Những ngày này, tại các điểm thu mua mo cau ở xã Thiện Tín, không khí mua bán khá sôi động. Người dân mang từng bó mo cau khô tập kết để bán cho thương lái và cơ sở sản xuất.
Bà Trịnh Thị Xí (67 tuổi, trú xã Thiện Tín) cho biết trước đây mo cau thường bị gom lại rồi đốt bỏ vì không ai sử dụng. Vài năm trở lại đây, khi có người thu mua, nhiều hộ dân bắt đầu tận dụng để kiếm thêm thu nhập.
“Người già ở quê như tôi giờ có thêm việc để làm. Trước kia mo cau bỏ đi hết, giờ nhặt bán cũng có đồng ra đồng vào”, bà Xí nói.
Theo bà Xí, công việc chủ yếu là đi nhặt mo cau trong vườn, lựa những mo còn nguyên, không bị mốc hay rách rồi cắt bỏ phần lá và đem phơi khô trước khi bán.
Mỗi mo cau hiện được thu mua khoảng 1.000 đồng. Dù số tiền không lớn nhưng với nhiều lao động lớn tuổi hoặc người làm nông, đây là nguồn thu nhập phụ đáng kể trong thời gian nông nhàn.
Không chỉ người lớn tuổi, nhiều hộ dân có diện tích trồng cau cũng tranh thủ thu gom mo cau thay vì bỏ đi như trước. Theo tính toán, với 1 ha cau, mỗi năm có thể thu được khoảng 10.000 mo cau; trong đó khoảng 6.000 – 7.000 mo đạt tiêu chuẩn để bán.
Nhờ vậy, ngoài nguồn thu từ quả cau, người dân có thể tăng thêm khoảng 6 – 7 triệu đồng mỗi năm từ phần phế phẩm vốn từng không có giá trị.
Việc tận dụng mo cau cũng góp phần hạn chế tình trạng đốt bỏ gây khói bụi ở nhiều vùng quê, đồng thời hình thành thói quen tái sử dụng phế phẩm nông nghiệp để tạo giá trị kinh tế.
Người khởi đầu mô hình sản xuất chén, dĩa từ mo cau tại Quảng Ngãi là anh Nguyễn Văn Tuyến (43 tuổi), Giám đốc Công ty TNHH Mega Eco ở xã Nghĩa Hành.
Anh Tuyến cho biết trong quá trình tìm hiểu các sản phẩm xanh trên thị trường, anh biết tại Ấn Độ, mo cau được sử dụng để sản xuất đồ dùng sinh hoạt thay thế nhựa dùng một lần. Nhận thấy Quảng Ngãi có vùng nguyên liệu lớn, anh quyết định thử sức với hướng đi mới.
Năm 2020, anh nhập máy móc từ Ấn Độ về, thuê vài lao động địa phương để bắt đầu sản xuất. Tuy nhiên, thời gian đầu gặp rất nhiều khó khăn. “Lúc mới triển khai, nhiều người không tin mo cau có thể bán được nên việc thu mua nguyên liệu rất vất vả”, anh Tuyến nhớ lại.
Không chỉ thiếu nguyên liệu, đầu ra sản phẩm cũng gặp nhiều trở ngại vì các sản phẩm làm từ mo cau còn khá xa lạ với thị trường trong nước.”Có thời điểm gần như không bán được hàng. Mang sản phẩm đi giới thiệu nhiều nơi nhưng ít người quan tâm”, anh Tuyến nói.
Dù vậy, anh vẫn tiếp tục theo đuổi mô hình bởi tin rằng xu hướng tiêu dùng thân thiện môi trường sẽ phát triển mạnh trong tương lai. Sau thời gian tìm kiếm thị trường, doanh nghiệp bắt đầu đẩy mạnh quảng bá trên mạng xã hội, đồng thời giới thiệu quy trình sản xuất tự nhiên, không sử dụng hóa chất.
Theo quy trình sản xuất, mo cau sau khi thu gom sẽ được làm sạch, ngâm mềm rồi đưa vào máy ép nhiệt khoảng 40 giây để tạo hình. Sau đó, sản phẩm được cắt gọt theo khuôn để hoàn thiện thành chén, dĩa hoặc khay đựng thực phẩm.
Nhờ đặc tính thân thiện môi trường, sản phẩm dần được thị trường đón nhận. Đơn hàng bắt đầu tăng, đặc biệt từ các thị trường như Mỹ, Hà Lan, Hàn Quốc và Canada.
