Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định dự thảo Nghị định quy định về miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông và lộ trình miễn học phí, giáo trình môn học giáo dục quốc phòng và an ninh tại cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp. Dự thảo do Bộ GD-ĐT chủ trì soạn thảo.
Theo đề xuất của Bộ GD-ĐT, việc cấp miễn phí sách giáo khoa sẽ được thực hiện đối với sách giáo khoa dạng sách in, sách chữ nổi Braille. Riêng sách giáo khoa điện tử chưa áp dụng cấp miễn phí do hiện nay Bộ GD-ĐT đang triển khai nghiên cứu, xây dựng nên chưa có tiêu chí, tiêu chuẩn cụ thể cho sách giáo khoa điện tử.
Về hình thức, Bộ GD-ĐT đề xuất triển khai theo mô hình thư viện cho mượn sách giáo khoa dùng chung.
Theo đó, Nhà nước đầu tư mua sách giáo khoa cho các nhà trường để đưa vào thư viện dùng chung. Cơ sở giáo dục thực hiện cấp phát sách theo hình thức cho mượn có thời hạn (theo học kỳ hoặc năm học).
Sau khi kết thúc thời gian mượn, thư viện thực hiện công tác thu hồi sách giáo khoa. Sách sau khi sử dụng được thu hồi và bảo quản để tiếp tục sử dụng.
“Toàn bộ sách giáo khoa phải được cập nhật vào hệ thống quản lý thư viện, thực hiện dán nhãn, mã hóa và phân loại sách theo quy định”, dự thảo nêu.
Về thời điểm, Bộ GD-ĐT đề xuất miễn phí sách giáo khoa đối với học sinh phổ thông triển khai trên phạm vi toàn quốc kể từ năm học 2029 – 2030.
Đối với các địa phương có khả năng cân đối ngân sách địa phương, khuyến khích UBND cấp tỉnh quyết định thực hiện chính sách miễn phí sách giáo khoa sớm hơn lộ trình trên.
Trong đó, ưu tiên bố trí nguồn lực để triển khai trước đối với các địa bàn biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn.
Riêng sách giáo khoa tiếng dân tộc thiểu số, Bộ GD-ĐT cho biết đã hoàn thành biên soạn, thẩm định và đang triển khai in, phát hành sách giáo khoa tiếng M’nông, Bahnar, Chăm, Khmer, Ê đê, Jrai, Mông cấp tiểu học.
Từ năm học 2026 – 2030, Bộ GD-ĐT tiếp tục biên soạn, thẩm định sách giáo khoa tiếng Raglai, tiếng Mường, tiếng Cơ Tu (cấp tiểu học); cấp THCS đối với tiếng Khmer, tiếng Chăm, tiếng Ê đê và thực hiện in ấn, phát hành để cấp phát về thư viện các cơ sở giáo dục.
Bộ GD-ĐT tính toán, việc miễn phí sách giáo khoa cho toàn bộ học sinh từ năm học 2029 – 2030 sẽ cần tổng kinh phí hơn 4.000 tỉ đồng, do ngân sách nhà nước bảo đảm.
Căn cứ số lượng học sinh và mức giá sách giáo khoa tại thời điểm lập dự toán ngân sách hằng năm, các địa phương có trách nhiệm xây dựng kế hoạch mua sắm ban đầu để bảo đảm đủ sách giáo khoa phục vụ việc dạy và học trên địa bàn tỉnh.
Đối với cơ sở giáo dục phổ thông trực thuộc địa phương, UBND cấp tỉnh tổ chức thực hiện hoặc phân cấp cho sở giáo dục và đào tạo, UBND cấp xã, cơ sở giáo dục thực hiện theo quy định của pháp luật về đấu thầu và các quy định pháp luật có liên quan, bảo đảm công khai, minh bạch.
Đối với cơ sở giáo dục trực thuộc các bộ, ngành, viện nghiên cứu, trường đại học do cơ sở giáo dục tổ chức thực hiện theo quy định của pháp luật về đấu thầu và các quy định pháp luật có liên quan, bảo đảm công khai, minh bạch.
Ngoài ra, ngân sách nhà nước cấp bù hằng năm cho các trường để mua sắm bổ sung trong các trường hợp sau: thay thế sách hư hỏng do sử dụng lâu ngày; dự phòng đáp ứng sự gia tăng đột xuất về số lượng học sinh; thay đổi giáo trình theo chương trình mới…
Theo yêu cầu mới của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tại Thông tư số 53 về quy chế tuyển sinh và đào tạo sau đại học vừa được ban hành, đội ngũ giảng viên giảng dạy trình độ tiến sĩ phải có chức danh giáo sư, phó giáo sư hoặc có bằng tiến sĩ đúng chuyên ngành phụ trách học phần.
