Thời gian qua, lĩnh vực báo chí – truyền thông tại VN ghi nhận tốc độ phát triển mạnh mẽ. Nếu như trước đây, đào tạo báo chí, truyền thông chủ yếu tập trung ở một số cơ sở truyền thống như Học viện Báo chí và Tuyên truyền, hay Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia Hà Nội), Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), thì hiện nay hệ thống đào tạo đã mở rộng với rất nhiều trường đào tạo ngành báo chí như: Học viện Ngoại giao, Trường ĐH Văn hóa, Học viện Công nghệ bưu chính viễn thông, ĐH Huế, ĐH Cần Thơ, ĐH Vinh, ĐH Thái Nguyên…
Không chỉ khối trường công lập, đào tạo báo chí – truyền thông hiện ghi nhận sự tham gia mạnh mẽ của nhiều trường ĐH tư thục. Một số trường như Văn Lang, Kinh tế – Tài chính, Hoa Sen, Văn Hiến, Phenikaa, Đại Nam, Hòa Bình, Thăng Long… tập trung vào những ngành như truyền thông đa phương tiện, quan hệ công chúng, công nghệ truyền thông… góp phần mở rộng quy mô đào tạo.
Thống kê cho thấy cả nước hiện có khoảng 35 trường ĐH, học viện đào tạo các ngành thuộc nhóm báo chí – truyền thông; riêng ngành báo chí có khoảng 15 cơ sở đào tạo chuyên biệt với số lượng đào tạo mỗi năm khoảng hơn 1.000 cử nhân. Đó là chưa kể hàng ngàn sinh viên tốt nghiệp các ngành như truyền thông đa phương tiện, quan hệ công chúng cũng sẵn sàng gia nhập thị trường lao động báo chí. Số lượng chỉ tiêu tuyển sinh cũng tăng dần theo từng năm.
Đặc biệt, nhóm ngành này thu hút rất đông thí sinh đăng ký dự thi, khiến điểm đầu vào rất cao. Ở một số trường lấy mức điểm gần như tuyệt đối. Điển hình tại Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia Hà Nội), tổ hợp môn ngữ văn, lịch sử, địa lý (khối C00) ngành báo chí năm 2024 lên tới mức 29,03 điểm cho thấy thí sinh phải đạt trung bình hơn 9,6 điểm mỗi môn mới trúng tuyển.
Trong khi đào tạo báo chí bùng nổ thì thực tế nhu cầu ngành báo chí – truyền thông lại có chiều hướng ngược lại.
Nhà báo Bùi Ngọc Hải, lãnh đạo một cơ quan truyền thông, cho biết trong dòng chảy chung của công cuộc sắp xếp bộ máy, việc sáp nhập các cơ quan báo chí đã tạo ra một lực lượng lớn nhân sự dư thừa. Mặt khác, những cơ quan báo chí thực sự năng động và có tiềm lực kinh tế cũng phải cắt giảm nhân sự đáng kể do sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI). Ở những cơ quan này, AI tham gia rất sâu vào quá trình sản xuất, đẩy số lượng tin bài lên cao và giá thành sản xuất xuống thấp. Một số loại tin bài hiện nay được tạo ra 100% bằng AI. Vì vậy, nguồn nhân lực được tinh gọn, hiệu quả hơn.
Bên cạnh đó, thời nay, điều tạo nên sự khác biệt nội dung so với mạng xã hội chính là báo chí dữ liệu. Đại đa số các cơ quan báo chí còn đang loay hoay với hướng đi này nên lại càng mới đối với hệ thống đào tạo nghề báo. “Nói chung, việc đào tạo nghề báo hiện nay trong các trường đang trở nên quá chậm và lạc hậu so với những yêu cầu của thực tiễn. Có thể khẳng định: Chưa bao giờ nghề báo đứng trước thử thách cực đại như bây giờ”, ông Bùi Ngọc Hải nói.
