Reuters ngày 10.5 dẫn thông báo của Bộ Y tế Tây Ban Nha cho hay nước này tiến hành quá trình sơ tán hành khách trên du thuyền MV Hondius neo đậu gần đảo Tenerife, khi các quan chức y tế lên du thuyền kiểm tra lần cuối và bắt đầu cho hành khách rời đi. Nhóm đầu tiên gồm các công dân Tây Ban Nha được đưa lên bờ bằng các xuồng nhỏ và lập tức lên các xe buýt di chuyển đến sân bay, nơi máy bay của chính phủ sẽ đưa họ đến Madrid.
Tây Ban Nha đồng ý tiếp nhận du thuyền theo đề nghị của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), sau khi Cape Verde không để du thuyền cập cảng theo lịch trình trước đó, do lo ngại ổ dịch . Theo Bộ Y tế Tây Ban Nha, sau khi những hành khách là công dân nước này rời du thuyền, các nhóm hành khách khác cũng rời đi, trong đó có công dân Hà Lan. Máy bay của Hà Lan còn chở thêm các hành khách Đức, Bỉ và Hy Lạp. Sau đó đến lượt hành khách Thổ Nhĩ Kỳ, Pháp, Anh, Mỹ và các nước khác.
Nhiều nước như Bỉ, Pháp, Đức, Ireland, Mỹ, Anh và Hà Lan ngày 9.5 xác nhận đã điều máy bay đón công dân của mình. Dự kiến, quá trình sơ tán sẽ kéo dài đến trưa 11.5 (giờ địa phương). Giới chức WHO, chính quyền Tây Ban Nha và Công ty du thuyền Oceanwide Expeditions (Hà Lan) cho hay hiện không còn hành khách nào khác trên du thuyền có triệu chứng nhiễm vi rút Hanta. Trước đó có 3 người tử vong kể từ khi phát hiện ổ dịch, bên cạnh 5 hành khách khác bị nhiễm vi rút và đã rời du thuyền.
WHO xem tất cả những người trên du thuyền là đối tượng tiếp xúc có nguy cơ cao và cần được theo dõi tích cực trong 42 ngày. Bà Maria Van Kerkhove, quyền Giám đốc phụ trách quản lý rủi ro dịch bệnh và đại dịch của WHO, cho biết tổ chức này đã phối hợp với các quốc gia thành viên, nhất là Tây Ban Nha và Hà Lan, cũng như với các chuyên gia trên thế giới về những phương hướng phòng ngừa tốt nhất. Với các quốc gia có công dân trên du thuyền, WHO đã cung cấp thông tin về kế hoạch rời du thuyền một cách an toàn, trong đó những người nếu có triệu chứng cần lập tức lên máy bay sơ tán y tế và được đưa đến Hà Lan chăm sóc.
Có mặt tại Tenerife hỗ trợ sơ tán, Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus khẳng định nguy cơ từ vi rút Hanta đối với người dân địa phương là thấp. “Tôi cần các bạn nghe rõ lời tôi, đây không phải là một đại dịch Covid-19 khác. Nguy cơ y tế công cộng từ vi rút Hanta vẫn ở mức thấp”, ông trấn an.
Đại sứ các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) ngày 22/4 thông qua khoản vay 90 tỷ euro (khoảng 106 tỷ USD) cho Ukraine và gói trừng phạt thứ 20 nhằm vào Nga ở cấp Ủy ban Đại diện Thường trực (Coreper), theo thông báo của nước Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU là Cyprus.
Thủ tục phê duyệt cuối cùng đang được tiến hành bằng văn bản, dự kiến hoàn tất trong hôm nay.
Động thái diễn ra sau khi Hungary và Slovakia xác nhận Ukraine đã nối lại hoạt động của đường ống Druzhba, tuyến vận chuyển dầu thô Nga tới hai quốc gia này. Đây cũng là hai nước EU cuối cùng vẫn phụ thuộc vào dầu Nga qua nhánh phía nam của Druzhba, với tỷ lệ 86-92% nhập khẩu dầu của Hungary và gần như toàn bộ nguồn cung của Slovakia.
