“Những người được chuyển tuyến đến Bệnh viện Bạch Mai cấp cứu đều bị tổn thương đường tiêu hóa, 4 bệnh nhân bị viêm gan, suy gan, trong đó một bệnh nhân bị suy đa tạng mặc dù đã điều trị tích cực nhưng không qua khỏi”, BSNT Nguyễn Tiến Đạt, Trung tâm Chống độc, cho biết hôm 12/5.
Vụ ngộ độc xảy ra hôm 2/5 khi một gia đình ở bản Nà Hiên, xã Phiêng Pằn, tổ chức bữa cơm với 24 người tham gia. Thực đơn gồm thịt chó hấp, ngan luộc, canh măng khô, rượu cần và rượu trắng. Dùng bữa xong, 6 người tiếp tục ăn thêm món canh nấm hái trong rừng.
Tới 20h cùng ngày, nhóm này đau bụng, nôn nhiều lần và tiêu chảy. Con gái chủ nhà có triệu chứng nặng nhất, tử vong tại nhà vào sáng 4/5. 18 người không ăn canh nấm hiện sức khỏe bình thường.
5 người sau đó được chuyển tuyến xuống trong tình trạng mất nước nặng, suy gan cấp, suy thận cấp. Các bác sĩ xác định đây là loài nấm độc chứa độc tố amatoxin, ở Việt Nam có nấm độc trắng hình nón (Amanita virosa) hoặc nấm độc tán trắng (Amanita verna) – 2 loại nấm độc nguy hiểm nhất ở Việt Nam.
Các bệnh nhân sau đó được hồi sức, giải độc, lọc máu tăng thải độc, song diễn biến bệnh cực kỳ phức tạp. Một bệnh nhân 62 tuổi bị suy gan tối cấp, suy tim, tụt huyết áp, suy thận, hôn mê gan, phù não, men gan tăng trên 7.000 U/L – cao gấp hàng trăm lần bình thường. Dù được điều trị hết sức, bao gồm cấp cứu hồi sức, các thuốc giải độc, lọc máu kết hợp nhiều phương pháp, nhưng vẫn diễn biến nặng nhanh chóng, cận kề tử vong. Gia đình đã xin đưa bệnh nhân về tối 6/5.
Ba bệnh nhân khác gồm hai nữ 25 tuổi và 20 tuổi, một trẻ 60 tháng tuổi cũng viêm gan nặng, suy gan, phải điều trị tích cực, đang cải thiện. Còn bệnh nhân nam giới 35 tuổi bị tổn thương đường tiêu hóa, đã xuất viện.
TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, cho hay nguyên nhân của tất cả vụ ngộ độc nấm hiện nay đều bắt nguồn từ việc người dân hái nấm mọc hoang trong rừng về ăn. Ngành y tế phân loại nấm có độc tố thành hai nhóm sớm và muộn.
Với nhóm gây ngộ độc sớm, triệu chứng thường xuất hiện trong vòng 6 giờ sau ăn. Người bệnh có thể nôn, đau bụng, tiêu chảy, thậm chí có biểu hiện thần kinh, tim mạch. Tuy nhiên, nếu được cấp cứu kịp thời, gần như tất cả các trường hợp sẽ qua khỏi.
Nguy hiểm nhất là nhóm gây ngộ độc muộn – cũng chính là nhóm bệnh nhân ở Sơn La đã ăn phải. Đây là những loại nấm màu trắng, nhìn sạch sẽ, rất hấp dẫn, trông giống nấm ăn bình thường.
Độc tố amatoxin có trong nấm gây ngăn cản quá trình tổng hợp protein, đây là vật liệu chính để xây dựng nên tế bào, do đó không thể tạo nên tế bào mới thay thế cho các tế bào cũ đang liên tục già cỗi chết đi. Quá trình thay thế này diễn ra liên tục và rất nhanh ở các cơ quan có tốc độ hoạt động và chuyển hóa cao như niêm mạc ruột, gan, thận, tim, não, máu.
Do đó, độc tố amatoxin vào cơ thể thì đi đến đâu gây tổn thương đến đó. Bắt đầu ở đường tiêu hóa vừa hấp thu, vừa gây tổn thương, chết niêm mạc ruột (biểu hiện ỉa chảy, đau bụng, nôn rất nhiều), rồi đến gan bị nặng nhất, thận, tim, não,… cực kỳ dữ dội mà chúng ta vẫn gọi là tối cấp, bạo phát và đây thực sự là một bạo bệnh.
Theo chuyên gia, biểu hiện ngộ độc diễn tiến qua 3 giai đoạn rất điển hình. Giai đoạn đầu xuất hiện muộn, phải sau ăn hơn 6 giờ, người bệnh đau bụng, nôn, tiêu chảy dữ dội kéo dài khoảng một ngày. Sau đó là giai đoạn “im lặng” – khi các triệu chứng tiêu hóa giảm dần, người bệnh tưởng đã khỏi, nhưng thực tế lúc này gan đang bị phá hủy âm thầm.
