Chiều 4/5, khi dòng xe trên các trục đường ven biển Đà Nẵng bắt đầu “hạ nhiệt” sau kỳ nghỉ lễ, Thiếu tá Hồ Văn Thành, Trạm trưởng Trạm CSGT Hòa Hải, phòng CSGT thành phố Đà Nẵng, mới tranh thủ thời gian cuối ngày ít ỏi để tạm nghỉ. Áo phản quang sẫm màu, đôi găng tay vẫn còn bụi, anh Thành cười bảo: “Bốn ngày qua, anh em gần như không có khái niệm nghỉ”.
Kỳ nghỉ lễ 30/4 và 1/5 năm nay, Đà Nẵng đón lượng khách tăng cao. Các tuyến dẫn về trung tâm, khu du lịch, đặc biệt khu vực Ngũ Hành Sơn, Sơn Trà… luôn đông đúc từ sáng đến tối. Với lực lượng CSGT, đó là những ca trực kéo dài, chia nhau từng vị trí, từng khung giờ để giữ nhịp giao thông thông suốt.
Tại các chốt kiểm tra, không khó để bắt gặp hình ảnh cán bộ thay ca ngay trên vỉa hè. Người vừa rời vị trí chưa kịp nghỉ, người khác đã tiếp tục đứng vào, ánh mắt luôn dõi theo dòng xe nối dài.
“Có hôm đứng liên tục 6 đến 7 tiếng giữa nắng, chỉ kịp uống nước rồi làm tiếp”, một cán bộ trẻ của trạm chia sẻ.
Trong dòng xe ấy, những vi phạm vẫn lặp lại. Trưa 2/5, trên đường Mai Đăng Chơn, phường Ngũ Hành Sơn, anh Võ Văn T. (34 tuổi, quê Gò Nổi) bị dừng xe kiểm tra. Kết quả cho thấy nồng độ cồn trong hơi thở vượt quá 0,25 mg/l khí thở.
Ban đầu, người đàn ông này tỏ ra lúng túng. Sau vài phút, anh thừa nhận: “Tôi có uống vài ly bia với bạn, nghĩ đi gần nên chủ quan. Giờ bị xử lý cũng đúng, chỉ tiếc là mình không tự kiểm soát được”.
Cũng trong ngày, ông Huỳnh Bá S. (65 tuổi, ngụ phường Ngũ Hành Sơn) bị lập biên bản với lỗi tương tự, kèm theo việc không có giấy đăng ký xe. Người đàn ông lớn tuổi phân trần: “Tôi chạy xe quen rồi, nghĩ đi chậm, gần nhà thì không sao. Nhưng giờ thấy nguy hiểm thật”.
Trước đó, trưa 1/5, trên đường Dương Thạc, phường Sơn Trà, lực lượng chức năng kiểm tra một trường hợp khác, anh Dương Lê T.. Người này không chỉ vi phạm nồng độ cồn mà còn không có giấy phép lái xe, không đăng ký phương tiện. Anh cho hay, đi ăn uống xong về, không nghĩ sẽ gặp chốt kiểm tra.
Những câu trả lời quen thuộc: “đi gần”, “uống ít”, “chủ quan”… vẫn lặp lại sau mỗi lần xử lý. Nhưng với lực lượng làm nhiệm vụ, đó không chỉ là vi phạm hành chính, mà là những nguy cơ có thể dẫn đến tai nạn bất cứ lúc nào.
Không chỉ nồng độ cồn, tốc độ cũng là “điểm nóng”. Không ít người bị dừng xe vì chạy quá tốc độ vẫn tỏ ra bất ngờ. Tối 3/5, một thanh niên vi phạm trên tuyến ven biển phân trần: “Đường vắng nên tôi không để ý, chỉ nghĩ chạy nhanh cho kịp hẹn”. Tương tự, anh N.V.H., phường Liên Chiểu, nói: “Đường rộng, ít xe nên chủ quan tăng ga”.
Theo lực lượng CSGT, tâm lý “đường vắng thì chạy nhanh” khá phổ biến. Tuy nhiên, chính lúc tưởng an toàn lại dễ xảy ra rủi ro, khi người điều khiển không kịp xử lý tình huống bất ngờ.
