Nguyễn Thái, 22 tuổi, đăng ký thi tốt nghiệp THPT tại trường cấp ba cũ chỉ một ngày trước hạn chót.
Năm 2024, khi chỉ còn cách tấm bằng kỹ sư công trình thủy lợi hơn một năm đại học, Thái bỏ ngang, dù gia đình hết lời can ngăn. Thái thấy mình không hợp ngành này, chỉ học theo định hướng của bố mẹ.
Trong hai năm sau đó, Thái làm phục vụ ở quán ăn, cà phê gần nhà gần 10 tiếng mỗi ngày, nhận lương khoảng 8 triệu đồng/tháng. Chán nản trong chuỗi ngày bất định kéo dài, sống không mục tiêu, Thái quyết định “làm lại cuộc đời” bằng cách đăng ký thi lại tốt nghiệp ba môn Văn, Sử, Địa (tổ hợp C00), để đăng ký vào đại học, các ngành Báo chí, Luật vốn yêu thích.
Quỳnh Anh, sinh viên năm thứ nhất ngành Quản trị kinh doanh ở một trường tư thục tại Hà Nội, cũng đăng ký thi tốt nghiệp năm nay. Năm ngoái, nữ sinh đạt điểm thấp hơn kỳ vọng nên đành nhập học dù không thích.
Vào học, cô nhanh chóng thấy lạc lõng giữa nhiều bạn bè “sang chảnh” và cũng mông lung về ngành học. Không muốn bỏ dở, cô đành vừa học, vừa ôn thi lại với mục tiêu vào các ngành dễ nhìn ra cơ hội nghề nghiệp hơn như Tài chính – Ngân hàng.
Thái và Quỳnh Anh nằm trong hơn 63.800 thí sinh tự do của kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026. Con số này cao nhất kể từ năm 2020 đến nay, góp phần đưa tổng số thí sinh lên hơn 1,2 triệu, cũng là mức kỷ lục.
“Đây là hiện tượng đáng chú ý nhưng không bất thường”, ông Đỗ Ngọc Anh, Giám đốc Trung tâm Truyền thông và Tuyển sinh, trường Đại học Mở Hà Nội, nói.
Các chuyên gia nhận định đây là hệ quả của việc chọn sai ngành, hoặc muốn tiếp tục theo đuổi nguyện vọng, trong bối cảnh kỳ thi tốt nghiệp và tuyển sinh đại học liên tục thay đổi.
Theo ông Ngọc Anh, kỳ thi tốt nghiệp THPT hiện giữ vai trò quan trọng trong xét tuyển đại học. Năm ngoái, lần đầu tiên kỳ thi theo chương trình phổ thông mới, nhiều em chưa có kinh nghiệm thi cử hay chiến lược xét tuyển nên chưa đạt nguyện vọng mong muốn. Làm công tác tuyển sinh hàng chục năm, ông đánh giá phần đông thí sinh tự do thi lại để cải thiện điểm.
Đồng tình, TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Giáo dục thường xuyên, Bộ Giáo dục và Đào tạo, cho rằng nghịch lý “điểm chuẩn đại học cao vượt xa điểm thi” năm ngoái cũng có thể là nguyên nhân.
Phân tích kỹ hơn, ông cho biết điểm thi năm 2025 theo tổ hợp phổ biến trong khoảng 21-23, nhưng với mức điểm cộng, quy đổi IELTS khác nhau giữa các trường, các em có thể đạt 25-26 điểm và trúng tuyển. Trong khi đó, những thí sinh không có điểm cộng nhiều khả năng trượt, nên thi lại.
Ngoài ra, có nhóm đã trúng tuyển đại học đúng nguyện vọng nhưng nay không muốn theo đuổi nữa. Điều này bắt nguồn từ việc hướng nghiệp chưa tốt.
“Đây là vấn đề tồn tại nhiều năm, khiến học sinh chọn sai ngành và phải làm lại”, ông Vinh nói.
