Hàm lượng vitamin trong rau củ có thể giảm dần theo thời gian bảo quản. Thế nhưng, tốc độ hao hụt không giống nhau, phụ thuộc vào loại vitamin, đặc điểm của từng loại rau, nhiệt độ bảo quản và cách lưu trữ, theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health (Mỹ).
Một số vitamin khá nhạy cảm và dễ suy giảm sau khi thu hoạch. Nhưng bên cạnh đó, nhiều dưỡng chất khác vẫn được giữ tương đối tốt trong vài ngày, thậm chí lâu hơn nếu bảo quản đúng cách.
Vitamin dễ suy giảm nhất thường là vitamin C và B9. Đây đều là những vitamin tan trong nước và khá nhạy cảm với môi trường bên ngoài. Sau khi rau được thu hoạch, các tế bào thực vật vẫn tiếp tục hô hấp, tức dùng ô xy để chuyển hóa chất hữu cơ như đường, tinh bột thành năng lượng. Quá trình này khiến một phần vitamin bị phân hủy dần theo thời gian.
Vitamin C đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi ô xy, ánh sáng và nhiệt độ. Nếu rau bị cắt nhỏ trước khi cất vào tủ lạnh, bề mặt tiếp xúc với không khí tăng lên, khiến vitamin C hao hụt nhanh hơn. Vitamin B9 cũng có thể giảm nhưng thường chậm hơn vitamin C.
Trong khi đó, các vitamin tan trong chất béo như vitamin A, vitamin E và vitamin K thường ổn định hơn. Ví dụ, cà rốt hay bí đỏ chứa beta-carotene, tiền chất của vitamin A, thường không mất đi nhanh chỉ sau vài ngày bảo quản lạnh.
Tốc độ mất vitamin còn phụ thuộc vào cấu trúc của từng loại rau củ. Rau lá mềm như xà lách, rau cải, rau thơm hoặc cải bó xôi thường mất nước nhanh hơn. Chúng cũng dễ bị dập nát trong quá trình vận chuyển và bảo quản, từ đó làm vitamin suy giảm nhanh hơn.
Ngược lại, các loại rau củ có cấu trúc cứng như cà rốt, bắp cải, củ cải hoặc bí đỏ thường giữ được chất lượng lâu hơn. Chúng ít bị mất nước hơn nên thời gian bảo quản trong tủ lạnh cũng dài hơn. Nếu rau củ bắt đầu héo rũ, úa vàng, mềm nhũn hoặc có mùi lạ, đó là dấu hiệu cho thấy chất lượng dinh dưỡng đã giảm và nguy cơ hư hỏng tăng lên.
Không chỉ thời gian, cách bảo quản cũng ảnh hưởng lớn đến hàm lượng vitamin. Nếu rửa rồi cất trong khi rau vẫn còn ướt, độ ẩm dư thừa có thể khiến rau nhanh hỏng hơn. Cắt sẵn rau trước khi bảo quản cũng làm rau tiếp xúc nhiều hơn với ô xy, khiến một số vitamin bị phân hủy nhanh hơn.
Ngoài ra, để rau ở khu vực nhiệt độ không ổn định trong tủ lạnh hoặc nhồi quá nhiều vào túi kín cũng có thể khiến chúng nhanh úng. Các chuyên gia an toàn thực phẩm thường khuyến nghị nên giữ rau củ ở nhiệt độ khoảng 0 – 4 độ C, bảo quản khô ráo và chỉ rửa ngay trước khi chế biến, theo Verywell Health.
Theo bác sĩ Lê Văn Vui, chuyên khoa Nội, Phòng khám đa khoa Hạnh Phúc (TP.HCM), vào mùa mưa, độ ẩm cao, thảm thực vật luôn ẩm ướt và nguồn thức ăn dồi dào tạo điều kiện thuận lợi để kiến ba khoang phát triển. Từ đó, bác sĩ chỉ ra các cách phân biệt tổn thương do kiến ba khoang và zona thần kinh như sau:
Dấu hiệu cảnh báo ban đầu: Vùng da sắp bị zona có thể hơi sưng đỏ nhẹ, phù nề, gồ cao hơn vùng xung quanh.
