Bidiphar khởi động dự án chuyển đổi số quy mô lớn

"Tiên lượng của bệnh nhân nguy kịch trong khi ngoài cửa phòng có mẹ và anh trai bệnh nhân chờ tôi bằng ánh mắt lo lắng", bác sĩ Hà nhớ lại hôm 21/4.

Bác sĩ Hà quyết định không đọc thẳng các con số cho người nhà bệnh nhân. Thay vào đó, anh mời cả gia đình vào một căn phòng riêng và bắt đầu giải thích từng phần, "đúng nhưng không đột ngột". Hai tháng sau, bệnh nhân vẫn đang chiến đấu với di chứng. Nhưng gia đình, nhờ được chuẩn bị tâm lý từ những ngày đầu, vẫn đứng vững bên cạnh bệnh nhân và êkíp điều trị.

"Cuộc chiến khó khăn nhất không chỉ nằm ở phác đồ điều trị, mà là giây phút đối diện với nỗi đau của người thân bệnh nhân", chuyên gia chia sẻ.

Trong y học, kỹ năng thông báo tin xấu cho bệnh nhân và gia đình, được gọi là "breaking bad news", từ lâu đã được xem là một năng lực lâm sàng riêng biệt, không kém phần quan trọng so với chẩn đoán hay phẫu thuật. Giáo sư Stewart Dunn, chuyên gia Y học Tâm lý tại Trường Y Sydney, Bệnh viện Royal North Shore, ước tính một bác sĩ chuyên khoa ung thư sẽ thông báo khoảng 20.000 tin xấu trong suốt sự nghiệp. Hành động đó có thể đẩy nhịp tim người thông báo lên tới 168 lần mỗi phút, hơn gấp đôi mức bình thường.

Tại Việt Nam, áp lực đó diễn ra thầm lặng hơn, và phần lớn bác sĩ phải tự tìm cách ứng phó. Theo PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, một nghịch lý phổ biến trong thực hành lâm sàng là bác sĩ có xu hướng thổi phồng rủi ro để bảo vệ bản thân trước khiếu kiện.

Câu nói quen thuộc kiểu "ca này chỉ còn 1% hy vọng, nhưng nếu gia đình quyết tâm chúng tôi vẫn làm" được sử dụng như một lá chắn pháp lý. Nếu bệnh nhân tử vong, bác sĩ đã cảnh báo trước. Nếu bệnh nhân sống, bác sĩ thành "bàn tay vàng". Song, hệ quả là nhiều gia đình khi nghe tỷ lệ thành công chỉ 1 đến 10% đã chọn đưa người thân về nhà. Cơ hội điều trị mất đi không phải vì bệnh, mà vì cách truyền đạt.

Để thoát khỏi vòng luẩn quẩn đó, bác sĩ Hiếu dựa vào dữ liệu thực tế từ hệ thống bệnh án điện tử mà bệnh viện triển khai gần 5 năm nay. Thay vì trích dẫn số liệu y văn, ông nói thẳng từ kết quả của chính mình: "Trong 5 năm qua, tôi đã bít dù ống động mạch cho 200 ca và chỉ có một ca gặp biến chứng rơi dụng cụ. Tỷ lệ biến chứng của tôi là 0,5%". Cách nói đó vừa chính xác, vừa cụ thể, vừa tạo được niềm tin thực sự.

Trên thế giới, các trung tâm y tế lớn chuẩn hóa quy trình này qua mô hình SPIKES, gồm 6 bước là tạo không gian riêng tư, tìm hiểu mức độ hiểu biết của gia đình, hỏi xem họ muốn biết bao nhiêu, cung cấp thông tin chia nhỏ theo từng phần, phản hồi cảm xúc và cuối cùng cùng lập kế hoạch hành động. Mô hình này được thiết kế để giảm sốc, không phải để che giấu sự thật.

Bác sĩ Hà áp dụng tinh thần đó theo cách riêng. Trước mỗi ca nặng, anh dành thời gian đọc kỹ hồ sơ bệnh nhân, không chỉ về mặt y khoa mà cả gia cảnh, tính cách, hoàn cảnh sống. Với người trẻ, nguy cơ tàn phế là một cú sốc tâm lý đặc biệt nặng nề, cần được tiếp cận khác với bệnh nhân lớn tuổi. Anh chủ động tập hợp toàn bộ người thân vào một buổi giải thích duy nhất, thay vì thông báo lẻ tẻ gây nhiễu thông tin.

"Thông tin đưa ra phải chính xác tuyệt đối về chuyên môn, nhưng cách truyền đạt phải thật sự nhẹ nhàng, từ tốn", bác sĩ nói.

