họp.
Chiều 3/6, tại họp báo Chính phủ thường kỳ, Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, Chánh Văn phòng Bộ Công an, cho biết trong một tháng triển khai đợt cao điểm đấu tranh với các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, công an đã phối hợp với các doanh nghiệp viễn thông ngăn chặn nhiều website vi phạm. Trong đó có 159 website phát trực tiếp bóng đá trái phép, 8 website phát tán phim lậu và 27 website kinh doanh hàng hóa vi phạm quyền sở hữu công nghiệp.
Cùng với việc xử lý các vi phạm trên môi trường mạng, công an các địa phương đã khởi tố 56 vụ án với 98 bị can về các tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp và sản xuất, buôn bán hàng giả. Lực lượng chức năng cũng xử phạt hành chính 216 cá nhân với tổng số tiền 850 triệu đồng.
Theo Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, Bộ Công an đang nghiên cứu, đề xuất sửa đổi Luật Xử lý vi phạm hành chính và Bộ luật Hình sự theo hướng tăng chế tài đối với các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ nhằm nâng cao hiệu quả răn đe.
Ông đề nghị doanh nghiệp và người dân tuân thủ các quy định về quyền sở hữu trí tuệ, coi đây là biện pháp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chính mình, đồng thời góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh và bảo đảm trật tự xã hội.
Đầu tháng 5, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương triển khai đợt cao điểm từ ngày 7 đến 30/5 nhằm xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi cả nước. Một trong các trọng tâm là triệt phá website phát tán phim, âm nhạc, trò chơi điện tử và chương trình truyền hình lậu có lượng truy cập lớn.
Bộ Công an được giao chủ trì xác minh, điều tra, khởi tố các vụ án nghiêm trọng liên quan quyền tác giả, quyền liên quan, nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý; đồng thời triệt phá các tổ chức vận hành website vi phạm bản quyền trực tuyến, đặc biệt là các nền tảng cung cấp phim, âm nhạc, trò chơi điện tử và chương trình truyền hình lậu bằng tiếng Việt và tiếng nước ngoài.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có nhiệm vụ kiểm tra việc chấp hành quy định về bản quyền phần mềm tại doanh nghiệp, bản quyền phim, âm nhạc, chương trình truyền hình và trò chơi điện tử trên môi trường mạng; xử lý hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý các vụ việc vi phạm nghiêm trọng.
Đây là lần thứ 2 ngày hội được tổ chức ở vùng "đất thép", kỳ vọng là những vòng xe nối liền ký ức và tương lai, góp phần nguyện cầu cho một thế giới hòa bình.
Được sự đồng ý của Chính phủ, Bộ VH-TT-DL phối hợp UBND tỉnh Quảng Trị tổ chức Lễ hội Vì hòa bình 2026, một sự kiện mang tầm quốc gia và quốc tế. Lễ hội hướng đến tôn vinh giá trị của hòa bình, tri ân các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì Tổ quốc, tưởng niệm những nạn nhân chiến tranh, đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế chung tay gìn giữ, xây dựng một thế giới hòa bình, phát triển bền vững.
Không chỉ mang ý nghĩa tưởng niệm, Lễ hội Vì hòa bình còn là dịp để quảng bá hình ảnh, con người, văn hóa và tiềm năng du lịch Quảng Trị, từ đó góp phần thu hút du khách trong và ngoài nước, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội; đồng thời từng bước xây dựng Quảng Trị trở thành điểm đến vì hòa bình, một biểu tượng cho sức sống vươn lên mạnh mẽ từ vùng đất từng chịu nhiều đau thương do chiến tranh để lại.
Sáng 18.4, tại kỳ đài Tổ quốc bên dòng sông Bến Hải - cầu Hiền Lương lịch sử, lễ thượng cờ và Ngày hội đạp xe Vì hòa bình đã diễn ra trong không khí trang nghiêm nhưng cũng đầy hào hứng. Đây là hoạt động do Báo Thanh Niên và Sở VH-TT-DL tỉnh Quảng Trị chủ trì, phối hợp tổ chức, mở màn cho chuỗi sự kiện của Lễ hội Vì hòa bình 2026.
Ngay từ sáng sớm, hàng ngàn người dân, du khách và các vận động viên (VĐV) đã có mặt tại khu vực di tích Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải. Sự kiện quy tụ khoảng 1.000 VĐV đến từ 44 câu lạc bộ xe đạp phong trào trong nước và quốc tế, trong đó có các đoàn đến từ Lào và Thái Lan. Sự góp mặt của đông đảo người yêu thể thao đã tạo nên một bầu không khí sôi động, lan tỏa tinh thần đoàn kết, giao lưu và sẻ chia.
Đặc biệt, ngày hội còn có sự tham gia cổ vũ của huấn luyện viên Mai Công Hiếu, cựu tuyển thủ xe đạp quốc gia với 2 HCV SEA Games, cùng Hoa hậu Môi trường thế giới 2023 Nguyễn Thanh Hà - Đại sứ thiện chí trẻ Liên Hiệp Quốc. Sự hiện diện của những gương mặt tiêu biểu không chỉ góp phần tạo điểm nhấn cho sự kiện mà còn truyền đi thông điệp tích cực về lối sống xanh, trách nhiệm xã hội và khát vọng hòa bình.
Trong không gian thiêng liêng của vùng đất lịch sử, lễ thượng cờ diễn ra trang trọng trước sự chứng kiến của hàng ngàn người và đông đảo khán giả theo dõi qua nhiều kênh truyền hình trực tiếp của Báo Thanh Niên, báo và phát thanh truyền hình Quảng Trị. Lá cờ Tổ quốc được từ từ kéo lên đỉnh kỳ đài, tung bay trong gió, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và những cảm xúc lắng đọng. Giữa không gian ấy, quá khứ và hiện tại như giao hòa, nhắc nhớ về một thời kỳ đau thương nhưng cũng đầy kiêu hãnh của dân tộc.
