Báo cáo tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 1/4, Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết sang năm 2026, tình hình thế giới biến động nhanh, khó lường, ảnh hưởng tới mục tiêu tăng trưởng của Việt Nam. Đặc biệt, theo Bộ trưởng, xung đột Trung Đông kéo dài hơn một tháng tác động mạnh tới nguồn cung, giá dầu, dự báo ảnh hưởng rất phức tạp trong nước thời gian tới.
Báo cáo đánh giá bổ sung của Chính phủ cũng chỉ ra rằng xung đột quân sự giữa Israel, Mỹ và Iran từ ngày 28/2 leo thang phức tạp, gây thiệt hại cho các bên và ảnh hưởng tới nhiều nền kinh tế. Với Việt Nam, biến động này dự báo tác động lớn, trên nhiều mặt.
Trước hết, giá dầu thế giới tăng mạnh khiến giá xăng dầu trong nước qua các kỳ điều hành gần đây tăng khá cao so với trước khi xảy ra xung đột. Điều này gây áp lực lên lạm phát, chi phí sinh hoạt của người dân và sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, tình hình cũng tiềm ẩn rủi ro với an ninh năng lượng và ổn định kinh tế vĩ mô. Các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, xuất khẩu, du lịch, thu hút FDI, thị trường tài chính – tiền tệ và tăng trưởng kinh tế đều có thể chịu tác động.
Chính phủ đã triển khai nhiều giải pháp ứng phó. Chẳng hạn, Nghị quyết 36, 55 được ban hành với các giải pháp cấp bách nhằm bảo đảm nguồn cung xăng dầu, an ninh năng lượng. Thủ tướng cũng lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng, đồng thời triển khai các hoạt động ngoại giao để tìm kiếm thêm nguồn cung xăng dầu từ các đối tác, bảo đảm nguồn cung trong mọi tình huống.
Cùng với đó, các bộ ngành và địa phương được yêu cầu triển khai đồng bộ giải pháp nhằm hạn chế tác động của giá năng lượng quốc tế tới giá xăng dầu trong nước, kiểm soát lạm phát. Các cơ quan liên quan tăng quản lý thị trường, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi buôn lậu, đầu cơ, găm hàng.
Xung đột Trung Đông kéo dài hơn một tháng qua, cùng tình trạng tắc nghẽn eo biển Hormuz khiến giá năng lượng tăng cao, gián đoạn chuỗi cung ứng và thương mại toàn cầu. Cuối tháng trước, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đưa ra 3 kịch bản về tác động của xung đột này tới tăng trưởng, lạm phát các quốc gia khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Với 3 kịch bản này, theo ADB, nhóm các quốc gia đang phát triển tại Đông Nam Á chịu thiệt hại nặng nề nhất, giảm khoảng 0,6-2,3% GDP. Các nước này gồm Việt Nam, Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan, Myanmar, Timor-Leste, Brunei, Campuchia và Lào.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam vẫn giữ mục tiêu tăng trưởng hai chữ số trong giai đoạn tới, để trở thành nước thu nhập cao vào 2045. Theo Tổng thư ký Quốc hội Lê Quang Mạnh, Việt Nam cần tận dụng thời cơ vàng như cơ cấu dân số vàng, vị thế quốc gia được nâng cao, tỷ lệ nợ công và nợ Chính phủ đang ở mức thấp, dư địa tài khóa tốt.
Ông Mạnh cho rằng nếu không vượt qua được bẫy thu nhập trung bình đến 2035, Việt Nam sẽ bỏ lỡ mọi điều kiện thuận lợi và có nguy cơ “vĩnh viễn trở thành một quốc gia hạng hai, không thể đứng vào nhóm các nước phát triển”.
Để đạt mục tiêu tăng trưởng cao, Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết Chính phủ sẽ rà soát, đánh giá tác động của xung đột Trung Đông theo nhiều kịch bản để xác định các ngành, lĩnh vực còn dư địa tăng trưởng và giải pháp ứng phó phù hợp.
Đồng thời, nhà điều hành tiếp tục hoàn thiện thể chế, chuyển từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”, điều hành linh hoạt chính sách tài khóa và tiền tệ nhằm hỗ trợ tăng trưởng nhưng vẫn kiểm soát lạm phát, ổn định vĩ mô. Chính phủ cũng đẩy mạnh phát triển thị trường vốn, giải ngân đầu tư công để dẫn dắt đầu tư tư nhân, phát triển các động lực tăng trưởng mới như khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số.