“Nhiều trường hợp ở giai đoạn này bệnh nhân thấy đỡ, thậm chí có thể được cho về. Nhưng chỉ sau đó không lâu sẽ quay lại viện trong tình trạng suy gan, suy thận, hôn mê và tử vong. Giai đoạn 3 chính là giai đoạn cuối với biểu hiện rầm rộ với tổn thương, suy đa tạng”, TS Nguyên nói, thêm rằng qua các vụ ngộ độc nấm amatoxin, Trung tâm Chống độc đã ước tính tỷ lệ tử vong có thể lên tới 50%, kể cả khi đã được hồi sức tích cực.
Thực tế, hiện nhiều người dân vẫn giữ thói quen hái nấm mọc tự nhiên trong rừng để làm thức ăn do nghĩ là nấm lành. Tuy nhiên, TS Nguyên khẳng định, việc phân biệt nấm độc và không độc bằng mắt thường gần như không thể, kể cả với người có kinh nghiệm.
“Không có cách dân gian nào giúp nhận biết chính xác nấm độc. Nấm độc và nấm ăn được có thể giống nhau gần như hoàn toàn”, ông nhấn mạnh.
Các chuyên gia chống độc cho biết, nếu vừa ăn nấm xong và người bệnh còn tỉnh táo, có thể gây nôn sớm để giảm hấp thu độc tố. Trường hợp nôn, tiêu chảy nhiều cần bù nước, bù điện giải. Tuy nhiên, với các loại nấm gây ngộ độc muộn như amatoxin, các biện pháp sơ cứu ban đầu không có tác dụng do khi đã biểu hiện ngộ độc thì đã quá muộn, quá 6 giờ sau ăn, khi đó nấm và các độc tố đã đi sâu xuống ruột và hấp thu vào cơ thể, gây nôn hay rửa dạ dày không có tác dụng.
Điều quan trọng nhất là bệnh nhân phải được đưa tới cơ sở y tế càng sớm càng tốt, đặc biệt là các bệnh viện có khả năng hồi sức chống độc chuyên sâu.
Theo bác sĩ Nguyễn Thị Thanh - khoa bệnh nhiệt đới, Bệnh viện E, kết quả xét nghiệm cho thấy men gan của bệnh nhân tăng vọt gấp nhiều lần so với bình thường (AST/ALT đạt mức 1028/529 U/L).
Sau khi thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu, các bác sĩ chẩn đoán xác định bệnh nhân mắc viêm gan vi rút A cấp tính, bệnh lây truyền qua đường tiêu hóa nhưng thường bị xem nhẹ.
Bác sĩ Thanh cho hay bệnh viêm gan vi rút A (HAV) là tình trạng nhiễm trùng gan cấp tính. Khác với viêm gan vi rút B hay C, viêm gan vi rút A chủ yếu lây qua đường tiêu hóa (phân - miệng).
Người bệnh có thể bị nhiễm bệnh qua sử dụng thực phẩm, nước uống nhiễm vi rút. Tiếp xúc trực tiếp với người bệnh qua sinh hoạt hằng ngày hoặc quan hệ tình dục miệng - hậu môn. Hoặc do ăn hải sản sống hoặc chưa chín từ vùng nước bị ô nhiễm.
Theo đó, bệnh thường khởi phát với các triệu chứng giống như mắc bệnh cúm, dễ gây nhầm lẫn như toàn thân sốt, mệt mỏi, chán ăn, đau mỏi cơ, nhức đầu; vàng mắt, vàng da tăng dần. Nước tiểu sẫm màu như nước chè đặc, phân có thể bạc màu.
"Lưu ý, ở người lớn, diễn biến lâm sàng thường rầm rộ và kéo dài hơn so với trẻ em. Như trường hợp của bệnh nhân A., tình trạng vàng da và nước tiểu sẫm màu chỉ xuất hiện rõ rệt sau 5 ngày nhập viện dù đã hết sốt", bác sĩ Thanh cho hay.
Hiện nay không có điều trị đặc hiệu cho viêm gan vi rút A, mục tiêu chính là điều trị hỗ trợ để gan tự phục hồi. Các bác sĩ có thể sử dụng các thuốc hỗ trợ, nhóm bảo vệ màng tế bào gan (như BDD), tăng cường chuyển hóa (L-Ornithin L-Aspartat) và vitamin nhóm B.
Khuyến cáo bệnh nhân nghỉ ngơi tuyệt đối, tránh hoạt động mạnh. Đồng thời bổ sung dinh dưỡng, ăn thực phẩm giàu đạm, nhiều vitamin, tăng cường hoa quả tươi; hạn chế mỡ động vật và tuyệt đối không rượu bia.
