Chiều 11/5, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì họp ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06. Đây là phiên họp đầu tiên của ban Chỉ đạo sau khi Chính phủ khóa mới được kiện toàn và bổ sung đầy đủ các Phó thủ tướng tham gia làm Phó trưởng ban.
Phát biểu tại phiên họp, Thủ tướng đánh giá, từ đầu năm đến nay, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số chuyển biến khá rõ nét, tích cực. Tuy nhiên, cơ chế, chính sách còn phân tán, chồng chéo, thiếu hướng dẫn cụ thể; cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox), cơ chế đặt hàng còn thiếu hoặc chưa rõ ràng. Tiến độ xây dựng, kết nối, chia sẻ dữ liệu còn chậm, nhiều cơ sở dữ liệu chuyên ngành chưa đảm bảo đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung. Cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và triển khai dịch vụ công trực tuyến còn hạn chế.
Vì vậy, lãnh đạo Chính phủ yêu cầu người đứng đầu bộ ngành, địa phương trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện nhiệm vụ. Tinh thần là làm có hiệu quả, thực chất, tuyệt đối không “làm cho có” hay làm đối phó. Kết quả thực hiện Nghị quyết 57, Đề án 06 sẽ được dùng làm tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ người đứng đầu năm 2026.
Trong đó, Thủ tướng nhấn mạnh, tập trung phát triển đồng bộ hạ tầng số, chuyển đổi số toàn diện; bảo đảm kết nối, chia sẻ dữ liệu thông suốt, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia, tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp; phát triển kinh tế dữ liệu và trí tuệ nhân tạo là trọng tâm của chuyển đổi số quốc gia.
“Thúc đẩy bằng được mô hình hợp tác nhà nước – viện/trường – doanh nghiệp, nhằm khơi thông nguồn lực cho nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa công nghệ”, Thủ tướng nói.
Công nghệ chiến lược cần được đẩy mạnh để có kết quả cụ thể trong năm 2026. Mô hình nghiên cứu chuyển từ phân tán sang đặt hàng theo bài toán lớn, có sản phẩm, thị trường cụ thể, có cơ chế tài chính đặc thù, chấp nhận rủi ro có kiểm soát.
Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ, nghiệm thu theo kết quả đầu ra đối với sản phẩm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, báo cáo trong tháng 7. Bộ ban hành định mức kinh tế – kỹ thuật, cơ chế định giá, mua sắm, thuê dịch vụ đối với phần mềm nội bộ, dịch vụ công nghệ số, dữ liệu số, báo cáo trong tháng 6.
Đồng thời, Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn xác định bài toán lớn, công nghệ chiến lược theo tiềm năng, lợi thế của từng bộ, ngành, địa phương, hoàn thành trong tháng 6. Các phòng thí nghiệm trọng điểm cần được nâng cấp, khai thác, dùng chung phục vụ công nghệ chiến lược, hoàn thành trong tháng 7. Tiêu chí phân loại sản phẩm công nghệ chiến lược, sản phẩm ngoài công nghệ chiến lược và sản phẩm ứng dụng công nghệ thông thường cần sớm ban hành.
Thủ tướng lưu ý Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Xây dựng xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn đường sắt tốc độ cao. Bộ Tài chính đề xuất, hướng dẫn cơ chế chi cụ thể, nhất là đối với sản phẩm công nghệ chiến lược, sản phẩm thử nghiệm. Bộ Khoa học và Công nghệ sớm ban hành định mức kinh tế – kỹ thuật, hướng dẫn lập dự toán, quản lý chi phí đối với dữ liệu số, AI, điện toán đám mây, nền tảng số, công nghệ chiến lược và các nhiệm vụ chuyển đổi số.
Bộ Công an sớm đưa Trung tâm Dữ liệu quốc gia vào khai thác, cung cấp hạ tầng kỹ thuật số cho bộ ngành, địa phương trong tháng 6.