Ông Đỗ Ngọc Anh chỉ ra một lý do khác là thay đổi về quy chế tuyển sinh đại học năm nay. Cụ thể, thí sinh dù xét tuyển theo phương thức nào cũng phải đạt tổng điểm ba môn trong tổ hợp (hoặc Toán, Văn và một môn khác) từ 15 điểm trở lên. Do đó, có những thí sinh tự do dù định dùng đăng ký bằng học bạ vẫn phải thi tốt nghiệp để đáp ứng điều kiện.
Cuối cùng, còn một nhóm thí sinh chưa tốt nghiệp THPT ở năm trước đăng ký thi lại để hoàn thành hoặc người đã đi làm quay lại để nâng cao trình độ. Song, nhóm này nhỏ, như năm ngoái chưa tới 9.000 em trượt tốt nghiệp (0,8% tổng thí sinh).
Với nhóm chọn lại đại học, ông Hoàng Ngọc Vinh khuyên dựa trên năng lực, sở thích thay vì chỉ cố gắng để đỗ một trường danh tiếng hơn.
“Các bạn có thể xem xét các con đường khác như cao đẳng, học nghề, nếu thấy không phù hợp với đại học”, ông nói.
Số thí sinh cao kỷ lục, cũng đồng nghĩa Quỳnh Anh và Thái đối mặt cuộc cạnh tranh gay gắt hơn cho giấc mơ đại học. Dù vậy, cả hai quyết tâm thử sức để có cơ hội làm lại.
Thái đã nghỉ làm thêm từ cuối năm ngoái để tập trung ôn luyện, mua khóa học trực tuyến khoảng một triệu đồng cho cả ba môn. Trong những lần luyện đề gần đây, chàng trai Ninh Bình thấy khả quan khi có thể đạt 8-9 điểm một môn.
“Mình sẽ dồn lực cho tháng ôn luyện cuối cùng, hy vọng có thể đạt được mong muốn”, Thái nói.
Còn Quỳnh Anh vừa thi chứng chỉ IELTS 6.0 để quy đổi sang điểm môn Tiếng Anh, bởi thấy lợi thế hơn so với việc chỉ dùng thuần điểm thi. Nữ sinh mong ngoài tăng thêm cơ hội nghề nghiệp còn được học ở những trường có tiếng như Học viện Ngân hàng hay Đại học Thương mại.
Ông Ngọc Anh dự đoán cục diện xét tuyển đại học có thể căng thẳng hơn mọi năm, song thí sinh không nên hiểu một cách cơ học rằng “tất cả các ngành, tất cả các trường đều tăng điểm chuẩn”. Cạnh tranh sẽ tăng rõ nhất ở các ngành, trường có sức hút lớn, nhu cầu xã hội cao hoặc có nhiều thí sinh cùng lựa chọn tổ hợp xét tuyển phổ biến.
Căn cứ theo các loại phổ điểm và dữ liệu tuyển sinh các năm trước đây, Đại học Bách khoa Hà Nội dự báo mức điểm trúng tuyển vào các chương trình đào tạo đại học chính quy năm 2026 cao nhất 28,5.
Các ngành còn lại không có ngành nào có điểm chuẩn dự kiến dưới 20 điểm.
Điểm sàn vào trường ở phương thức điểm thi tốt nghiệp cho nhóm ngành Kỹ thuật là: 20/thang 30; nhóm ngành Kinh tế, Giáo dục, Ngoại ngữ là 19,5/thang 30.
Đối với phương thức điểm đánh giá tư duy, điểm sàn của nhóm ngành kỹ thuật là 44,93/thang 100 và nhóm ngành Kinh tế, Giáo dục, Ngoại ngữ là 43,88/thang 100.
Về độ chênh lệch điểm giữa các tổ hợp xét tuyển, đại diện Đại học Bách khoa Hà Nội (ĐH) cho biết, không có độ lệch điểm giữa các tổ hợp A00, A01, B00, D07, K01 khi xét tuyển vào khối ngành kỹ thuật, và giữa các tổ hợp D01, D04, DD2 khi xét vào khối ngành kinh tế, giáo dục, ngoại ngữ.
