Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến New Delhi, bắt đầu thăm Ấn Độ

Khi tuyên bố phát động chiến dịch không kích Iran ngày 1/3, Tổng thống Donald Trump tuyên bố quá trình này sẽ kéo dài "khoảng 4 tuần hoặc ngắn hơn", khẳng định Mỹ "không gặp khó khăn" khi cùng Israel tấn công quốc gia Hồi giáo. Washington tin rằng việc tập kích cơ sở hạt nhân, kho tên lửa và hạ sát lãnh đạo Iran sẽ khiến đối phương nhanh chóng suy yếu.

Tuy nhiên, dù hứng chịu tổn thất nặng nề, Iran vẫn duy trì năng lực phản công và phong tỏa eo biển Hormuz để gây sức ép ngược lên Mỹ và đồng minh. Washington và Tehran đã ngừng bắn để hòa đàm, nhưng triển vọng về một thỏa thuận vẫn chưa rõ ràng và nguy cơ xung đột tái bùng phát vẫn hiện hữu.

Cục diện này ngày càng giống cuộc chiến đang diễn ra ở Ukraine. Nga tháng 2/2022 mở chiến dịch tại Ukraine, kỳ vọng "đánh nhanh, thắng nhanh" và cũng vấp phải sự phản kháng mạnh mẽ từ đối thủ. Moskva sau đó chuyển hướng sang tập trung kiểm soát các vùng lãnh thổ ở miền nam và đông Ukraine.

"Mỹ nguy cơ bị cuốn vào một cuộc chiến không có lối thoát rõ ràng, như những gì Nga đang trải qua ở Ukraine", James Jeffrey, nhà nghiên cứu tại Viện Washington về Chính sách Cận Đông, bình luận trên Foreign Affairs.

Những chiến thuật tương đồng

Mỹ và Nga đều có ưu thế quân sự vượt trội so với đối thủ, nhưng giống Ukraine, Iran cho thấy khả năng duy trì chiến tranh bằng chiến thuật phi đối xứng và sức chịu đựng dài hạn.

Iran trả đũa Mỹ bằng cách dùng máy bay không người lái (UAV) tập kích vào hạ tầng năng lượng các nước đồng minh của Washington tại vùng Vịnh. Đây cũng là một trong những công cụ mà Tehran dùng để gây sức ép tại Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển 20% nguồn cung dầu của thế giới trong thời bình.

Trong khi đó, Ukraine liên tục tập kích các cơ sở dầu khí, kho nhiên liệu và hạ tầng quân sự Nga bằng UAV tầm xa. Kiev cũng dùng xuồng không người lái để làm suy yếu Hạm đội Biển Đen của Moskva.

Hai cuộc chiến cho thấy công nghệ đang tái định hình chiến tranh hiện đại thế nào. Mỹ được cho là đã triển khai các hệ thống phát hiện UAV tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để bảo vệ căn cứ không quân Prince Sultan ở Arab Saudi. Những hệ thống này do Ukraine phát triển để tự vệ trước các cuộc tấn công của Nga.

Michael Kofman, chuyên gia quân sự tại Viện Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, cho rằng các hệ thống phòng thủ nhiều lớp như vậy "nhiều khả năng sẽ sớm xuất hiện trên toàn thế giới".

Nga và Iran còn áp dụng nhiều chiến thuật tác chiến tương tự trên chiến trường. Trước khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực hồi đầu tháng 4, Iran thường tập kích các mục tiêu bằng cách kết hợp bầy UAV với tên lửa đạn đạo, phương thức mà Nga đã phát triển mạnh trong chiến sự Ukraine.

Iran xác nhận đã chuyển giao UAV tự sát Shahed cho Nga từ năm 2022 và Moskva dùng chúng để tập kích Ukraine. Hiện nay, Nga bị nghi hỗ trợ ngược cho Iran về công nghệ UAV và tác chiến điện tử.

Nicole Grajewski, chuyên gia về Iran và Nga tại Đại học Sciences Po, Pháp cho biết Moskva và Tehran có "một số hợp tác" trong việc gây nhiễu hệ thống dẫn đường của đối phương.