Theo báo cáo tại phiên họp, đến nay Chính phủ đã điều chỉnh, phê duyệt 10 nhóm công nghệ chiến lược trọng điểm, 30 sản phẩm công nghệ chiến lược; công bố quốc tế tăng 11,3%; rà soát danh mục 2.441 tiêu chuẩn, quy chuẩn; doanh thu lĩnh vực công nghệ số tháng 4/2026 ước đạt 24 tỷ USD.
Mạng 3G, 4G phủ trên 99% dân số, 5G đạt 91,9% và dự kiến đạt 97% vào cuối năm 2026. Tốc độ Internet di động xếp thứ 11/104 và Internet cố định xếp thứ 12/154 quốc gia.
Toàn quốc đã cấp hơn 27,7 triệu thẻ căn cước theo mẫu mới, kích hoạt hơn 70,2 triệu tài khoản định danh điện tử, nền tảng VNeID đã cung cấp 50 tiện ích; đã tích hợp 20,2 triệu giấy phép lái xe, 7,4 triệu đăng ký xe, 26,4 triệu thẻ bảo hiểm y tế; xác thực hơn 156 triệu hồ sơ khách hàng ngân hàng; nền tảng “Bình dân học vụ số” thu hút hơn 1,6 triệu học viên.
8 Nghị quyết của Chính phủ ban hành ngày 29/4 đã phân cấp 136 thủ tục hành chính, bãi bỏ 186 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 396 thủ tục hành chính, bãi bỏ 890 điều kiện kinh doanh.
Đến đầu tháng 3, UBND TP Cần Thơ đã ban hành ba quyết định phê duyệt phương án xử lý 684 cơ sở nhà, đất dôi dư. Trong đó, 78 cơ sở được tiếp nhận từ các cơ quan Trung ương để quản lý, sử dụng và khai thác theo quy định.
Theo phương án, thành phố giao Trung tâm Phát triển quỹ đất quản lý, xử lý và khai thác 137 cơ sở là trụ sở các sở, ngành sau sáp nhập cùng các cơ sở tiếp nhận từ Trung ương. Một cơ sở được chuyển cho Sở Tài chính quản lý, sử dụng.
Ngoài ra, 546 nhà, đất dôi dư được chuyển giao cho UBND các xã, phường quản lý theo địa giới hành chính mới nhằm phù hợp thẩm quyền địa phương và nâng cao hiệu quả khai thác tài sản công.
Tuy nhiên, tiến độ xử lý còn chậm. Đến nay, mới có 5 xã, phường gồm Đại Thành, Trung Nhứt, Châu Thành, Mỹ Tú và Lai Hòa gửi phương án xử lý đối với 25 cơ sở nhà, đất. Nhiều địa phương còn lại chưa hoàn tất phương án xử lý.
Việc tiếp nhận tài sản công dôi dư cũng gặp nhiều khó khăn. Sở Tài chính đã phối hợp bàn giao 96 cơ sở cho Trung tâm Phát triển quỹ đất, song đơn vị này mới tiếp nhận hoàn chỉnh 49 cơ sở, số còn lại vẫn trong quá trình đo đạc, xác định vị trí thực tế.
Nguyên nhân chủ yếu do hồ sơ pháp lý về đất đai, công trình và trang thiết bị chưa đầy đủ, thiếu cơ sở xác định hiện trạng và giá trị tài sản. Một số cơ sở chuyển giao cũng chưa thuộc chức năng quản lý của Trung tâm Phát triển quỹ đất nên phát sinh vướng mắc trong xử lý.
Tại buổi làm việc ngày 15/5, ông Lê Quang Tùng, Bí thư Thành ủy Cần Thơ, nhấn mạnh việc quản lý, sắp xếp và khai thác hiệu quả tài sản công dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy là nhiệm vụ cần đặc biệt quan tâm nhằm tránh lãng phí, thất thoát tài sản nhà nước.
Theo ông Tùng, qua khảo sát thực tế tại nhiều địa phương, đặc biệt ở khu vực Hậu Giang và Sóc Trăng cũ, nhiều trụ sở và nhà đất sau sắp xếp vẫn chưa được khai thác hiệu quả, tiềm ẩn nguy cơ lãng phí nếu chậm xử lý.