Góp ý thêm về giải pháp, đại biểu Lê Quang Mạnh cho rằng nhà điều hành cần xây dựng một kịch bản và kế hoạch cụ thể. Ông chỉ ra một thực trạng là chỉ số ICOR về hiệu quả sử dụng vốn của Việt Nam không cải thiện trong 10 năm qua. Điều này cho thấy tăng trưởng hiện nay vẫn chủ yếu dựa vào việc “bơm thêm vốn”, tăng tổng đầu tư toàn xã hội, không phải dựa trên tăng năng suất. Nếu Việt Nam vẫn tiếp tục cách thức này, theo ông Mạnh, sẽ khó đạt mục tiêu tăng trưởng 10% trong 5 năm tới, chưa nói tới 10 năm.
Trước mắt, ông cho rằng Việt Nam cần tiếp tục duy trì và tăng tổng vốn đầu tư toàn xã hội (gồm đầu tư tư nhân, FDI), tháo gỡ các dự án treo trên cả nước để giữ đà tăng trưởng 8-10%. Về dài hạn, nhà điều hành cần tập trung vào việc tăng năng suất quốc gia và đảm bảo sự đồng bộ trong triển khai chính sách.
Đại biểu lưu ý về sự đồng bộ giữa quy hoạch tổng thể quốc gia và các dự án đầu tư công rất lớn như Sân bay Long Thành hay Đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam. Ông nhấn mạnh nếu không tính toán kỹ hiệu quả, những dự án này trong 10 năm tới khi chưa đi vào hoạt động sẽ không đóng góp được vào hiệu suất tăng trưởng chung.
Đó là chia sẻ của đại diện nền tảng đặt giúp việc nhà theo giờ bTaskee với Tuổi Trẻ. Nền tảng này đang sở hữu mạng lưới hơn 15.000 cộng tác viên giúp việc, hoạt động tại 4 quốc gia Đông Nam Á và 21 tỉnh, thành tại Việt Nam.
Theo dữ liệu của bTaskee, mức thu nhập 33 triệu đồng/tháng chỉ là mức trung bình nếu cộng tác viên duy trì tần suất làm việc đều đặn, chăm chỉ và nhận được nhiều đánh giá tích cực từ khách hàng trên app.
Đại diện doanh nghiệp cho biết giá dịch vụ giúp việc theo giờ hiện dao động từ 80.000-120.000 đồng/giờ. Nền tảng áp dụng cơ chế "Price by Demand" (giá theo nhu cầu), do đó thu nhập của cộng tác viên có thể tăng gấp rưỡi hoặc cao hơn vào các buổi tối, cuối tuần hay dịp lễ, Tết.
Dù mức thu nhập khá hấp dẫn, bTaskee cho biết doanh nghiệp vẫn trong tình trạng "đỏ mắt" tìm người.
"Nhu cầu khách hàng tăng nhanh khiến chúng tôi phải tuyển dụng liên tục. Hiện doanh nghiệp vẫn đang cần bổ sung hơn 500 cộng tác viên dọn dẹp tại khu vực TP.HCM", đại diện doanh nghiệp cho biết.
Để thu hút thêm nhân lực, doanh nghiệp này thậm chí triển khai chương trình giới thiệu cộng tác viên mới.
Theo đó, người giới thiệu được thưởng 200.000 đồng cho mỗi cộng tác viên tham gia thành công và nhận thêm 100.000 đồng nếu người được giới thiệu hoàn thành tối thiểu 20 công việc, đạt mức đánh giá từ 4,8 sao trở lên trong vòng 30 ngày kể từ khi bắt đầu làm việc.
Không chỉ có thu nhập từ công việc giúp việc theo giờ, bTaskee cho biết một số cộng tác viên còn có thêm nguồn thu từ quảng cáo và tiếp thị liên kết (affiliate) thông qua việc xây dựng các kênh chia sẻ kinh nghiệm dọn dẹp, chăm sóc nhà cửa.
