“Theo quyết định của Tổng tư lệnh lực lượng vũ trang Nga Vladimir Putin, lệnh ngừng bắn đã được ban hành trong ngày 8-9/5. Chúng tôi hy vọng phía Ukraine sẽ làm điều tương tự”, Bộ Quốc phòng Nga thông báo trên mạng xã hội nước này ngày 4/5.
Ngày 8-9/5 năm nay là thời điểm Moskva tổ chức lễ kỷ niệm 81 năm Ngày Chiến thắng trong Thế chiến II của Nga. Bộ này cảnh báo nếu Ukraine có ý định phá hoại sự kiện, Nga sẽ phát động cuộc tấn công tên lửa trả đũa “quy mô lớn” nhằm vào trung tâm Kiev.
“Chúng tôi khuyến nghị dân thường và các nhân viên phái đoàn ngoại giao nước ngoài nhanh chóng rời khỏi Kiev”, tuyên bố cho biết thêm.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cùng ngày cho rằng việc thực hiện ngừng bắn để Moskva tổ chức lễ kỷ niệm là “không nghiêm túc” và thêm rằng Nga đang lo sợ máy bay không người lái của Ukraine sẽ “bay vo ve trên Quảng trường Đỏ”.
“Tính đến hôm nay, không có lời kêu gọi chính thức nào về phương thức đình chỉ chiến sự được gửi tới Ukraine như những gì đang được tuyên bố trên mạng xã hội Nga”, ông Zelensky viết trên X, đồng thời thông báo lệnh ngừng bắn riêng của Ukraine trong 2 ngày 5-6/5.
Lãnh đạo Ukraine sau đó tới Bahrain, quốc gia vùng Vịnh, để hội đàm về hợp tác an ninh, theo nguồn tin trong phái đoàn Ukraine nói với AFP.
Dữ liệu từ Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) cho thấy Nga đã mất kiểm soát khoảng 120 km2 đất trong khoảng thời gian tháng 3-4. Đà tiến quân của Nga chậm lại kể từ cuối năm 2025, do các vấn đề liên lạc trong quân đội Nga kết hợp với các cuộc phản công của Ukraine đã giúp Kiev tạo ra những đột phá cục bộ ở phía đông nam, theo AFP.
Tuy nhiên, diện tích mà quân đội Ukraine giành lại được là không đáng kể, chỉ chiếm 0,02% lãnh thổ nước này, theo dữ liệu của ISW. Nga hiện kiểm soát hơn 19% diện tích Ukraine, phần lớn trong số đó giành được trong những tuần đầu tiên của cuộc chiến năm 2022. Khoảng 7%, bao gồm Crimea và các khu vực ở vùng Donbass, đã do Nga hoặc phe ly khai thân Nga nắm giữ từ trước khi Moskva mở chiến dịch.
Tin Gốc: Vnexpress
Hình ảnh do truyền thông Iran công bố hôm nay cho thấy Tư lệnh Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) Ahmad Vahidi đặt tay lên linh cữu cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei và cầu nguyện, trong tang lễ diễn ra tại thủ đô Tehran.
Ông Vahidi, một trong những người quyền lực nhất Iran, đã không xuất hiện trước công chúng kể từ khi Mỹ, Israel phát động cuộc chiến nhằm vào Iran ngày 28/2, được cho là nhằm tránh nguy cơ bị hạ sát.
Ông Ali Khamenei thiệt mạng trong ngày đầu tiên Mỹ, Israel không kích vào Iran. Người tiền nhiệm của ông Vahidi là tướng Mohammad Pakpour cũng thiệt mạng trong cuộc không kích này.
Sau khi đạt thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ, giới chức Iran đang chuẩn bị quốc tang cùng các nghi lễ an táng cho ông Ali Khamenei. Nhiều lãnh đạo nước ngoài, trong đó có đại diện Nga và Trung Quốc, sẽ dự lễ viếng và chia buồn trong ngày 3/7.
Một ngày sau, linh cữu ông Ali Khamenei được đưa tới nhà thờ Hồi giáo ở Tehran, điểm dừng đầu tiên trong hành trình quốc tang trên phạm vi cả nước. Linh cữu con gái, con rể, cháu gái của ông, cùng phu nhân của tân Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei cũng sẽ được đưa đi cùng. Tất cả đều thiệt mạng trong cùng vụ không kích.
