“Tôi nghĩ không còn nghi ngờ gì nữa, thật không may, sau khi cuộc xung đột này kết thúc, chúng ta sẽ phải xem xét lại mối quan hệ đó. Chúng ta phải xem xét lại giá trị của NATO đối với đất nước chúng ta”, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói trong cuộc phỏng vấn với Fox News ngày 31/3.
Ông Rubio nói thêm quyết định cuối cùng thuộc về Tổng thống Donald Trump.
Ngoại trưởng Mỹ cũng cho biết khi còn là thượng nghị sĩ, ông từng là “một trong những người bảo vệ NATO quyết liệt nhất” vì ông nhận thấy giá trị to lớn trong đó. Phần lớn giá trị này nằm ở việc liên minh có các căn cứ quân sự ở châu Âu cho phép quân đội Mỹ “thể hiện sức mạnh ở nhiều nơi trên thế giới”.
“Nếu Mỹ không được phép dùng các căn cứ tại châu Âu để bảo vệ lợi ích quốc gia, tư cách thành viên NATO chỉ còn là con đường một chiều vô giá trị”, ông Rubio nói.
Ngoại trưởng Mỹ cho biết thêm trong khi Washington không yêu cầu các đồng minh NATO tiến hành không kích chống lại Iran, liên minh này cũng không cho phép Mỹ dùng các căn cứ quân sự của mình.
“Vậy thì tại sao chúng ta lại ở trong NATO? Phải đặt câu hỏi về điều này”, ông nhấn mạnh.
Tuyên bố của ông Rubio được đưa ra sau khi một số quốc gia châu Âu hạn chế quân đội Mỹ sử dụng các căn cứ trên lãnh thổ của mình. Theo các nguồn tin, Italy hôm 31/3 đã từ chối cho phép một máy bay Mỹ hạ cánh khi nó đang trên đường đến Trung Đông để thực hiện nhiệm vụ chiến đấu. Tây Ban Nha trước đó cũng đóng cửa không phận đối với các máy bay Mỹ thực hiện nhiệm vụ chống lại Iran.
Cuộc xung đột giữa Mỹ – Israel và Iran đã kéo dài hơn một tháng, khiến hơn 3.000 người trên khắp Trung Đông thiệt mạng. Ông Trump dự kiến có bài phát biểu để “cập nhật thông tin quan trọng” về xung đột Iran vào lúc 21h ngày 1/4 (9h ngày 2/4 giờ Hà Nội).
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 11/5 tuyên bố Mỹ không có lựa chọn khả thi nào khác ngoài việc chấp nhận đề xuất 14 điểm của Iran để giải quyết cuộc xung đột đang diễn ra.
“Không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chấp nhận các quyền của người dân Iran như đã nêu trong đề xuất 14 điểm”, ông Ghalibaf nhấn mạnh trong bài viết trên mạng xã hội.
“Bất kỳ cách tiếp cận nào khác đều sẽ không mang lại kết quả; mà chỉ là thất bại nối tiếp thất bại. Họ càng trì hoãn, người đóng thuế Mỹ càng phải trả giá đắt hơn”, quan chức Iran cảnh báo.
Trước đó, Mỹ đã đưa ra một khuôn khổ (được cho là gồm 14 điểm hoặc một bản ghi nhớ liên quan) nhấn mạnh các giới hạn đối với chương trình hạt nhân của Iran, các hạn chế về năng lực tên lửa của Tehran và các lực lượng ủy nhiệm được Iran hậu thuẫn trong khu vực, cùng các biện pháp an ninh khác.
