Báo cáo tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 1/4, Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết sang năm 2026, tình hình thế giới biến động nhanh, khó lường, ảnh hưởng tới mục tiêu tăng trưởng của Việt Nam. Đặc biệt, theo Bộ trưởng, xung đột Trung Đông kéo dài hơn một tháng tác động mạnh tới nguồn cung, giá dầu, dự báo ảnh hưởng rất phức tạp trong nước thời gian tới.
Báo cáo đánh giá bổ sung của Chính phủ cũng chỉ ra rằng xung đột quân sự giữa Israel, Mỹ và Iran từ ngày 28/2 leo thang phức tạp, gây thiệt hại cho các bên và ảnh hưởng tới nhiều nền kinh tế. Với Việt Nam, biến động này dự báo tác động lớn, trên nhiều mặt.
Trước hết, giá dầu thế giới tăng mạnh khiến giá xăng dầu trong nước qua các kỳ điều hành gần đây tăng khá cao so với trước khi xảy ra xung đột. Điều này gây áp lực lên lạm phát, chi phí sinh hoạt của người dân và sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, tình hình cũng tiềm ẩn rủi ro với an ninh năng lượng và ổn định kinh tế vĩ mô. Các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, xuất khẩu, du lịch, thu hút FDI, thị trường tài chính – tiền tệ và tăng trưởng kinh tế đều có thể chịu tác động.
Chính phủ đã triển khai nhiều giải pháp ứng phó. Chẳng hạn, Nghị quyết 36, 55 được ban hành với các giải pháp cấp bách nhằm bảo đảm nguồn cung xăng dầu, an ninh năng lượng. Thủ tướng cũng lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng, đồng thời triển khai các hoạt động ngoại giao để tìm kiếm thêm nguồn cung xăng dầu từ các đối tác, bảo đảm nguồn cung trong mọi tình huống.
Cùng với đó, các bộ ngành và địa phương được yêu cầu triển khai đồng bộ giải pháp nhằm hạn chế tác động của giá năng lượng quốc tế tới giá xăng dầu trong nước, kiểm soát lạm phát. Các cơ quan liên quan tăng quản lý thị trường, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi buôn lậu, đầu cơ, găm hàng.
Xung đột Trung Đông kéo dài hơn một tháng qua, cùng tình trạng tắc nghẽn eo biển Hormuz khiến giá năng lượng tăng cao, gián đoạn chuỗi cung ứng và thương mại toàn cầu. Cuối tháng trước, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đưa ra 3 kịch bản về tác động của xung đột này tới tăng trưởng, lạm phát các quốc gia khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Với 3 kịch bản này, theo ADB, nhóm các quốc gia đang phát triển tại Đông Nam Á chịu thiệt hại nặng nề nhất, giảm khoảng 0,6-2,3% GDP. Các nước này gồm Việt Nam, Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan, Myanmar, Timor-Leste, Brunei, Campuchia và Lào.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam vẫn giữ mục tiêu tăng trưởng hai chữ số trong giai đoạn tới, để trở thành nước thu nhập cao vào 2045. Theo Tổng thư ký Quốc hội Lê Quang Mạnh, Việt Nam cần tận dụng thời cơ vàng như cơ cấu dân số vàng, vị thế quốc gia được nâng cao, tỷ lệ nợ công và nợ Chính phủ đang ở mức thấp, dư địa tài khóa tốt.
Ông Mạnh cho rằng nếu không vượt qua được bẫy thu nhập trung bình đến 2035, Việt Nam sẽ bỏ lỡ mọi điều kiện thuận lợi và có nguy cơ “vĩnh viễn trở thành một quốc gia hạng hai, không thể đứng vào nhóm các nước phát triển”.
Để đạt mục tiêu tăng trưởng cao, Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết Chính phủ sẽ rà soát, đánh giá tác động của xung đột Trung Đông theo nhiều kịch bản để xác định các ngành, lĩnh vực còn dư địa tăng trưởng và giải pháp ứng phó phù hợp.
Đồng thời, nhà điều hành tiếp tục hoàn thiện thể chế, chuyển từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”, điều hành linh hoạt chính sách tài khóa và tiền tệ nhằm hỗ trợ tăng trưởng nhưng vẫn kiểm soát lạm phát, ổn định vĩ mô. Chính phủ cũng đẩy mạnh phát triển thị trường vốn, giải ngân đầu tư công để dẫn dắt đầu tư tư nhân, phát triển các động lực tăng trưởng mới như khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số.
