Áp lực từ văn hóa ‘trà chiều công sở’

"Xin chào. Tôi không phải AI, tôi là diễn viên lồng tiếng. Bây giờ tôi sẽ đọc một đoạn líu lưỡi", Shen Anyu nói, trước khi lấy hơi và đọc nhanh một chuỗi âm tiết. Đây là lần thứ 5 trong năm nay, người đàn ông 31 tuổi ở Giang Tô tự quay video xác nhận nhân dạng.

Sinh ra tại Từ Châu, tỉnh Giang Tô, Shen lớn lên cùng giường bệnh bởi sức khỏe yếu. Anh say mê chất giọng lồng tiếng sau các nhân vật hoạt hình. Cách đây 6 năm, anh nhận lời thuyết minh hộ video giải thích khoa học cho anh họ. Cơ hội liên tục kéo đến. Shen vươn lên vị trí người thuyết minh chính cho một kênh Douyin (nền tảng video ngắn của Trung Quốc) sở hữu 5 triệu người theo dõi. Công việc tự do này mang lại thu nhập 10.000 - 30.000 nhân dân tệ (khoảng 1.400 - 4.200 USD) mỗi tháng.

Năm 2023, Shen phát hiện giọng nói của mình bị AI sao chép trong một video. Nhưng chất lượng lúc bấy giờ còn thô sơ. Đến năm 2024, công nghệ phát triển. Bản sao giọng nói của anh được rao bán trên mạng với giá bằng một chai nước. Khách hàng cũ bắt đầu ngừng thuê Shen, chuyển sang sử dụng AI để tiết kiệm chi phí.

Từ năm 2025, các nền tảng tự động phân loại bản thu âm gốc của Shen vào nhóm sản phẩm do AI tạo ra, làm giảm lượt xem và thu nhập. Shen thường xuyên thấy giọng mình được dùng để thuyết minh phim, đọc tin thể thao và quảng cáo trên mạng. Bạn bè nhắn tin chúc mừng vì tưởng anh có nhiều việc, nhưng thực tế thu nhập của Shen giảm sút. "Mọi kinh nghiệm, quá trình rèn luyện biến thành bản sao, xóa bỏ công sức của con người", Shen nói.

Ngành công nghiệp âm thanh Trung Quốc với hàng trăm nghìn lao động đang đối diện với cuộc khủng hoảng vì AI. Cùng cảnh ngộ với Shen, diễn viên lồng tiếng Ciya Liu, 28 tuổi, phát hiện một công ty sử dụng AI để tạo bản thu giọng cô. Khi bị phát hiện, công ty này giảm 10% thù lao của cô và thông báo chuyển sang làm kịch bằng AI. Đại diện xưởng lồng tiếng "729 Voice" cho biết kịch AI đã xuất hiện trong hàng nghìn tập phim, khiến việc theo dõi và xử lý vi phạm không thể thực hiện.

Để lấy lại công việc, Shen liên hệ với những người đăng video mạo danh nhưng phần lớn bị phớt lờ. Vợ anh, Wei Yiyuan, quyết định nghỉ việc dược sĩ để thu thập bằng chứng. Cô sao chép các liên kết vi phạm và gửi khiếu nại lên nền tảng. Khi không có kết quả, Shen nộp đơn khởi kiện.

Luật sư Ren Xiangyu ở Bắc Kinh cho biết, quá trình kiện tụng đòi hỏi bằng chứng rõ ràng và chi phí giám định âm thanh ít nhất 10.000 nhân dân tệ. Kẻ mạo danh thường ẩn danh và phát tán qua nhiều tài khoản, trong khi mức bồi thường thấp. Tòa án Nhân dân Tối cao năm 2024 quy định hành vi nhân bản giọng nói vi phạm quyền nhân thân, không thuộc quyền tác giả.

Thu nhập giảm khiến cuộc sống gia đình Shen áp lực. Anh mất ngủ và hút thuốc nhiều hơn. Nhiều người khuyên Shen nhượng quyền bản sao giọng nói để kiếm tiền, giống như một số diễn viên khác đang làm. Shen từ chối cách làm này.

"Tôi không nghĩ AI là xấu. Nó là công cụ. Cách con người sử dụng nó mới là vấn đề", anh nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Hiện tượng "đêm nhiệt đới" với mức nhiệt duy trì trên 20 độ C xuất hiện từ ngày 23/6, khiến nhiều người dân tại Paris và các đô thị lớn thay đổi nhịp sinh hoạt sang ban đêm.

Các sân hiên quán cà phê, ghế đá công viên, đài phun nước và bể bơi công cộng tập trung đông người. Nhiệt độ tại nhiều khu vực lên tới 38-40 độ C lúc chiều tối, khiến nhiều người dân phải rời khỏi nhà.