"Có cộng tác viên sở hữu kênh TikTok gần 10.000 người theo dõi và Facebook khoảng 22.000 người theo dõi, kiếm thêm tới 40 triệu đồng/tháng từ hoạt động sáng tạo nội dung và tiếp thị liên kết", đại diện doanh nghiệp dẫn ra một ví dụ.
Trong buổi làm việc với đoàn công tác của Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội chiều 15/6, bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC), cho biết một trong những mũi nhọn khi sửa đổi khung pháp lý mới nằm ở việc bổ sung nhóm chính sách mới như cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong lĩnh vực chứng khoán và tổ chức bảo lãnh thanh toán trái phiếu.
Sandbox là cơ chế cho phép doanh nghiệp triển khai sản phẩm, dịch vụ hoặc mô hình kinh doanh mới trong phạm vi giới hạn về thời gian, quy mô và nhóm khách hàng, dưới sự giám sát của cơ quan quản lý. Trong dự thảo Luật Chứng khoán sửa đổi, việc bổ sung sandbox nhằm tạo không gian pháp lý để thử nghiệm các sáng kiến mới trước khi áp dụng rộng rãi trên thị trường.
Cơ chế này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực chứng khoán, đặc biệt với các ứng dụng công nghệ tài chính (fintech), giao dịch số và các sản phẩm đầu tư mới. Kết quả thử nghiệm cũng có thể trở thành cơ sở để cơ quan quản lý đánh giá rủi ro và hoàn thiện khung pháp lý chính thức trong tương lai.
Ngoài sandbox, dự thảo sửa đổi, bổ sung Luật Chứng khoán tập trung vào việc đơn giản hóa các điều kiện đầu tư kinh doanh và thủ tục hành chính. Luật cũng sẽ được sửa đổi theo hướng tăng cường chuyển đổi số, giao dịch điện tử và ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động chứng khoán, hoạt động của các tổ chức trung gian thị trường. Các cơ quan cũng rà soát, sửa đổi các quy định nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, tạo thuận lợi cho quá trình triển khai và áp dụng sau khi ban hành.
Chủ tịch SSC nói việc nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật Chứng khoán lần này nhằm hoàn thiện thể chế, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, phát triển kinh tế tư nhân theo Nghị quyết 68. Đồng thời, việc này cũng hướng tới phát triển thị trường vốn an toàn, minh bạch, hiệu quả và bền vững.
Lãnh đạo ngành chia sẻ mục tiêu của dự án Luật là lựa chọn các nội dung thật sự cấp thiết, có căn cứ chính trị, pháp lý và thực tiễn rõ ràng, để sửa đổi có trọng tâm, trọng điểm. Song song đó, khung pháp lý mới cũng sẽ bảo đảm kế thừa các quy định còn phù hợp, xử lý những vướng mắc đang đặt ra đối với sự phát triển của thị trường và yêu cầu quản lý nhà nước trong giai đoạn tới.
Tại buổi làm việc, ông Nguyễn Đức Chi, Thứ trưởng Bộ Tài chính, nhấn mạnh việc sửa đổi Luật Chứng khoán cần đáp ứng yêu cầu hoàn thiện thể chế, thúc đẩy phát triển thị trường vốn và nâng cao hiệu quả huy động nguồn lực cho nền kinh tế. Bên cạnh đó, các quy định mới phải được nghiên cứu kỹ lưỡng, tham chiếu các thông lệ quốc tế tốt, qua đó nâng cao sức hấp dẫn của thị trường và đáp ứng yêu cầu nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam trong thời gian tới.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, xuất khẩu thủy sản 6 tháng đầu năm đạt hơn 5,7 tỷ USD, tăng 11,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, Trung Quốc nhập gần 1,4 tỷ USD thủy sản Việt Nam, tăng khoảng 40% so với cùng kỳ, vượt Mỹ với gần 898 triệu USD. Nếu tính cả Hong Kong, kim ngạch xuất khẩu sang khu vực này đạt khoảng 1,5 tỷ USD, tăng gần 38%. Nhật Bản đứng thứ ba với gần 788 triệu USD, tăng nhẹ so với cùng kỳ năm ngoái.