Góp ý thêm về giải pháp, đại biểu Lê Quang Mạnh cho rằng nhà điều hành cần xây dựng một kịch bản và kế hoạch cụ thể. Ông chỉ ra một thực trạng là chỉ số ICOR về hiệu quả sử dụng vốn của Việt Nam không cải thiện trong 10 năm qua. Điều này cho thấy tăng trưởng hiện nay vẫn chủ yếu dựa vào việc “bơm thêm vốn”, tăng tổng đầu tư toàn xã hội, không phải dựa trên tăng năng suất. Nếu Việt Nam vẫn tiếp tục cách thức này, theo ông Mạnh, sẽ khó đạt mục tiêu tăng trưởng 10% trong 5 năm tới, chưa nói tới 10 năm.
Trước mắt, ông cho rằng Việt Nam cần tiếp tục duy trì và tăng tổng vốn đầu tư toàn xã hội (gồm đầu tư tư nhân, FDI), tháo gỡ các dự án treo trên cả nước để giữ đà tăng trưởng 8-10%. Về dài hạn, nhà điều hành cần tập trung vào việc tăng năng suất quốc gia và đảm bảo sự đồng bộ trong triển khai chính sách.
Đại biểu lưu ý về sự đồng bộ giữa quy hoạch tổng thể quốc gia và các dự án đầu tư công rất lớn như Sân bay Long Thành hay Đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam. Ông nhấn mạnh nếu không tính toán kỹ hiệu quả, những dự án này trong 10 năm tới khi chưa đi vào hoạt động sẽ không đóng góp được vào hiệu suất tăng trưởng chung.
Tại dự thảo sửa Nghị định về lệ phí trước bạ, Bộ Tài chính đề xuất áp dụng mức lệ phí trước bạ với ôtô điện đến hết 2030 nhằm khuyến khích phát triển phương tiện xanh, hạn chế phát thải và bảo vệ môi trường. Đề xuất này áp dụng với dòng xe sử dụng động cơ thuần điện.
Thực tế, theo Nghị định 10/2022, xe chạy pin nộp lệ phí trước bạ lần đầu với mức thu 0% đến 2025. Sau đó, mức thu bằng 50% so với ôtô chạy xăng, dầu có cùng số chỗ ngồi. Đến 28/2/2025, Chính phủ đồng ý kéo dài thời gian áp dụng mức thu 0% đến hết tháng 2/2027.
Như vậy, mức lệ phí trước bạ ưu đãi tối đa sẽ được kéo dài thêm hơn 3 năm so với quy định hiện hành.
Theo dữ liệu từ Tổ chức Các nhà sản xuất ôtô quốc tế, tỷ lệ sở hữu ôtô tại Việt Nam vẫn ở mức thấp so với nhiều quốc gia trong khu vực Đông Nam Á, trong khi nhu cầu sử dụng còn cao.
Bộ Tài chính cho rằng việc áp dụng mức thu 0% thay vì 10-12% như xe chạy xăng, dầu góp phần giảm chi phí đăng ký, tăng khả năng tiếp cận của người dân và thúc đẩy tiêu dùng.
Số lượng ôtô điện đăng ký lệ phí trước bạ lần đầu tăng nhanh qua các năm. Giai đoạn 1/3-31/12/2022 ghi nhận 4.040 xe, bình quân 404 xe mỗi tháng. Sang 2023, lượng xe tăng vọt lên 29.281 chiếc, tương đương 2.440 xe mỗi tháng, gấp 6 lần so với năm trước.
Đà tăng tiếp tục duy trì trong năm 2024 với 79.781 xe, cao gấp 2,72 lần năm 2023. Đến 2025, số xe đăng ký tăng 2,24 lần so với năm 2024.
Nhà điều hành cho biết sau 4 năm, xe điện dần khẳng định vị trí trên thị trường, hỗ trợ các nhà phân phối tiêu thụ và tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư sản xuất, lắp ráp.
Về môi trường, ôtô điện không sử dụng nhiên liệu hóa thạch, góp phần tiết kiệm tài nguyên và giảm phát thải. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, xe điện giúp giảm khoảng 0,5 triệu tấn CO2 tương đương mỗi năm.