Sự chuẩn bị tâm lý đó có thể tạo ra khác biệt rõ rệt ngay cả khi kết cục tồi tệ nhất xảy ra. Một bệnh nhân nam 30 tuổi nhập viện sau cơn đau đầu đột ngột, nhanh chóng rơi vào hôn mê do vỡ túi phình mạch. Từ lúc nhập viện đến khi tử vong chỉ vỏn vẹn ba tiếng. Trong suốt khoảng thời gian đó, êkíp liên tục trấn an người vợ và giải thích từng diễn biến. Khi chồng mất, người phụ nữ không kích động, không la hét. Chị bám vào tay bác sĩ, xin được vào ICU nhìn mặt chồng lần cuối.

Bác sĩ Hà Hải Nam, Phó trưởng Khoa Ngoại bụng 1, Bệnh viện K, tiếp cận theo hướng ngôn ngữ. Anh hạn chế tối đa các từ có thể gây sốc trực tiếp như "ung thư", "di căn", "tiên lượng xấu", thay vào đó chia thông tin theo từng nấc cảm xúc, tùy khả năng tiếp nhận của từng người. Anh cũng luôn dẫn chứng các trường hợp phục hồi có thực để giữ cho hy vọng không tắt hoàn toàn.

"Tin xấu không đơn giản là một lời nói. Đó là lời cam kết đồng hành", anh nói.

Với bác sĩ Hà, người đang theo dõi nữ bệnh nhân 26 tuổi qua từng tuần điều trị, ranh giới giữa thông báo y khoa và đồng hành tâm lý ngày càng mờ đi. Anh hiểu rằng mình là điểm tựa cuối cùng mà gia đình bệnh nhân bám vào.

"Vai trò của người thầy thuốc không chỉ dừng lại ở tấm áo blouse trắng, mà còn là người soi đường, tiếp sức giúp cả bệnh nhân và gia đình bước qua những ngày giông bão nhất", bác sĩ Hà tâm sự.

Tin Gốc: Vnexpress

Thận đóng vai trò như bộ máy lọc tinh vi, có nhiệm vụ chính là loại bỏ chất thải và dịch dư thừa ra khỏi cơ thể. Chính vì vậy, sức khỏe của thận được xem là nền tảng cốt lõi cho một cơ thể dẻo dai và trạng thái khỏe mạnh toàn diện. Không chỉ lọc máu, thận còn chịu trách nhiệm giữ cân bằng giữa nước, muối và các khoáng chất thiết yếu như natri, canxi, photpho... trong máu.

Dưới đây là 8 thói quen ban đêm được tiến sĩ Anupam Roy, Giám đốc chuyên khoa Thận và Ghép thận tại Bệnh viện Aakash Healthcare khuyên làm để bảo vệ "bộ lọc" quý giá này:

Phân bổ lượng nước uống hợp lý

Việc duy trì độ ẩm cho cơ thể không kết thúc khi ngày làm việc khép lại. Tuy nhiên, thay vì uống một lượng lớn nước ngay trước khi ngủ, bạn nên phân bổ đều lượng nước trong ngày và giảm dần vào buổi tối. Điều này giúp thận không bị quá tải vào ban đêm và tránh làm gián đoạn giấc ngủ.

Tránh uống quá nhiều nước sát giờ đi ngủ

Tiến sĩ Roy nhấn mạnh trên rằng dù giữ đủ nước cho cơ thể là tối quan trọng, việc uống quá nhiều chất lỏng (vượt quá khoảng 60-120 ml, tương đương 1/4 đến 1/2 cốc nước) sát giờ đi ngủ có thể gây phản tác dụng.

Thói quen này khiến bạn phải thức giấc giữa đêm để đi vệ sinh, làm gián đoạn chu kỳ giấc ngủ. Việc ngủ không đủ giấc hoặc chất lượng giấc ngủ kém không chỉ gây mệt mỏi mà còn tác động tiêu cực trực tiếp đến sức khỏe của thận. Thực tế, giấc ngủ đóng vai trò gián tiếp nhưng then chốt trong việc duy trì sự ổn định của toàn bộ hệ thống cơ thể.

Duy trì việc cấp nước đều đặn suốt cả ngày

Một đôi thận khỏe mạnh vào ban đêm thực chất là kết quả của thói quen uống nước khoa học từ ban ngày. Việc bổ sung nước đầy đủ và đều đặn trong suốt thời gian thức giúp cơ thể duy trì trạng thái cân bằng dịch vị (hydration status) tốt hơn khi đêm xuống.

Khi bạn đã cung cấp đủ nước cho cơ thể từ trước, bạn sẽ không rơi vào tình trạng quá khát vào buổi tối, từ đó tránh được việc uống dồn dập trước khi ngủ - một thói quen gây áp lực lớn cho hệ bài tiết.