Thời điểm mắc bệnh: Không liên quan thời tiết, có thể xuất hiện bất kỳ lúc nào khi cơ thể suy yếu, tinh thần căng thẳng, stress.
Triệu chứng điển hình: Dạng mụn nước trên nền hồng ban mọc gần nhau, liên kết và dính chùm, mỗi cụm dọc theo đường đi của dây thần kinh cảm giác. Ngứa, đau và rát nhiều.
Di chứng sau bệnh: Có thể để lại sẹo, một số trường hợp xuất hiện đau thần kinh kéo dài sau zona.
Không có dấu hiệu báo trước, thường xuất hiện đột ngột với biểu hiện viêm da sau khi tiếp xúc dịch tiết của kiến ba khoang.
Thời điểm dễ mắc: Thường xuất hiện vào mùa mưa, ở nơi có nhiều ánh sáng.
Triệu chứng điển hình: Mảng đỏ kèm mụn nước hoặc mụn mủ nhỏ, tạo thành vệt hoặc đường dài gây bỏng rát, phù nhẹ, ít ngứa.
Di chứng sau bệnh: Thường nhẹ, để lại vệt sẫm màu trên da và có thể mờ dần theo thời gian.
Theo bác sĩ Vui, kiến ba khoang không cắn gây ra vết thương, mà là do độc tố pederin có trong dịch tiết của kiến ba khoang làm tổn thương da. Tuy nhiên, nếu nhận diện và xử lý đúng, đa số trường hợp không còn quá nguy hiểm. Bác sĩ hướng dẫn 2 bước xử lý như sau:
Bước 1: Xử lý vết thương tại chỗ: Rửa bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý để loại bỏ dịch tiết của kiến; hoặc kết hợp với dung dịch xà phòng nhẹ để hỗ trợ trung hòa độc tố của kiến trên da. Lưu ý, không được chà xát quá mạnh vì nguy cơ khiến độc tố lan rộng, gây tổn thương nhiều hơn.
Bước 2: Đến cơ sở y tế để được chăm sóc và điều trị.
“Ở những trường hợp nhẹ, nếu được chăm sóc và sát khuẩn đúng cách, tổn thương do kiến ba khoang thường sẽ tự hồi phục. Nếu vết thương phồng rộp nhiều, bác sĩ có thể chỉ định thuốc bôi giảm đau rát, kháng viêm, kháng khuẩn. Nếu nhiễm trùng lan rộng hoặc xuất hiện các dấu hiệu toàn thân, có thể cần nhập viện để được điều trị kịp thời”, bác sĩ Vui cho biết.
Trong mùa mưa, để phòng ngừa vết thương do kiến ba khoang, bác sĩ Vui đưa ra một số lời khuyên sau:
Trong hai ngày 1-2/6, Viện Dinh dưỡng tổ chức 3 đoàn giám sát triển khai Chiến dịch bổ sung vitamin A đợt I, năm 2026 tại Hà Nội, Phú Thọ, TPHCM, Quảng Ninh và Hải Phòng.
PGS.TS Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng, cho biết, trẻ em thiếu vitamin A sẽ đối mặt với nguy cơ khô mắt, loét giác mạc dẫn đến mù lòa vĩnh viễn, đồng thời làm tăng tỷ lệ tử vong khi mắc các bệnh như sởi, tiêu chảy.
Nguồn thực phẩm giàu vitamin A bao gồm nguồn động vật (gan, trứng, sữa...) và nguồn thực vật (rau củ có màu vàng, cam, đỏ (cà rốt, bí đỏ, gấc) hoặc rau lá xanh đậm).