Theo Thượng tá Phan Thanh Hồng, Trưởng phòng CSGT Công an thành phố Đà Nẵng, kỳ nghỉ lễ năm nay ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực: tai nạn giao thông giảm sâu cả 3 tiêu chí, không xảy ra đua xe trái phép, không ùn tắc nghiêm trọng.
Trong 4 ngày (từ 30/4 đến 3/5), toàn thành phố chỉ xảy ra 1 vụ tai nạn giao thông đường bộ, làm bị thương 1 người. So với thời gian liền kề, giảm 8 vụ, giảm 5 người chết, giảm 4 người bị thương. So với cùng kỳ năm trước, giảm 6 vụ, giảm 2 người chết, giảm 5 người bị thương. Đường sắt và đường thủy không xảy ra tai nạn.
Nhưng phía sau những con số “giảm sâu” ấy là áp lực không nhỏ. Trong cùng thời gian, lực lượng CSGT đã phát hiện và xử lý 2.147 trường hợp vi phạm, với tổng số tiền phạt ước tính 3,8 tỷ đồng.
Riêng vi phạm tốc độ chiếm tới 974 trường hợp, tăng mạnh so với cùng kỳ. Vi phạm nồng độ cồn là 220 trường hợp, tăng 18%.
Không chỉ trên đường bộ, lực lượng chức năng còn xử lý 36 trường hợp vi phạm đường sắt, 4 trường hợp đường thủy.
Ở các điểm nóng như khu vực cầu Rồng, tượng đài 2/9, công viên Apec…, lực lượng CSGT phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức tuần tra, kiểm soát, ngăn chặn tình trạng tụ tập, gây rối.
Hơn 70 lượt cán bộ, chiến sĩ được huy động để xử lý các nhóm thanh thiếu niên vi phạm. Kết quả, 60 trường hợp bị xử lý, 47 phương tiện bị tạm giữ.
Hai nhóm tụ tập có dấu hiệu gây rối trật tự công cộng cũng bị kịp thời giải tán trước khi hình thành đua xe trái phép.
Thượng tá Phan Thanh Hồng nhìn nhận, kết quả tai nạn giao thông giảm sâu trong dịp lễ là tín hiệu tích cực, nhưng không vì thế mà chủ quan.
Lượng phương tiện tăng mạnh, trong khi ý thức một bộ phận người tham gia giao thông vẫn còn hạn chế, nhất là với các lỗi như nồng độ cồn, chạy quá tốc độ.
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, ngày 25/5, có tới 17 điểm có nhiệt độ cao trên 40 độ, tập trung tại các tỉnh, thành Phú Thọ, Bắc Ninh, Hà Nội, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị; trong đó nóng nhất là tại trạm Láng, Hà Nội, nhiệt độ cao tới 40,7 độ.
Dự báo, ngày 26-27/5, khu vực đồng bằng Bắc Bộ, Phú Thọ và từ Thanh Hóa đến Tp.Huế tiếp tục có nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 38-40 độ, có nơi trên 40 độ; độ ẩm tương đối thấp nhất từ 40-45%; thời gian nắng nóng từ 9-19h.
Các nơi khác ở Bắc Bộ (trừ Điện Biên và Lai Châu), Tp.Đà Nẵng và phía Đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Lâm Đồng có nắng nóng và nắng nóng gay gắt, có nơi đặc biệt gay gắt với nhiệt độ cao nhất 36-38 độ, có nơi trên 40 độ; độ ẩm tương đối thấp nhất phổ biến từ 45-50%; thời gian nắng nóng từ 9-18h.
Riêng thời tiết Hà Nội ngày 26-27/5, tiếp tục nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt; nhiệt độ cao nhất phổ biến 39-40 độ, có nơi cao hơn 40 độ. Thời gian xuất hiện nắng nóng, có nhiệt độ cao hơn 35 độ là từ 9-19h hằng ngày.
Có thể là đợt El Nino mạnh nhất thế kỷ
Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), hệ thống khí hậu toàn cầu đang cho thấy những tín hiệu rõ rệt về sự quay trở lại của El Nino. Nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm và phía đông xích đạo Thái Bình Dương đang tăng nhanh, trong khi lượng nước ấm dưới bề mặt cũng tích tụ mạnh hơn bình thường. Đây chính là dấu hiệu báo trước cho sự hình thành El Nino.