Iran đã đáp trả bằng đề xuất phản hồi cũng gồm 14 điểm, trong đó ưu tiên: chấm dứt xung đột nhanh chóng (trong vòng 30 ngày), đảm bảo chấm dứt các cuộc tấn công trong tương lai của Mỹ hoặc Israel, rút quân Mỹ khỏi khu vực biên giới của Iran, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và giải phóng các tài sản bị đóng băng của Iran, bồi thường chiến tranh, chấm dứt các hành động giao tranh ở Li Băng và các mặt trận khác, một cơ chế mới khẳng định chủ quyền hoặc quyền kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz - tuyến hàng hải quan trọng đối với hoạt động vận chuyển dầu mỏ toàn cầu.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công khai bác bỏ một số điều khoản trong đề xuất phản hồi của Iran là "hoàn toàn không thể chấp nhận được". Ông Trump cho rằng thỏa thuận ngừng bắn đang trong tình trạng "nguy kịch" và duy trì lập trường kiên quyết về các vấn đề cốt lõi như làm giàu uranium.
Tổng thống Trump gần đây hối thúc Iran nhanh chóng đưa ra phản hồi, đồng thời cảnh báo sẽ tấn công “dữ dội hơn nhiều" nếu Iran không sớm ký thỏa thuận.
Các bên đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn hôm 7/4 để mở đường cho đàm phán. Mặc dù vậy, Mỹ tiếp tục gây sức ép kinh tế với Iran bằng cách duy trì lệnh phong tỏa các cảng của nước này.
Tổng thống Trump cho biết, nếu ông quyết định nối lại chiến dịch không kích Iran, sẽ mất khoảng 2-3 tuần để đạt được các mục tiêu đề ra trong cuộc chiến.
Nhà lãnh đạo Mỹ cũng nhấn mạnh lại lập trường rằng Iran không được sở hữu vũ khí hạt nhân. Ông Trump cho biết việc thu giữ kho dự trữ uranium làm giàu cấp độ cao của Iran phải là một phần của thỏa thuận.
Washington muốn Tehran từ bỏ kho dự trữ hơn 400kg uranium được làm giàu cao, mà Mỹ cho rằng có thể được sử dụng để chế tạo bom hạt nhân. Trong khi đó, Iran nói rằng chương trình hạt nhân của nước này chỉ mang mục đích hòa bình, mặc dù Tehran sẵn sàng thảo luận về một số hạn chế để đổi lấy việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.
Một quan chức cấp cao của Iran tiết lộ Tehran dự định chấm dứt xung đột và giải quyết vấn đề bế tắc tại eo biển Hormuz trước, còn việc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran sẽ được gác lại cho giai đoạn đàm phán sau.
Sự việc xảy ra tối 3/5, khi Thủ tướng Pedro Sanchez đang trên đường tới Armenia tham dự cuộc họp của Hội đồng Chính trị châu Âu (EPC). "Phái đoàn sẽ qua đêm tại Thổ Nhĩ Kỳ trước khi tiếp tục hành trình tới Armenia vào buổi sáng", chính phủ Tây Ban Nha cho biết, nhưng không tiết lộ cụ thể về sự cố.
Hãng thông tấn EFE trước đó dẫn các nguồn tin từ Văn phòng Thủ tướng Tây Ban Nha cho biết máy bay Airbus A310 chở ông Sanchez phải hạ cánh khẩn cấp xuống thủ đô Ankara của Thổ Nhĩ Kỳ do trục trặc kỹ thuật. Sự cố được miêu tả là "nhỏ", song tổ bay đã hành động theo đúng quy trình.
Thủ tướng Tây Ban Nha từng không thể đến dự hội nghị về Ukraine được tổ chức tại Pháp vào tháng 9/2025 với lý do tương tự. Máy bay dòng Falcon chở ông Sanchez khi đó phải quay đầu giữa hành trình và trở về Madrid do sự cố kỹ thuật, khiến Thủ tướng Tây Ban Nha phải tham dự sự kiện theo hình thức trực tuyến.
Airbus A310 là máy bay thân rộng, có chiều dài 47 m, sải cánh 44 m, khối lượng cất cánh tối đa 164 tấn, tầm bay 9.540 km và có thể chở theo 243 hành khách. Phi cơ cất cánh lần đầu vào năm 1982 và đã ngừng sản xuất từ năm 1998, với tổng cộng 255 chiếc xuất xưởng.
