“Nga đang liên tục gây áp lực lên Ukraine bằng các đợt tập kích cả ngày lẫn đêm. Những cuộc tấn công kiểu này diễn ra trong nhiều tuần gần đây”, đại tá Yuri Ignat, thư ký báo chí Bộ tư lệnh không quân Ukraine, cho biết hôm 5/5.
Trong các cuộc tập kích này, quân đội Nga triển khai nhiều máy bay không người lái (UAV) mồi nhử. Chúng không trực tiếp tấn công mục tiêu, nhưng vẫn buộc các đơn vị phòng không Ukraine liên tục phản ứng.
Ông Ignat nhận định hoạt động này nhằm vắt kiệt lưới phòng không Ukraine, gây áp lực lên quân nhân và tiêu hao nguồn dự trữ đạn dược.
“Ai cũng cần được nghỉ ngơi và Nga hiểu điều này. Các cuộc tấn công quy mô lớn diễn ra dồn dập suốt ngày đêm. Họ tích trữ vũ khí đến một lượng nhất định, sau đó triển khai những cuộc tập kích kéo dài cả ngày, với thời lượng 2-3 phút mỗi đợt”, quan chức Ukraine nói.
Quân đội Nga triển khai đòn tập kích từ nhiều khu vực, trong đó có tỉnh Voronezh và Rostov, nhằm phân tán lực lượng và kéo giãn lưới phòng không Ukraine.
“Ngày càng nhiều UAV Nga được trang bị hệ thống liên lạc và linh kiện hiện đại, gây phức tạp cho hoạt động đối phó của Ukraine. Nga gần đây thường xuyên phóng UAV từ khu vực tiền tuyến, rút ngắn thời gian phản ứng và khiến chúng tôi khó đối phó hơn”, quan chức Ukraine cho hay.
Theo ông Ignat, chiến thuật đánh dồn dập cả ngày lẫn đêm không phải điều mới lạ, mà nằm trong chiến lược của Nga nhằm bào mòn phòng không Ukraine. Các cuộc tập kích tiếp tục diễn ra không ngừng nghỉ khiến Ukraine đối mặt cùng lúc hàng loạt gánh nặng về phòng không, kinh tế và nguồn lực chiến đấu.
Bộ tư lệnh không quân Ukraine ngày 6/5 thông báo Nga đã tập kích nước này bằng hai tên lửa đạn đạo Iskander-M, một tên lửa hành trình chiến thuật Kh-31, 108 UAV tự sát và mồi bẫy. Phòng không Ukraine bắn hạ được 89 UAV, trong khi 3 tên lửa và 9 phi cơ đã đánh trúng 9 mục tiêu, chưa rõ tung tích của những máy bay còn lại.
Trước đó một ngày, cơ quan này cho biết Nga đã phóng 11 tên lửa đạn đạo Iskander-M và 164 UAV các loại.
“Các đơn vị phòng không đã bắn hạ, vô hiệu hóa được một tên lửa và 149 UAV. 8 quả đạn Iskander-M và 14 phi cơ đã đánh trúng 14 địa điểm. Hai tên lửa không đến được mục tiêu, chúng tôi đang làm rõ thông tin”, Bộ tư lệnh không quân Ukraine cho hay.
Quân đội Anh ngày 22.4 cho hay 3 tàu hàng vừa bị tấn công tại eo biển Hormuz, khiến nỗ lực đưa Mỹ và Iran đến bàn đàm phán trở nên phức tạp. Hãng Reuters dẫn thông báo của Trung tâm điều hành thương mại hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO), tổ chức thuộc quân đội Anh, cho biết Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tấn công một tàu container vào sáng 22.4, gây thiệt hại buồng lái nhưng không có thương vong. Tàu này mang cờ Liberia, bị trúng đạn tại vùng biển phía đông bắc Oman. Trang Nour News đưa tin IRGC chỉ khai hỏa sau khi tàu "phớt lờ những cảnh báo của lực lượng vũ trang Iran". Hãng Fars mô tả cuộc tấn công của Iran nhằm "thực thi một cách hợp pháp việc kiểm soát eo biển Hormuz".
Cùng ngày, tàu hàng thứ 2 bị tấn công tại khu vực cách bờ biển phía tây Iran khoảng 8 hải lý. Sau vụ tấn công, tàu hàng mang cờ Panama này đã dừng lại, nhưng chưa ghi nhận thiệt hại. Theo giới thạo tin, tàu hàng thứ 3 bị tấn công khi đang di chuyển ra khỏi eo biển Hormuz. Tàu này mang cờ Liberia, không bị hư hại và đã dừng lại trên biển.