Bên cạnh đó, các mô hình dự báo khí hậu cũng cho rằng El Nino sẽ xuất hiện từ giai đoạn tháng 5-7/2026 và tiếp tục mạnh lên trong nửa cuối năm. Cơ quan Khí tượng Nhật Bản nhận định có tới 70% khả năng El Nino hình thành trong mùa hè ở Bắc bán cầu. Trung tâm Dự báo Khí hậu Mỹ đưa ra xác suất 61% cho giai đoạn tháng 5-7.
Thông thường, El Nino khiến nhiều khu vực ở châu Á trở nên nóng và khô hơn do lượng mưa giảm. Trong khi đó, một số khu vực tại châu Mỹ lại có xu hướng mưa nhiều hơn. Theo các chuyên gia khí tượng, El Nino không trực tiếp tạo ra từng đợt nắng nóng cụ thể, nhưng nó làm tăng khả năng xuất hiện các hiện tượng thời tiết cực đoan.
WMO cho biết năm 2024 từng trở thành năm nóng nhất lịch sử do sự kết hợp giữa El Nino mạnh giai đoạn 2023-2024 và biến đổi khí hậu do con người gây ra. Điều này khiến giới khoa học lo ngại năm 2026 có thể tiếp tục ghi nhận những kỷ lục nhiệt độ mới nếu El Nino mạnh lên như dự báo.
Một số mô hình thậm chí cho thấy El Nino sắp tới có thể đạt cường độ ngang bằng hoặc vượt qua các đợt cực mạnh từng xảy ra vào các năm 1982-1983, 1997-1998 và 2015-2016. Dù WMO không sử dụng khái niệm "siêu El Nino" trong phân loại chính thức, nhiều nhà khoa học cho rằng đây có thể là một trong những đợt El Nino mạnh nhất kể từ giữa thế kỷ XX.
Ông Hoàng Phúc Lâm, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, cho biết, đây là đợt nắng nóng thứ hai trong tháng 5/2026. Cường độ của đợt nóng này kéo dài và gay gắt hơn so với đợt từ 13-16/5 vừa qua, đồng thời là 1 trong 3 đợt nắng nóng gay gắt nhất từng xảy ra trong tháng 5 kể từ năm 2021 đến nay.
Do ảnh hưởng của El Nino, giai đoạn từ nay đến tháng 8 nền nhiệt cả nước sẽ có xu hướng cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5-1,0 độ, đồng nghĩa nhiệt độ mùa hè sẽ cao hơn trung bình, số ngày nắng nóng và số đợt nắng nóng cũng nhiều hơn năm 2025 và nhiều hơn so với trung bình.
"Còn với tháng 6/2026, chúng tôi nhận định có thể xuất hiện thêm khoảng 2-3 đợt nắng nóng nữa; các đợt nắng nóng có khả năng nhiệt độ đạt mức 37-29 độ, một số nơi có thể lên 41-42 độ (đặc biệt khu vực vùng núi phía Tây của khu vực Thanh Hóa-Tp.Huế)", ông Hoàng Phúc Lâm nhận định.
Ông Hoàng Phúc Lâm cho biết, trong điều kiện El Nino, ở hầu hết các vùng của Việt Nam, nhiệt độ các tháng có xu thế cao hơn trung bình; nắng nóng có thể xuất hiện nhiều hơn và gay gắt hơn; khả năng xuất hiện nhiều kỷ lục về nhiệt độ cao nhất tuyệt đối; Hoạt động của bão/áp thấp nhiệt đới có thể không nhiều nhưng tiềm ẩn khả năng có những tính chất dị thường hơn, cả về cường độ và quỹ đạo.
