Kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5 vừa rồi, gia đình tôi cũng quyết định làm một chuyến du lịch tự túc từ Hà Nội vào Đà Nẵng. Ban đầu, vợ tôi đề xuất đi máy bay cho nhanh gọn, nhưng tôi lại tiếc tiền vé cho cả nhà nên quyết định tự lái ôtô, nghĩ rằng vừa chủ động, vừa tiết kiệm được một khoản đáng kể. Những tôi không ngờ đó lại là một trong những chuyến đi mệt mỏi nhất của mình.
Gần 800 km đường bộ không phải là con số nhỏ, nhất là với người không quen chạy đường dài như tôi. Chúng tôi phải xuất phát từ tờ mờ sáng, khi trời còn tối đen, phần vì háo hức, phần vì sợ kẹt xe dịp lễ. Nhưng càng đi, tôi càng thấy quyết định của mình có phần chủ quan.
Đường đông, nhiều đoạn ùn tắc khiến việc lái xe trở nên căng thẳng. Tôi phải liên tục tập trung cao độ, mắt không rời khỏi mặt đường, tay lúc nào cũng căng lên vì xử lý các tình huống bất ngờ. Có những đoạn đường đèo, đường lạ, chỉ cần lơ là một chút là có thể gặp nguy hiểm.
Không chỉ riêng tôi, cả gia đình cũng “vật vã” theo chuyến đi. Vợ tôi bị say xe, phải dừng lại nhiều lần. Có lúc giữa đường vắng, không có trạm dừng chân, con đau bụng không thể chịu nổi, tôi buộc phải tấp xe vào lề đường, thậm chí là bên sườn núi để mọi người giải quyết nhu cầu vệ sinh. Những tình huống như vậy khiến chuyến đi trở nên bất tiện và mệt mỏi hơn tôi tưởng rất nhiều.
>> ‘Mua 5 kg cua biển làm quà du lịch, nhận về 1,2 kg dây buộc’
Khi đến nơi, tôi gần như không có cảm giác háo hức hay thư giãn nữa. Thay vào đó là sự rã rời, chỉ muốn nằm bẹp trên giường khách sạn. Cả hành trình đáng lẽ là để nghỉ ngơi, tận hưởng, lại biến thành một cuộc “đua đường dài” đầy áp lực.
Đúng là tự lái xe giúp gia đình tôi tiết kiệm được một khoản không nhỏ so với đi máy bay hay tàu hỏa. Nhưng cái giá phải trả là thời gian, sức khỏe và cả trải nghiệm du lịch. Tôi nhận ra, có những khoản tiết kiệm không thực sự “rẻ” nếu phải đánh đổi bằng sự mệt mỏi và căng thẳng.
Tôi không phủ nhận việc tự lái xe đi du lịch có cái hay riêng, nhất là với những ai quen đường dài, có kinh nghiệm và sức khỏe tốt. Nhưng nếu chọn cách này, mỗi người cần chuẩn bị rất kỹ về cả tinh thần, thể lực và phương án dự phòng. Nếu không, rất dễ biến kỳ nghỉ thành một trải nghiệm không mấy dễ chịu như những gì tôi vừa trải qua.
Còn với tôi, lần sau nếu có dịp đi xa như vậy, có lẽ tôi sẽ không còn tiếc tiền vé máy bay nữa. Tôi chẳng dại gì tự lái xe nữa, vì những thứ hay ho như người ta vẫn nói chẳng thấm vào đâu so với cái giá phải trả.
Theo tôi, vấn đề chia tiền khi đi chơi với nhóm bạn, đồng nghiệp phức tạp hơn nhiều người nghĩ. Đây là một ví dụ đang gây tranh luận mạnh mẽ trên mạng xã hội mấy hôm nay: Một nhóm bạn 4 người đi ăn và chơi chung, tổng chi phí hơn 3 triệu đồng và chia đều cho 4 người.
Vấn đề gây tranh cãi là một người trong nhóm dẫn theo người yêu, nhưng khi tính tiền vẫn chia đều cho 4.
Nếu nhìn ở góc độ con số, mỗi người thêm vài trăm nghìn không phải là vấn đề quá lớn. Nhưng trong các mối quan hệ, đặc biệt là bạn bè, cảm giác "phải tính tiền thay phần của người khác" lại là một vấn đề để lại nhiều lấn cấn.
Người ta có thể thoải mái chi tiền cho một bữa ăn, một cuộc vui mà họ tham gia. Nhưng ít ai cảm thấy dễ chịu khi phải trả thay cho một người mà họ không chủ động mời. Ở đây, vấn đề không nằm ở việc có nên chia đều hay không, mà ai là người có trách nhiệm cho phần phát sinh đó?
Khi bạn chủ động dẫn thêm một người vào một cuộc hẹn vốn dĩ chỉ có 4 người - hoặc số lượng người đã chốt trước, bạn đã làm thay đổi nhiều "biến" của một bài toán.
Tôi vẫn thường nhất quán với quan điểm: Ai mời thêm người, người đó chịu phần phát sinh.