Tuy nhiên, đối với một số chương trình thuộc khối ngành kinh tế, giáo dục và ngoại ngữ sử dụng một số tổ hợp thuộc cả 2 nhóm tổ hợp trên, điểm chuẩn đối với các tổ hợp A00, A01, B00, D07, K01 sẽ cao hơn điểm chuẩn đối với các tổ hợp D01, D04, DD2 là 0,5 điểm.
Ví dụ chương trình EM1-Quản lý năng lượng đang xét tuyển với 4 tổ hợp điểm tốt nghiệp THPT là K01, A00, A01, D01. Nếu điểm trúng tuyển theo tổ hợp D01 là 23 thì điểm trúng tuyển theo tổ hợp K01, A00, A01 sẽ là 23,5 điểm.
Tương tự với chương trình FL4 - Tiếng Hàn Khoa học và Công nghệ đang xét tuyển với 3 tổ hợp điểm tốt nghiệp THPT là K01, D01 và DD2. Nếu điểm trúng tuyển theo tổ hợp D01 là 24 điểm thì điểm trúng tuyển theo tổ hợp DD2 vẫn là 24 điểm, còn điểm trúng tuyển theo tổ hợp K01 là 24,5 điểm.
Từ dữ liệu điểm của các phương thức đã công bố, Bảng phân vị tương quan mức điểm chuẩn giữa các phương thức tuyển sinh năm 2026 của Đại học Bách khoa Hà Nội được xác định cụ thể theo 2 tổ hợp gốc là A00 và D01 như sau:
Năm 2026, ĐH Bách khoa dự kiến giữ ổn định 3 phương thức tuyển sinh và ổn định chỉ tiêu với gần 9.900 sinh viên.
3 phương thức tuyển sinh dự kiến gồm: Xét tuyển tài năng; xét tuyển theo điểm thi đánh giá tư duy (ĐGTD) và xét tuyển theo điểm thi tốt nghiệp THPT.
Các bậc phụ huynh và thí sinh có thể tra cứu thêm về các mức quy đổi điểm chuẩn tương đương cho năm 2026 của ĐH Bách khoa Hà Nội tại đây: https://tsbkhn.shinyapps.io/QuyDoi-2026BK/
Từ ngày 2/7 đến 17h00 ngày 14/7, thí sinh có nguyện vọng đăng ký xét tuyển đại học năm 2026 đều phải đăng ký trên Hệ thống lọc ảo chung của Bộ GD&ĐT tại địa chỉ: https://thisinh.thitotnghiepthpt.edu.vn.
Dữ liệu điểm thi tốt nghiệp THPT 2026 do Bộ GD-ĐT cung cấp cho thấy, tại kỳ thi năm nay toàn tỉnh Tuyên Quang có 243 điểm 10. Trong đó, nhiều nhất là môn toán với 154 điểm 10 và môn lịch sử với 76 điểm 10.
Ngoài ra, Tuyên Quang còn có 1 điểm 10 môn lý, 5 điểm 10 môn hóa, 4 điểm 10 môn sinh, 1 điểm 10 môn tin, 1 điểm 10 môn công nghệ nông nghiệp và 10 điểm 10 môn tiếng Anh.
Về số lượng, số điểm 10 môn toán của thí sinh Tuyên Quang không cao so với tổng số hơn 4.208 điểm 10 của toàn quốc. Tuy nhiên, nếu xét về tỷ lệ điểm 10 trên số thí sinh dự thi, Tuyên Quang xếp thứ 2 toàn quốc, chỉ sau Hà Tĩnh. Theo đó, số lượng thí sinh đạt điểm tuyệt đối môn toán của Tuyên Quang chiếm 0,88%, chỉ xếp sau Hà Tĩnh là 0,91%, xếp trên Nghệ An là 0,85%, Hưng Yên là 0,67% và Bắc Ninh là 0,65%.
Điều đặc biệt là số điểm 10 trong môn toán của Tuyên Quang tập trung trong dải số báo danh liên tiếp từ 080163xx đến 080166xx (397 thí sinh).
