Những đội hình quân nhân trong lễ Duyệt binh Chiến thắng tại Nga

Bộ tư lệnh không quân Ukraine hôm 24/5 thông báo Nga đã tập kích nước này bằng một tên lửa đạn đạo tầm trung mang đầu đạn siêu vượt âm Oreshnik, 5 tên lửa siêu vượt âm Kinzhal và Zircon, 30 tên lửa đạn đạo Iskander-M và đạn phòng không S-400 hoán cải để đánh đất, 54 tên lửa hành trình Iskander-K, Kh-101 và Kalibr, cùng 600 máy bay không người lái (UAV) tự sát và mồi bẫy.

Tên lửa Oreshnik lao xuống thành phố Bila Tserkva ở cách thủ đô Kiev khoảng 80 km, nhiều khả năng là mục tiêu là sân bay quân sự cùng tên. Bộ Quốc phòng Nga sau đó xác nhận tên lửa Oreshnik đã nhắm vào "cơ sở chỉ huy và kiểm soát, căn cứ không quân đối phương".

Dù vậy, đây có thể không phải là quả đạn Oreshnik duy nhất được Nga phóng trong cuộc tập kích. Video quay từ camera giám sát cho thấy loạt vệt sáng tương tự đầu đạn Oreshnik đang lao xuống khu vực phía bắc thành phố Donetsk, thủ phủ của tỉnh cùng tên, lúc 0h59 ngày 24/5, khoảng 17 phút trước khi thành phố Bila Tserkva hứng đòn.

"Tên lửa đầu tiên dường như gặp sự cố và rơi xuống khu vực do Nga kiểm soát ở tỉnh Donetsk, cụ thể là phía đông thành trì chiến lược Avdeevka. Điều này được xác định thông qua định vị địa lý, dựa trên góc nhìn trong video, và tốc độ rơi của các đầu đạn", AMK Mapping, tài khoản X chuyên theo dõi dữ liệu tình báo nguồn mở về chiến sự, cho biết.

Tài khoản này nhận định Nga có thể đã quyết định phóng tên lửa thứ hai sau khi phát hiện quả đầu tiên gặp trục trặc.

Theo báo Euromaidan Press của Ukraine, một trong hai tên lửa Oreshnik đã đánh trúng khu vực mà Nga kiểm soát ở tỉnh Donetsk, trong khi quả còn lại lao xuống tỉnh Kiev.

Rybar, tài khoản mạng xã hội có liên hệ với quân đội Nga và thường được sử dụng làm nguồn tin thay thế cho các tuyên bố chính thức của Moskva, cũng nhận định lực lượng nước này đã phóng hai tên lửa Oreshnik trong chiến dịch tập kích rạng sáng 24/5.

Dù vậy, Rybar cho rằng tên lửa đầu tiên đã đánh trúng khu vực gần "vành đai pháo đài" Slavyansk - Kramatorsk mà Ukraine kiểm soát ở tỉnh Donetsk, cụ thể là "cơ sở hạ tầng, công trình kiên cố mà quân đội Ukraine thường xuyên sử dụng để bố trí kho tiếp tế và sở chỉ huy".

Kim Hovik, thành viên mạng lưới theo dõi dữ liệu tình báo nguồn mở Faytuks News, cho rằng Ukraine thông báo chỉ có một tên lửa Oreshnik khai hỏa trong đòn tập kích do "không phát hiện được mục tiêu hoặc không thể tiếp cận địa điểm đầu đạn lao xuống".

Chuyên trang quân sự Defense Express của Ukraine đặt câu hỏi về tên lửa Oreshnik nhắm vào Bila Tserkva. "Có thể quả đạn không trúng đích, do mục tiêu chính của đợt tập kích hiệp đồng khi đó là thủ đô Kiev. Tuy nhiên, không loại trừ khả năng Nga có kế hoạch tấn công mục tiêu ở Bila Tserkva, ví dụ như sân bay", chuyên trang này cho hay.

Truyền thông Ukraine hôm 25/5 công bố hình ảnh được cho là "hiện trường trúng đòn của tên lửa Oreshnik", cho thấy nhiều nhà kho bị đánh sập. Cơ quan quân sự tỉnh Kiev cho biết một khu nhà chứa cùng các tòa nhà của một doanh nghiệp giấu tên đã bị hư hại.

Defense Express cho rằng đây là dấu hiệu thể hiện đòn đánh của tên lửa Oreshnik đã "trượt mục tiêu".

Fighter Bomber, tài khoản của một phi công tiêm kích Nga, ám chỉ khả năng đây là nơi đặt hầm ngầm của lực lượng Ukraine.

"Khu nhà kho nằm sát căn cứ không quân Bila Tserkva. Khoảng cách gần nhất giữa vị trí này với đường lăn, cũng được coi là mục tiêu, chỉ khoảng 50 m. Ukraine công khai hình ảnh đống đổ nát của khu nhà kho, nhưng lại không muốn chiếu cận cảnh hố sâu do đầu đạn tạo ra. Đó là điều đáng suy ngẫm", tài khoản này viết.