Phát biểu tại sự kiện, nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn, Phó chủ tịch T.Ư Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam, Tổng biên tập Báo Thanh Niên, cho biết cách đây 2 năm, lần đầu tiên chương trình được tổ chức tại Quảng Trị đã để lại dấu ấn sâu sắc, không chỉ bởi quy mô mà còn bởi ý nghĩa nhân văn. Những hoạt động như diễu hành, tri ân các anh hùng liệt sĩ, thăm hỏi các gia đình chính sách, đặc biệt là cuộc đua xe đạp tại Thành cổ Quảng Trị đã tạo nên sự lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng.
Theo nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn, trong bối cảnh thế giới vẫn đang đối mặt với nhiều biến động, xung đột vũ trang tiếp diễn, chiến tranh gây ra những mất mát lớn về con người và kinh tế, đe dọa trực tiếp đến hòa bình và sự phát triển bền vững, thì những hoạt động mang thông điệp hòa bình càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.
"Tôi tin rằng sự chung tay của tỉnh Quảng Trị, Báo Thanh Niên cùng các vận động viên và đông đảo người tham gia sẽ góp thêm những lời nguyện cầu chân thành cho một thế giới bình yên. Để trên bầu trời chỉ còn những cánh chim bồ câu, và dưới mặt đất là những cánh đồng xanh, những đô thị phát triển, nơi con người sống với nhau bằng tình yêu thương", nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn chia sẻ.
Tổng biên tập Báo Thanh Niên cũng nhấn mạnh, trên mảnh đất từng thấm đẫm khói lửa chiến tranh, hôm nay đã nảy nở những giá trị của lòng nhân ái, của sự sẻ chia. Từ đó, mỗi người có thể góp phần lan tỏa khát vọng hòa bình bằng những hành động cụ thể, bắt đầu từ chính những vòng xe của Ngày hội đạp xe Vì hòa bình.
Việc Quảng Trị tiếp tục được chọn làm địa điểm tổ chức ngày hội không phải là sự ngẫu nhiên. Đây là vùng đất từng nằm ở tuyến lửa, nơi chứng kiến sự chia cắt đau thương của dân tộc. Chính vì vậy, mỗi hoạt động hướng đến hòa bình tại đây đều mang ý nghĩa đặc biệt, như một lời nhắc nhớ về giá trị của độc lập, tự do và sự đoàn kết.
Từ cầu Hiền Lương bắc qua sông Bến Hải, biểu tượng của chia cắt trong quá khứ, các VĐV đã cùng nhau xuất phát. Những vòng xe nối dài, lăn bánh trên cây cầu lịch sử, mang theo thông điệp về tình yêu thương, sự gắn kết và khát vọng về một thế giới không còn tiếng súng.
"Là một người yêu xe đạp, tôi đã tham dự nhiều cuộc đua, nhưng thường thì đó chỉ là để rèn luyện thể dục thể thao hơn là để lan tỏa điều gì đó lớn lao. Thật vui khi biết, bằng chính môn thể thao mà mình yêu thích, mình vẫn có thể góp phần bé nhỏ của mình, cổ vũ cho hòa bình, hướng tới tương lai tốt đẹp", anh Lê Văn Quốc, tay đua bán chuyên ở P.Đồng Sơn (Quảng Trị), chia sẻ.
Ông Hoàng Xuân Tân, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, Trưởng ban tổ chức Lễ hội Vì hòa bình 2026, cho hay: Qua từng mùa tổ chức, Ngày hội đạp xe Vì hòa bình sẽ tiếp tục được mở rộng về quy mô, nâng tầm trở thành một sự kiện mang tính quốc tế, thu hút ngày càng nhiều người tham gia.
"Không chỉ là một sự kiện thể thao, Ngày hội đạp xe Vì hòa bình còn là hoạt động văn hóa - xã hội ý nghĩa, nơi ký ức và hiện tại giao thoa. Tỉnh Quảng Trị rất vinh dự khi đồng hành cùng Báo Thanh Niên tổ chức chương trình này. Chúng tôi hy vọng những vòng xe sẽ còn tiếp tục lăn xa, lan tỏa thông điệp hòa bình đến nhiều nơi hơn nữa", Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị nhấn mạnh.
Khoảnh khắc ấn tượng nhất của ngày hội có lẽ là khi các đại biểu, lãnh đạo tỉnh, ban tổ chức cùng tiến ra giữa cầu Hiền Lương thực hiện nghi thức thả chim bồ câu và bóng bay. Trên nền nhạc bài hát Trái đất này là của chúng mình, những cánh chim trắng bay lên bầu trời xanh, mang theo ước vọng hòa bình của hàng ngàn con người đang có mặt tại đây.
Đó cũng là tín hiệu xuất phát cho hành trình đạp xe. Trong sắc áo vàng rực rỡ, các VĐV cho xe đạp lần lượt lăn bánh qua cây cầu lịch sử, bắt đầu hành trình diễu hành. Những vòng xe của họ đi qua các làng quê, di tích lịch sử, nghĩa trang liệt sĩ… như một cách nhắc nhở rằng, quá khứ không bao giờ bị lãng quên và tương lai chỉ thực sự có ý nghĩa khi được xây dựng trên nền tảng của hòa bình.
Hành trình ấy không chỉ là những vòng quay của bánh xe, mà còn là hành trình của ký ức, của sự tri ân và của niềm hy vọng. Mỗi vòng xe lăn bánh là một lời nhắc nhở về giá trị của hòa bình, về trách nhiệm của mỗi người trong việc gìn giữ và vun đắp cho tương lai.