Trước khi thỏa thuận ngừng bắn tạm thời do Pakistan làm trung gian hết hạn vào ngày 22.4, Tổng thống Mỹ Donald Trump quyết định gia hạn vô thời hạn để có thêm thời gian đàm phán, dù ông cho rằng Iran "đang sụp đổ về tài chính" do Mỹ phong tỏa eo biển Hormuz. "Họ muốn mở cửa eo biển Hormuz ngay vì đang khát tiền. Họ đang mất 500 triệu USD/ngày. Quân đội và cảnh sát Iran phàn nàn rằng họ không được trả lương. Báo động!", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Iran chưa bình luận về động thái này. Đài CNN ngày 22.4 dẫn lời Đại diện thường trực của Iran tại LHQ Amir Saeid Iravani cho biết đàm phán sẽ được tổ chức tại thủ đô của Pakistan một khi Mỹ chấm dứt phong tỏa các cảng Iran.
Trong khi đó, Tổng thống Trump lại cho rằng việc dỡ phong tỏa các cảng của Iran sẽ làm giảm triển vọng đạt thỏa thuận hòa bình. "Họ nói họ muốn đóng cửa eo biển Hormuz vì thực tế tôi đã phong tỏa hoàn toàn. Do đó, họ thuần túy chỉ muốn giữ thể diện", ông Trump viết trên Truth Social. Tổng thống Mỹ cho biết có nhiều người liên hệ ông và nói rằng Iran muốn mở cửa eo biển ngay lập tức. Tuy nhiên, ông cho hay nếu làm thế, sẽ không bao giờ có một thỏa thuận với Iran, trừ khi "chúng ta cho nổ tung phần còn lại của đất nước, bao gồm giới lãnh đạo của họ".
California còn nhập khẩu nhiên liệu máy bay và xăng từ những nước có hệ thống lọc dầu phụ thuộc vào nguồn dầu thô từ vịnh Ba Tư, theo báo The Wall Street Journal hôm 8.4.
Cụ thể, Ủy ban Năng lượng California thống kê bang này nhập khẩu khoảng 20% lượng nhiên liệu máy bay từ nước ngoài, chủ yếu từ Hàn Quốc. Bang cũng nhập hơn 25% lượng xăng tiêu thụ, trong đó khoảng 2/3 đến từ Hàn Quốc, Ấn Độ và Đài Loan. Và những nguồn này đang bị đe dọa vì chiến sự tại Iran.
Trong lúc eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa, Hàn Quốc và Ấn Độ, hai nhà cung cấp nhiên liệu lớn nhất cho California, đang giảm mạnh xuất khẩu, từ đó đe dọa nguồn cung năng lượng của bang này.
Công ty phân tích thị trường Vortexa (trụ sở ở Anh) ước tính Hàn Quốc trong tháng 4 sẽ chỉ vận chuyển được khoảng một nửa lượng nhiên liệu máy bay so với bình thường cho California.
"Nếu không được giải quyết nhanh chóng, tình hình sẽ vô cùng chật vật", The Wall Street Journal dẫn lời ông Andy Walz, người phụ trách mảng kinh doanh lọc dầu, đường ống và hóa chất của Tập đoàn dầu khí Chevron của Mỹ.
Nguồn tài chính dồi dào của California vẫn cho phép tiểu bang đáp ứng nhu cầu về các sản phẩm lọc dầu như nhiên liệu máy bay và xăng trong tháng 4. Thế nhưng, tình trạng thiếu hụt nhiều khả năng sẽ xảy ra trong những tháng tới, theo cảnh báo của ông Walz.
Các nhà máy lọc dầu châu Á đang sử dụng lượng tồn kho sẵn có, và một số nước như Nhật Bản và Hàn Quốc đã bắt đầu xả kho dự trữ dầu chiến lược để làm dịu tình hình.
Thế nhưng, ông Walz cho rằng sẽ đến thời điểm những nguồn cung sẽ cạn kiệt.
Giá xăng dầu thường là điểm nóng chính trị tại bang California. Giá xăng trung bình hôm 7.4 ở tiểu bang là 5,93 USD/gallon, cao hơn 1,75 USD/gallon so với mặt bằng chung trên toàn nước Mỹ.
Sản lượng dầu thô của bang đã giảm hơn 50% trong 20 năm qua, một phần do các mỏ dầu đã khai thác lâu, trong khi các tập đoàn như Chevron, Occidental Petroleum chuyển hướng đầu tư sang bang khác có ít quy định hơn.
Các nhà dự báo thời tiết châu Âu cho biết đợt nóng sẽ kéo dài suốt tuần, với nhiệt độ đạt đỉnh trong các ngày 28 - 29.5 trước khi giảm dần vào cuối tuần.
