Ở tuổi gần 100, bác sĩ Đông y Lý Lương Tài ở thành phố Từ Khê (Cixi), tỉnh Chiết Giang, vẫn đều đặn khám bệnh 4 ngày mỗi tuần, mỗi ngày hơn 30 bệnh nhân. Nhiều bệnh nhân đã theo ông suốt gần 40 năm, từ khi còn trẻ đến lúc về già.
Theo People’s Daily Health Times, bác sĩ Lý tốt nghiệp Học viện Đông y Thượng Hải từ năm 1948, đến nay đã có hơn 7 thập kỷ gắn bó với nghề. Dù mái tóc đã bạc trắng, ông vẫn tràn đầy năng lượng nhờ ba bí quyết sống khỏe cốt lõi.
Đầu tiên là sự đúng giờ và duy trì một nhịp sống đều đặn. Đây được xem là phương châm sống suốt đời của bác sĩ Lý. Ông tin rằng sự hòa hợp giữa con người và thiên nhiên, tuân thủ các quy luật tự nhiên và thiết lập một đồng hồ sinh học cố định chính là những bước đầu tiên để đạt được sức khỏe và sự trường thọ. Suốt hàng chục năm qua, lịch trình sinh hoạt hàng ngày của ông được duy trì không đổi.
Mỗi sáng, ông thức dậy vào lúc 6h để tập Thái Cực Quyền giúp làm ấm cơ thể trước khi về nhà dùng bữa điểm tâm. Khoảng 7h30, ông đến phòng khám Đông y của Trung tâm Y tế thị trấn Quan Hải Vệ, thành phố Từ Khê, tỉnh Chiết Giang, bắt đầu công việc.
Ông khám bệnh từ 8h đến 10h, sau đó nghỉ ngơi một lát để uống sữa, tái tạo năng lượng. Đến 11h, ông về nhà ăn trưa, vận động nhẹ nhàng rồi dành thời gian cho một giấc ngủ ngắn để hồi phục sức khỏe. Bác sĩ giải thích sự hưng phấn của tế bào não thường chỉ duy trì được từ 4 đến 5 tiếng, sau đó sẽ rơi vào trạng thái ức chế khiến cơ thể lờ đờ. Đây chính là thời điểm cơ thể cần được điều chỉnh và “nạp điện” thông qua một giấc ngủ trưa. Khoảng 17-18h, ông ăn tối rồi tập thể dục nhẹ nhàng, theo dõi tin tức và đi ngủ đúng giờ. Lịch trình này đã được ông duy trì suốt nhiều thập kỷ mà chưa từng thay đổi.
Tiếp theo là bí quyết kiểm soát việc ăn uống thông qua sự chừng mực và điều độ, với nguyên tắc ăn đa dạng nhưng tuyệt đối không ăn quá nhiều bất cứ thứ gì. Bác sĩ Trần Vân Đan, đồng nghiệp tại Trung tâm Y tế thị trấn Quan Hải Vệ, tỉnh Chiết Giang, chia sẻ lối sống kỷ luật của bác sĩ Lý thường khiến những người xung quanh phải tự soi lại mình.
Do mắc các bệnh mạn tính như cao huyết áp và tiểu đường, ông luôn cẩn trọng trong việc ăn uống, gần như không bao giờ đụng đến các thực phẩm nhiều dầu mỡ, muối hay đường. Ngay cả trong những bữa tiệc tại cơ quan, dù được mọi người nhiệt tình mời mọc, ông vẫn lịch sự từ chối và tuyệt đối không ăn quá đà.
Ăn uống thanh đạm nhưng ông Lý luôn chú trọng đến việc cân bằng dinh dưỡng, ăn một lượng vừa phải các loại thực phẩm bổ dưỡng như hải sản hay trứng để bồi bổ cơ thể. Để làm phong phú thêm thực đơn hàng ngày, bác sĩ còn tự sáng chế ra món canh bổ dưỡng 10 thành phần để giới thiệu cho mọi người xung quanh, với các nguyên liệu quý như đậu đỏ, bách hợp, hạt sen và mộc nhĩ đen. Ông cho hay món canh này không chỉ ngon miệng mà còn có tác dụng nhuận tràng, hạ mỡ máu, làm đẹp da và ngăn ngừa lão hóa hiệu quả.
Bí quyết cuối cùng của bác sĩ Lý nằm ở việc tu dưỡng tâm tính để luôn giữ được sự bình thản và điềm tĩnh trong tâm hồn. Phòng khám của ông tràn ngập những bức trướng và món quà tri ân từ bệnh nhân treo kín các bức tường. Bác sĩ luôn trò chuyện nhẹ nhàng, nhã nhặn và chưa bao giờ tỏ ra nóng nảy. Cuộc đời ông trôi qua giản dị với hai niềm vui lớn nhất là chăm sóc vườn tược và thăm khám cho người bệnh. Có lần bị ngã gãy xương quai xanh tại nhà, ông chỉ nghỉ ngơi chưa đầy một tháng đã quay lại làm việc vì sợ bệnh nhân phải chờ.