Đây là lần thứ ba Nga phóng tên lửa Oreshnik vào Ukraine. Quả đạn lần đầu được sử dụng hồi tháng 11/2024 trong cuộc tập kích Nhà máy Chế tạo máy Phương Nam, cơ sở chuyên sản xuất tên lửa đẩy, tên lửa đạn đạo và nhiên liệu lỏng cho tên lửa, nhằm đáp trả vụ Ukraine dùng tên lửa Storm Shadow và ATACMS do phương Tây cung cấp để tấn công lãnh thổ Nga.

Cuộc tập kích thứ hai xảy ra hồi tháng 1, trong đó mục tiêu là thành phố Lviv ở miền tây Ukraine. Nga tuyên bố đây là đòn đánh nhằm trả đũa vụ Ukraine "phóng UAV nhằm vào dinh thự của Tổng thống Vladimir Putin".

Đòn tấn công mới nhất diễn ra sau khi ông Putin ra lệnh cho quân đội Nga đáp trả vụ Ukraine tập kích trường cao đẳng nghề ở thị trấn Starobelsk thuộc tỉnh Lugansk, khiến 21 người thiệt mạng và hàng chục người bị thương. Ukraine bác bỏ cáo buộc, cho biết mục tiêu là một sở chỉ huy của đơn vị thiết bị bay không người lái tinh nhuệ Rubikon ở khu vực Starobelsk.

Tin Gốc: Vnexpress

Ngành công nghiệp tên lửa Ukraine phát triển nhanh chóng

Theo tạp chí Mỹ Military Watch Magazine, mặc dù Kiev chưa chính thức xác nhận loại vũ khí được sử dụng, các nguồn tin quân sự Nga và nhiều báo cáo cho rằng đây là một tên lửa đạn đạo mới do Ukraine sản xuất.

Đoạn phim lan truyền sau vụ tấn công cho thấy một vụ đánh chặn ở độ cao lớn trên bầu trời thủ đô Nga, được cho là do hệ thống phòng không tầm xa S-400 thực hiện. Quỹ đạo của vụ đánh chặn này khác biệt rõ rệt so với các quỹ đạo ở độ cao thấp thường thấy ở tên lửa hành trình và UAV tấn công.

Các nhà phân tích suy đoán rộng rãi rằng tên lửa được đề cập có khả năng là FP-9 mới.

Việc đưa tên lửa đạn đạo tầm trung vào hoạt động cho thấy sự phát triển nhanh chóng của ngành công nghiệp tên lửa nội địa Ukraine, được củng cố bởi nguồn tài trợ, chuyên môn và linh kiện khổng lồ từ phương Tây. Việc phát triển tên lửa hành trình Neptune và FP-5 Flamingo là những cột mốc quan trọng trước đó, với FP-5 được sử dụng ngày càng nhiều trong những tháng gần đây.

Khái niệm tên lửa đạn đạo FP-7 và FP-9 đều được công bố vào năm 2025, cả hai đều được thiết kế để bay theo quỹ đạo đạn đạo trước khi lao xuống mục tiêu với tốc độ cực lớn.

Tên lửa FP-9 tầm xa hơn được cho là có khả năng tấn công mục tiêu cách xa khoảng 850km với độ chính xác cao, đưa Moscow vào tầm bắn từ lãnh thổ do Ukraine kiểm soát. Việc phát triển tên lửa này được trình bày như một phần của nỗ lực rộng lớn hơn nhằm thiết lập một dòng tên lửa đạn đạo chiến thuật nội địa.

Moscow tăng cường phòng thủ tên lửa

Các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo có thể gây ra mối đe dọa ít hơn nhiều đối với các thành phố của Nga so với các cuộc tấn công bằng số lượng lớn UAV dùng một lần có chi phí tương đối thấp.

Mặc dù Moscow sở hữu những hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo tiên tiến nhất thế giới, nhưng cả Nga và các thành viên NATO đều gặp khó khăn trong việc phát triển các biện pháp đối phó với các cuộc tấn công bằng UAV quy mô lớn.

Vào cuối tháng 6, hình ảnh vệ tinh cho thấy việc xây dựng một vành đai phòng không mới xung quanh Moscow, với ít nhất 5 trận địa mới được chuẩn bị phù hợp cho việc triển khai hệ thống tên lửa phòng không tầm xa S-400.

Một số trận địa dường như đã có bệ phóng và các phương tiện khác thuộc hệ thống S-400, cho thấy vành đai phòng thủ mới đang bắt đầu đi vào hoạt động hoặc có thể đã trực chiến.