"Cách phòng ngừa hiệu quả nhất hiện nay là tiêm vắc xin phòng bệnh, đây là cách phòng bệnh hiệu quả nhất, dành cho trẻ em trên 1 tuổi và người lớn thuộc nhóm nguy cơ cao.
Nhiều người bị nhồi máu cơ tim chỉ phát hiện ra bệnh khi cơn đau thắt ngực đầu tiên khởi phát. Tuy nhiên, theo các chuyên gia y học cổ truyền, một số đặc điểm trên gương mặt có thể giúp nhận biết sớm nguy cơ này.
Theo quan niệm truyền thống "tướng tùy tâm sinh", sự thay đổi diện mạo bên ngoài có mối liên hệ mật thiết với sức khỏe nội tạng. Bác sĩ Đông y Hoàng Thiên Thụy (Huang Qianrui) cho biết, dựa trên phương pháp "vọng chẩn" (nhìn sắc thái, hình dáng gương mặt), các bác sĩ có thể đánh giá hệ tuần hoàn và chức năng tim mạch của một người có đang ổn định hay không.
Tuy nhiên, trong lâm sàng, bác sĩ sẽ không chỉ dựa vào diện chẩn để kết luận bệnh mà phải kết hợp thăm hỏi các triệu chứng như tức ngực, hồi hộp, tim đau nhói, khó thở, cùng các chỉ số huyết áp, mỡ máu và đường huyết.
Dưới đây là 3 đặc điểm trên khuôn mặt cảnh báo nguy cơ mắc bệnh tim mạch:
Nếp nhăn ở tai
Bác sĩ Hoàng Thiên Thụy cho biết, xuất hiện nếp nhăn chéo trên dái tai được Đông y gọi là "rãnh vành tai", còn Tây y gọi là "dấu hiệu Frank" (Frank's Sign).
Các nghiên cứu y học hiện đại đã chỉ ra rằng, những người có nếp nhăn ở thùy tai có tỷ lệ mắc bệnh tim thiếu máu cục bộ và đột quỵ cao hơn hẳn so với nhóm không có dấu hiệu này.
Vết hằn treo kim (Huyền châm văn)
Khu vực nằm giữa hai lông mày được gọi là ân đường. Ở trạng thái sức khỏe tốt nhất, Ấn đường sẽ bóng mượt, phẳng và không có nếp nhăn. Khi vùng này xuất hiện một nếp nhăn dọc sâu giống như một cây kim đang treo lơ lửng, Đông y gọi đó là "Huyền châm văn". Đây là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang căng thẳng mãn tính hoặc khí huyết lưu thông kém qua tim.
Nếp nhăn ngang gốc mũi (Sơn căn hoành văn)
Vùng nằm giữa hai góc mắt trong, nơi bắt đầu sống mũi nhô lên, được gọi là Sơn căn. Nếu vùng Sơn căn này bị lõm xuống hoặc xuất hiện các nếp nhăn ngang nhỏ, đó chính là dấu hiệu "Sơn căn hoành văn", cảnh báo hệ tim mạch đang phải chịu áp lực lớn.
Căn bệnh nhồi máu cơ tim nguy hiểm trong y học hiện đại có nhiều nét tương đồng với chứng "tâm thống" (đau tim) hay "hung bế" (ngực bứt rứt, tắc nghẽn) trong các thư tịch cổ Đông y.
Để phòng ngừa và hỗ trợ điều trị, y học cổ truyền thường dùng các vị thuốc như cửu cam thảo thang, đan sâm, tam thất, hồng hoa... nhằm hoạt huyết hóa ứ, thúc đẩy tuần hoàn máu. Tuy nhiên, liều lượng thuốc cần được bác sĩ chuyên khoa khám và bốc thuốc, người dân tuyệt đối không tự ý mua về sử dụng.
Bên cạnh đó, người dân có thể chủ động bảo vệ sức khỏe tim mạch hàng ngày bằng hai phương pháp đơn giản sau:
- Massage hai huyệt vị "hộ tim":
Huyệt Thần Môn: Thuộc Kinh Tâm. Khi ngửa lòng bàn tay, huyệt nằm ở bờ trong cổ tay, ngay trên lằn chỉ cổ tay phía ngón út.
Huyệt Nội Quan: Thuộc Kinh Tâm Bào. Huyệt nằm ở mặt trước cổ tay, từ lằn chỉ cổ tay đo lên trên cánh tay khoảng ba thốn (tương đương chiều ngang 3 ngón tay khép lại), vị trí giữa hai gân cơ.
- Bài thuốc dưỡng tim "Sinh Mạch Ẩm": Đây là bài thuốc kinh điển giúp bổ khí, dưỡng tâm.
