Tháng trước, bác sĩ Stephen Kornfeld bước lên tàu MV Hondius tại điểm cực Nam Argentina với kỳ vọng về một chuyến phiêu lưu để đời: khám phá những vùng băng giá bao la, những hòn đảo xa xôi và tận mắt chiêm ngưỡng các loài động vật hoang dã như cá voi, cá heo và chim cánh cụt ở khoảng cách gần.
Tuy nhiên, chỉ vài tuần sau kỳ nghỉ băng qua Đại Tây Dương, vị bác sĩ đến từ bang Oregon, Mỹ, này phải lập tức hành động để chăm sóc các hành khách sau khi đợt bùng phát Hantavirus chết người bắt đầu lan rộng trên tàu, khiến ngay cả bác sĩ của tàu cũng đổ bệnh. “Tôi bất đắc dĩ phải đảm nhận vai trò bác sĩ trên tàu”, CNN dẫn lời ông Kornfeld chia sẻ từ con tàu đang bị dịch bệnh bủa vây. Hiện MV Hondius trên hải trình tới Tenerife thuộc quần đảo Canary của Tây Ban Nha nằm ngoài khơi bờ biển phía Tây Nam Morocco.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hôm 7/5 cho biết đã xác định được 5 ca nhiễm Hantavirus liên quan đến con tàu và nghi ngờ có thêm vài trường hợp khác, đồng thời lưu ý số ca mắc có thể còn tăng lên. Cơ quan An ninh Y tế Anh cho hay đã phát hiện thêm một ca nghi nhiễm là công dân Anh hiện ở Tristan da Cunha, thuộc lãnh thổ hải ngoại Saint Helena xa xôi ở Nam Đại Tây Dương, nơi tàu Hondius từng dừng chân trước đó.
Ba người trên tàu đã tử vong, gồm một cặp vợ chồng cao tuổi người Hà Lan. Họ được cho là nhiễm virus trong lúc tham quan tại Argentina trước khi bắt đầu chuyến hải trình. Hơn 140 hành khách và thủy thủ đoàn còn lại trên tàu, gồm 17 người Mỹ, đã trải qua nhiều ngày neo đậu gần Praia, Cape Verde ngoài khơi bờ biển Tây Phi. Dự kiến họ cập bến đảo Tenerife vào ngày 10/5, sau đó sẽ rời tàu và trở về nước.
Đợt bùng phát đã kích hoạt nỗ lực truy vết tiếp xúc quy mô lớn trên toàn cầu trong bối cảnh các cơ quan y tế nỗ lực xác định những người có khả năng đã tiếp xúc với loại virus hiếm gặp lây truyền từ loài gặm nhấm này. Tuy nhiên, WHO không tiên liệu về một đại dịch tương tự Covid-19 và nhấn mạnh không có bằng chứng về rủi ro lây lan trên diện rộng.
Ông Kornfeld cho hay đã chủ động đề nghị giúp đỡ bác sĩ của tàu sau khi nghe tin một hành khách bị ốm. Hành khách đó là một người đàn ông Hà Lan 70 tuổi, người sau đó qua đời trên tàu vào ngày 11/4. “Trong vòng 12 đến 24 giờ sau đó, tình hình trở nên rõ ràng khi có nhiều người ngã bệnh và triệu chứng của họ ngày càng nặng hơn”, ông kể.
Vợ của người đàn ông Hà Lan tử vong trước đó cũng xuất hiện các “triệu chứng không điển hình”. Bác sĩ người Mỹ nhớ lại: “Bà ấy bị lú lẫn và suy kiệt nặng”. Người phụ nữ này được sơ tán khỏi tàu và qua đời tại một bệnh viện ở Johannesburg, Nam Phi, trong khi đang cố gắng trở về nhà.