Một số tàu liên quan đến Iran gần đây dường như đã giả mạo tín hiệu định vị tại eo biển Hormuz, tương tự chiến thuật lâu nay mà "hạm đội bóng tối" được cho là chuyên vận chuyển dầu Nga thường sử dụng để né lệnh trừng phạt phương Tây.

Thiết bị chống gây nhiễu của Nga đã được phát hiện trong một UAV Iran nhắm vào căn cứ Anh tại Cyprus hồi tháng 3. Giới chức châu Âu lo ngại Nga có thể cung cấp thêm vũ khí cho Iran nếu tiến trình hòa đàm bị đình trệ.

"Chúng tôi đã thấy bằng chứng cho thấy Nga hỗ trợ Iran trong các cuộc tấn công của họ", Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey phát biểu hồi tháng 4 tại cuộc họp của các đồng minh đang hỗ trợ quân sự cho Ukraine. Ông không nêu chi tiết bằng chứng, nhưng thêm rằng "Tổng thống Putin muốn chúng ta bị phân tâm bởi xung đột ở Trung Đông".

Những hệ quả đan xen

Chiến sự Trung Đông đã làm rạn nứt một số liên minh, rõ ràng nhất là giữa Mỹ và châu Âu, nơi nhiều nước cho rằng cuộc xung đột với Iran là không cần thiết và trái luật pháp quốc tế. Diễn biến cũng châm ngòi cho cuộc chạy đua tìm kiếm nguồn năng lượng trên toàn cầu, khi một số quốc gia tìm đến Nga để mua dầu.

"Tôi tin rằng Điện Kremlin đã ăn mừng khi Tổng thống Trump bắt đầu cuộc chiến với Iran", Danylo Lubkivsky, giám đốc Diễn đàn An ninh Kiev và cựu thứ trưởng ngoại giao Ukraine, nói.

Tuy nhiên, chiến sự Iran cũng tạo ra những liên minh mới, như mối quan hệ đối tác mà Ukraine xây dựng với các nước vùng Vịnh. Tháng 4, Ukraine công bố các thỏa thuận an ninh mới với Qatar, Arab Saudi và Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất. Những mối quan hệ như vậy khó có thể xuất hiện vài năm trước, khi vùng Vịnh còn muốn duy trì thế trung lập với Nga.

Theo Jana Kobzova, đồng giám đốc Chương trình An ninh châu Âu tại Hội đồng châu Âu về Quan hệ Đối ngoại, Kiev muốn trao đổi công nghệ UAV và hỗ trợ huấn luyện quân sự để đổi lấy hậu thuẫn ngoại giao từ Trung Đông, các thỏa thuận năng lượng và hệ thống phòng không tiên tiến.

Tổng thống Volodymyr Zelensky đang hy vọng "biến cuộc khủng hoảng này thành cơ hội", bà Kobzova nói. Các thỏa thuận với những quốc gia giàu dầu mỏ có thể mang lại nguồn lợi lớn cho ngành công nghiệp quốc phòng đang phát triển nhanh của Ukraine.

Châu Âu đã trở thành "phao cứu sinh" cho Ukraine, sau khi Mỹ ngừng hầu hết viện trợ vũ khí và thiết bị cho Kiev năm ngoái. Các nước châu Âu đã mua vũ khí từ Mỹ để chuyển cho Ukraine. Tháng 4, Liên minh châu Âu (EU) mở khóa khoản vay 90 tỷ euro (khoảng 106 tỷ USD) nhằm hỗ trợ Ukraine trong cuộc chiến.

Tuy nhiên, khả năng EU tiếp tục hỗ trợ Ukraine đến đâu còn phụ thuộc vào việc tình trạng thiếu nhiên liệu và hàng hóa do chiến sự Iran gây ra có làm suy yếu nền kinh tế châu Âu hay không.

Riccardo Alcaro, chuyên gia tại Viện Quan hệ Quốc tế, cho rằng tình trạng bế tắc kéo dài ở Hormuz cho thấy Iran có thể trở thành mối đe dọa với châu Âu nghiêm trọng không kém cuộc chiến ngay sát sườn ở Ukraine.