Bạn bè dù hiếm ai bắt buộc bạn phải khao toàn bộ chi phí cho người yêu nhưng ít nhất, bạn nên là người chủ động đứng ra thanh toán luôn, thay vì mặc định chia đều.
Bạn có thể vô tư, nhưng đừng để sự vô tư đó khiến người khác phải khó xử. Trong những tình huống như vậy, sự im lặng của người còn lại không đồng nghĩa với việc họ đồng ý, mà có thể chỉ là họ không muốn làm mất lòng và để lại sự khó chịu âm ỉ. Nhưng những chuyện nhỏ như vậy, tích tụ nhiều lần, rất dễ làm rạn nứt mối quan hệ.
Tôi tự đúc kết lại những kinh nghiệm "chia bill" như sau:
1. Mời thêm người (bạn bè, người yêu...) thì phải thanh toán luôn phần của người được mời.
2. Không sợ chia ít nhiều mà chỉ sợ không công bằng.
3. Nếu đi du lịch chung, hãy chịu khó note lại chi phí và chia cho công bằng (ai tham gia những gì thì thanh toán đúng như vậy, không cào bằng.
4. Nếu có phát sinh, phải thỏa thuận trước, đừng để đến lúc tính mới nói.
Đội tuyển bóng đá U17 Việt Nam chúng ta vừa đoạt chức vô địch giải vô địch U17 Đông Nam Á một cách đầy thuyết phục. Trong đó chiến thắng ấn tượng nhất không phải là chiến thắng 3-0 trước U17 Malaysia ở trận chung kết mà là chiến thắng 2-1 trong thế ngược dòng trước U17 Australia ở bán kết.
Ở trận đấu đó trước một đội U17 đến từ nền bóng đá hàng đầu châu lục, vượt trội về thể hình nhưng các cầu thủ trẻ của chúng ta đã thể hiện được đầy đủ phẩm chất của bóng đá hiện đại: Bản lĩnh, tốc độ, kỹ thuật, sức bền và tính kỷ luật. (Tôi không biết đội U17 Australia có phải là thành phần tốt nhất của họ hay không nhưng những gì mà các cầu thủ trẻ của chúng ta thể hiện trước những đối thủ cùng lứa nhưng cao to hơn là đáng tự hào).
Sau trận đấu đó và đặc biệt là sau chức vô địch có rất nhiều lời khen ngợi dành cho các cầu thủ trẻ đến từ người hâm mộ, từ truyền thông và cả những người làm chuyên môn bóng đá. Và bắt đầu có những giấc mơ và sự kỳ vọng về một vị thế mới của bóng đá Việt Nam bắt đầu từ lứa cầu thủ này.
Âu đó cũng là sự bình thường khi sự khát vọng vươn tầm châu lục (xa hơn nữa là thế giới) luôn cháy bỏng trong tim của mỗi người Việt Nam yêu bóng đá.
Tuy nhiên sự kỳ vọng là một chuyện, còn việc liệu đội tuyển Việt Nam trong tương lai mà nền móng là những cầu thủ các lứa U tài năng hôm nay có được nâng tầm hay không lại là một câu chuyện khác rất dài.
Chúng ta đều biết rằng trong thể thao nói chung và bóng đá nói riêng các vận động viên đều có một cái ngưỡng (hay nói cách khác là trần) nhất định. Điều này phụ thuộc rất nhiều vào vấn đề nhân chủng học.
Người Việt chúng ta thường có tầm vóc nhỏ bé. Vì vậy khi đến tuổi trưởng thành thường thua thiệt hơn về thể hình và thể lực. Điều đó ảnh hưởng rất lớn đến ngưỡng phát triển của các vận động viên thể thao chuyên nghiệp, trong đó có cầu thủ bóng đá.
Nói một cách ví von các lứa U trong bóng đá cũng giống như măng ở những giống cây có đốt. Có thể ở trạng thái măng thì mỗi loại không có nhiều khác biệt. Nhưng khi trưởng thành thì sự chênh lệch về hình hài kích thước mới được bộc lộ rõ nét (Ví dụ như tre thì to cao hơn tầm vông chẳng hạn).
Một minh chứng khá rõ là cách đây hơn chục năm, đội tuyển U19 Việt Nam mà nòng cốt là các cầu thủ lứa một của học viện Hoàng Anh Gia Lai - Arsenal JMG với những cái tên như Công Phượng, Xuân Trường, Tuấn Anh, Đông Triều... cũng gây được tiếng vang lớn trên đấu trường Châu Á.
Và tất nhiên là người ta cũng kỳ vọng rất nhiều từ lứa cầu thủ này sẽ là cơ sở để xây dựng một đội tuyển Việt Nam thành đội mạnh tiệm cận trình độ các đội mạnh ở châu lục.
Có người còn mạnh miệng tuyên bố sẽ hiện thực hóa giấc mơ dự World Cup với lứa cầu thủ này. Kết quả sau đó thì như chúng ta đều đã thấy. Với lứa cầu thủ này thì đội tuyển Việt Nam của chúng ta cũng chỉ tạo được chút vị thế trong khu vực Đông Nam Á mà nhiều người hay nói vui là cái ao làng.