Điều đáng lưu ý là El Nino thường gây thâm hụt lượng mưa ở đa phần diện tích cả nước với mức phổ biến từ 25 đến 50%; Vì thế nguy cơ cao xảy ra khô hạn cục bộ, hoặc diện rộng ở những nơi có nhu cầu dùng nước nhiều cho sản xuất và sinh hoạt, trong các tháng mùa khô năm 2026. Đề phòng tình trạng ít mưa dẫn đến tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn, thiếu nước trong những tháng đầu năm 2027 trên phạm vi toàn quốc. Ví dụ dễ hình dung nhất về tác động của El Nino đã gây ra các đợt hạn mặn kỷ lục ở khu vực phía Nam vào năm 2015/2016 và 2019/2020.
Chuyên gia cảnh báo, trong những ngày nắng nóng gay gắt, nền nhiệt cao kết hợp độ ẩm lớn sẽ làm gia tăng đối lưu trong khí quyển, từ đó làm tăng nguy cơ xuất hiện dông lốc vào chiều tối, hiện tượng thường được gọi là "dông nhiệt".
Thời điểm này, khi nắng nóng gia tăng và nhiệt độ ở mức cao, khả năng xảy ra mưa đá không lớn. Tuy nhiên, nguy cơ xuất hiện dông lốc, sét, mưa lớn cục bộ gây ngập úng, lũ quét và sạt lở đất ở mức cao trong các tháng 5, 6, thậm chí kéo dài sang tháng 7.
Dự án thành phần 1-Đầu tư xây dựng Quốc lộ 12A đoạn tránh TX. Ba Đồn (cũ), tỉnh Quảng Trị có tổng chiều dài tuyến 5,76km, điểm đầu dự án tại Km0+00, giao với Quốc lộ 1 tại Km616+298, thuộc địa phận xã Quảng Trạch; điểm cuối tại Km5+757, giao với Quốc lộ 12A tại Km5+100, thuộc địa phận phường Ba Đồn.
Dự án gồm hai gói thầu xây lắp có quy mô đầu tư theo tiêu chuẩn đường cấp III đồng bằng, nền đường rộng 12m, mặt đường rộng 11m, tốc độ thiết kế 80km/h, do Sở Giao thông vận tải (nay là Sở Xây dựng tỉnh Quảng Trị) làm chủ đầu tư, khởi công vào tháng 11/2022 có tổng mức đầu tư ban đầu gần 419 tỷ đồng, sau điều chỉnh lên hơn 447 tỷ đồng.
Sau 2 lần Bộ Xây dựng thúc tiến độ, yêu cầu tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, dự án xây dựng Quốc lộ 12A đoạn tránh thị xã Ba Đồn sắp về đích.
Đại diện lãnh đạo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông Sở Xây dựng Quảng Trị cho biết, đến nay đoạn Quốc lộ 12A tuyến tránh Ba Đồn đã hoàn thành toàn bộ công tác giải phóng mặt bằng, vướng mắc còn lại của 2 hộ cuối cùng tại nút giao Quốc lộ 1, xã Quảng Trạch đã giải quyết và bàn giao cho chủ đầu tư.
Cụ thể, theo Chủ tịch UBND xã Quảng Trạch Trần Quang Trung cho biết thêm, vướng mắc cuối cùng trong thực hiện GPMB là tại đoạn 50m vị trí nhánh vuốt nối vào Quốc lộ 1 của nút giao đầu dự án liên quan đến 2 hộ dân.
"Qua công tác tuyên truyền vận động, cả hai hộ dân trên đồng ý nhận tiền đền bù và địa phương đã bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư vào ngày 15/4/2026, và hiện nay nhà thầu đang thi công", Chủ tịch UBND xã Quảng Trạch Trần Quang Trung thông tin.
Hiện còn 3 hộ dân có ý kiến về ảnh hưởng rung nứt trong quá trình thi công dự án và đang được Sở Xây dựng, địa phương giải quyết theo hợp đồng bảo hiểm.
Theo đại diện chủ đầu tư và các nhà thầu, dự án đã hoàn thiện những hạng mục cuối của cầu vượt Quốc lộ 1 thuộc nút giao liên thông đầu tuyến; hoàn thành, thảm xong bêtông nhựa mặt đường, lắp đặt cọc tiêu, biển báo, biển chỉ dẫn, hệ thống hộ lan, trên toàn tuyến.