Tại bể bơi Murs à pêches ở ngoại ô Montreuil (Paris), ban quản lý đã tăng thời gian mở cửa. Nhóm thanh thiếu niên tập trung quanh cầu trượt nước, các gia đình trải thảm nằm trên bãi cỏ.

Ông Elyes, 50 tuổi, công nhân xây dựng, đưa hai con trai tới đây trốn nóng. "Không gian chật chội tại các khu nhà ở xã hội rất nóng bức giữa thời tiết này", ông nói.

Sarah Conovic, nhân viên viện dưỡng lão, cho biết căn hộ hai phòng ngủ của cô bị om nhiệt do thiếu vật liệu cách nhiệt. "Chúng tôi bật quạt mức to nhất nhưng vẫn không ngủ được, chỉ ngâm mình trong nước mới thấy mát hơn", cô nói.

Lúc 21h, nhiều người bắt đầu rời bể bơi. Romuald Martin, nhân viên lái tàu điện ngầm, cùng 4 đứa con ra về. Anh cho biết: "Bọn trẻ cần bơi lội vì ở trong nhà sau giờ học quá nóng".

Tại công viên Parc des Beaumonts, đám đông tập trung trên thảm cỏ để hứng gió trời. Aléma, một nữ lao công, ngồi trên ghế đá nhìn nhóm cháu đang chơi đùa. "Thời tiết nóng nực khiến cả gia đình tôi phải ra ngoài đi dạo", bà nói. Cạnh đó, Flora Perez, nghệ sĩ múa rối gốc Tây Ban Nha, đạp xe từ Fontenay-sous-Bois đến đây. Quanh cô, một số nhóm thanh niên uống bia, trong khi vài người đàn ông trải túi ngủ góc công viên.

Đến nửa đêm, tại Parc Montsouris (quận 14) - nơi mở cửa 24/24h, nhiệt độ vẫn ở mức cao. Một số người rọi đèn pin dạo bước hoặc đọc sách, vài nhóm chơi guitar. Tại Parc Monceau, các nhóm người ngồi trò chuyện trên ghế đá.

Ở khu phố cổ Saint-Malo thuộc vùng Brittany, Farraj và Hazrat chạy xe ra bãi biển lúc rạng sáng sau ca làm việc muộn tại siêu thị và tiệm bánh. "Đứng đây đón gió 40 độ C vẫn dễ chịu hơn 10 giờ làm việc cạnh lò nướng", Hazrat nói. Xung quanh hai thanh niên, nhiều công nhân và học sinh cũng tụ tập trên cát.

Tại bến tàu Pont Royal, thành phố Orléans, ba công nhân Madjer, Khan và Fayçal bơi lội trên sông Loire. Kévin, Glenn và Jordan mang cần câu đến ngọn hải đăng gần đó. "Nước biển nóng lên khiến lượng cá sụt giảm", Kévin nói. Glenn cho biết việc câu cá không quan trọng bằng việc tìm nơi thoáng đãng để tránh nóng.

Chính quyền Orléans hiện đã ban hành lệnh nới rộng giờ mở cửa tại các công viên. Khi công viên đóng cửa, nhiều người tiếp tục tìm chỗ ngủ trên các vỉa hè góc phố. Dưới bức tượng kỵ sĩ Joan of Arc, hai người đàn ông vô gia cư trải túi ngủ. Một người xưng tên Saint Paul cho biết ngủ ngoài trời mát mẻ hơn so với việc ở trong những căn gác mái không có điều hòa.

Tin Gốc: Vnexpress

Tiếng cười nói rộn ràng xen lẫn những cái chau mày tập trung khi các ông bố loay hoay với từng lọn tóc giả. Người cố giữ bím tóc không bị tuột, người học cách chia tóc cho đều. Đây là lớp học mang tên "Dads and Braids" (Những ông bố và những bím tóc), do hai người cha Jeggan Rajendram và Rukshan Chiththananda sáng lập.

Ra đời từ tháng 4 năm nay, chương trình hướng dẫn các ông bố những kỹ năng cơ bản như buộc tóc đuôi ngựa, tết tóc đôi hay tạo kiểu đơn giản cho bé gái. Mỗi buổi học kéo dài khoảng 90 phút, với đầy đủ lược, dây buộc tóc, phụ kiện và đầu ma nơ canh để thực hành.

Ý tưởng bắt đầu khi Rajendram, 41 tuổi, cha của hai bé gái, quyết định nghỉ việc sau thời gian dài kiệt sức trong vai trò quản lý cấp cao tại Meta. Trong chuyến du lịch riêng cùng cô con gái lớn đến Sri Lanka, anh nhận ra mình gần như không biết làm gì với mái tóc dài của con.