Việc triển khai thêm các hệ thống S-400 xung quanh thủ đô có thể là phản ứng trực tiếp đối với thông tin tình báo về sự sẵn sàng của Ukraine trong việc tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo vào Moscow. Hệ thống này đã chứng minh khả năng bắn hạ các mục tiêu di chuyển với tốc độ Mach 8 trong các cuộc thử nghiệm cả ở Nga và nước ngoài, và dự kiến ​​sẽ có khả năng đánh chặn hiệu quả các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo của Ukraine.

Vào cuối những năm 2010, tầm bắn của hệ thống này đối với tên lửa đạn đạo đã được mở rộng lên 400km thông qua việc tích hợp tên lửa 40N6, cung cấp tầm bắn gấp đôi so với các hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot và THAAD của Mỹ.

Mỗi hệ thống S-400 cung cấp khả năng phòng thủ đa tầng với nhiều loại tên lửa có khả năng tấn công mục tiêu ở các tầm bắn khác nhau, cho phép bắn bồi để hạ mục tiêu lần thứ hai và thứ ba nếu lần bắn đầu tiên thất bại. Đây là một lợi thế quan trọng hơn so với khả năng phòng thủ đơn tầng của các hệ thống phương Tây đối thủ.

Tin Gốc: Dân Trí

Hạ tầng của Iran đã hứng thiệt hại nặng nề, nhiều lãnh đạo cấp cao nhất cũng thiệt mạng trong hơn 6 tuần xung đột với Mỹ - Israel. Tuy nhiên, tình báo phương Tây đánh giá kế hoạch phòng ngừa được xây dựng trước chiến sự đã giúp Iran giảm thiểu đáng kể tác động từ những đợt tấn công của đối phương.

"Kế hoạch dường như đã phát huy hiệu quả, ngăn ngừa kho tên lửa và máy bay không người lái (UAV) nước này bị Mỹ và Israel phá hủy hoàn toàn, đồng thời giúp Iran gây tối đa sát thương trong những đòn trả đũa sau đó", Times of India cho hay.

Đánh giá trên cung cấp bức tranh chi tiết hơn những gì mà Tổng thống Donald Trump và quan chức chính quyền Mỹ mô tả về kết chiến dịch nhằm vào Iran. Hiệu quả từ kế hoạch do Tehran chuẩn bị từ trước cũng cho thấy nước này có thể tận dụng lệnh ngừng bắn để củng cố lực lượng, sẵn sàng cho kịch bản xung đột tái bùng phát.

Theo các quan chức châu Âu và vùng Vịnh, Iran dường như vẫn duy trì được lượng lớn tên lửa tầm xa, cùng hàng nghìn UAV tự sát trong kho vũ khí.

Một số quan chức phương Tây đánh giá Mỹ cần tập kích thêm khoảng 2-3 tuần để làm suy yếu hoàn toàn năng lực quân sự Iran. Số khác cho rằng đây là kịch bản lạc quan, nhận định chiến dịch có thể mất nhiều thời gian hơn mà không bảo đảm xóa sổ hoàn toàn năng lực công nghiệp và hạt nhân Iran.

Lầu Năm Góc đề cập tới phát biểu ngày 16/4 của Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth rằng Mỹ "biết Iran đang đưa khí tài quân sự đến đâu". Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, từ chối bình luận về thông tin.

Trong đánh giá gửi quốc hội Mỹ cùng ngày, Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ (DIA) nhận định Tehran vẫn còn hàng nghìn tên lửa và UAV có thể đe dọa lực lượng của Washington cùng đối tác trong khu vực, bất chấp số lượng đã suy giảm vì bị phá hủy và tiêu hao trong giao tranh.

Ngoài bảo toàn kho vũ khí tầm xa, những kế hoạch phòng ngừa còn giúp duy trì bộ máy lãnh đạo của Iran, bất chấp những vụ ám sát nhằm vào quan chức cấp cao, trong đó có Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei và Thư ký Hội đồng An ninh Tối cao Ali Larijani.

Sau xung đột 12 ngày tháng 6/2025 với Israel, trong đó Mỹ tham gia hạn chế, giới lãnh đạo Iran đã đưa ra kế hoạch phân tán khả năng ra quyết định trên toàn quốc. Chiến thuật "phòng thủ phân tán" cũng trao cho các chỉ huy quân đội nhiều quyền hơn để ra quyết định độc lập.

Những vụ tấn công của Israel khiến Iran phải thành lập các cơ quan ra quyết định mới, cũng như sắp xếp lại chiến lược lãnh đạo, trong đó có chuẩn bị phương án thay đổi nhân sự trong trường hợp có lãnh đạo và chỉ huy cấp cao bị hạ sát.

Dù vậy, một số quan chức vùng Vịnh và châu Âu đánh giá Iran vẫn có thể chịu thiệt hại kinh tế nặng nề từ những chiến dịch tập kích của Mỹ - Israel, trong đó nguy cơ sẽ lên đến đỉnh điểm vào mùa hè năm nay nếu xung đột tiếp diễn.

Tin Gốc: Vnexpress