Các đám rước linh cữu quy mô lớn dự kiến diễn ra vào tuần tới tại Qom và Mashhad, cùng những lễ tưởng niệm ở Iraq.
Chính quyền dự kiến hàng triệu người ủng hộ sẽ đổ về các thành phố trên khắp Iran tham gia lễ tưởng niệm. Họ đã chuẩn bị phương tiện đi lại, nơi lưu trú và thực phẩm nhằm tạo điều kiện để người dân tham dự.
An ninh sẽ được siết chặt trong suốt thời gian diễn ra quốc tang. Không phận tạm thời bị hạn chế tại Tehran và nhiều thành phố khác. Giới chức Iran cũng cảnh báo sẽ đáp trả mạnh mẽ nếu Mỹ hoặc Israel nối lại các cuộc tấn công.
"Chúng tôi đang thể hiện sức mạnh với Mỹ và các nước khác theo cách của riêng mình", ông Hossein Kheiri, 63 tuổi, cựu binh trong cuộc chiến Iran - Iraq giai đoạn 1980-1988, nói khi đứng dưới tấm áp phích của ông Ali Khamenei tại Tehran.
Cái chết của ông Ali Khamenei và việc con trai ông, Mojtaba Khamenei, kế nhiệm trở thành Lãnh tụ Tối cao thứ ba của Iran được xem là dấu mốc mang tính bước ngoặt trong lịch sử quốc gia này. Ông Mojtaba, người bị thương nặng trong vụ không kích khiến cha mình thiệt mạng, chưa xuất hiện công khai từ khi chiến sự nổ ra.
Tin Gốc: Vnexpress
Giữa cánh đồng lúa mì còi cọc ở vùng Tây Texas khô cằn, Scott Irlbeck cúi người thọc sâu bàn tay vào một vết nứt trên mặt đất. Vết nứt do hạn hán lớn đến mức nuốt chửng cả cánh tay anh.
Mùa thu năm ngoái, Irlbeck gieo hạt nhưng lúa mì hầu như không thể phát triển vì trời không một giọt mưa. Anh giờ đây chỉ hy vọng nhân viên định giá bảo hiểm sẽ xác nhận vụ mùa mất trắng để không phải tốn thêm chi phí nhiên liệu đắt đỏ cho việc thu hoạch vào tháng tới.
Những nông dân như Irlbeck trên khắp các bang vùng đồng bằng Mỹ gồm Texas, Kansas, Oklahoma, Nam Dakota và Nebraska năm ngoái đã lao đao vì hệ lụy từ chính sách thương mại của Tổng thống Donald Trump khiến thị trường xuất khẩu tắc nghẽn và giá nông sản sụt giảm.
Khi họ chưa kịp gượng dậy, chi phí nhiên liệu và phân bón tăng vọt do cuộc chiến ở Iran đang khiến cuộc sống của họ càng thêm khổ sở. Kể từ khi eo biển Hormuz bị phong tỏa vào cuối tháng hai, giá dầu diesel dùng trong nông nghiệp đã tăng vọt 72%, theo Văn phòng Nông nghiệp bang Kentucky. Giá urê, loại phân bón chủ lực được sản xuất tại vùng Vịnh, đã tăng 55%, trong khi giá một loại phân đạm khác cũng tăng 33%.
Giữa lúc gánh nặng chi phí bủa vây, hạn hán tiếp tục diễn ra, khiến nông dân đối mặt nguy cơ mất mùa, không đủ tiền bù đắp cho tất cả các khoản thâm hụt.
Do không mua sẵn phân bón cho vụ lúa mì sorghum sắp xuống giống, Irlbeck cho biết anh có thể sẽ không dùng đến phân bón nữa, bởi giá mặt hàng này đã tăng vọt, còn hạn hán kéo dài lại đang làm giảm đáng kể năng suất cây trồng.
"Nào là nhiên liệu, hạn hán, rồi lại đến phân bón", Irlbeck liệt kê từng khó khăn đang đè nặng lên mình. "Cả ba đòn giáng liên tiếp xảy ra, liệu tôi có trụ nổi không?"
Hạn hán tàn phá
Texas là bang trồng lúa mì lớn thứ ba, trồng cao lương lớn thứ hai và trồng bông lớn nhất Mỹ.