Công thức: nhân sâm 10 g, mạch môn đông 6 g, ngũ vị tử 4 g.
Cách làm: Cho tất cả vào 600-1000 ml nước, đun sôi rồi vặn nhỏ lửa sắc tiếp trong 15-20 phút. Để nguội rồi uống.
Gợi ý gia giảm: Người sợ bị nóng trong có thể thay nhân sâm bằng tây dương sâm (sâm Mỹ). Nếu muốn tăng hiệu quả "bổ khí" thì thêm hoàng kỳ; muốn tăng công hiệu "hoạt huyết" thì thêm đan sâm.
Lưu ý: Không uống khi đang bị cảm lạnh hoặc tỳ vị hư nhược. Người mắc bệnh "ba cao" (huyết áp cao, mỡ máu cao, đường huyết cao) và phụ nữ mang thai bắt buộc phải tham khảo ý kiến bác sĩ Đông y trước khi dùng.
Cuối cùng, bác sĩ Thụy nhấn mạnh, việc duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế thức khuya, tránh đồ ăn quá nhiều dầu mỡ, gia vị đậm đà và chăm chỉ tập thể dục mới là "chìa khóa vàng" cốt lõi để giữ gìn một trái tim khỏe mạnh.
Báo Khaosod đưa tin, ngày 15-5, Ủy ban Quốc gia về bệnh truyền nhiễm (NCDC) của Thái Lan đã phê duyệt xếp loại "bệnh do vi rút Hanta" vào nhóm bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
Quyết định trên đi kèm các biện pháp giám sát nghiêm ngặt, yêu cầu điều tra dịch tễ trong vòng 12 giờ và cách ly bắt buộc 42 ngày đối với những người tiếp xúc có nguy cơ cao.
Trước đó, vào ngày 8-5, Cục Kiểm soát bệnh tật Thái Lan (DDC) đã được giao nghiên cứu định danh chính thức căn bệnh này theo Đạo luật Bệnh truyền nhiễm năm 2015.
Ngày 12-5, một hội đồng chuyên gia kết luận cần nâng mức cảnh báo đối với bệnh do vi rút Hanta do mức độ nghiêm trọng cao và khả năng lây truyền qua giọt bắn đường hô hấp.
Quyết định trên bao gồm Hội chứng phổi do vi rút Hanta (HPS) và Sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS). Bệnh do vi rút Hanta sẽ trở thành căn bệnh thứ 14 trong danh sách cảnh báo cao của Thái Lan. Theo đó, các nhân viên kiểm soát dịch bệnh có thẩm quyền rộng rãi để thực thi việc cách ly.
Theo tiến sĩ Somruek, bệnh do vi rút Hanta gây ra các triệu chứng như sốt, ớn lạnh, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi và các vấn đề tiêu hóa (đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy). Ca bệnh nặng có thể bị ho, khó thở, viêm phổi, tràn dịch màng phổi, sốc, hạ huyết áp, xuất huyết, suy thận cấp, suy hô hấp và tử vong.
Ông giải thích các tiêu chí lâm sàng để chẩn đoán mắc bệnh do vi rút Hanta áp dụng cho những người bị sốt trên 38 độ C kèm theo ít nhất một trong các triệu chứng sau: ớn lạnh, đau cơ, đau đầu, đau bụng, buồn nôn, nôn mửa hoặc tiêu chảy, đồng thời phát hiện dấu hiệu bất thường thuộc nhóm HFRS (xuất huyết bất thường, huyết áp thấp, suy thận cấp) hoặc thuộc nhóm HPS.
Thái Lan quy định các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh phải được báo cáo trong vòng 3 giờ và kích hoạt điều tra dịch tễ trong vòng 12 giờ.
Người tiếp xúc có nguy cơ cao phải cách ly 42 ngày kể từ lần tiếp xúc cuối cùng với người bệnh. Nếu phát triển triệu chứng trong lúc cách ly, họ sẽ được xử lý như ca nghi nhiễm và tách riêng để xét nghiệm.
Bộ Y tế Thái Lan cũng tăng cường giám sát tại các cửa khẩu quốc tế, nâng cấp hệ thống phòng thí nghiệm để tăng tốc độ xét nghiệm, chuẩn bị phác đồ điều trị cho các bệnh viện toàn quốc và đẩy mạnh giám sát tại địa phương.
Tiến sĩ Somruek khuyến cáo người dân tin tưởng vào hệ thống giám sát của quốc gia, đồng thời lưu ý bất kỳ ai có tiền sử tiếp xúc với loài gặm nhấm hoặc từng đến vùng có nguy cơ cao và bị sốt cao hoặc khó thở cần đi khám ngay lập tức và khai báo thông tin đi lại.