Theo yêu cầu của Trung ương, TP Cần Thơ phải hoàn thành phương án xử lý tài sản công dôi dư trước ngày 30/6 và phấn đấu hoàn tất việc sắp xếp, xử lý trước ngày 31/12.
"Các cơ quan chức năng cần rà soát, kiểm đếm, phân loại tài sản; xây dựng phương án xử lý phù hợp với từng loại hình và điều kiện thực tế", ông Tùng nói.
Bí thư Thành ủy Cần Thơ cũng lưu ý việc xử lý tài sản dôi dư cần gắn với nhu cầu sử dụng thực tế, tránh áp dụng máy móc. Nhiều trụ sở cũ của các sở, ngành có kết cấu đặc thù, khó chuyển đổi sang mục đích y tế hoặc giáo dục nên cần nghiên cứu phương án khai thác phù hợp hơn.
Sau khi hợp nhất với Sóc Trăng và Hậu Giang, TP Cần Thơ trực thuộc Trung ương có 103 xã, phường, diện tích hơn 6.360 km2, đứng thứ ba miền Tây và thứ 19 cả nước, dân số gần 4,2 triệu người.
Đầu tháng 5, giữa cái nắng gay gắt miền Trung, anh Cường nhận tin báo từ người làng về ba ngôi mộ vô danh bị mắc kẹt giữa những bức tường rào trong khu nghĩa địa. Phần mộ được phát hiện từ hơn 20 năm trước khi một gia đình đào móng nhà, sau đó chôn cất tạm bợ. Không người thân, không bia, không lối vào, ba ngôi mộ gần như bị quên lãng.
Chọn lúc sáng sớm, anh Hùng mang cuốc xẻng đến cẩn trọng đào bới, cất bốc ba ngôi mộ. Đến trưa, anh dùng xe tang, đưa hài cốt về nghĩa trang do chính mình xây dựng suốt nhiều năm qua.
Anh Cường sinh ra và lớn ở Cảnh Dương - làng biển cổ gần 400 tuổi, rộng chưa đầy 1,5 km2, từng được biết đến là một trong "bát danh hương", tức là tám địa danh văn vật nổi tiếng của Quảng Bình cũ. Trong kháng chiến chống Pháp, nơi đây được phong danh hiệu "Làng chiến đấu kiểu mẫu", với hàng nghìn người dân kiên cường bám trụ, chiến đấu qua hàng trăm trận càn lớn nhỏ.
Qua nhiều thế hệ, chiến tranh sơ tán, bom đạn, bão và những chuyến tha hương khiến không ít ngôi mộ thất lạc chủ nhân. Có người ngã xuống trong chiến tranh, có thi thể trôi dạt từ biển vào, được dân làng chôn cất tạm. Nhiều phần mộ vô chủ nằm rải rác dưới đồi cát, mép biển hay trong khu dân cư.
Gia đình làm nghề mai táng, từ năm 17 tuổi, anh Cường đã theo cha cùng người dân di dời 970 ngôi mộ vô chủ để giải phóng mặt bằng xây dựng làng nghề. Sau những cuộc di dời, nhiều ngôi mộ được chôn rải rác trên các đồi cát, ven nghĩa địa, không người chăm sóc. Qua thời gian, cát biển vùi lấp, mưa gió xói mòn, nhiều phần mộ dần biến mất.
"Nếu không cất bốc, họ sẽ mất dấu", suy nghĩ ấy thôi thúc anh theo đuổi quy tập mộ vô chủ về nghĩa trang.
Sau ba năm lên ý tưởng, cuối năm 2017, anh Cường phát hiện 5 ngôi mộ vô chủ nằm chênh vênh trên triền cát, phía dưới là ruộng lúa, có nguy cơ bị xóa sổ bởi nạn khai thác cát. Anh bắt đầu xây dựng nghĩa trang, quy tập mộ vô chủ để những người đã khuất có nơi an nghỉ.