Công ty năng lượng Mol của Hungary cho biết đã nhận thông báo từ nhà vận hành Ukraine rằng dầu thô từ Belarus đã bắt đầu bơm qua hệ thống Druzhba từ trưa 22/4. Bộ trưởng Kinh tế Slovakia Denisa Sakova cũng xác nhận lô dầu đầu tiên dự kiến đến nước này trong sáng nay.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ca ngợi EU mở khóa khoản vay là "tín hiệu đúng đắn trong bối cảnh hiện nay". Ông khẳng định Ukraine đã hoàn thành nghĩa vụ với EU, kể cả trong vấn đề nhạy cảm như vận hành đường ống Druzhba, và kỳ vọng liên minh sẽ sớm triển khai các biện pháp hỗ trợ thiết thực.
Khoản vay mới của EU là nguồn tài chính quan trọng giúp Ukraine duy trì hoạt động trong giai đoạn 2026-2027, khi nền kinh tế chịu sức ép lớn từ xung đột.
Theo kế hoạch, hai phần ba số tiền sẽ dành cho quốc phòng, phần còn lại hỗ trợ các chi tiêu ngân sách khác. Khoản vay sẽ được giải ngân từ cuối tháng 5 hoặc đầu tháng 6, thời điểm Ukraine có nguy cơ cạn nguồn tài chính nếu không nhận được hỗ trợ kịp thời.
Bế tắc quanh khoản vay từng làm chậm kế hoạch gia tăng áp lực lên Nga, khi EU muốn thông qua gói trừng phạt mới nhân dịp tròn 4 năm xung đột bùng phát vào tháng 2/2022. Gói trừng phạt dự kiến mở rộng hạn chế trong lĩnh vực năng lượng, tài chính và vận tải biển, nhằm thu hẹp khả năng xuất khẩu dầu của Nga.
Đường ống Druzhba đi qua lãnh thổ Ukraine, được sử dụng để phân phối dầu của Nga sang các quốc gia châu Âu như Hungary và Slovakia. Hệ thống này ngừng hoạt động từ ngày 27/1, Ukraine nói rằng nguyên nhân là máy bay không người lái (UAV) Nga làm hư hại hạ tầng đường ống.
Hungary và Slovakia cáo buộc Ukraine trì hoãn nối lại vận chuyển dầu qua đường ống Druzhba nhằm mục đích chính trị, điều mà Kiev nhiều lần bác bỏ. Căng thẳng leo thang từ giữa tháng 2, khi Hungary và Slovakia thông báo đình chỉ xuất khẩu dầu diesel cho Ukraine.
Thủ tướng Hungary Viktor Orban trước đó tuyên bố chỉ rút phiếu phủ quyết khi dòng dầu được nối lại. Trong thư gửi Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa ngày 20/4, ông cho biết Budapest sẵn sàng thông qua khoản vay ngay lập tức khi điều kiện này được đáp ứng. Slovakia cũng đưa ra lập trường tương tự đối với gói trừng phạt mới.
Trang tin The Colorado Sun ngày 19.5 dẫn lời bà Hope Shuler, người phát ngôn Sở Y tế Công cộng bang Colorado, cho biết một người trưởng thành tại hạt Douglas đã tử vong sau khi được xác định nhiễm vi rút hanta.
Bà Shuler nói rằng các bằng chứng sơ bộ chỉ ra bệnh nhân nhiễm vi rút do tiếp xúc với loài gặm nhấm tại địa phương. Dù vậy, nguy cơ đối với cộng đồng hiện ở mức thấp và vụ việc đang tiếp tục được điều tra. Đây là ca tử vong đầu tiên do vi rút hanta tại Colorado kể từ năm 2024.
Cơ quan chức năng Colorado cũng nêu rõ ca tử vong trên không liên quan đến đợt bùng phát vi rút hanta trên tàu du lịch MV Hondius gây xôn xao dư luận quốc tế gần đây. Con tàu đã cập cảng thành phố Rotterdam, Hà Lan trong ngày 18.5. Cơ quan chức năng đã tiến hành biện pháp cách ly và khử trùng.
Vi rút hanta có nhiều biến thể, trong đó chủng vi rút Andes có nguồn gốc từ Nam Mỹ có khả năng lây từ người sang người. Tám trường hợp nhiễm bệnh trên tàu MV Hondius cũng được xác nhận nhiễm chủng Andes.
Trong khi đó, chủng phổ biến tại bang Colorado là chủng Sin Nombre. Theo The Colorado Sun, chủng này không lây giữa người với người mà thường lây truyền do tiếp xúc với chất thải hoặc nước tiểu của chuột hay các loài gặm nhấm khác.