Đại diện Công ty cổ phần Nam Việt cho biết, xu hướng dịch chuyển sang Trung Quốc diễn ra rõ hơn từ đầu năm. Quý I, doanh nghiệp đối mặt tình trạng thiếu hụt nguyên liệu, nhưng sang quý II, giá nguyên liệu và giá bán cùng giảm. Trong bối cảnh chi phí vận chuyển sang các thị trường xa vẫn ở mức cao, Trung Quốc trở thành lựa chọn hấp dẫn hơn nhờ khoảng cách địa lý gần, cước logistics thấp và thời gian thu hồi vốn nhanh.
Nhận định này cũng được bà Lê Hằng, Phó tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), chia sẻ Theo bà, khi Mỹ và châu Âu gia tăng các rào cản thương mại, nhiều doanh nghiệp đã chủ động chuyển hướng sang Trung Quốc. Ngoài yêu cầu nhập khẩu không quá khắt khe, thị trường này còn có lợi thế lớn về khoảng cách địa lý, giúp giảm chi phí logistics và thời gian vận chuyển. Với các mặt hàng thủy sản tươi sống, doanh nghiệp có thể xuất khẩu qua cửa khẩu biên giới nên việc bảo quản cũng thuận lợi và tiết kiệm chi phí hơn.
Trong khi đó, xuất khẩu sang Mỹ tiếp tục chịu nhiều sức ép. Theo bà Hằng, nước này siết quy định đối với thủy sản khai thác theo Đạo luật Bảo vệ động vật biển có vú (MMPA), buộc doanh nghiệp phải bổ sung giấy chứng nhận COA với quy trình xin cấp phức tạp, đặc biệt ảnh hưởng đến mặt hàng cá ngừ. Tôm cũng tiếp tục chịu thuế chống bán phá giá ở mức cao.
Ngoài ra, lượng hàng được đẩy mạnh sang Mỹ trước thời điểm áp dụng các chính sách thuế mới khiến tồn kho tăng, trong khi người tiêu dùng nước này có xu hướng thắt chặt chi tiêu và ưu tiên các sản phẩm giá thấp. Những yếu tố này khiến kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ trong 6 tháng đầu năm gần như đi ngang.
Theo VASEP, tăng trưởng xuất khẩu nửa đầu năm không chỉ đến từ nhu cầu thị trường phục hồi mà còn phản ánh khả năng thích ứng của doanh nghiệp trong việc điều chỉnh thị trường và cơ cấu sản phẩm. Trong bối cảnh các nhà nhập khẩu ngày càng thận trọng, đơn hàng có xu hướng ngắn hơn, chia nhỏ hơn, yêu cầu cạnh tranh hơn về giá cũng như siết chặt các tiêu chuẩn về chất lượng, chứng nhận và truy xuất nguồn gốc. Điều này buộc doanh nghiệp phải linh hoạt hơn trong sản xuất và lựa chọn thị trường.
Tôm tiếp tục là mặt hàng xuất khẩu lớn nhất của ngành với kim ngạch khoảng 2,3 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm, tăng 13,6% và chiếm hơn 40% tổng giá trị xuất khẩu thủy sản. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ Trung Quốc đại lục và Hong Kong. Trong đó, tôm hùm là mặt hàng được cả hai thị trường này tăng mua mạnh. Trong khi đó, cá tra đạt khoảng 1,1 tỷ USD, tăng 12,1%, tiếp tục phát huy lợi thế nhờ giá cạnh tranh và nhu cầu ổn định đối với nhóm cá thịt trắng tại nhiều thị trường.
Dù vậy, triển vọng xuất khẩu nửa cuối năm vẫn còn nhiều bất định. Bà Lê Hằng cho biết, doanh nghiệp tiếp tục đối mặt nguy cơ Mỹ áp dụng thêm các biện pháp bảo hộ và rào cản thương mại mới, từ các quy định liên quan đến lao động cưỡng bức đến khả năng áp dụng hạn ngạch đối với một số mặt hàng. Cùng với việc cước vận tải container lạnh có xu hướng tăng trở lại, đây sẽ là những thách thức lớn đối với ngành thủy sản trong những tháng cuối năm.
Theo bà, trong bối cảnh chính sách thương mại thay đổi nhanh, doanh nghiệp không còn lựa chọn nào khác ngoài việc liên tục cập nhật thông tin thị trường, chủ động điều chỉnh kế hoạch xuất khẩu, đa dạng hóa thị trường và nâng tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu để giảm rủi ro và duy trì tăng trưởng.