Đồng thời, giảng viên phải đáp ứng yêu cầu về năng lực nghiên cứu, giảng dạy, ngoại ngữ và ứng dụng công nghệ số phục vụ giảng dạy, nghiên cứu khoa học cũng như hợp tác quốc tế.
Đối với giảng viên chưa có chức danh giáo sư, phó giáo sư, quy chế yêu cầu phải có ít nhất 2 năm kinh nghiệm giảng dạy hoặc tham gia nghiên cứu khoa học kể từ khi được cấp bằng tiến sĩ.
Nhóm giảng viên này cũng phải có kết quả nghiên cứu phù hợp với lĩnh vực chuyên môn giảng dạy theo quy định của cơ sở đào tạo và duy trì công bố khoa học hằng năm.
Ngoài đội ngũ giảng viên của cơ sở đào tạo, các trường được mời tham gia giảng dạy trình độ tiến sĩ đối với giáo sư, phó giáo sư hoặc người có bằng tiến sĩ đang công tác tại các cơ sở giáo dục đại học ở nước ngoài; các chuyên gia, nhà khoa học thuộc Chương trình thu hút chuyên gia, nhà khoa học là người nước ngoài và người Việt Nam ở nước ngoài theo quy định của Chính phủ.
Đối với đào tạo trình độ thạc sĩ, giảng viên phải đáp ứng các tiêu chuẩn của giảng viên đại học theo Luật Nhà giáo, chuẩn nghề nghiệp giảng viên, chuẩn chương trình đào tạo và các quy định pháp luật có liên quan.
Giảng viên phụ trách từng học phần phải có trình độ chuyên môn, năng lực nghiên cứu và năng lực nghề nghiệp phù hợp với mục tiêu, chuẩn đầu ra và yêu cầu chất lượng của chương trình đào tạo.
Riêng các ngành thuộc lĩnh vực nghệ thuật, thể thao, đào tạo giáo viên và sức khỏe, giảng viên chưa có bằng tiến sĩ vẫn được tham gia giảng dạy nếu có các danh hiệu như Nghệ sĩ Nhân dân, Nghệ sĩ Ưu tú, Nhà giáo Nhân dân, Nhà giáo Ưu tú, Thầy thuốc Nhân dân, Thầy thuốc Ưu tú, Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú.
Ngoài ra, huấn luyện viên, vận động viên đạt thành tích vô địch quốc gia, châu lục hoặc thế giới hoặc được phong cấp kiện tướng quốc gia và có năng lực chuyên môn, kinh nghiệm nghề nghiệp phù hợp với nội dung giảng dạy, đáp ứng yêu cầu chuẩn chương trình đào tạo, được tham gia giảng dạy trong chương trình đào tạo.
Theo Thông tư 53, thời gian đào tạo chuẩn của trình độ tiến sĩ từ 3 năm (36 tháng) đến 4 năm (48 tháng) do cơ sở đào tạo quyết định, bảo đảm phần lớn nghiên cứu sinh hoàn thành chương trình đào tạo trong thời gian này.
Mỗi nghiên cứu sinh có một kế hoạch học tập, nghiên cứu toàn khóa nằm trong khung thời gian đào tạo chuẩn phê duyệt kèm theo quyết định công nhận nghiên cứu sinh.
Aubrey Palmer, sinh viên ngành Khí tượng tại Đại học Bang Mississippi (Mỹ), kinh hoàng khi vừa hoàn thành bài luận 2.900 chữ thì một thông báo đòi tiền chuộc bất ngờ hiện lên màn hình.
"ShinyHunters đã xâm nhập Instructure (một lần nữa)", tin nhắn viết, kèm theo lời đe dọa sẽ tung toàn bộ dữ liệu đánh cắp được trừ khi phía công ty hoặc các trường đại học trả tiền chuộc bằng Bitcoin.
"Phản xạ đầu tiên của tôi là nghĩ mình bị hack cá nhân. Nhưng khi đọc kỹ thông báo, tôi mới biết hệ thống Canvas đã sập", Palmer chia sẻ. Cô cho biết giảng viên và hàng chục sinh viên khác trong phòng thi đều nhận thông báo tương tự, tạo nên khung cảnh hoang mang tột độ.
Tuần qua, nhóm hacker ShinyHunters đã tấn công Instructure, công ty mẹ của Canvas - phần mềm quản lý học tập đang được hàng nghìn trường học trên toàn cầu sử dụng, gây gián đoạn nghiêm trọng cho công tác giảng dạy và thi cử.