Tuy nhiên, do cơ thể không thể tự tổng hợp được vitamin A, trong khi khẩu phần ăn thông thường của trẻ nhỏ khó đáp ứng đủ nhu cầu tăng trưởng nhanh. Vì thế, chiến dịch bổ sung vitamin A liều cao định kỳ là giải pháp an toàn, khoa học và hiệu quả nhất để bảo vệ trẻ.
PGS Dương cho biết, trong chiến dịch bổ sung vitamin A đợt 1 năm 2026, Viện Dinh dưỡng cấp phát cho các tỉnh, thành phố trên toàn quốc hơn 2,9 triệu viên nang vitamin A loại 200.000 đơn vị (IU).
Chiến dịch được triển khai trên toàn quốc cho trẻ từ 6 đến dưới 60 tháng tuổi và các đối tượng có nguy cơ cao thiếu vitamin A như trẻ hoặc người mắc bệnh sởi, trẻ suy dinh dưỡng cấp tính nặng, viêm đường hô hấp cấp tính hoặc tiêu chảy kéo dài.
Nguồn thuốc vitamin A liều cao trong chiến dịch được sử dụng từ nguồn viện trợ của Tổ chức Vitamin Angels, Hoa Kỳ, viện trợ không hoàn lại thông qua Tổ chức Cứu trợ Trẻ em tại Việt Nam (Save the Children) từ năm 2010.
Các đoàn kiểm tra ngoài kiểm tra kỹ thuật uống cũng hướng dẫn người dân theo dõi phản ứng sau uống và chế độ dinh dưỡng phù hợp sau khi trẻ uống vitamin A.
Theo PGS Dương, trước chiến dịch, Viện Dinh dưỡng đã in chi tiết tài liệu hướng dẫn người dân.
Sau khi tiếp nhận một lượng vitamin A liều cao đột ngột, một tỷ lệ nhỏ trẻ có thể xuất hiện các phản ứng phụ nhẹ mang tính chất tạm thời bao gồm: thoáng buồn nôn, nôn trớ nhẹ, đi ngoài phân hơi lỏng, khóc quấy, sốt nhẹ hoặc xuất hiện hiện tượng thóp phồng nhẹ (ở nhóm trẻ nhỏ tuổi).
Các dấu hiệu này sẽ tự động biến mất hoàn toàn sau 24 đến 48 giờ mà không cần phải can thiệp bằng bất kỳ loại thuốc điều trị nào.
Bà mẹ cần cho trẻ bú nhiều hơn, uống đủ nước và ăn các món thanh đạm. Trường hợp sau 48 giờ các triệu chứng không thuyên giảm hoặc bất kỳ khi nào trẻ sốt quá cao, nôn liên tục, cần đưa trẻ tới cơ sở y tế để được thăm khám.
Vitamin A là vitamin tan trong chất béo, vì thế, trong ngày trẻ đi uống vitamin A liều cao tại điểm uống về, bà mẹ, người chăm sóc trẻ nên chú ý tăng cường chất béo vào bữa ăn tiếp theo của trẻ bằng cách sử dụng các loại thực phẩm giàu chất béo tự nhiên như cá, thịt có chút mỡ, trứng... trong bữa ăn của trẻ.
Nằm trằn trọc hàng giờ nhưng vẫn không thể chợp mắt là tình trạng nhiều người gặp phải. Thay vì tìm đến thuốc ngủ, các chuyên gia cho rằng một số thay đổi nhỏ trong thói quen hằng ngày có thể giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ tự nhiên và bền vững.
Tiến sĩ Jay Jagannathan, bác sĩ phẫu thuật thần kinh tại Michigan (Mỹ), cho biết giấc ngủ là khoảng thời gian não bộ và cơ thể thực hiện các hoạt động phục hồi quan trọng. Thiếu ngủ kéo dài không chỉ khiến cơ thể mệt mỏi mà còn ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng tập trung, tâm trạng cũng như sức khỏe lâu dài.