Tại vùng Tulia nơi Irlbeck canh tác, những cơn gió thốc qua các cánh đồng khô khốc, xám xịt, trơ trọi vài cụm bông bám bụi và những gốc cao lương còn sót lại từ những vụ mùa trước.
Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ, sản lượng lúa mì đỏ cứng vụ đông (loại chuyên dùng làm bánh mì) của nước này năm nay dự kiến chạm đáy kể từ năm 1957.
"Tôi chỉ đang đợi nó chết hẳn thôi", Irlbeck nói.
Hơn 60% diện tích lục địa Mỹ, khu vực có khoảng 153 triệu dân sinh sống, đang phải hứng chịu nạn hạn hán. Theo báo cáo mới nhất từ Cơ quan Giám sát Hạn hán Mỹ, tỷ lệ đã tăng mạnh so với mức 43% hồi đầu năm 2026 và 33% so với cùng kỳ năm ngoái.
Tại Oklahoma hồi cuối tháng 4, chuyên gia nông học Amanda De Oliveira Silva từ Đại học bang Oklahoma cho biết đối với những vùng chịu thiệt hại nặng nề nhất, vụ mùa lúa mì đã không thể cứu vãn, dù trời có mưa lập tức.
"Mưa có thể giúp cứu những gì còn sót lại, nhưng không thể đảo ngược những thiệt hại trước đó", cô nói.
Tại Nam Dakota, trước tình hình giá cả leo thang cùng điều kiện thời tiết bất lợi, nông dân đang phải tính toán lại kế hoạch bón phân cho vụ lúa mì gieo từ mùa thu năm ngoái, theo Clarence Winter, chuyên gia khuyến nông.
Khi được yêu cầu bình luận về chi phí phân bón, Bộ Nông nghiệp Mỹ cho biết toàn bộ chính quyền đang tập trung vào việc đảm bảo sản xuất nhiều hơn phân bón giá rẻ ở trong nước.
Xung đột tăng chi phí
Đối với những nông dân như Tommy Salisbury, người trồng lúa mì, cao lương và đậu nành ở hạt Tulsa, bang Oklahoma, chi phí đầu vào tăng cao đã thổi bay mọi lợi ích mà các hộ canh tác cá thể nhận được từ gói cứu trợ 12 tỷ USD từ chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm bù đắp tổn thất do chính sách thuế quan gây ra.
"Chúng tôi đang phải trả chi phí đầu vào của năm 2026 nhưng lại thu về giá nông sản và ngũ cốc ở những thập niên 1970 và 1980", ông nói.
Bộ trưởng Nông nghiệp Mỹ Brooke Rollins thừa nhận nông dân đang phải đối mặt muôn vàn bất lợi.
"Giá cả tăng mạnh vào đúng thời điểm nền kinh tế nông nghiệp đang gặp khó khăn", bà Rollins phát biểu trong một cuộc họp báo hôm 19/5.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội X tháng trước, bà cho biết khoảng 80% nông dân Mỹ đã chốt xong nguồn cung phân bón từ mùa thu năm ngoái, trước khi cuộc xung đột Iran nổ ra rất lâu.
Tuy nhiên, một cuộc khảo sát của Liên đoàn Nông trại Mỹ, tổ chức vận động hành lang nông nghiệp hàng đầu quốc gia, cho thấy hầu hết nông dân không đủ khả năng chi trả cho toàn bộ lượng phân bón cần thiết cho vụ mùa này.
Tỷ lệ đặt mua trước phân bón có độ chênh lệch rất lớn giữa các vùng. Trong khi hầu hết nông dân ở vùng Trung Tây đã đặt trước phân bón cho năm 2026 do luân canh giữa ngô và đậu nành, tình hình hoàn toàn trái ngược ở vùng đông bắc hoặc miền nam, nơi nhiều nông dân không có sẵn kho bãi lưu trữ.
Kody Carson, nông dân ở thành phố Olton thuộc vùng Tây Texas, cho hay ông đã không mua trước phân bón và có thể sẽ không mua một chút nào cho cánh đồng trồng bông của mình.