Đại học Bang Idaho và Penn State (Mỹ) phải hủy bỏ nhiều bài thi vào hai ngày 7-8/5 do "không ai có quyền truy cập" vào hệ thống. Ở Đại học Toronto (Canada) và UCLA, sinh viên vật lộn để nộp bài tập trực tuyến nhưng bất thành.
"Mọi người rất tức giận khi nghĩ đến việc phải làm lại bài thi từ đầu", Palmer nói. Trường của cô hiện liên tục cập nhật thông tin qua email, xếp lịch thi lại và cảnh báo sinh viên không bấm vào các đường link lạ.
Ước tính khoảng 9.000 cơ sở giáo dục chịu ảnh hưởng. Sự cố xảy ra vào thời điểm nhạy cảm nhất của năm học khiến sinh viên căng thẳng.
Bên cạnh đó là nỗi lo về bảo mật thông tin. Jacques Abou-Rizk, sinh viên cao học tại Đại học Northwestern (Mỹ), sợ hãi khi nhận được thông báo từ hacker sau khi bấm vào một liên kết email tưởng là của trường.
"Tôi lo lắng không biết thông tin cá nhân nào sẽ bị tung ra", anh nói.
ShinyHunters không phải cái tên xa lạ trong giới tội phạm mạng. Nhóm này từng thực hiện nhiều vụ tấn công gây thiệt hại kinh tế lớn, điển hình là vụ xâm nhập vào hãng xe Jaguar Land Rover năm ngoái.
Theo Luke Connolly, chuyên gia phân tích tại công ty an ninh mạng Emisoft, các cuộc tấn công lần này bắt đầu từ chủ nhật tuần trước. Thời hạn chót để trả tiền chuộc được đưa ra là vào ngày 12/5. Nhóm này chưa tiết lộ kế hoạch tiếp theo đối với số dữ liệu đã đánh cắp.
Cục Điều tra Liên bang (FBI) hôm 8/5 xác nhận đã biết về vụ gián đoạn, khuyên các sinh viên và giảng viên liên quan chờ hướng dẫn chính thức từ trường. Cơ quan này cũng lưu ý họ cảnh giác với những kẻ lừa đảo tuyên bố đang nắm giữ dữ liệu.
Canvas, một nền tảng kỹ thuật số dựa trên điện toán đám mây phổ biến dành cho lớp học, hiện có hơn 30 triệu người dùng trên toàn cầu, cùng hơn 8.000 tổ chức là khách hàng.
Chiều 2-4, UBND phường Bắc Gianh (tỉnh Quảng Trị) xác nhận địa phương đã có quyết định tạm đình chỉ công tác đối với ông Nguyễn Văn Đông, Hiệu trưởng Trường tiểu học số 2 Quảng Phúc.
Theo đó, ông Đông bị tạm đình chỉ công tác trong thời hạn 75 ngày, bắt đầu từ ngày 1-4. Quyết định này được đưa ra dựa trên đề nghị của Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Quảng Trị, để phục vụ công tác điều tra, xác minh các dấu hiệu vi phạm của người này.
UBND phường Bắc Gianh yêu cầu trong thời gian này, ông Nguyễn Văn Đông có trách nhiệm bàn giao toàn bộ hồ sơ, tài liệu và các công việc đang đảm nhiệm cho người được phân công phụ trách điều hành nhà trường.
Trước đó vào ngày 26-3-2026, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Quảng Trị đã có công văn gửi địa phương đề nghị tạm đình chỉ công tác đối với ông Đông. Đến ngày 1-4, Ban Thường vụ Đảng ủy phường Bắc Gianh đã thống nhất chủ trương này.
Theo tìm hiểu, vụ việc bắt nguồn từ đơn tố cáo nặc danh phản ánh hàng loạt sai phạm trong công tác quản lý, tài chính và tuyển dụng giáo viên tại trường.
Cùng với đơn tố cáo, cơ quan chức năng đã tiếp nhận các đoạn ghi âm do giáo viên cung cấp. Nội dung các đoạn ghi âm này cho thấy việc được đứng lớp tại trường không hoàn toàn dựa trên năng lực chuyên môn hay vị trí việc làm, mà có dấu hiệu bị chi phối bởi các thỏa thuận "ngầm" bên ngoài quy định.
Ngoài nghi vấn "chạy" hợp đồng, hoạt động thu chi tài chính tại Trường tiểu học số 2 Quảng Phúc cũng bị phản ánh là có nhiều bất thường, kéo dài trong nhiều năm.
Hiện nay, Ủy ban Kiểm tra đang tích cực vào cuộc xác minh, đồng thời phối hợp chặt chẽ với Cơ quan An ninh điều tra để làm rõ các sai phạm liên quan.