Thận trọng với thực phẩm nhiều nước vào bữa tối

Tiến sĩ Roy lưu ý rằng các loại thực phẩm chứa hàm lượng nước cao (như dưa hấu, các loại súp, canh) cũng được tính vào tổng lượng chất lỏng nạp vào cơ thể.

Đặc biệt, đối với những người đang chạy thận nhân tạo hoặc mắc các bệnh lý yêu cầu hạn chế nghiêm ngặt lượng dịch, cần phải cực kỳ cẩn trọng khi tiêu thụ các loại thực phẩm này trước giờ đi ngủ. Việc dư thừa chất lỏng không chỉ gây áp lực cho thận mà còn có nguy cơ gây phù nề hoặc tăng huyết áp kịch phát trong đêm.

Cắt giảm caffeine và đồ uống có đường trước khi ngủ

Rất nhiều loại đồ uống giải khát hiện nay chứa hàm lượng lớn caffeine và đường. Caffeine vốn có đặc tính lợi tiểu, kích thích thận bài tiết nước tiểu nhiều hơn, gây mất ngủ và khiến thận phải làm việc "tăng ca" vào thời điểm đáng lẽ nó cần được nghỉ ngơi.

Trong khi đó, đồ uống nhiều đường không chỉ làm tăng nguy cơ béo phì mà còn ảnh hưởng đến lượng đường huyết, về lâu dài sẽ gây tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận. Thay thế các loại nước này bằng một vài ngụm nước lọc nhỏ sẽ là lựa chọn an toàn hơn cho hệ bài tiết.

Duy trì sự cân bằng điện giải

Tiến sĩ Roy cho biết, nước lọc tinh khiết là nguồn cấp ẩm quan trọng nhất. Tuy nhiên, việc duy trì sự cân bằng giữa nước và các chất điện giải trong cơ thể cũng có ý nghĩa sống còn không kém.

Đối với những người mắc bệnh mãn tính hoặc nhóm đối tượng có nguy cơ thiếu hụt điện giải, việc uống quá nhiều nước tinh khiết mà không kèm theo các khoáng chất cần thiết, hoặc ăn các loại thực phẩm nghèo dinh dưỡng, có thể dẫn đến tình trạng "loãng" nồng độ natri trong máu. Khi nồng độ natri hạ quá thấp, người bệnh có nguy cơ đối mặt với các biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng điều tiết của thận và hệ thần kinh.

Lưu ý đặc biệt cho nhóm bệnh nhân thận

Đối với bệnh nhân mắc bệnh thận mãn tính (CKD) hoặc người đang điều trị chạy thận nhân tạo, việc tuân thủ nghiêm ngặt định mức chất lỏng được bác sĩ chỉ định hàng ngày là điều bắt buộc.

Tiến sĩ Roy đưa ra cảnh báo đanh thép: Chỉ cần nạp thêm một lượng nhỏ chất lỏng trước khi đi ngủ (thậm chí chỉ khoảng 30 ml hoặc hơn) cũng có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng như: phù nề tay chân, khó thở kịch phát do thừa dịch, hoặc tạo áp lực quá tải cho cơ thể trước chu kỳ chạy thận tiếp theo. Với nhóm này, kỷ luật trong việc uống nước chính là bảo vệ tính mạng.

Quan sát màu sắc nước tiểu để điều chỉnh lượng nước

Tiến sĩ Roy chia sẻ một phương pháp đơn giản nhưng hiệu quả để tự kiểm tra trạng thái cơ thể: Hãy chú ý đến cảm giác khát, tần suất đi tiểu và đặc biệt là màu sắc nước tiểu.

"Khi nước tiểu có màu vàng nhạt, cơ thể bạn đang ở trạng thái đủ nước. Ngược lại, nếu nước tiểu chuyển sang màu vàng đậm, đó là tín hiệu báo động bạn cần bổ sung thêm chất lỏng ngay lập tức", chuyên gia cho biết. Việc theo dõi này giúp bạn điều chỉnh lượng nước nạp vào một cách chủ động, tránh để thận phải làm việc trong tình trạng thiếu nước hoặc quá tải.

Tin Gốc: Vnexpress

Ngày 17-7, Bảo hiểm xã hội (BHXH) TP.HCM cho biết UBND TP.HCM đã hoàn thiện hồ sơ trình sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 56/2025/NQ-HĐND.

Nếu được thông qua, người từ đủ 60 đến dưới 75 tuổi sẽ được ngân sách thành phố hỗ trợ 100% mức đóng bảo hiểm y tế (BHYT), thay vì chỉ áp dụng cho nhóm từ đủ 65 đến dưới 75 tuổi như hiện nay.