Hai bệnh nhân khác, gồm cả bác sĩ của tàu, “có nhiều triệu chứng nhiễm virus điển hình”. “Họ bị sốt cao, mệt mỏi, đỏ bừng mặt, gặp một số vấn đề về tiêu hóa và khó thở”, ông Kornfeld mô tả. “Tại thời điểm đó, không ai trong số họ có vẻ trong tình trạng nguy kịch. Nhưng điều đáng sợ ở Hantavirus là người bệnh có thể chuyển biến từ bệnh nặng sang nguy kịch rất nhanh”.
Theo WHO, bác sĩ của tàu đã được chuyển đến một bệnh viện ở Johannesburg vào tháng trước và hiện được chăm sóc đặc biệt tuy nhiên tình trạng đang dần cải thiện. Ba hành khách khác của tàu đã được sơ tán về Hà Lan để điều trị. Một du khách rời tàu sớm đã có kết quả xét nghiệm dương tính với Hantavirus và đang được điều trị tại Zurich, Thụy Sĩ.
Đợt bùng phát này có liên quan đến chủng virus Andes, một chủng hiếm gặp nhưng có khả năng gây biến chứng nặng, và trong một số trường hợp có thể lây lan giữa người với người thông qua tiếp xúc gần. Khoảng 30 hành khách đã rời tàu vào cuối tháng trước trước khi mức độ của đợt bùng phát được nhận diện đầy đủ, điều này đang gây khó khăn lớn cho các nỗ lực kiểm soát sự lây lan của virus.
Cơ quan y tế tại nhiều quốc gia gồm Mỹ, Anh và Canada đang giám sát các hành khách tàu Hondius để phát hiện khả năng nhiễm bệnh. Hantavirus thường có thời gian ủ bệnh 1-6 tuần trước khi bệnh nhân bắt đầu xuất hiện các triệu chứng.
Hôm 7/5, Tổng thống Donald Trump cho biết đợt bùng phát Hantavirus này “hy vọng là đang trong tầm kiểm soát” và cho biết chính phủ sẽ công bố thêm thông tin vào hôm nay. “Nhiều chuyên gia giỏi đang nghiên cứu vấn đề này. Mọi việc sẽ ổn thôi”, ông nói.
Tuy nhiên, Hạ nghị sĩ bang Oregon Janelle Bynum, trong một video đăng trên X hôm qua, cho rằng chính phủ liên bang đang “bỏ mặc những công dân trên con tàu đó”. Bà Bynum cho biết bà đã nói chuyện với ông Kornfeld, một cử tri trong khu vực của bà, và khẳng định chưa có người Mỹ nào trên tàu nhận được hướng dẫn về việc trở về nhà an toàn. Bà kêu gọi Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) và Ngoại trưởng Marco Rubio cần “lập một kế hoạch thực tế” để đưa họ về nước.
Ông Kornfeld nói cảm thấy nhẹ nhõm khi các hành khách bị bệnh đã rời tàu và đang được chăm sóc y tế tại bệnh viện. “Với Hantavirus, khả năng sống sót cuối cùng thực sự phụ thuộc vào việc bạn có được chăm sóc đặc biệt đúng thời điểm hay không. Trên một con tàu, điều đó là không thể”, ông cho hay.
Bạn có thể thay thế chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa, có trong món nướng, chiên và thực phẩm chế biến sẵn bằng chất béo lành mạnh.
Nghiên cứu đã chỉ ra rằng dầu ô liu giúp hỗ trợ ngăn ngừa nguy cơ mắc một số bệnh ung thư, tiểu đường và bệnh tim mạch. Các chất béo lành mạnh trong dầu ô liu, bao gồm axit oleic, bảo vệ cơ thể ở cấp độ tế bào, làm chậm quá trình lão hóa.
Hãy chọn dầu ô liu nguyên chất để nhận được nhiều lợi ích nhất. Dầu ô liu nguyên chất được chiết xuất bằng phương pháp tự nhiên và không trải qua nhiều quá trình chế biến như các loại dầu khác.
Các axit béo omega-3 có trong cá bao gồm DHA và EPA là những chất béo lành mạnh, giúp hỗ trợ sức khỏe não bộ và tim mạch. Hãy chọn các loại cá như cá cơm, cá trích, cá hồi và cá mòi nếu bạn lo ngại về hàm lượng thủy ngân trong cá.