Duy trì giờ thức dậy cố định
Theo bác sĩ Jagannathan, một trong những cách hiệu quả nhất để cải thiện giấc ngủ là thức dậy vào cùng một thời điểm mỗi ngày, kể cả cuối tuần. Điều này giúp đồng hồ sinh học hoạt động ổn định, từ đó cơ thể dễ buồn ngủ hơn khi đến giờ đi ngủ, giúp nâng cao chất lượng giấc ngủ về lâu dài. Ngủ nướng vào cuối tuần để bù giấc ngủ đã mất có thể khiến nhịp sinh học bị xáo trộn và gây khó ngủ vào những ngày tiếp theo.
Vận động thường xuyên không chỉ tốt cho tim mạch và sức khỏe tổng thể mà còn giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ. Theo Medical News Today, tập thể dục với cường độ vừa phải có liên quan đến việc ngủ ngon hơn và có thể hỗ trợ những người gặp các rối loạn giấc ngủ như mất ngủ.
Ngay cả những hình thức vận động nhẹ như đi bộ, đạp xe hoặc tập các bài thể dục đơn giản khoảng 30 phút mỗi ngày cũng có thể mang lại lợi ích. Tuy nhiên, nên tránh các bài tập cường độ cao trong vòng vài giờ trước khi đi ngủ vì có thể khiến cơ thể tỉnh táo hơn, làm chậm quá trình đi vào giấc ngủ.
Hạn chế caffeine vào buổi chiều
Thưởng thức một ly cà phê có thể giúp tỉnh táo trong công việc, nhưng nếu uống quá muộn trong ngày, caffeine có thể khiến bạn khó ngủ vào buổi tối.
Caffeine có thể tồn tại trong cơ thể nhiều giờ sau khi sử dụng và làm chậm quá trình buồn ngủ tự nhiên. Mặc dù một số người vẫn ngủ được song chất kích thích này vẫn có thể làm giảm chất lượng giấc ngủ sâu.
Trang Verywell Health chỉ ra những người thường xuyên mất ngủ hoặc ngủ không sâu giấc nên cân nhắc cắt giảm caffeine từ buổi trưa hoặc đầu giờ chiều để hạn chế tác động đến giấc ngủ ban đêm.
Giữ phòng ngủ mát mẻ và dễ chịu
Nhiệt độ môi trường cũng đóng vai trò quan trọng đối với giấc ngủ. Khi đến giờ ngủ, nhiệt độ cơ thể có xu hướng giảm xuống để chuẩn bị cho trạng thái nghỉ ngơi. Phòng ngủ quá nóng có thể khiến cơ thể khó thư giãn và làm tăng tình trạng thức giấc giữa đêm.
Nên duy trì phòng ngủ ở nhiệt độ dễ chịu, đồng thời giữ không gian tối và yên tĩnh để tạo điều kiện thuận lợi cho giấc ngủ. Môi trường ngủ mát mẻ thường giúp cơ thể đi vào giấc ngủ nhanh hơn và ngủ sâu hơn.
Tránh màn hình điện tử trước khi ngủ
Nhiều người có thói quen lướt điện thoại hoặc xem video trước khi ngủ, nhưng điều này có thể khiến não bộ khó chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi. Khoảng một giờ trước khi đi ngủ nên được dành cho các hoạt động thư giãn thay vì tiếp xúc với màn hình điện tử hoặc xử lý công việc, theo bác sĩ Jagannathan.
Ánh sáng xanh từ điện thoại, máy tính bảng và máy tính có thể ức chế quá trình sản xuất melatonin, khiến cơ thể khó cảm thấy buồn ngủ vào thời điểm mong muốn.
Thay vì sử dụng thiết bị điện tử bạn có thể thực hiện những hoạt động nhẹ nhàng như đọc sách, nghe nhạc thư giãn hoặc thực hiện các bài tập hít thở sâu trước khi ngủ.