Bà Bùi Hương Giang, một nhà báo kỳ cựu với gần 30 năm kinh nghiệm, từng giữ các vị trí quản lý tại Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV), cho biết thực tế thị trường việc làm ngành báo chí, truyền thông hiện nay vô cùng khốc liệt và đang trong tình trạng bão hòa. Sự bùng nổ của mạng xã hội (TikTok, YouTube…) khiến báo chí chính thống phải cạnh tranh “sinh tử” với các KOL, nhà sáng tạo nội dung độc lập. Sinh viên mới ra trường non nớt về tuổi đời lẫn tuổi nghề gần như “không có cửa” để cạnh tranh.
Thêm vào đó, AI đang tạo ra một cơn chấn động trong ngành. Đồng thời, công cuộc quy hoạch, sáp nhập báo chí từ T.Ư đến địa phương cũng đang tạo ra một làn sóng cắt giảm nhân sự. Những người trụ lại phải chịu áp lực KPI khốc liệt và phải đa năng “4 trong 1” (viết bài, chụp ảnh, quay phim, dựng video).
Nhà báo Hương Giang cũng cho rằng các bạn trẻ không nên suy nghĩ theo hướng “không làm báo thì làm truyền thông doanh nghiệp”. Thực tế, các tập đoàn lớn không tuyển sinh viên mới ra trường làm PR mà chỉ “trải thảm đỏ” săn đón những nhà báo gạo cội, có sẵn kinh nghiệm và mạng lưới quan hệ sâu rộng.
Nhà báo Thúy Hà, từng có 20 năm gắn bó với nghề báo, nhìn nhận “cánh cửa” bước vào nghề báo hiện nay đã thu hẹp một cách đáng báo động. Cuộc tinh giản bộ máy cộng với sức mạnh của AI dẫn đến hệ quả là các cơ quan báo chí không còn mặn mà với sinh viên mới ra trường. Những tòa soạn lớn nếu cần thì sẽ tuyển dụng những nhà báo đã có kinh nghiệm thực chiến để làm việc được ngay.
Chia sẻ về việc vì sao nhu cầu ngành báo đang có xu hướng thu hẹp nhưng quy mô đào tạo vẫn tăng và về cơ hội cho sinh viên ra trường, TS Lê Thu Hà, Phó viện trưởng Viện Báo chí – Truyền thông (Học viện Báo chí và Tuyên truyền), cho rằng cần nhìn nhận vấn đề ở góc độ rộng hơn.
Theo TS Hà, điều đang diễn ra không phải là sự thu hẹp cơ hội, mà là tái phân bổ cơ hội nghề nghiệp. Báo chí ngày nay không còn là con đường nghề nghiệp đơn tuyến. Những kỹ năng báo chí hiện đại đang trở thành nền tảng quan trọng để người học bước vào nhiều lĩnh vực khác nhau như truyền thông số, sáng tạo nội dung, phân tích dữ liệu, truyền thông doanh nghiệp hay công nghiệp văn hóa.
“Người học không nên tự giới hạn mình trong suy nghĩ rằng làm báo là phải công tác tại cơ quan báo chí. Điều quan trọng là người học xây dựng năng lực linh hoạt: có tư duy báo chí, khả năng phát hiện vấn đề, kiểm chứng thông tin và kể chuyện có trách nhiệm, đồng thời có kỹ năng công nghệ để thích ứng với nhiều môi trường khác nhau”, TS Hà nhấn mạnh.
Theo TS Hà, việc sáp nhập các cơ quan báo chí không đồng nghĩa rằng cử nhân báo chí mất đi cơ hội việc làm. Ngược lại, đây là quá trình thanh lọc và nâng chuẩn nghề nghiệp, buộc người làm nghề phải tinh nhuệ hơn, đa năng hơn. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, nhiều lĩnh vực mới đang mở ra như báo chí dữ liệu, sản xuất podcast, sáng tạo nội dung đa nền tảng, quản trị rủi ro truyền thông hay chiến lược nội dung số. Đây đều là những “mảnh đất” giàu tiềm năng cho sinh viên báo chí nếu được chuẩn bị tốt.
Tuy nhiên, TS Hà cũng cho rằng đào tạo báo chí cần phải đổi mới theo hướng gia tăng tích hợp kỹ năng số, tư duy dữ liệu, khả năng kể chuyện đa nền tảng, năng lực thích ứng nghề nghiệp cũng như tính liên ngành.