Được lời ủng hộ của vợ "việc tâm đức chồng cứ làm", anh Cường bỏ ra 30 triệu đồng san gạt khu đất cát rộng hơn 1.500 m2, xây dựng nghĩa trang riêng cho những ngôi mộ không người thờ tự.
Từ 5 ngôi mộ ban đầu, sau gần 9 năm, nơi đây trở thành chốn an nghỉ của 259 ngôi mộ vô danh, được quy hoạch ngay hàng thẳng lối. Trong đó, 61 ngôi mộ được một chủ cơ sở lăng mộ hỗ trợ ốp đá, số còn lại được xây bằng xi măng hoặc xây tường xung quanh đắp cát.
Mỗi khi người dân đào móng nhà, dựng hàng rào hay phát hiện hài cốt vô chủ, họ đều gọi anh Cường. Gia chủ có thể hỗ trợ mua tiểu, còn anh tự nguyện lo toàn bộ công cất bốc, di dời. Tổng chi phí xây dựng nghĩa trang đến nay khoảng 150 triệu đồng. Trong đó người dân trong làng, cả những người con xa quê, chung tay hỗ trợ khoảng 100 triệu đồng.
"Làng Cảnh Dương trải qua chiến tranh, biết bao người mất đi, nhiều mộ thất lạc. Tôi làm được gì cho họ thì cố gắng. Người sống cần có nhà, người đã khuất cần nơi yên nghỉ", anh giải thích.
Có những hôm mưa lớn, nước xói lở làm lộ thiên hài cốt; có những ngôi mộ ven biển bị sóng đánh bật gốc, anh lại tới gom nhặt từng mảnh xương cốt đưa về nghĩa trang. Công việc nặng nhọc, ám mùi tử khí, nhưng anh không e ngại.
Một người dân từng đào móng nhà phát hiện ba ngôi mộ cho biết nếu không có anh Cường, những ngôi mộ ấy có thể tiếp tục bị bỏ quên hoặc chôn cất sơ sài. "Cường làm việc này vì cái tâm, chẳng ai bắt buộc", người này nói.
259 ngôi mộ không còn cô quạnh vì ngày rằm, mùng một được anh Cường hương khói. "Làng vẫn còn nhiều ngôi mộ vô danh, tôi tiếp tục cất bốc, quy tập cho tới già", anh chia sẻ.
Bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Phó phòng văn hóa xã hội xã Hòa Trạch, cho biết anh Cường là đảng viên, nhiều năm qua đã quy tập mộ vô chủ về thờ cúng tại nghĩa trang. Đây là việc làm nhân văn, quan tâm đến những mộ không có người thân hương khói, đồng thời góp phần chỉnh trang cảnh quan khang trang, sạch đẹp. Phòng tham mưu UBND xã đã hỗ trợ anh Cường một phần kinh phí.
Khoảng 16h, ôtô tải biển số Đăk Lăk chở cát chạy trên tuyến đường qua xã Ea Phê, gần đập Krông Buk Hạ. Khi đến đoạn cong ở buôn Puăn B, xe bất ngờ lật nghiêng về phía phải, hàng chục khối cát trên thùng đổ ập xuống đường, vùi lấp một người lái xe máy.
Phát hiện vụ việc, hàng chục người dân dùng tay và cuốc đào bới cát để tìm người bị nạn. Sau khoảng 20 phút, nạn nhân được đưa ra ngoài nhưng đã tử vong.
Tại hiện trường, cabin ôtô tải nằm lật trước cổng một nhà dân, kính chắn gió vỡ vụn. Cát tràn vào sân, vùi lấp hai xe máy. Thời điểm xảy ra tai nạn, khu vực có mưa, mặt đường trơn trượt.
Theo nhân chứng, nạn nhân là người đàn ông đang trên đường đi đổi bình nước uống về nhà thì gặp nạn. Người này có hai con nhỏ, hoàn cảnh khó khăn.
Cơ quan chức năng đang điều tra nguyên nhân tai nạn.