Khi được hỏi về động lực để tiếp tục làm việc ở tuổi 99, bác sĩ Lý nói rằng việc xoa dịu nỗi đau cho người bệnh chính là niềm hạnh phúc lớn lao nhất đời mình. “Chừng nào sức khỏe còn cho phép, chừng nào bệnh nhân còn cần đến, tôi vẫn sẽ tiếp tục ngồi ở đây”, ông nói.
Ngày 13-7, tại điểm khám sức khỏe lưu động trong khuôn viên Trường tiểu học Bình Long (phường Bình Hưng Hòa), hàng trăm người dân đã đến khám sức khỏe miễn phí. Nhiều người mang theo giấy mời do khu phố phát và bày tỏ sự phấn khởi khi được khám sức khỏe miễn phí.
Bà Trương Thị Nga (70 tuổi, ngụ phường Bình Hưng Hòa) cho biết bà rất phấn khởi khi nhận được giấy mời khám sức khỏe miễn phí: "Tôi được thông báo và nhận giấy mời từ khu phố nên đến khám để an tâm, biết rõ tình trạng sức khỏe của mình. Địa phương quan tâm đến người dân, đặc biệt người cao tuổi, tôi xin cảm ơn".
Ông Trần Thanh Lâm (57 tuổi, ngụ phường Bình Hưng Hòa) cho biết hai năm nay ông chưa đi khám sức khỏe định kỳ.
"Tôi rất mừng khi được khám sức khỏe miễn phí lần này. Các bác sĩ và địa phương đã quan tâm, chu đáo, nhiệt tình", ông Lâm nói thêm.
Người dân đi khám sức khỏe định kỳ miễn phí tại điểm khám lưu động ở Trường tiểu học Bình Long (phường Bình Hưng Hòa) - Video: NGỌC KHẢI
Đến ngày 13-7, UBND phường Bình Hưng Hòa đã tổ chức khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho hơn 7.611 người dân. Mục tiêu chung phường đặt ra là người dân được tiếp cận dịch vụ y tế có chất lượng, hướng tới chăm sóc sức khỏe toàn diện lấy phòng bệnh và phát hiện sớm làm trọng tâm.
Trước đó ngày 6-7, phường đã phát động chiến dịch 90 ngày đêm thực hiện khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân. Chiến dịch dự kiến kết thúc ngày 15-10-2026 với mục tiêu 100% người dân trên địa bàn được khám sức khỏe định kỳ ít nhất một lần/năm, kết quả được cập nhật vào hồ sơ sức khỏe điện tử.
Ngày 4-7, Đảng ủy - UBND phường Phú Thọ Hòa cũng tổ chức lễ phát động phong trào thi đua 100 ngày hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ khám sức khỏe định kỳ cho người dân trên địa bàn phường với chủ đề "Đoàn kết - trách nhiệm - quyết liệt - hiệu quả", hướng tới mục tiêu toàn bộ người dân trên địa bàn phường được khám sức khỏe định kỳ miễn phí và thiết lập sổ sức khỏe điện tử.
Ông Nguyễn Anh Tuấn (72 tuổi, một trong số khoảng 250 người được khám sức khỏe miễn phí vào ngày phát động phong trào) chia sẻ: "Được khám sức khỏe miễn phí như thế này rất hữu ích. Qua đi khám, tôi biết rõ hơn tình trạng sức khỏe của mình"...
Acid uric là chất thải tự nhiên được tạo ra khi cơ thể phân hủy các thực phẩm chứa purin. Nếu tiêu thụ quá nhiều purin hoặc cơ thể không thể đào thải chất thải này đủ nhanh, acid uric sẽ tích tụ trong máu. Nhiều người đã hạn chế thịt đỏ, hải sản nhưng nồng độ acid uric vẫn cao. Theo các chuyên gia, chế độ ăn chỉ là một phần trong kiểm soát acid uric. Một số thói quen hằng ngày cũng có thể khiến chỉ số này khó cải thiện nếu không được điều chỉnh.
Chỉ uống nước khi thấy khát
Khoảng 2/3 lượng acid uric được đào thải qua thận. Khi cơ thể thiếu nước, nước tiểu trở nên cô đặc, làm giảm khả năng đào thải acid uric.
Theo Verywell Health, nhiều người có thói quen chỉ uống nước khi thấy khát, trong khi đây là dấu hiệu cơ thể đã bắt đầu thiếu nước. Việc bổ sung nước đều trong ngày, đặc biệt sau khi thức dậy, sau khi vận động hoặc khi thời tiết nóng, giúp duy trì chức năng lọc của thận hiệu quả hơn.
Thường xuyên thức khuya
Giấc ngủ không trực tiếp làm tăng acid uric nhưng ngủ quá ít hoặc thức khuya kéo dài có thể làm rối loạn chuyển hóa, tăng tình trạng viêm và ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát acid uric.
Một nghiên cứu được Medical News Today dẫn lại cho thấy thời gian ngủ quá ngắn có liên quan đến nguy cơ tăng acid uric và gout cao hơn so với người ngủ đủ giấc. Người trưởng thành nên duy trì 7-9 giờ ngủ mỗi đêm và hạn chế thức khuya kéo dài.