Theo nhà báo Bùi Ngọc Hải, muốn không thất nghiệp, sinh viên báo chí đừng chỉ học viết mà phải biết làm nội dung đa phương tiện trên cơ sở sử dụng tốt AI. Tức là mỗi nhà báo phải biến bản thân thành một “tòa soạn di động nhỏ”. Một người đa nhiệm, sắc sảo sẽ luôn có chỗ, dù môi trường báo chí khốc liệt như thế nào. Thậm chí, không vào được cơ quan báo chí, họ cũng có thể xây dựng sự nghiệp dựa trên thương hiệu cá nhân.
Châu, hiện là sinh viên năm cuối ngành Khoa học máy tính tại Đại học Pomona (Mỹ), nhận thư trúng tuyển từ ba ngôi trường Ivy League vào cuối tháng 2.
Cả ba đều trao khoản hỗ trợ toàn phần, gồm học phí, bảo hiểm, và sinh hoạt phí trong 5 năm, tổng giá trị khoảng 12-17 tỷ đồng ở mỗi trường.
"Đây vừa là thành quả của quá trình bền bỉ suốt 4 năm đại học, vừa giống như một tín hiệu xác nhận rằng mình thực sự thuộc về con đường nghiên cứu khoa học", Châu nói.
Ngày học lớp chuyên Anh ở trường THPT chuyên Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội, Châu đã mày mò tự học lập trình. Gõ từng dòng code đầu tiên để tạo ra sản phẩm và đưa lên mạng, Châu phấn khích thấy nhiều người sử dụng. Nhưng khi bước chân vào đại học, nữ sinh nhận ra bản thân không muốn dừng lại ở việc làm kỹ sư phần mềm mà còn muốn theo đuổi nghiên cứu.
Ngay từ kỳ đầu năm thứ nhất, Châu chủ động xin giáo sư cho thử sức, làm quen với lĩnh vực Robotics - Kỹ thuật robot. Cô sớm hiểu rằng công nghệ đang phát triển với tốc độ chóng mặt, nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro và trăn trở với câu hỏi làm sao để công nghệ đổi mới liên tục, nhưng an toàn.
Tới năm thứ hai, Châu làm một dự án mới và ngay lập tức thấy bản thân phù hợp với lĩnh vực Tương tác người - máy (Human-Computer Interaction - HCI), nơi có sự giao thoa giữa kỹ thuật, khoa học nhận thức và thiết kế.
"Mình muốn đóng góp cho cộng đồng bằng cách xây dựng những hệ thống đặt con người làm trung tâm", Châu nói.
Nghiên cứu này có tên "Tính thời điểm của việc nhìn lại dữ liệu trong các ứng dụng theo dõi sức khỏe trẻ sơ sinh", do Châu là đồng tác giả chính. Năm 2025, dự án nằm trong top 5% bài báo xuất sắc của Hội nghị về các yếu tố con người trong hệ thống máy tính của Hiệp hội Máy tính (ACM CHI) 2025 tại Nhật Bản.
Cùng năm, Châu thực hiện một đề tài khác cùng nhóm nghiên cứu ở Đại học Pomona và Stanford, đạt giải Bài báo xuất sắc (Top 1%) ở Hội nghị chuyên đề về Phần mềm và Công nghệ Giao diện Người dùng (ACM UIST) tại Hàn Quốc. Nghiên cứu tập trung vào thiết kế thuật toán AI để đưa ra phản hồi cho các họa sĩ kỹ thuật số nhằm cải thiện kỹ năng vẽ.
Nhờ những kết quả này, hồi tháng 2, Châu là một trong 8 sinh viên được Hiệp hội nghiên cứu máy tính (CRA) vinh danh là Nhà nghiên cứu xuất sắc bậc đại học trên toàn Bắc Mỹ, là sinh viên đầu tiên từ Đại học Pomona có thành tích này.
Châu nhìn nhận những dự án trên là thế mạnh giúp hồ sơ của mình nổi bật, bởi cho thấy tố chất bền bỉ và khả năng theo đuổi vấn đề đến cùng của một nhà nghiên cứu.