"Chiến sự Ukraine vẫn là mặt trận chính của châu Âu", ông Alcaro nói. "Nhưng cuộc chiến Iran không phải mặt trận thứ yếu, bởi nó thực sự tác động rất lớn tới khả năng châu Âu tập trung cho ưu tiên hàng đầu của mình, đó là Ukraine".

Tin Gốc: Vnexpress

Lực lượng Hệ thống Không người lái Ukraine (USF) thông báo đã phối hợp với Cơ quan An ninh Ukraine để tập kích một trung tâm đào tạo, sản xuất của Học viện Khoa học Tên lửa và Pháo binh Nga vào hôm 20/5.

Robert Brovdi, chỉ huy USF, cho biết trung tâm trên nằm ở thành phố Snizhne tại tỉnh Donetsk, thêm rằng đây còn là điểm triển khai tạm thời của trung đoàn đặc nhiệm cơ giới số 78 "Sever-Akhmat" thuộc sư đoàn số 42 Nga.

Theo USF, cơ sở này là nơi đào tạo phi công điều khiển drone, đồng thời là khu lắp ráp drone và sản xuất đầu đạn gắn lên loại vũ khí này.

Brovdi cho hay lực lượng Ukraine đã triển khai 11 UAV mang đầu đạn nặng 100 kg trong cuộc tấn công. Kho đạn dưới lòng đất của trung tâm đã kích nổ sau đòn tấn công, khiến mức độ sát thương tăng lên.

Theo Brovdi, cuộc tấn công đã khiến 65 học viên phi công drone, cũng như lãnh đạo trung tâm, người có biệt danh Buryi và là tiến sĩ tại Học viện Khoa học Tên lửa và Pháo binh Nga, thiệt mạng. Ông cho biết Nga từng có ba học viện như vậy ở tỉnh Donetsk, song giờ "chỉ còn hai".

USF tuyên bố đòn đánh còn phá hủy các xưởng sửa chữa và sản xuất tại trung tâm, bên cạnh 4 thiết giáp hạng nhẹ Tigr đang được sửa chữa. Kho đạn và linh kiện drone cũng bị phá hủy.

Video được Ukraine công bố cho thấy các máy bay UAV Ukraine liên tiếp lao vào một khu nhà, tạo ra các vụ nổ. Ở cuối video là cảnh đám cháy lớn, dường như xảy ra tại khu nhà trên.

Bộ Quốc phòng Nga chưa bình luận về thông tin.

Cuộc tập kích này là một phần trong nỗ lực tăng cường tấn công bằng UAV của Ukraine. USF hôm 17/5 thông báo đã hoàn thành chiến dịch không kích hiệp đồng kéo dài 48 giờ, thực hiện tổng cộng 186 cuộc tấn công riêng rẽ nhắm vào 46 mục tiêu quân sự giá trị cao của Nga trên nhiều hướng khác nhau.

Theo Brovdi, trong số đó có những đòn đánh vào sâu trong đất Nga hoặc lãnh thổ do Moskva kiểm soát, nhắm mục tiêu các sở chỉ huy, trung tâm hậu cần, hệ thống phòng không và hạ tầng hải quân.

Tin Gốc: Vnexpress

Vào một ngày đầu tháng 4, tham mưu trưởng lục quân Mỹ, đại tướng Randy George, quyết định đã đến lúc phải có một cuộc gặp trực tiếp với cấp trên của mình, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth.

Ông George muốn thảo luận với ông Hegseth về việc người đứng đầu Lầu Năm Góc can thiệp trực tiếp vào sự nghiệp của các tướng lĩnh lục quân, đỉnh điểm là lần ông ngăn 4 đại tá được thăng hàm chuẩn tướng.

Suốt nhiều tháng qua, Bộ trưởng Hegseth ngày càng tỏ ra không hài lòng với lục quân, trong đó có cả tướng George. CNN dẫn lời các nguồn tin cho biết điều này khiến không ít người cảm thấy khó hiểu, bởi hai người hiếm khi tiếp xúc và hầu như không có bất kỳ trao đổi nào giữa họ trước khi ông Hegseth can thiệp vào việc thăng chức.