Bộ Tài chính cũng cho biết phát triển xe điện phù hợp với xu hướng thế giới. Doanh số toàn cầu năm 2024 vượt 17 triệu xe và dự kiến vượt 20 triệu xe vào năm 2025. Nhiều quốc gia áp dụng các chính sách ưu đãi về thuế, phí, lệ phí để thúc đẩy tiêu dùng, sản xuất xe điện, đồng thời phát triển hạ tầng trạm sạc và chuỗi cung ứng.
Đánh giá tình hình kinh tế - xã hội, Bộ Tài chính cũng đề cập tới cuộc xung đột liên quan đến Iran làm gián đoạn nghiêm trọng chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Do đó, việc áp dụng các chính sách với loại xe này cũng giúp khuyến khích người tiêu dùng tiếp cận phương tiện giao thông xanh, từng bước thay thế nhiên liệu hóa thạch.
Trong ba ngày 24, 25 và 26/5, những ngày đầu tiên của đợt nắng nóng diện rộng, nhiệt độ ngoài trời tại Hà Nội ghi nhận cao hơn 40 độ C, thực tế nhiều thời điểm lên tới gần 50 độ C.
Trong ngày 25/5, đặc biệt vào buổi tối, nhiều người dân tại Hà Nội phản ánh khu vực của mình mất điện. Trên các diễn đàn, sự cố mất điện đột ngột được nhiều người chia sẻ khiến người dân rơi vào tình huống bất tiện, đảo lộn sinh hoạt.
Chị Ngọc Hân, cư dân khu đô thị Văn Phú (phường Kiến Hưng, Hà Nội), cho biết khu vực nhà chị mất điện 2 lần chỉ trong buổi sáng ngày 25/5 mà không có thông báo trước. Theo chị, gia đình sử dụng cửa cuốn nên rất may đã mở cửa từ sớm, nếu không trẻ nhỏ có thể bị kẹt trong nhà.
Trong khi đó, nhiều hộ dân khu vực ngoại thành phản ánh tình trạng mất điện xảy ra giữa đêm cuối tuần qua khi thời tiết nắng nóng. Điện lực thông báo nguyên nhân do sự cố và phải mất khoảng 2 tiếng mới khắc phục xong.
Đặc biệt trong tối 25/5, tình trạng mất điện cục bộ xảy ra tại một số khu vực nội thành và ngoại thành Hà Nội. Đáng chú ý, trong cùng một khu vực có nơi mất điện nhưng khu vực lân cận vẫn hoạt động bình thường.
Theo ghi nhận, nhiều khu vực đã được khôi phục cấp điện ngay sau đó. Nhiều ý kiến cho rằng nhu cầu sử dụng điện tăng cao trong đợt nắng nóng có thể khiến một số điểm trên lưới điện bị quá tải cục bộ.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, đại diện Tổng công ty Điện lực TP Hà Nội (EVNHANOI) cho biết nắng nóng gay gắt kéo dài với nhiệt độ cao đã làm cho nhu cầu sử dụng các thiết bị điện, đặc biệt là các thiết bị điện để làm mát của khách hàng gia tăng.
Bên cạnh đó, nhiều thiết bị điện ở ngoài trời đã phải chịu đựng môi trường nhiệt độ cao cả ngày dài, một số đường dây, trạm biến áp vận hành bị quá tải ở một số thời điểm tiềm ẩn nguy cơ quá tải cục bộ.
Đơn vị điện lực nhấn mạnh đây không phải là cắt điện theo kế hoạch mà là biện pháp xử lý kỹ thuật phát sinh nhằm đảm bảo an toàn cho hệ thống điện. "Khi phát hiện nguy cơ gây sự cố trên lưới, việc xử lý ngay là bắt buộc. Do đó, gián đoạn cung cấp điện tạm thời là khó tránh khỏi", đại diện EVNHANOI cho biết.
Cũng theo đơn vị này, đợt nắng nóng gay gắt kéo dài nhiều ngày qua đã khiến nhu cầu sử dụng điều hòa tăng mạnh, dẫn đến nguy cơ quá tải cục bộ tại nhiều khu vực. Hiện nay, EVNHANOI đã tạm hoãn toàn bộ các kế hoạch cắt điện đã lên lịch khi nhiệt độ ngoài trời trên 36 độ C.