"Suốt chuyến đi, tôi chỉ biết buộc tóc đuôi ngựa một cách vụng về", anh kể. "Tôi cảm nhận được con gái có chút thất vọng vì không có những kiểu tóc đẹp như thường ngày".

Về nhà, Rajendram quyết tâm học làm tóc cho con. Anh nhờ người giúp việc chỉ dạy từng bước, từ chải tóc đúng cách đến buộc và tết tóc. "Không ngờ chỉ riêng việc chải tóc cũng có nhiều kỹ thuật như vậy", anh nói.

Người đồng sáng lập chương trình, Rukshan Chiththananda, 38 tuổi, cũng có trải nghiệm tương tự sau khi trở thành người chăm sóc chính cho con gái.

"Tôi thường đưa con đến trường với mái tóc chỉ được chải qua loa", anh kể. "Đến cuối ngày, con lại trở về với mái tóc được cô giáo chăm chút gọn gàng. Điều đó khiến tôi nhận ra mình cần học hỏi thêm".

Trong nhiều tháng, hai người cha tự mày mò học các kiểu tóc đơn giản. Mỗi lần gặp nhau, chủ đề trò chuyện của họ thường xoay quanh những mẹo làm tóc cho con gái.

Dần dần, nhiều người cha khác bày tỏ sự tò mò và mong muốn được hướng dẫn. Từ đó, ý tưởng mở lớp học được hình thành.

Mục tiêu của lớp học là giúp các ông bố tự tin hơn trong chăm sóc con.

"Đôi khi các ông bố không làm vì họ chưa biết cách", Rukshan nói. "Và trước khi kịp học, họ đã bị trêu chọc hoặc đánh giá, khiến họ ngại thử".

Vì vậy, Dads and Braids được xây dựng như một không gian nơi mọi người có thể mắc lỗi mà không sợ bị phán xét.

Trong lớp học, nhiều ông bố mất cả giờ đồng hồ mới hoàn thành được một bím tóc đơn giản. Có người liên tục làm tuột tóc, có người phải tháo ra làm lại nhiều lần.

Roy Choudhury, 42 tuổi, làm việc trong ngành ngân hàng và có hai con gái, cho biết anh đăng ký tham gia vì muốn thay đổi hình ảnh của mình trong mắt các con. "Các con thường đùa rằng nếu ai làm phiền chúng thì sẽ bị bố làm tóc cho", anh cười.

Phá bỏ những khuôn mẫu về người cha

Đối với Rukshan, việc học làm tóc cho con gái còn mang ý nghĩa lớn hơn một kỹ năng chăm sóc cá nhân.

Trước đây, anh mặc nhiên coi việc phụ nữ gánh phần lớn trách nhiệm chăm sóc gia đình là điều bình thường. Chỉ khi trở thành người chăm sóc chính, anh mới nhận ra khối lượng công việc vô hình mà các bà mẹ phải đảm nhận mỗi ngày.

"Học làm tóc cho con gái là một cách nhỏ để tôi chia sẻ trách nhiệm đó", anh nói. "Người cha cũng có thể và nên hiện diện trong những khoảnh khắc đời thường như thế".

Rajendram cũng thấy khi anh tết tóc cho con, nhiều người tỏ ra ngưỡng mộ, nhưng vợ anh vẫn làm việc đó mỗi ngày mà không ai khen ngợi.

Trải nghiệm ấy khiến anh nhận ra tiêu chuẩn xã hội dành cho người cha trong việc chăm sóc con còn khá thấp. "Chúng ta hoàn toàn có thể làm tốt hơn thế", anh nói.

Điều khiến Rajendram hài lòng nhất không phải kỹ năng tết tóc tiến bộ từng ngày, mà là sự thay đổi trong mối quan hệ với các con.

Giờ đây, mỗi khi muốn buộc tóc hay thử kiểu tóc mới, hai cô con gái đều chủ động tìm đến anh. "Thật tuyệt khi các con tin tưởng và tự hào về những kiểu tóc do bố làm", anh nói.

Với Rukshan, việc tham gia nhiều hơn vào những công việc thường nhật cũng giúp cuộc hôn nhân của anh trở nên gắn kết hơn. "Cả hai vợ chồng đều cảm thấy được hỗ trợ và có thêm thời gian đồng hành cùng con", anh nói.

Sau các buổi học, điều khiến hai người sáng lập vui nhất không phải số lượng bím tóc hoàn hảo được tạo ra, mà là việc ngày càng nhiều ông bố sẵn sàng bước vào những công việc vốn lâu nay được mặc định thuộc về các bà mẹ.

Bởi đôi khi, một bím tóc vụng về cũng có thể trở thành sợi dây kết nối giữa cha và con gái.

Tin Gốc: Vnexpress