Cùng kỹ năng lập trình vững do liên tục trau dồi từ ngày mới vào đại học, Châu trúng tuyển vị trí thực tập sinh tại ba tập đoàn công nghệ lớn là Microsoft, Amazon và Qualcomm, sau đó làm thực tập sinh kỹ sư phần mềm ở bộ phận tối ưu hóa đồ họa vi tính tại Microsoft. Nữ sinh nhìn nhận trải nghiệm này giúp tích lũy kinh nghiệm, rèn tư duy phân tích và năng lực nghiên cứu trong môi trường công nghệ hàng đầu.
PGS Alexandra Papoutsaki, người hướng dẫn Châu từ năm thứ hai đại học, nhận xét nữ sinh sở hữu kỹ năng kỹ thuật xuất sắc lẫn tư duy nhạy bén trong các nghiên cứu lấy con người làm trung tâm.
Theo bà, tương tác người - máy không chỉ đơn thuần là xây dựng một sản phẩm, mà còn là "khả năng kể một câu chuyện xoay quanh sản phẩm đó". Châu có khả năng kết nối với mọi người để phân tích dữ liệu và viết nên những nội dung có sức thuyết phục cao.
"Kỹ năng của Châu tương đương với một nghiên cứu sinh tiến sĩ năm thứ ba", bà khẳng định.
Châu nói từng gặp không ít áp lực, nhất là giai đoạn vừa phải học, luyện kỹ năng lập trình, làm nghiên cứu và ứng tuyển thực tập. Nữ sinh cố gắng duy trì kỷ luật nghiêm ngặt, lên kế hoạch chi tiết theo từng tuần. Dù vậy, Châu cũng không vùi đầu vào công việc mà sắp xếp thời gian tập thể thao, chơi piano hàng ngày và ngủ đủ để cân bằng.
Song song, mỗi khi có cơ hội, chẳng hạn như tham dự hội thảo quốc tế, Châu chủ động trao đổi, kết nối với các giáo sư và nhà nghiên cứu trong ngành, vừa để mở rộng mạng lưới, vừa để lấy động lực cho bản thân.
"Cộng đồng nghiên cứu của ngành này vừa giỏi và sáng tạo, vừa quan tâm đến việc phát triển công nghệ cho con người. Mỗi lần được gặp họ, mình được truyền cảm hứng rất nhiều", Châu tâm sự.
Đây cũng là một trong những lý do để Châu chọn theo chương trình tiến sĩ sau khi ra trường dù trúng tuyển một số công ty công nghệ.
Khi cân nhắc những "bến đỗ", Châu nộp đơn vào các trường Ivy League để có cơ hội tận dụng thế mạnh liên ngành của họ. Theo nữ sinh Việt, đây là những môi trường mà công nghệ được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, tạo nền tảng thuận lợi để theo đuổi lĩnh vực tương tác người – máy, vượt qua giới hạn của ngành khoa học máy tính thuần túy.
Nhìn lại hành trình, Châu thích nhất việc được tìm hiểu một dự án, sau đó biện luận, phát triển những ý tưởng riêng, rồi tự tay lập trình và thử nghiệm sản phẩm. Cô thấy công việc nghiên cứu là tổng hòa của rất nhiều hoạt động mà mình đam mê, nên càng có động lực theo con đường khoa học.
Châu vẫn đang cân nhắc giữa ba ngôi trường "trong mơ". Dù lựa chọn thế nào, định hướng sắp tới của Châu vẫn xoay quanh việc xây dựng các tương tác an toàn giữa con người và AI.
Ngày 13.5, Sở GD-ĐT Hà Nội tổ chức lễ tuyên dương, khen thưởng học sinh giỏi tiêu biểu thủ đô năm học 2025 - 2026. Sự kiện nhằm tôn vinh những thành tích xuất sắc của 771 học sinh tiêu biểu.
Dự và phát biểu tại buổi lễ, ông Trần Đức Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội biểu dương, chúc mừng 771 học sinh giỏi tiêu biểu của thủ đô, trong đó có 176 em xuất sắc đạt giải thưởng ở các kỳ thi quốc gia, quốc tế được vinh danh.
Dịp này, ông Trần Đức Thắng nêu 6 nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới mà ngành GD-ĐT Hà Nội cần tập trung triển khai thực hiện tốt.