Bang Colorado vốn là điểm nóng bùng phát vi rút hanta tại Mỹ. Thống kê từ năm 1993 - 2023 cho thấy bang này ghi nhận số ca nhiễm cao thứ hai toàn quốc với 121 trường hợp, trong đó có 45 ca tử vong, chỉ xếp sau bang New Mexico, với 129 ca nhiễm và 54 ca tử vong.
Mùa xuân và mùa hè thường là thời điểm bang Colorado ghi nhận nhiều ca bệnh do người dân dọn dẹp nhà cửa và vô tình tiếp xúc với chất thải của chuột.
Giới chức y tế các nước cũng đang tìm giải pháp điều trị vi rút hanta. Reuters ngày 18.5 đưa tin Cơ quan An ninh Y tế Anh (UKHSA) đã nhận lô thuốc kháng vi rút favipiravir từ Nhật Bản. Đây đang là loại thuốc được thử nghiệm để điều trị vi rút hanta.
Viện Nghiên cứu Hòa bình quốc tế Stockholm (SIPRI - Thụy Điển) ngày 25.5 cảnh báo căng thẳng địa chính trị và khủng hoảng ngân sách đang gây nguy hiểm cho các sứ mệnh gìn giữ hòa bình, đặc biệt là những sứ mệnh dưới sự bảo trợ của Liên Hiệp Quốc.
Tính đến cuối năm 2025, chỉ có chưa đến 79.000 nhân viên quốc tế được triển khai trong các hoạt động gìn giữ hòa bình quốc tế, mức thấp nhất trong ít nhất 25 năm, theo AFP dẫn báo cáo của viện.
"Nếu tình hình đó tiếp diễn, chúng ta có thể chứng kiến sự suy yếu nghiêm trọng của việc quản lý xung đột đa phương và sự gần như bị gạt ra ngoài lề của các thể chế như Liên Hiệp Quốc, do sự kết hợp của các yếu tố về tài chính, chính trị và địa chính trị", Giám đốc chương trình hoạt động hòa bình và quản lý xung đột của SIPRI Jair van der Lijn lo ngại.
"Kết quả có thể là nhiều xung đột hơn, và những xung đột này có thể gây ra những tác động nghiêm trọng hơn nữa đối với người dân khi các quốc gia từ bỏ những chuẩn mực đã được thiết lập từ lâu", ông dự báo.
Tổng cộng có 58 hoạt động gìn giữ hòa bình được triển khai vào năm 2025, giảm xuống dưới ngưỡng 60 lần đầu tiên kể từ năm 2016.
Gần 3/4 số nhân viên được triển khai đang phục vụ tại năm quốc gia, gồm Cộng hòa Trung Phi, Nam Sudan, Somalia, Cộng hòa Dân chủ Congo và Lebanon.
Các hoạt động do Liên Hiệp Quốc dẫn đầu đang bị suy yếu do khủng hoảng tài chính, khi các nhà tài trợ lớn nhất không thực hiện toàn bộ hoặc một phần cam kết của họ.
Do đó, theo SIPRI, tổng ngân sách cam kết 5,6 tỉ USD đã cam kết đối với ngân sách giai đoạn 2024-2025 đã thiếu hụt 2 tỉ USD.
"Tại Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, những yêu cầu cứng rắn và các mối đe dọa phủ quyết từ các thành viên thường trực đã làm phức tạp các quyết định về việc gia hạn nhiệm vụ hoạt động", báo cáo cho biết.
Chẳng hạn như Mỹ đã yêu cầu chấm dứt hoạt động của Lực lượng lâm thời Liên Hiệp Quốc tại Lebanon (UNIFIL), bất chấp việc vi phạm thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Lebanon, SIPRI lưu ý.
Hội đồng Bảo an sau đó đã bỏ phiếu gia hạn nhiệm vụ này thêm một lần nữa, đến tháng 12.2026. Tuy nhiên, SIPRI cho rằng sự ủng hộ đối với nguyên tắc quản lý xung đột đa phương vẫn vững chắc.
"Để duy trì quản lý xung đột đa phương, các quốc gia sẽ cần phải làm nhiều hơn là chỉ bày tỏ sự ủng hộ, họ cần phải cung cấp nguồn tài trợ ổn định và tạo đủ không gian chính trị để cho phép các phản ứng đa phương hiệu quả", chuyên gia nghiên cứu Claudia Pfeifer Cruz của SIPRI cho biết.