Nạn hạn hán đã làm sản lượng lúa mì vụ đông của ông giảm mạnh, ước tính chỉ còn khoảng 1,2 đến 1,35 tấn/ha so với kỳ vọng ban đầu là 5,4 tấn/ha.
"Làm sao tôi có thể mạo hiểm chi ra một khoản tiền lớn để đặt mua loại phân bón đắt đỏ đó, trong khi còn chẳng biết liệu mình có thu hoạch được gì hay không?" Carson nói.
Tom Gregory, người trồng bông, ngô và cao lương ở Petersburg, bang Texas, cũng không mua trước phân bón. Hồi tháng 4, ông cho biết phải đối mặt mức giá 558 USD một tấn, tăng lên từ mức 402 USD một tấn hồi tháng 2.
Dù vậy, Gregory cho biết vẫn cố gắng tiến hành gieo cấy vụ xuân, bởi nông nghiệp là sinh kế và cũng là truyền thống gia đình. Ông sẽ tìm cách bón phân tiết kiệm nhất có thể.
Những năm gần đây, Gregory cố gắng bù đắp chi phí đầu vào ngày càng tăng bằng cách nâng cao sản lượng thu hoạch. Tuy nhiên, ông cho hay kỳ vọng vào chiến lược đó cuối cùng cũng tan biến, ban đầu do hạn hán và giờ đây là vì giá phân bón tăng cao.
Gregory giờ chỉ còn biết dựa vào đức tin, gia đình và việc tập thể dục để vượt qua giai đoạn khó khăn hiện nay. "Hy vọng Chúa sẽ giúp chúng tôi", ông nói.
Tin Gốc: Vnexpress
Tiệm bánh của bà Aimee Loughran ở thị trấn Lewiston, bang New York, cách thác Niagara khoảng 20 phút lái xe. Nhưng khác với cảnh buôn bán nhộn nhịp trước đây, cửa hàng nay chịu áp lực vì lượng khách du lịch sụt giảm rõ rệt.
Chi tiêu từ khách địa phương không thể sánh bằng nguồn thu ổn định nhờ dòng du khách Canada, vốn là nguồn khách quan trọng với nhiều cửa hàng trong thị trấn trước khi quan hệ thương mại và chính trị hai nước căng thẳng.
Doanh thu tiệm bánh vì thế giảm khoảng 30%, buộc bà phải thắt chặt chi tiêu cả trong kinh doanh lẫn cuộc sống hàng ngày. "Đối với một người mẹ đơn thân, điều này đặc biệt khó khăn", Loughran cho biết.
Tại Lewiston, các cửa hàng đồ cổ, quán ăn và cơ sở lưu trú đều chịu tác động khi lượng khách Canada qua biên giới ngày càng thưa vắng. Giáo viên về hưu Judy, 73 tuổi, đồng sở hữu một cửa hàng đồ cổ cùng 8 người khác, cho biết doanh số của tiệm đã giảm 20% trong năm ngoái và bà ngày càng bi quan về tình hình thị trường.
"Tôi không trách họ. Tôi ước gì mình không sống ở đất nước này, vì đến cả tôi cũng không còn thích nó nữa", Judy nói.
Trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có những phát ngôn gây tranh cãi, như gọi Thủ tướng Mark Carney là "thống đốc" hay bóng gió biến Canada thành bang mới thuộc Mỹ, người dân tại các thị trấn biên giới đang chật vật tìm cách thích nghi.
John Percy, CEO cơ quan xúc tiến du lịch Destination Niagara, cho biết đơn vị đã phải dừng quảng bá tại Canada và chuyển hướng sang thu hút du khách từ các bang khác của Mỹ do nguồn lực có hạn. "Ngân sách của chúng tôi đã hẹp lại", ông nói.
Theo các số liệu từ văn phòng Thống đốc New York Kathy Hochul, lượt khách Canada nhập cảnh vào Mỹ qua bang này trong năm 2025 đã giảm 3 triệu lượt, tương đương mức giảm 21% so với năm trước. Riêng lượng xe cá nhân qua lại tại khu vực Buffalo và thác Niagara giảm hơn 717.000 lượt, tức mức giảm 16,3%.