Một vài cầu thủ trong lứa này cũng được tạo điều kiện ra nước ngoài thi đấu (ở một số giải đấu và những câu lạc bộ trung bình) nhưng sự hạn chế về thể hình, thể lực nên họ cũng không tạo được dấu ấn nào đáng kể và cũng không giúp ích gì được cho việc nâng tầm đội tuyển.
Vì vậy, đối với những thành tích mà các lứa U hôm nay đạt được thì chúng ta hãy cứ vui cái đã, còn kỳ vọng vào một đội tuyển bóng đá quốc gia được nâng cấp trong tương lai gần thiết nghĩ cũng cần phải cân nhắc nhiều.
Nếu những cầu thủ trẻ hôm nay khi đến tuổi trưởng thành mà không thể đủ trình độ để ra nước ngoài thi đấu ở những giải đấu có chất lượng và sự cạnh tranh khốc liệt hơn V-League thì thật khó lòng xây dựng một đội tuyển có đẳng cấp châu lục.
Vì như tục ngữ Việt Nam ta có câu "có bột mới gột nên hồ". Tất nhiên tôi tin rằng các nhà quản lý và chuyên môn của bóng đá Việt Nam họ cũng nhìn ra vấn đề và chắc chắn họ cũng có chiến lược để giúp cho các cầu thủ trẻ được phát triển toàn diện, vượt qua được rào cản về nhân chủng học để tiệm cận được trình độ các cầu thủ đến từ những nền bóng đá phát triển ở châu lục cũng như thế giới.
Có một thực tế khá phổ biến là mỗi khi xăng dầu tăng giá, nhiều hàng quán lập tức điều chỉnh giá bán với lý do chi phí đầu vào tăng. Thế nhưng khi giá xăng giảm, giá món ăn lại hiếm khi đi xuống tương ứng. Dường như, một khi đã tăng, giá cả rất khó quay trở lại mức cũ và câu chuyện tôi gặp ở một quán phở quen là ví dụ rõ ràng cho nghịch lý đó.
Vừa rồi, khi xăng tăng mạnh, vượt mốc 31.000 đồng một lít, chỉ ít ngày sau, bát phở ở đó được tăng giá từ 35.000 đồng lên 40.000 đồng. Bà chủ giải thích rằng: "Xăng tăng, cái gì cũng tăng". Ít lâu sau, giá lại nhích thêm 5.000 đồng nữa, thành 45.000 đồng, vẫn với lý do cũ. Tôi cũng không phản ứng gì, vì nghĩ trong thời buổi này, người kinh doanh cũng có cái khó, nên mình có thể thông cảm.
Nhưng rồi vài tuần gần đây, xăng bắt đầu giảm. Từ đỉnh cao, giá tụt dần xuống dưới 24.000 đồng một lít (giảm gần 30%). Hôm nay, tôi vẫn ghé lại quán phở để ăn sáng, nhưng bát phở vẫn giữ giá 45.000 đồng.
Xăng dầu rõ ràng chỉ là một phần nhỏ trong chi phí đầu vào. Nhưng khi xăng tăng, nó lập tức trở thành lý do hợp lý để người bán tăng giá. Ngược lại, khi xăng giảm, yếu tố ấy dường như biến mất khỏi mọi cách giải thích. Và vì thế, tôi quyết định sẽ không quay lại nữa và cho quán phở kia vào "danh sách đen".
>> Trần tình của chủ quán phở tăng giá 5.000 đồng
Có thể với nhiều người, 10.000 đồng không phải là số tiền lớn. Nhưng điều khiến tôi rời đi không nằm ở con số ấy. Đó là cảm giác tôi đang chấp nhận một nghịch lý: giá cả có thể tăng rất nhanh với một lý do rõ ràng, nhưng khi lý do đó không còn, mọi thứ vẫn giữ nguyên như thể việc tăng giá là điều hiển nhiên, còn giảm giá thì không cần thiết.
Tôi hiểu kinh doanh luôn có những bài toán riêng. Chủ quán còn phải tính đến nhiều chi phí khác: mặt bằng, nhân công, nguyên liệu... Nhưng nếu mỗi lần tăng đều có lý do cụ thể, thì khi điều kiện thay đổi, người tiêu dùng cũng có quyền kỳ vọng một sự điều chỉnh tương ứng, dù chỉ là phần nào.
Không chỉ là chuyện bát phở, trong nhiều lĩnh vực, giá cả dường như chỉ có xu hướng đi lên. Người tiêu dùng dần quen với việc "tăng là bình thường", mà quên mất yêu cầu giảm giá.
Có thể việc tôi rời đi không ảnh hưởng nhiều đến quán phở kia. Nhưng đó là cách duy nhất để phản ứng với một điều mà tôi cho là chưa hợp lý. Và nếu có thêm nhiều người tiêu dùng dám phản đối như thế, tôi tin quyền lợi của người mua sẽ được coi trọng hơn.