Tướng George muốn làm dịu bớt căng thẳng. Vào ngày 1/4, ông đề xuất một cuộc gặp trực tiếp để thảo luận về hàng loạt ưu tiên của Bộ trưởng Quốc phòng, như công nghệ và cải tiến trang thiết bị, cũng như cách lục quân đang triển khai nhằm đáp ứng những mục tiêu đó.

Tuy nhiên, ông không bao giờ có được cuộc gặp. Ngày hôm sau, ông bị sa thải.

Toàn bộ câu chuyện được xây dựng lại từ các cuộc phỏng vấn với 15 quan chức cùng cựu quan chức Lầu Năm Góc và những người am hiểu tình hình Bộ Quốc phòng Mỹ dưới thời ông Hegseth.

Bộ trưởng Hegseth và các đồng minh thân cận khác của Tổng thống Trump từ lâu đã nghi ngờ tướng George, một phần vì ông từng làm trợ lý cho cựu bộ trưởng quốc phòng Lloyd Austin dưới thời tổng thống Joe Biden.

Thời điểm tướng George bị sa thải diễn ra rất đột ngột, ngay lúc Bộ trưởng Lục quân Dan Driscoll đi vắng, khiến các lãnh đạo cao cấp lục quân không kịp trở tay. Một quan chức Lầu Năm Góc cho biết George đang họp với các lãnh đạo cấp cao trong ban tham mưu lục quân thì nhận được thông báo Bộ trưởng Hegseth muốn tìm gặp ông.

Ông bước ra ngoài và Bộ trưởng Hegseth lập tức thông báo tin sa thải, ngắn gọn, thẳng thừng và không có thêm lời giải thích nào. Chỉ vài phút sau, phóng viên Jennifer Jacobs thuộc kênh CBS News đã công khai đăng tải về sự việc.

Khoảng 30 phút sau, George tập hợp lại các nhân viên của mình. "Mọi người đều đã đọc được bài đăng trên mạng xã hội", quan chức Lầu Năm Góc giấu tên kể. "Không khí lúc đó rất gượng gạo vì ai cũng nhìn ông ấy, không biết ông ấy sẽ nói gì".

Ông thông báo tin một cách rất thản nhiên, không tỏ ra xúc động, cũng không thêm thắt chi tiết nào. Thái độ của ông thậm chí có phần nhẹ nhõm, như muốn làm giảm bớt bầu không khí gượng gạo lúc bấy giờ.

"Các nhân viên sau đó lần lượt tiến đến bắt tay hoặc ôm lấy ông ấy", quan chức Bộ Quốc phòng nhớ lại. "Không khí vô cùng trang nghiêm".

Đến sáng hôm sau, văn phòng của tướng George đã trống rỗng.

Vụ sa thải tướng George đã khiến cả hai phe trong quốc hội công khai bày tỏ lo ngại. Các nghị sĩ đều ca ngợi ông là một sĩ quan chính trực và thể hiện nỗi thất vọng trước quyết định này.

"Không ai kính trọng tướng Randy George cùng gia đình ông ấy hơn tôi. Tôi vô cùng quý mến gia đình họ", Bộ trưởng Lục quân Driscoll phát biểu trong phiên điều trần trước Tiểu ban Quốc phòng thuộc Ủy ban Phân bổ Ngân sách Hạ viện hồi tháng trước.

Trong khi đó, Bộ trưởng Hegseth từ chối giải thích chính xác lý do ông sa thải tướng George với giới lập pháp, nhưng cho biết "rất khó để thay đổi văn hóa của một cơ quan đã bị hủy hoại bởi những quan điểm sai lầm nếu vẫn giữ nguyên những sĩ quan cũ ở đó".