Đại diện Tổng công ty Điện lực TP Hà Nội khẳng định đang tiếp tục tăng cường giám sát vận hành, từ Trung tâm điều độ, các trạm biến áp 110kV đến từng tuyến phố, khu dân cư, lực lượng đang duy trì trạng thái ứng trực 24/24h.
"Đồng thời tăng cường giám sát vận hành, kiểm tra thiết bị và chủ động xử lý các nguy cơ quá tải nhằm bảo đảm dòng điện phục vụ sinh hoạt, sản xuất kinh doanh của người dân thủ đô luôn được duy trì ổn định, an toàn", đại diện EVNHANOI chia sẻ.
Theo báo cáo, trong những ngày nắng nóng kéo dài vừa qua, nhu cầu sử dụng điện trên địa bàn TP Hà Nội liên tục tăng cao, gây áp lực lớn lên hệ thống vận hành điện.
Theo ghi nhận, công suất đỉnh (Pmax) được thiết lập lúc 21h30 ngày 25/5 là 6.203 MW - cao nhất lịch sử - và tăng 3,4% so với công suất đỉnh năm 2025 (5.992MW). Sản lượng điện năng tiêu thụ ngày 25/5 cũng đạt 125,87 triệu kWh, tăng 2,4% so với sản lượng điện tiêu thụ đỉnh của năm 2025 (122,84 triệu kWh). Các chỉ số đều thiết lập mốc kỷ lục mới chưa từng có.
Trước đó, trong 2 ngày cuối tuần 23 và 24/5, mặc dù nhiều cơ quan, công sở và trường học nghỉ hoạt động nhưng TP Hà Nội vẫn ghi nhận mức tiêu thụ điện tăng cao do thời tiết nắng nóng gay gắt.
Nhu cầu sử dụng điều hòa, quạt mát và các thiết bị làm lạnh trong sinh hoạt gia đình, dịch vụ và kinh doanh tăng mạnh đã khiến phụ tải điện toàn thành phố tiếp tục duy trì ở mức cao.
Trong 5 ngày (20/5 - 24/5), sản lượng điện trên toàn địa bàn Hà Nội đạt hơn 509 triệu kWh, tăng 21,62% so với cùng kỳ năm 2025 (đạt hơn 419 triệu kWh). Trong đó, mức đỉnh ghi nhận vào ngày 24/5 đạt xấp xỉ 109,9 triệu kWh.
Đơn vị điện lực cho biết đỉnh phụ tải năm 2025 rơi vào tháng 8 thì năm nay sản lượng điện tiêu thụ đã tăng mạnh ngay từ đầu mùa nắng nóng, cho thấy áp lực lên hệ thống điện có thể đến sớm hơn, kéo dài hơn và khó dự báo hơn nếu thời tiết tiếp tục diễn biến cực đoan trong thời gian tới.
Nếu nắng nóng kéo dài và bước vào các ngày làm việc với nhu cầu sử dụng điều hòa tiếp tục gia tăng, phụ tải điện toàn thành phố hoàn toàn có thể tiếp tục tiến sát hoặc vượt các mốc cao trước đây.
EVNHANOI khuyến cáo người dân sử dụng điện tiết kiệm, hợp lý để giảm áp lực cho hệ thống điện trong giờ cao điểm. Theo đó, người dân nên cài đặt điều hòa từ 26 độ C trở lên, kết hợp dùng quạt, hạn chế sử dụng đồng thời nhiều thiết bị công suất lớn và tắt các thiết bị không cần thiết để vừa tiết kiệm chi phí sinh hoạt, vừa góp phần giảm nguy cơ quá tải cục bộ trong mùa hè.
Ngày 26/5, Bộ Công Thương đã cung cấp thông tin phản hồi của 2 hiệp hội gồm Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM) và Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) về phương tiện tương thích với xăng sinh học E10.
Về nội dung “Đánh giá tính phù hợp, mức độ ảnh hưởng của xăng sinh học E10 RON 95 đối với các loại động cơ theo từng thời kỳ sản xuất”, theo đánh giá sơ bộ của VAMA - hiện có 17 thành viên, các mẫu xe đang sản xuất ở thời điểm hiện tại đều tương thích với xăng E10.