Nếu được HĐND TP.HCM thông qua, người từ đủ 60 đến dưới 65 tuổi chưa thuộc nhóm đã được ngân sách nhà nước đóng hoặc hỗ trợ đóng BHYT sẽ được thành phố hỗ trợ toàn bộ mức đóng.

Theo BHXH TP.HCM, sau hơn 5 tháng triển khai Nghị quyết 56, chính sách hỗ trợ người từ đủ 65 đến dưới 75 tuổi đã mang lại hiệu quả rõ rệt.

Đến ngày 31-5-2026, thành phố đã cấp thẻ BHYT cho 276.208 người trong nhóm này. Trong 5 tháng đầu năm, họ phát sinh khoảng 1,47 triệu lượt khám chữa bệnh với tổng chi phí được Quỹ BHYT chi trả hơn 1.083 tỉ đồng.

Kết quả cho thấy chính sách giúp người cao tuổi tiếp cận dịch vụ y tế kịp thời, giảm gánh nặng chi phí khám chữa bệnh, nhất là với người lao động tự do, thu nhập không ổn định hoặc có hoàn cảnh khó khăn. Chính sách cũng nhận được sự đồng thuận cao của người dân, góp phần nâng cao hiệu quả an sinh xã hội.

BHXH TP.HCM cho biết đề xuất mở rộng chính sách có đầy đủ cơ sở pháp lý và thực tiễn. Luật Người cao tuổi xác định người cao tuổi là công dân từ đủ 60 tuổi trở lên; Luật Dân số năm 2025 cho phép địa phương quyết định các chính sách hỗ trợ người cao tuổi phù hợp điều kiện kinh tế - xã hội, trong đó có hỗ trợ kinh phí tham gia BHYT.

Bên cạnh đó, Nghị định 188/2025/NĐ-CP cũng quy định UBND cấp tỉnh được trình HĐND quyết định mức hỗ trợ đóng BHYT cao hơn mức tối thiểu và mở rộng đối tượng được hỗ trợ nếu bảo đảm khả năng ngân sách.

Đề xuất của TP.HCM cũng phù hợp với chủ trương thích ứng già hóa dân số, chăm sóc và phát huy vai trò người cao tuổi, hướng tới mục tiêu 100% người cao tuổi có thẻ BHYT giai đoạn 2025-2030.

Kết quả khảo sát của BHXH TP.HCM với 3.552 người dân cho thấy sự đồng thuận rất cao với đề xuất mở rộng chính sách. Có 97,7% người từ đủ 60 đến dưới 65 tuổi cho rằng việc thành phố hỗ trợ 100% mức đóng BHYT là cần thiết hoặc rất cần thiết; trong khi 98,2% người đang thụ hưởng chính sách hiện hành đánh giá chính sách mang lại hiệu quả thiết thực.

Theo thống kê, nếu đề xuất được thông qua sẽ có khoảng 195.918 người thường trú từ đủ 60 đến dưới 65 tuổi chưa có thẻ BHYT được hỗ trợ. Khảo sát 2.630 người trong nhóm này cho thấy 60,6% gặp khó khăn hoặc rất khó khăn khi tự đóng BHYT do đã nghỉ việc, không còn nguồn thu nhập ổn định hoặc chủ yếu sống dựa vào tích lũy và sự hỗ trợ của gia đình.

Kết quả khảo sát của BHXH TP.HCM đối với 2.630 người từ đủ 60 tuổi đến dưới 65 tuổi cho thấy phần lớn người được hỏi đã nghỉ việc, không còn nguồn thu nhập ổn định hoặc chủ yếu sống dựa vào tích lũy cá nhân và sự hỗ trợ của gia đình.

Trong bối cảnh đó, 1.594 người (chiếm 60,6%) cho biết việc tự đóng BHYT hiện nay còn khó khăn, cần được Nhà nước hỗ trợ hoặc rất khó khăn. Điều này cho thấy nhóm đối tượng này tuy chưa thuộc diện hưởng lương hưu hoặc trợ cấp xã hội hằng tháng nhưng đã bắt đầu đối mặt với áp lực về sức khỏe và tài chính, ảnh hưởng đến khả năng duy trì tham gia BHYT liên tục.

Việc mở rộng chính sách được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thành mục tiêu 100% người cao tuổi có thẻ BHYT theo Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ TP.HCM lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030; đồng thời góp phần nâng tỉ lệ bao phủ BHYT của thành phố lên trên 95% trong năm 2026, tiến tới bao phủ BHYT toàn dân vào năm 2030.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