Trong số 154 thí sinh đạt điểm 10 môn toán của Tuyên Quang, có 29 thí sinh có dải số báo danh liên tiếp thuộc dải 080163xx; 49 thí sinh thuộc dải 080164xx; 47 thí sinh thuộc dải 080165xx và 22 thí sinh thuộc dải 080166xx.
Theo quy định đánh số báo danh, 2 số đầu của số báo danh (08) là mã hội đồng thi của tỉnh, thành phố. 6 số tiếp theo được đánh theo số thứ tự của số lượng thí sinh toàn tỉnh. Năm 2026, toàn tỉnh Tuyên Quang có 18.050 thí sinh dự thi.
Nếu tính thêm số thí sinh có mức điểm toán là 9,75 điểm, Tuyên Quang có thêm 27 thí sinh đạt mức điểm này. Điều đặc biệt là, trong số này có tới 24 thí sinh thuộc dải số báo danh 080163xx đến 080166xx nói trên.
Nếu tính số thí sinh từ điểm 9 trở lên môn toán, Tuyên Quang có tới 625 thí sinh đạt mức điểm này. Trong đó, số thí sinh nằm trong dải số báo danh 080163xx đến 080166xx, chiếm tới 299 thí sinh, tức khoảng gần một nửa số thí sinh đạt mức điểm này.
Trong môn lịch sử, Tuyên Quang có tới 76 điểm 10. Điều đặc biệt là số thí sinh trong dải số báo danh 080163xx đến 080166xx cũng đóng góp 21 thí sinh trong số này.
Nếu tính từ mốc điểm từ 9 trở lên, Tuyên Quang có tới 929 thí sinh đạt mốc điểm này. Trong đó, dải số báo danh từ 080163xx đến 080166xx đóng góp 99 thí sinh.
Cũng nhờ điểm toán và điểm lịch sử cao, Tuyên Quang là một hiện tượng đặc biệt trong bảng xếp hạng thành tích của 34 tỉnh, thành trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026.
Trong bảng xếp hạng điểm thi tốt nghiệp THPT 2026, Tuyên Quang đóng góp tới 48 thí sinh có tổng điểm từ 36 trở lên (trung bình đạt mỗi môn 9 điểm), đứng thứ 10 toàn quốc.
Trong khi đó, xét theo tổ hợp môn thi, mặc dù tổng số thí sinh đạt top 300 thí sinh đạt mức điểm cao ở các khối khác khá khiêm tốn, nhưng riêng khối C03 (toán, văn, sử) lại đóng góp tới 50 thí sinh, chiếm tới hơn một nửa trong tổng số 94 thí sinh lọt top 300 ở 7 tổ hợp của tỉnh này. Với số lượng này, Tuyên Quang chỉ đứng sau Ninh Bình với 52 thí sinh lọt top 300 ở tổ hợp C03.
Với 29,75 điểm, trong đó tiếng Anh và vật lý đạt 10, đạt 9,75 điểm môn toán, Hoàng Hương Giang, lớp 12 toán 1, trường THPT chuyên Đại học Sư phạm, là thủ khoa toàn quốc khối A01 (toán, lý, Anh) trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026.
Nữ sinh đồng thời cũng là á khoa khối D01 với 28,25 điểm.
Chia sẻ với phóng viên Dân trí ngay sau khi biết điểm, Hương Giang cho hay, mặc dù đoán sơ được số điểm vì đã so đáp án nhưng nữ sinh vẫn vỡ òa cảm xúc khi biết mình là thủ khoa toàn quốc.
“Em nghĩ mình làm bài cũng ổn và có nhiều hy vọng nhưng việc đạt thủ khoa hoàn toàn bất ngờ. Em vui, rất hạnh phúc!”, theo lời Hương Giang.
Được biết ngoài thành tích đáng nể về điểm thi tốt nghiệp THPT, Hương Giang còn đạt 1.600 SAT, IELTS 8.0.