Về mặt kỹ thuật, có 1 đoạn tuyến dài 150m đang chờ lún do xử lý nền đất yếu và sẽ thảm bêtông nhựa khi bảo đảm yêu cầu kỹ thuật. Lũy kế sản lượng thi công hai gói thầu xây lắp đạt gần 95%.
Nằm trên đỉnh Đèo Ngang ở độ cao khoảng 256m so với mực nước biển, Hoành Sơn Quan từ lâu được xem là "cổng trời" trên dãy Hoành Sơn - ranh giới tự nhiên giữa Hà Tĩnh và Quảng Trị.
Công trình được vua Minh Mạng cho xây dựng năm 1833 nhằm kiểm soát tuyến thiên lý Bắc - Nam và bảo vệ khu vực trọng yếu phía Nam kinh thành Huế.
Hoành Sơn - Đèo Ngang không chỉ mang ý nghĩa địa lý mà còn gắn với những bước ngoặt lớn trong lịch sử dân tộc.
Từ thời nhà Lý, nơi đây đã là ranh giới giữa Đại Việt và Champa. Sang thời Lê - Mạc, Trịnh - Nguyễn phân tranh, Đèo Ngang trở thành vị trí quân sự chiến lược, nơi kiểm soát giao thương và phòng thủ lãnh thổ.
Hoành Sơn Quan trở thành một "bảo tàng sống" lưu giữ dấu ấn lịch sử gần 200 năm của dân tộc. Trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, nơi đây từng là điểm tập kết lực lượng, trung chuyển hàng hóa, vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam.
Không chỉ lịch sử chính trị, nơi đây còn là không gian văn hóa đặc biệt của thi ca Việt Nam. Hình ảnh Đèo Ngang trong bài thơ của Bà Huyện Thanh Quan gần như đã trở thành một phần ký ức tập thể của nhiều thế hệ người Việt: Bước tới Đèo Ngang bóng xế tà/ Cỏ cây chen đá, lá chen hoa…
Theo ghi nhận của PV, dù trải qua hàng trăm năm, Hoành Sơn Quan vẫn giữ được nét kiến trúc cổ kính với nhiều dấu tích, chữ được khắc vào tường. Đặc biệt là tấm biển Hoành Sơn Quan khắc bằng chữ Hán (hình chữ nhật, màu trắng) đặt trên cổng vòm đá hướng ra phía Bắc.
Mặc dù vậy, những kiến trúc nơi đây đã được cũng đang bị rong rêu phủ kín, tường đá loang lổ theo thời gian, một số vị trí đang có dấu hiệu xuống cấp nếu không được trùng tu, sửa chữa. Nguyên nhân là do di tích nằm đúng ranh giới hành chính giữa hai địa phương, dẫn đến việc quản lý chồng chéo, thiếu đầu tư đồng bộ.
Ông Nguyễn Hồng Cương, Chủ tịch phường Hoành Sơn cho biết, Hoành Sơn Quan là công trình di sản đa giá trị, hội tụ các yếu tố về lịch sử, văn hóa, kiến trúc, cảnh quan và tâm linh.
Vì vậy, để phát huy di tích này cần xây dựng một chiến lược phát huy giá trị toàn diện hơn: Kết nối di tích với du lịch lịch sử, du lịch cảnh quan, du lịch trải nghiệm; xây dựng hệ thống diễn giải di sản bằng công nghệ số; số hóa toàn bộ tư liệu, hiện trạng và các lớp giá trị văn hóa liên quan;…
"Địa phương kỳ vọng Hoành Sơn Quan sớm được quan tâm đầu tư, tôn tạo, từng bước đưa công trình di sản này trở thành điểm đến có giá trị về lịch sử, văn hóa và du lịch trên tuyến hành lang Bắc – Nam", đại diện phường cho hay.
Về việc này, đại diện UBND tỉnh Hà Tĩnh thông tin, hiện đang nghiên cứu, hoàn thiện hồ sơ đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia đối với Hoành Sơn Quan.
Thời gian tới, Hà Tĩnh sẽ phối hợp với tỉnh Quảng Trị xây dựng các tuyến, điểm và sản phẩm du lịch liên vùng gắn với không gian văn hóa Hoành Sơn - Đèo Ngang.