Khu tham quan hạ nguồn thác Niagara ở phía Mỹ từ lâu phụ thuộc lớn vào dòng khách Canada, nhất là vào mùa thấp điểm. Tỷ giá hối đoái thuận lợi và thuế bán hàng thấp hơn nhiều khiến người Canada thường xuyên qua Mỹ để mua các mặt hàng thiết yếu giá rẻ hơn như sữa, bánh mì và xăng, cũng như mua sắm tại các cửa hàng địa phương.
Việc sang Mỹ mua sắm, đặc biệt là mua quần áo, từng phổ biến đến mức vào những năm 1990 một số trung tâm thương mại cho đặt thùng quyên góp ngay tại bãi xe để nhận lại quần áo cũ của khách Canada.
Percy nhớ rằng nhiều du khách Canada thay đồ ngay tại chỗ rồi lái xe về nước với xe và vali chất đầy quần áo mới đã được gỡ tem mác để tránh nộp thuế.
Nhưng mọi thứ đã thay đổi. Đồng USD tăng giá và lạm phát tại Mỹ khiến mua sắm xuyên biên giới kém hấp dẫn hơn trước, trong khi căng thẳng chính trị tiếp tục đẩy tâm lý e dè của người Canada lên cao. Nhiều chủ doanh nghiệp cho biết họ không chỉ mất khách mà còn phải cắt giảm tuyển dụng, đặc biệt trong mùa thấp điểm.
Cuộc thăm dò gần đây của Globe and Mail cho thấy khoảng 9% người Canada xem Mỹ là "đồng minh đáng tin cậy", trong khi 51% nói họ đã hủy các chuyến đi tới Mỹ như một cách phản đối những phát biểu của ông Trump.
Với những người Canada vẫn chọn sang Mỹ, họ cũng trở nên kín tiếng hơn. "Họ sẽ không nói với hàng xóm, bạn bè hay gia đình rằng họ đang đến Mỹ nữa đâu", Percy chia sẻ những quan sát về tâm lý khách hàng.
Robert Restaino, thị trưởng thành phố Niagara Falls thuộc New York, có gia đình và bạn bè ở bên kia biên giới. Ông kể rằng mình thường phải "nhăn mặt" mỗi khi Tổng thống Trump đưa ra những phát biểu mang tính mỉa mai hoặc đùa cợt về việc Canada có thể trở thành bang thứ 51. Đối với ông, những lời lẽ như vậy không mang lại lợi ích thực chất nào và chỉ khiến quan hệ giữa hai khu vực sát biên giới thêm căng thẳng.
Để tìm lối ra cho tình trạng biên mậu sụt giảm, giới chức địa phương đang đặt cược vào thể thao và các sự kiện quy mô lớn. Thành phố Niagara Falls hiện có kế hoạch đầu tư 200 triệu USD xây trung tâm sự kiện 6.000 chỗ, kỳ vọng thu hút các giải đấu trẻ, đại học và bán chuyên ở nhiều môn như khúc côn cầu, bóng rổ, bóng chuyền hay bóng vợt. Đây được xem là hướng đi có thể giúp địa phương bớt phụ thuộc vào dòng khách mua sắm ngắn ngày từ Canada.
Tuy nhiên, hiệu quả của chiến lược này vẫn còn bỏ ngỏ. Khoảng 10-15% người mua vé mùa của đội bóng bầu dục Buffalo Bills là người Canada. Thế nhưng, các chủ khách sạn địa phương nhận thấy số lượng người hâm mộ từ Canada đến và lưu trú qua đêm đã giảm.
"Mỗi khi có trận đấu trên sân nhà, chúng tôi đón khách từ khắp nơi đến ở khách sạn. Và số lượng người Canada ít hơn so với trước đây", chủ khách sạn Strangio cho biết.
Kathleen Stefik, cử tri 59 tuổi từng bỏ phiếu cho ông Trump, cho biết bà cảm nhận rõ sự lạnh nhạt từ phía người Canada nên cũng hạn chế sang nước láng giềng. Dù ủng hộ một số chính sách của ông Trump, trong đó có nhập cư, bà thừa nhận những phát ngôn của ông về Canada đã gây tổn hại quan hệ hai bên. "Ông ấy nên hành xử cho ra dáng tổng thống", Stefik nói.
Hà Linh (Theo Guardian)
Nguồn: https://vnexpress.net/thi-tran-bien-gioi-my-lao-dao-vi-khach-canada-quay-lung-5057602.html