Nữ sinh nhận học bổng toàn phần ngành Khoa học Máy tính (Computer Science) của Đại học KAIST và Đại học Quốc gia Seoul (SNU) - hai trường đại học hàng đầu của Hàn Quốc.
Hương Giang còn là thành viên chương trình học bổng Samsung, được tham gia đào tạo chuyên sâu tại Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Samsung Việt Nam (SRV), đồng thời nhận học bổng của tập đoàn để theo học tại một trong những trường đại học hàng đầu Hàn Quốc; giành học bổng 95% (khoảng 3,1 tỉ đồng) của Đại học VinUni…
Chia sẻ về bí quyết học tập, nữ sinh cho biết, điều quan trọng nhất là cần hiểu bản chất của vấn đề, tìm hiểu căn nguyên và bản chất thay vì học thuộc nhiều nhất có thể.
“Chẳng hạn khi thầy cô đưa ra một công thức, thay vì chép vào vở và học thuộc, em tìm cách chứng minh công thức ấy qua những kiến thức mình đã biết từ trước.
Hoặc khi có mệnh đề thầy cô đưa ra và cần ghi nhớ, em tìm cách chứng minh nó qua những kiến thức mình đã biết, để xem chúng bổ trợ cho nhau như thế nào và có mối tương quan ra sao”, nữ sinh cho hay.
Thích lên trường để gặp thầy cô và bạn học
Cũng theo Hương Giang, em không học thêm quá nhiều. Nữ sinh có sở thích lên trường để được gặp bạn bè nhiều nhất có thể bởi đó là niềm vui khó thay thế được.
Mặc dù luôn đối mặt với nhiều kỳ thi lớn như: Học sinh giỏi, Olympic nhưng Giang không ép bản thân phải học quá 8 tiếng một ngày.
Nữ sinh thường dành khoảng thời gian để học theo buổi: 3 tiếng buổi sáng, 3 tiếng buổi chiều và khoảng 2 tiếng buổi tối.
“Việc học chủ yếu do em cố gắng nắm bài trên lớp, xin thêm tài liệu từ thầy cô ở một số trường khác và tự ôn ở nhà, kết hợp bài giảng của thầy cô qua video online. Em nghĩ quan trọng nhất phải nắm rõ căn nguyên, bản chất thay vì học mẹo hay học tủ”, Hương Giang cho hay.
Ngoài việc học, nữ sinh còn có sở thích vẽ và đam mê với yoga. Mỗi ngày Giang cũng dành khoảng từ 30 phút đến 1 tiếng đồng hồ để đọc những cuốn sách ưa thích.
Chính sự cân bằng giữa học tập và cuộc sống đã giúp nữ sinh giữ được tâm lý thoải mái, không bị quá tải hay áp lực trước các kỳ thi lớn.
Nói về dự định sắp tới, Hương Giang cho hay, em sẽ tập trung học tốt chương trình đại học, có kế hoạch du học và học lên thạc sỹ lĩnh vực công nghệ.
Thầy Trương Trọng Khánh, chủ nhiệm lớp 12 toán 1, nhận xét Hương Giang có tính cách chín chắn và hiểu biết sâu sắc, tinh tế so với tuổi. Em là học sinh có năng lực toàn diện, thông minh và luôn duy trì nề nếp học tập khoa học, nghiêm túc.
Nữ sinh không chỉ xuất sắc ở môn chuyên, em học giỏi đều tất cả các môn từ tự nhiên đến xã hội. Nhờ có phương pháp học tập, Giang không tích lũy kiến thức kiểu "cày bừa" vất vả.
Dù có năng lực đủ để tham gia đội tuyển học sinh giỏi quốc gia môn toán nhưng Giang đã sớm xác định hướng đi riêng khi chọn theo đuổi lĩnh vực công nghệ và trí tuệ nhân tạo.
SAT (Scholastic Assessment Test) là kỳ thi chuẩn hóa quốc tế, được dùng để đánh giá năng lực và tuyển sinh vào các trường đại học. Với kết quả từ 1480 trở lên, người thi lọt vào top 1% thí sinh xuất sắc nhất thế giới.