Trong đó, giáo dục Hà Nội cần đi đầu trong ứng dụng AI, dữ liệu lớn và công nghệ số vào toàn bộ chuỗi hoạt động giáo dục - từ quản trị trường học, thiết kế bài giảng, đánh giá học sinh đến hỗ trợ phụ huynh.
Xây dựng cơ chế đồng bộ, hiệu quả để phát hiện, đào tạo và bồi dưỡng nhân tài thủ đô, tăng cường đầu tư có trọng điểm cho công tác bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi tham dự các kỳ thi quốc gia, khu vực và quốc tế.
Tạo điều kiện để học sinh giỏi Hà Nội có cơ hội học tập, giao lưu tại các môi trường giáo dục đẳng cấp quốc tế. "Thành tích của các cháu trên đấu trường quốc tế chính là thương hiệu và vị thế của giáo dục thủ đô", theo Bí thư Hà Nội.
Với các thầy giáo, cô giáo, Bí thư Trần Đức Thắng mong muốn mỗi nhà giáo của thủ đô luôn gương mẫu về mọi mặt, không ngừng tự học, tự bồi dưỡng nâng cao chuyên môn nghiệp vụ, đổi mới cách quản lý, cách dạy, cách học để có thêm nhiều học sinh chăm ngoan, học giỏi hơn nữa. Làm sao để mỗi thầy cô thực sự là một tấm gương đạo đức tự học và sáng tạo, tấm gương sáng cho học sinh noi theo.
"Thành phố cam kết tạo điều kiện, chính sách và môi trường xứng đáng để nhà giáo toàn tâm, toàn sức với nghề; đồng thời, thực hiện tốt luật Nhà giáo, bảo đảm vị thế và quyền lợi chính đáng của các thầy, cô giáo thủ đô", ông Trần Đức Thắng khẳng định.
Tại buổi lễ, ông Nguyễn Văn Hiền, Giám đốc Sở GD-ĐT Hà Nội, cũng cam kết sẽ giải phóng sức sáng tạo của đội ngũ nhà giáo và khơi thông nguồn lực xã hội.
"Để hiện thực hóa những mục tiêu vĩ mô, hạt nhân cốt lõi vẫn luôn là con người. Ngành giáo dục sẽ quyết liệt đổi mới phương thức quản trị, tăng cường phân cấp, trao quyền tự chủ mạnh mẽ cho các nhà trường. Song song với đó là chiến lược phát triển đội ngũ nhà giáo có tư duy đổi mới, vững vàng về năng lực số và ngoại ngữ", ông Hiền phát biểu.
10 chuyên đề ôn tập môn ngữ văn thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Đỗ Đức Anh, Trường THPT Bùi Thị Xuân (P.Bến Thành), hướng dẫn được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=7ceXpGIlOSU
Trong chuyên đề 8: Trạm văn thực chiến – văn bản truyện, giáo viên hướng dẫn học sinh luyện đề truyện với tình huống thực tế trong đề thi; Rèn kỹ năng phân tích nhanh nhân vật và chi tiết; Áp dụng công thức để trả lời chính xác từng câu hỏi; Chỉ ra lỗi sai thường gặp và cách khắc phục hiệu quả... nhằm giúp học sinh tăng tốc độ và độ chắc chắn khi làm bài.
Trước đó, vào ngày 13.5, trong chuyên đề 7: Cách làm đọc hiểu văn bản truyện, giáo viên giúp học sinh nắm chắc đặc trưng truyện ngắn, tự sự. Nhận diện nhanh ngôi kể, tình huống, nhân vật, điểm nhìn trần thuật, chi tiết tiêu biểu... Hướng dẫn cách phân tích chi tiết nghệ thuật quan trọng và công thức trả lời các dạng câu hỏi thường gặp, tránh lỗi khi hiểu sai nội dung hoặc nhân vật.
Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Học sinh có thể truy cập vào các nền tảng của Báo Thanh Niên hoặc quét mã QR từ lịch phát sóng để xem trực tiếp chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vào đúng khung giờ hoặc xem lại 88 chuyên đề ôn thi tốt nghiệp THPT đã phát.
Lịch phát sóng tuần từ 11 đến 16.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026