Tại Anh, Cơ quan Khí tượng Anh (Met Office) cho biết nhiệt độ ngày 26.5 đạt 35,1 độ C, lập kỷ lục mới trong tháng 5 và vượt xa mức cũ 32,8 độ C từng được ghi nhận năm 1944. Cùng ngày, London còn ghi nhận một "đêm nhiệt đới" hiếm gặp, khi nhiệt độ ban đêm không xuống dưới 20 độ C, theo Hãng tin AP.
Cơ quan An ninh y tế Anh đã ban hành cảnh báo sức khỏe màu hổ phách cho nhiều khu vực đến hết ngày 29.5. Nhà dự báo Greg Dewhurst của Met Office nói mức nhiệt này "bất thường với Anh ngay cả vào giữa mùa hè, chứ chưa nói đến tháng 5". Nhà chức trách Anh cũng ghi nhận ít nhất 5 trường hợp tử vong do đuối nước tại hồ và vùng biển tây nam nước này khi người dân tìm cách giải nhiệt.
Tại Pháp, Cơ quan Khí tượng Pháp (Météo France) ngày 27.5 ban hành cảnh báo màu cam về nắng nóng cực độ tại 13 tỉnh thành miền tây, trong khi nhiệt độ tại miền nam có thể lên 38 - 39 độ C trong những ngày tiếp theo. Đây là lần đầu tiên hệ thống cảnh báo nắng nóng quốc gia của Pháp được kích hoạt trong tháng 5 kể từ khi ra đời năm 2004, theo Sky News. Phát ngôn viên chính phủ Pháp Maud Bregeon cho biết ít nhất 7 trường hợp tử vong có thể liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến đợt nắng nóng.
Tây Ban Nha cũng hứng chịu nền nhiệt bất thường. Cơ quan Khí tượng quốc gia Aemet ngày 27.5 cảnh báo "nhiệt độ cao bất thường so với thời điểm này trong năm" sẽ kéo dài trong tuần tới. Tại Ý, nhiều địa phương đã phát cảnh báo nắng nóng đầu tiên trong năm và hạn chế làm việc ngoài trời. Ngày 27.5, nhiệt độ tại Milan chạm mốc 36 độ C, cao hơn khoảng 9 độ C so với trung bình theo mùa. Ở Áo, nhà khí tượng Marcus Wadsak cho biết thị trấn Lienz ghi nhận 32,7 độ C ngày 26.5, đánh dấu ngày tháng 5 nóng nhất tại nước này trong hơn 200 năm.
Nguyên nhân trực tiếp của đợt nắng nóng là hiện tượng "vòm nhiệt", khi một vùng áp suất cao giữ khối không khí nóng từ Bắc Phi mắc kẹt trên Tây Âu, đồng thời ngăn không khí mát tràn xuống. Theo Météo France, khối khí nóng từ Morocco khiến nhiệt độ tại nhiều nơi cao hơn 10 - 13 độ C so với bình thường.
Tuy nhiên, các nhà khoa học cho rằng biến đổi khí hậu do con người gây ra mới là nguyên nhân nền khiến những hiện tượng như vậy xảy ra thường xuyên hơn, dữ dội hơn và đến sớm hơn trong năm. Các mô hình khí hậu cho thấy những đợt nắng nóng tháng 6 ở châu Âu hiện có khả năng xảy ra cao gấp khoảng 10 lần so với trước thời kỳ công nghiệp và xu hướng tương tự đang dần xuất hiện trong tháng 5, theo AFP.
Trước rủi ro gia tăng, nhiều chính phủ châu Âu đã áp dụng biện pháp khẩn cấp. Pháp cân nhắc đóng cửa trường học tạm thời và hủy một số sự kiện thể thao. Ý cấm làm việc ngoài trời kéo dài dưới nắng trực tiếp từ 12 giờ 30 - 16 giờ đến ngày 15.9. Cơ quan y tế tại Tây Ban Nha, Anh và Bồ Đào Nha khuyến cáo người dân tránh ra ngoài vào giờ nắng gắt, uống đủ nước và theo dõi người dễ tổn thương, theo tờ The Guardian.
Về dài hạn, giới chuyên gia cảnh báo châu Âu cần thích ứng nhanh hơn với khí hậu nóng lên. Nhiều hạ tầng của châu Âu chưa được thiết kế để đối phó với nhiệt độ cực đoan. Các biện pháp được đề xuất gồm tăng không gian che nắng, cải tạo hệ thống làm mát tại bệnh viện, viện dưỡng lão và trường học, đặt giới hạn nhiệt độ tối đa tại nơi làm việc, đồng thời hỗ trợ hộ thu nhập thấp tiếp cận công nghệ làm mát.