"Tuy nhiên, vẫn tồn tại quan ngại đối với các mẫu xe được sản xuất trong quá khứ, thời điểm xăng E10 chưa phổ biến. Các mẫu xe này vốn không được thiết kế để tương thích với xăng E10 nên có thể gặp một số vấn đề về vận hành khi sử dụng loại nhiên liệu này", văn bản nêu.
Theo thông tin từ một hãng thành viên VAMA, mẫu ô tô tải hạng nhẹ của hãng được sản xuất từ năm 1996 chưa tương thích với xăng E10. Mẫu xe này đã dừng sản xuất từ năm 2023, với tổng số lượng bán ra thị trường đến nay là hơn 60.000 xe.
Ngoài ra, một số hãng khác đang tiến hành rà soát toàn bộ các mẫu xe đã lưu hành trong quá khứ để tổng hợp số lượng cũng như đánh giá tác động của nhiên liệu E10 đối với hoạt động của các xe này. Qua rà soát, các hãng đều có chung nhận định rằng đối với các mẫu xe sản xuất trước năm 2006 sẽ có một số mẫu không tương thích với xăng E10.
Do thời gian khảo sát có hạn, VAMA cho biết tạm thời cung cấp các dữ liệu hiện có để phần nào phản ánh ảnh hưởng của xăng sinh học E10.
Về nội dung "Đề xuất, kiến nghị (nếu có) đối với việc áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống", VAMA cho biết ủng hộ chủ trương mở rộng bán xăng sinh học E10 RON 95 của Chính phủ nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường.
"Tuy nhiên, việc ngay lập tức chuyển sang bán 100% xăng E10 trên toàn thị trường sẽ ảnh hưởng tới người dân đang sở hữu các dòng xe cũ không tương thích với xăng E10. Vì vậy, đề xuất bán song song xăng E10 cùng với xăng khoáng, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để người dân có xe tương thích chủ động chuyển đổi sang sử dụng xăng E10", hiệp hội đề xuất.
VAMA đề xuất kiểm soát chặt chẽ chất lượng xăng E10 trong tất cả các khâu: Phối trộn, tồn trữ, vận chuyển và phân phối. Đồng thời, đề xuất sử dụng xăng E10 RON 95 có mức tiêu chuẩn khí thải tối thiểu là Euro 4.
Việc sử dụng xăng E10 RON 95 có tiêu chuẩn Euro thấp hơn Euro 4 sẽ không tương thích với các sản phẩm ô tô sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu mới, ảnh hưởng đến hoạt động của động cơ, độ bền của xe và mức phát thải khí thải.
Trong khi đó, Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM), gồm 5 hãng thành viên là Honda, Yamaha, Piaggio, SYM và Suzuki, đã tiến hành tổng hợp dữ liệu và phản hồi cụ thể tới Bộ Công Thương.
Về tính tương thích của các dòng xe với xăng E10, các hãng Honda, Yamaha, Piaggio và SYM cho biết tất cả đời xe đều tương thích với xăng E10 và không cần thay đổi về kỹ thuật.
Trong khi đó, Suzuki cho biết phần lớn các đời xe đều tương thích và không phải điều chỉnh kỹ thuật, tuy nhiên một số mẫu xe vẫn đang chờ xác thực thêm về khả năng tương thích với xăng E10, gồm: Viva 110, Smash, Smash Revo, Shogun, Amity, AN125, GN125, Hayate, EN150, GZ150, UA125 và GD110.
Từ phía VAMM, hiệp hội cho biết hoàn toàn đồng ý với định hướng mở rộng sử dụng xăng E10. Tuy nhiên, cần lưu ý xăng sử dụng cho phương tiện giao thông phải bảo đảm chất lượng, phù hợp với tiêu chuẩn khí thải tương ứng của phương tiện.
Theo Quyết định số 49/2011/QĐ-TTg, từ năm 2017, các loại xe mô tô hai bánh sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu mới phải áp dụng tiêu chuẩn khí thải mức III. Đồng thời, theo Quyết định số 19/2024/QĐ-TTg, từ ngày 1/7/2026 sẽ áp dụng tiêu chuẩn khí thải mức IV.
Do đó, VAMM đề xuất xăng E10 cần có tiêu chuẩn phù hợp với lộ trình tiêu chuẩn khí thải của xe máy nhằm bảo đảm hiệu quả vận hành cho phương tiện.