Chiếc A310 chở ông Sanchez thuộc biên chế Không đoàn 45 của không quân Tây Ban Nha, đơn vị chịu trách nhiệm cho hoạt động đi lại của hoàng gia, thủ tướng và các quan chức cấp cao. Không đoàn 45 còn vận chuyển nhân sự, vật tư trong các nhiệm vụ quốc tế, cũng như đảm nhận vai trò tiếp dầu trên không.
Đơn vị này vận hành hai phi cơ A310 đã được tùy chỉnh, 5 chiếc Dassault Falcon 900 và ba máy bay A330.
Các lãnh đạo thế giới bắt đầu tới thủ đô Yerevan của Armenia từ hôm 3/5 để tham dự hội nghị thượng đỉnh lần thứ 8 của EPC, với khẩu hiệu "Xây dựng tương lai: Đoàn kết và Ổn định ở châu Âu".
Sự kiện bắt đầu hôm nay và có sự tham gia của các lãnh đạo đến từ gần 50 quốc gia, trong đó có toàn bộ thành viên Liên minh châu Âu (EU). Họ sẽ thảo luận trực tiếp về các vấn đề quan trọng, như căng thẳng Trung Đông.
Viết trên Telegram, Không quân Ukraine cho biết đã bắn hạ 580 UAV và 30 tên lửa. Trang tin The Kyiv Independent dẫn lời giới chức Ukraine cho hay ít nhất 5 người thiệt mạng và 32 người bị thương trong đợt tấn công trên. Ngoài Dnipropetrovsk, Nga còn tập kích tại các tỉnh Kharkiv, Chernihiv, Sumy, Odessa và Kyiv.
Theo Tỉnh trưởng Dnipropetrovsk, ông Oleksandr Hanzha, một tòa nhà 4 tầng và một cơ sở hạ tầng công nghiệp đã bị tấn công ở Dnipro. Ba thi thể đã được tìm thấy, trong khi chính quyền khu vực cho biết có thể vẫn còn nhiều người bị mắc kẹt dưới đống đổ nát. Tại tỉnh Chernihiv, cuộc tấn công bằng UAV và tên lửa của Nga tại TP.Nizhyn khiến 2 người thiệt mạng và 7 người bị thương.
Theo Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, Nga vẫn dùng chiến thuật cũ là tập kích bằng UAV kết hợp tên lửa hành trình và nhiều tên lửa đạn đạo nhằm vào các thành phố của Ukraine. Ông kêu gọi các đối tác cần quyết đoán và nhanh chóng hỗ trợ Ukraine củng cố phòng không.
Đợt tấn công trên của Nga còn khiến Không quân Ba Lan điều động các tiêm kích của nước này và đồng minh nhằm bảo vệ không phận. Tại Romania, 2 chiếc Eurofighter Typhoon của Anh được điều động sau khi UAV Nga tiếp cận khu vực biên giới giữa Romania và Ukraine, theo Bộ Quốc phòng Romania. Giới chức Romania cho hay các mảnh vỡ UAV được tìm thấy tại khu vực biên giới trên lãnh thổ nước này, gây thiệt hại nhỏ cho hạ tầng dân sự nhưng không có thương vong.
Nga chưa bình luận về thông tin trên nhưng trước nay luôn bác bỏ mọi cáo buộc tấn công nhắm vào dân thường.
Trong một diễn biến khác, Tổng thống Zelensky vừa đến Azerbaijan để gặp người đồng cấp Ilham Aliyev. Đây là lần đầu tiên ông đến khu vực này kể từ khi xung đột nổ ra vào năm 2022. AFP dẫn lời một quan chức Ukraine cho hay những vấn đề ông Zelensky tập trung thảo luận gồm an ninh và năng lượng.