Trái bơ là nguồn cung cấp chất béo lành mạnh giúp cơ thể hấp thụ các vitamin tan trong chất béo như A, D, E và K. Nghiên cứu chỉ ra rằng bơ cải thiện chức năng nhận thức, giảm mỡ nội tạng (mỡ có hại xung quanh các cơ quan nội tạng), hỗ trợ giảm cân và giảm viêm.
Bơ cũng là nguồn cung cấp chất xơ, giúp bạn no lâu hơn và điều hòa tiêu hóa.
Một vài nghiên cứu chỉ ra rằng trứng làm tăng cholesterol tốt HDL. Loại cholesterol này giúp bảo vệ tim mạch. Ăn trứng vào buổi sáng giúp một số người cảm thấy no lâu hơn. Bạn nên ăn lòng đỏ, phần chứa hầu hết các chất dinh dưỡng, để tận dụng tối đa lợi ích của chất béo lành mạnh từ trứng.
Hãy chọn trứng được bổ sung omega-3 để hỗ trợ sức khỏe não bộ và tim mạch.
Sô cô la đen
Sô cô la đen là nguồn cung cấp chất béo lành mạnh có thể bảo vệ tim mạch. Nhờ hàm lượng cacao cao, sô cô la đen cung cấp dưỡng chất cho các vi khuẩn có lợi cho đường ruột như Bifidobacterium và Lactobacillus.
Khi bạn ăn sô cô la đen, các lợi khuẩn này phân hủy và lên men các hợp chất trong cacao, tạo ra các axit béo có lợi, giảm viêm và tăng cường sức khỏe tiêu hóa. Cần lưu ý về lượng đường bổ sung khi mua sô cô la đen và nhớ là tỉ lệ cacao càng cao mang lại nhiều lợi ích sức khỏe.
Đậu nành là một trong số ít các loại đậu giàu protein và axit béo thiết yếu. Loại đậu này cũng là một lựa chọn thay thế thịt, đồng thời là món ăn giàu chất xơ nếu bạn là người ăn chay hoặc thuần chay.
Hãy chọn các sản phẩm từ đậu nành nguyên chất, chẳng hạn như miso, sữa đậu nành và đậu phụ.
Bạn có thể tìm thấy các chất dinh dưỡng trong phô mai, chẳng hạn như canxi, phốt pho và protein. Phô mai cũng làm tăng lượng axit butyric, loại axit béo giúp ngăn ngừa nguy cơ béo phì và hỗ trợ quá trình trao đổi chất.
Một trong những cách lành mạnh nhất để thưởng thức phô mai là dùng nó để trang trí cho món salad. Phô mai làm tăng hương vị cho món ăn của bạn. Hàm lượng chất béo giúp bạn hấp thụ các chất dinh dưỡng trong rau củ.
Nấm do người bố, 34 tuổi, hái ở rừng thuộc xã D'Ran, hôm 10/6, không rõ chủng loại nấm gì. Sau khi ăn nấm, anh cùng vợ 31 tuổi và hai con nhỏ đều bị đau bụng, nôn ói, tiêu chảy, vào Trung tâm Y tế khu vực Đơn Dương điều trị.
Người chồng diễn biến nặng, chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Lâm Đồng trong tình trạng mệt, da và niêm mạc vàng, huyết áp 160/100 mmHg, bác sĩ chẩn đoán theo dõi ngộ độc nấm, suy gan cấp, suy thận cấp, rối loạn điện giải và hạ đường huyết. Sau đó bệnh nhân lơ mơ, nói nhảm, xét nghiệm cho thấy men gan tăng rất cao, chẩn đoán hôn mê gan do ngộ độc nấm.
Bệnh nhân được điều trị tích cực, đặt nội khí quản, thay huyết tương và lọc máu cấp cứu song tiếp tục diễn biến nặng suy gan tối cấp, rối loạn chuyển hóa nghiêm trọng và suy đa cơ quan. Ngày 15/6, bệnh nhân hôn mê sâu, huyết áp tụt, tử vong sau khi được đưa về nhà.