Chỉ vài tuần sau vụ tướng George mất ghế, các quan chức Lầu Năm Góc lại một lần nữa bàng hoàng khi Bộ trưởng Hải quân John Phelan cũng đột ngột bị sa thải. CNN đưa tin trong lúc Phelan còn đang liên hệ với Nhà Trắng để xác thực xem quyết định bãi nhiệm mình có đúng sự thật hay không, người phát ngôn Lầu Năm Góc đã đăng lên X rằng ông sẽ rời ghế "ngay lập tức".

Theo các nguồn tin, mối quan hệ giữa Phelan và Hegseth đã rạn nứt trong vài tháng qua vì nhiều lý do, từ việc ông Hegseth bực bội do ông Phelan không nhanh chóng triển khai các ưu tiên của chính quyền, cho đến hoài nghi về mối quan hệ thân thiết giữa ông Phelan với Tổng thống Trump.

Một nguồn tin am hiểu các cuộc thảo luận xung quanh việc sa thải Phelan chia sẻ với CNN rằng lý do là vì hàng loạt "thiếu sót" ngày càng lộ rõ trong cách làm việc của ông. Chủ yếu là do ông quá chậm trễ trong việc thúc đẩy các nỗ lực then chốt như đóng tàu, đồng thời ngăn cản việc trao đổi trực tiếp giữa các sĩ quan cấp cao của Hải quân và Thủy quân lục chiến với văn phòng của Hegseth.

Gần một ngày sau khi Phelan bị cách chức, Tổng thống Trump đã khen ngợi ông là "người bạn lâu năm, một doanh nhân rất thành công và đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ".

Một căng thẳng âm ỉ khác trong Lầu Năm Góc là mâu thuẫn giữa Hegseth và Bộ trưởng Lục quân Driscoll, người có mối quan hệ thân thiết với Phó tổng thống JD Vance. CNN đưa tin Bộ trưởng Hegseth cho rằng ông Driscoll dựa vào mối quan hệ với Nhà Trắng để qua mặt mình. Mối nghi kỵ này lên đến đỉnh điểm trong một cuộc tranh cãi vào năm ngoái, khi Driscoll tìm cách mời Phó tổng thống Vance và Tổng thống Trump đến Lầu Năm Góc.

Ông Driscoll và ông Vance từng là bạn học tại Trường Luật Yale và vẫn giữ mối quan hệ bạn bè thân thiết. Bộ trưởng Lục quân cũng đã xây dựng được mối quan hệ riêng với Tổng thống Trump, thể hiện rõ qua việc ông được Tổng thống chọn để thuyết phục Ukraine quay trở lại bàn đàm phán với Nga.

Dù vậy, nguồn tin từ Lầu Năm Góc cho hay cảnh "cơm không lành canh không ngọt" giữa Driscoll và Hegseth đã lộ rõ ngay từ đầu.

"Ông ấy vốn dĩ đã ôm mối ngờ vực sâu sắc đối với lục quân", nguồn tin nói.

Vài tháng trước khi cách chức tướng George, Bộ trưởng Hegseth đã bãi nhiệm phó tham mưu trưởng lục quân, tướng James Mingus và thay thế bằng cố vấn quân sự cấp cao của mình, tướng Chris LaNeve. Nhiều nguồn tin cho hay việc đưa LaNeve vào vị trí phó tham mưu trưởng rõ ràng nhằm mục đích để ông này thay thế tướng George sau đó. Khi George bị sa thải, LaNeve đã lên nắm giữ vai trò quyền tham mưu trưởng.

Bất chấp những sóng gió đang chực chờ bùng nổ tại Lầu Năm Góc, Tổng thống Trump chưa cho thấy dấu hiệu muốn quay lưng với Bộ trưởng Quốc phòng của mình, Ông Trump liên tục dành lời khen ngợi cho Hegseth, ngay cả khi các nguồn tin trong và ngoài Lầu Năm Góc suốt một năm qua không ngừng đồn đoán rằng Tổng thống sẽ sớm tìm người thay thế.

"Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, đúng chuẩn hình mẫu điện ảnh. Ông ấy thích chiến tranh lắm", Tổng thống Trump nói đùa tại một phiên họp nội các gần đây, khi Hegseth ngồi ngay bên trái ông.

Tin Gốc: Vnexpress