Lạm dụng nước ép và sinh tố
Nhiều người thay nước ngọt bằng nước ép trái cây hoặc sinh tố và cho rằng đây là lựa chọn hoàn toàn lành mạnh. Tuy nhiên, theo Healthline, nước ép, đặc biệt là các loại đóng chai hoặc thêm đường, có thể chứa lượng fructose cao. Fructose thúc đẩy cơ thể sản sinh acid uric nhiều hơn. Vì vậy, nên ưu tiên trái cây nguyên quả hoặc nước ép không thêm đường và dùng với lượng vừa phải.
Ít vận động vì sợ đau khớp
Theo Everyday Health, lối sống ít vận động dễ dẫn đến tăng cân, giảm độ nhạy insulin và khiến acid uric khó kiểm soát. Sau khi cơn đau cấp đã ổn định, người bệnh nên duy trì các bài tập nhẹ như đi bộ, đạp xe hoặc bơi lội theo hướng dẫn của bác sĩ.
Tự ý ngừng thuốc khi thấy chỉ số giảm
Một số người ngừng thuốc hạ acid uric ngay khi kết quả xét nghiệm cải thiện hoặc sau thời gian không còn đau khớp. Ngừng thuốc không đúng chỉ định có thể khiến acid uric tăng trở lại và làm tăng nguy cơ tái phát cơn gout. Người bệnh chỉ nên điều chỉnh thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ, đồng thời tái khám định kỳ để theo dõi hiệu quả điều trị.
Ngoài chế độ ăn, việc duy trì đủ nước, ngủ đủ giấc, vận động hợp lý và tuân thủ điều trị cũng góp phần quan trọng trong kiểm soát acid uric. Nếu nồng độ acid uric vẫn cao dù đã thay đổi lối sống, người bệnh nên khám chuyên khoa để tìm nguyên nhân và được điều chỉnh phác đồ phù hợp.
Không chỉ gây mệt mỏi vào ban ngày, hội chứng này còn làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, suy tim, đột quỵ, rối loạn chuyển hóa, thậm chí có thể dẫn đến đột tử nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
TS.BS Phan Thanh Thủy - Viện Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai - lý giải khi chúng ta ngủ, các cơ vùng hầu họng sẽ giãn ra. Ở người khỏe mạnh, đường thở vẫn đủ rộng để không khí lưu thông. Nhưng ở người mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ, đường hô hấp trên vốn đã hẹp nên rất dễ bị xẹp xuống khi ngủ.
Khi đó luồng không khí bị cản trở hoặc tắc hoàn toàn dù người bệnh vẫn cố gắng hít thở. Lượng oxy trong máu giảm khiến não bộ buộc phải "đánh thức" cơ thể trong thời gian rất ngắn để mở lại đường thở.
Hiện tượng này có thể lặp lại hàng chục, thậm chí hàng trăm lần trong một đêm mà người bệnh hoàn toàn không nhận ra.
Nguyên nhân thường gặp nhất là thừa cân, béo phì, khi lớp mỡ vùng cổ làm hẹp đường thở. Ngoài ra, amidan quá phát, lưỡi gà dài, hàm nhỏ, lệch vách ngăn mũi, tuổi cao, hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia hoặc sử dụng thuốc an thần cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Bên cạnh ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, còn có thể ngưng thở trung ương - tình trạng não bộ tạm thời không phát tín hiệu điều khiển hô hấp, thường gặp ở người suy tim, sau đột quỵ hoặc khi lên vùng núi cao.
Bác sĩ Thủy cho hay do bệnh chỉ xuất hiện khi ngủ nên người phát hiện đầu tiên thường là người nằm cạnh.
Dấu hiệu điển hình nhất là ngáy to, ngắt quãng. Người bệnh đang ngáy bỗng im bặt trong vài chục giây rồi giật mình thở gấp, thở hổn hển hoặc sặc để lấy lại hơi. Một số trường hợp còn vã mồ hôi nhiều hoặc tiểu đêm nhiều lần.
Ban ngày, hậu quả của một đêm ngủ không trọn vẹn sẽ bộc lộ rõ. Người bệnh thường thức dậy với cảm giác đau đầu, khô họng, luôn mệt mỏi dù đã ngủ đủ thời gian. Tình trạng buồn ngủ quá mức khiến họ có thể ngủ gật khi làm việc, họp hành hoặc đang lái xe.
Về lâu dài, thiếu oxy kéo dài còn ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng tập trung, tâm trạng và chất lượng cuộc sống.
Theo bác sĩ Thủy, hội chứng ngưng thở khi ngủ không đơn thuần là một rối loạn giấc ngủ mà là yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh lý nghiêm trọng.
Việc thiếu oxy lặp đi lặp lại khiến tim phải hoạt động quá sức, làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, suy tim, nhồi máu cơ tim và đột tử. Đồng thời, nguy cơ đột quỵ có thể tăng từ 2 - 4 lần, nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 và rối loạn mỡ máu cũng cao hơn đáng kể.
Đặc biệt, những cơn buồn ngủ không kiểm soát còn làm tăng nguy cơ tai nạn giao thông, ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn của người bệnh và cộng đồng.