Người vợ cùng một con sức khỏe ổn định, xuất viện. Còn một bé vẫn phải nằm viện điều trị.
Lâm Đồng đang bước vào mùa mưa, độ ẩm cao tạo điều kiện cho các loại nấm tự nhiên phát triển mạnh, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc khi người dân tự ý thu hái và sử dụng nấm không rõ nguồn gốc. Sở Y tế Lâm Đồng khuyến cáo người dân tuyệt đối không hái, chế biến hoặc ăn các loại nấm lạ, nấm mọc hoang khi chưa xác định được độ an toàn. Khi có các dấu hiệu ngộ độc như nôn mửa, đau bụng, tiêu chảy, nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu.
Không chỉ gây mệt mỏi vào ban ngày, hội chứng này còn làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, suy tim, đột quỵ, rối loạn chuyển hóa, thậm chí có thể dẫn đến đột tử nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
TS.BS Phan Thanh Thủy - Viện Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai - lý giải khi chúng ta ngủ, các cơ vùng hầu họng sẽ giãn ra. Ở người khỏe mạnh, đường thở vẫn đủ rộng để không khí lưu thông. Nhưng ở người mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ, đường hô hấp trên vốn đã hẹp nên rất dễ bị xẹp xuống khi ngủ.
Khi đó luồng không khí bị cản trở hoặc tắc hoàn toàn dù người bệnh vẫn cố gắng hít thở. Lượng oxy trong máu giảm khiến não bộ buộc phải "đánh thức" cơ thể trong thời gian rất ngắn để mở lại đường thở.
Hiện tượng này có thể lặp lại hàng chục, thậm chí hàng trăm lần trong một đêm mà người bệnh hoàn toàn không nhận ra.
Nguyên nhân thường gặp nhất là thừa cân, béo phì, khi lớp mỡ vùng cổ làm hẹp đường thở. Ngoài ra, amidan quá phát, lưỡi gà dài, hàm nhỏ, lệch vách ngăn mũi, tuổi cao, hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia hoặc sử dụng thuốc an thần cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Bên cạnh ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, còn có thể ngưng thở trung ương - tình trạng não bộ tạm thời không phát tín hiệu điều khiển hô hấp, thường gặp ở người suy tim, sau đột quỵ hoặc khi lên vùng núi cao.
Bác sĩ Thủy cho hay do bệnh chỉ xuất hiện khi ngủ nên người phát hiện đầu tiên thường là người nằm cạnh.
Dấu hiệu điển hình nhất là ngáy to, ngắt quãng. Người bệnh đang ngáy bỗng im bặt trong vài chục giây rồi giật mình thở gấp, thở hổn hển hoặc sặc để lấy lại hơi. Một số trường hợp còn vã mồ hôi nhiều hoặc tiểu đêm nhiều lần.
Ban ngày, hậu quả của một đêm ngủ không trọn vẹn sẽ bộc lộ rõ. Người bệnh thường thức dậy với cảm giác đau đầu, khô họng, luôn mệt mỏi dù đã ngủ đủ thời gian. Tình trạng buồn ngủ quá mức khiến họ có thể ngủ gật khi làm việc, họp hành hoặc đang lái xe.
Về lâu dài, thiếu oxy kéo dài còn ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng tập trung, tâm trạng và chất lượng cuộc sống.
Theo bác sĩ Thủy, hội chứng ngưng thở khi ngủ không đơn thuần là một rối loạn giấc ngủ mà là yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh lý nghiêm trọng.
Việc thiếu oxy lặp đi lặp lại khiến tim phải hoạt động quá sức, làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, suy tim, nhồi máu cơ tim và đột tử. Đồng thời, nguy cơ đột quỵ có thể tăng từ 2 - 4 lần, nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 và rối loạn mỡ máu cũng cao hơn đáng kể.
Đặc biệt, những cơn buồn ngủ không kiểm soát còn làm tăng nguy cơ tai nạn giao thông, ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn của người bệnh và cộng đồng.