Đầu năm 2023, anh Tuyến thành lập Công ty TNHH Mega Eco để mở rộng quy mô sản xuất và phát triển thương hiệu. Hiện doanh nghiệp sản xuất hơn 30 dòng sản phẩm từ mo cau với giá dao động khoảng 2.000 – 3.000 đồng/sản phẩm. Các mặt hàng tiêu thụ tốt gồm dĩa vuông, chén vuông và khay đựng thực phẩm.
Theo anh Tuyến, sản phẩm từ mo cau có độ cứng tốt, không thấm nước và có thể sử dụng để đựng thực phẩm, trái cây hoặc gia vị. Sau khi hoàn thiện, sản phẩm được khử khuẩn và đóng gói trước khi đưa ra thị trường.
Nếu như trước đây thị trường nội địa còn dè dặt thì hiện nay sức tiêu thụ đã tăng đáng kể. Nhiều hệ thống lớn như AEON hay hãng hàng không Vietjet Air đã sử dụng sản phẩm của doanh nghiệp.
Hiện tại, các sản phẩm của công ty anh Tuyến đã xuất đi thị trường 5 quốc gia gồm: Hà Lan, Mỹ, Hàn Quốc, Canada, Nhật Bản.
Theo kế hoạch, trong năm 2026, công ty dự kiến cung ứng ra thị trường khoảng 4,5 triệu sản phẩm từ mo cau. Sau hơn 6 năm theo đuổi mô hình, doanh nghiệp hiện tạo việc làm ổn định cho khoảng 25 lao động địa phương. Bên cạnh đó, khoảng 20 điểm thu mua mo cau cũng giúp hàng trăm hộ dân có thêm thu nhập.
Hải sản là món khoái khẩu của nhiều người, особенно trong mùa hè, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ nếu không được bảo đảm an toàn. Thực tế đã ghi nhận trường hợp tử vong liên quan đến hải sản nhiễm khuẩn, gióng lên cảnh báo về thói quen ăn uống tiềm ẩn rủi ro.
Một người đàn ông 55 tuổi tại bang Missouri (Mỹ) đã tử vong sau khi ăn hàu sống nhiễm vi khuẩn Vibrio vulnificus-loại hải sản được nhiều người ưa chuộng.
Vụ việc được Sở Y tế Công cộng St. Louis xác nhận năm 2023. Nạn nhân mua hàu tại một cửa hàng địa phương trước khi xuất hiện triệu chứng. Cơ quan chức năng đã tiến hành truy vết nguồn gốc lô hàng và khuyến cáo người dân không sử dụng sản phẩm liên quan.
Theo các chuyên gia vibrio vulnificus là loại vi khuẩn sống trong môi trường biển, thường tồn tại ở các loại hải sản như hàu, cá, tôm, ốc. Nếu ăn sống hoặc ăn chưa nấu chín, hoặc để vết thương hở tiếp xúc với nước biển chứa vi khuẩn này, con người có nguy cơ nhiễm bệnh nghiêm trọng.
Dù hiếm gặp, loại vi khuẩn này được đánh giá đặc biệt nguy hiểm. Nó có thể gây nhiễm trùng nặng, phá hủy mô cơ thể, thậm chí dẫn đến hoại tử, nhiều trường hợp phải cắt cụt chi. Theo thống kê, cứ 5 người nhiễm có khoảng 1 trường hợp tử vong, đôi khi chỉ sau 1–2 ngày phát bệnh.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) cho biết bệnh do Vibrio gây ra gọi là vibriosis-ghi nhận khoảng 52.000 ca mỗi năm, trong đó phần lớn do chủng Vibrio parahaemolyticus gây ra.
Được biết các triệu chứng thường xuất hiện trong vòng 24 giờ, bao gồm sốt, ớn lạnh, buồn nôn, nôn, tiêu chảy và tổn thương da. Trong trường hợp nặng, bệnh có thể gây phồng rộp, viêm mô hoại tử, khiến nhiều người gọi đây là "vi khuẩn ăn thịt".
CDC cũng cảnh báo nguy cơ nhiễm bệnh không chỉ đến từ ăn hải sản sống mà còn từ việc bơi ở biển khi có vết thương hở.
Để phòng ngừa, ngộ độc chuyên gia khuyến cáo người dân tuyệt đối tránh ăn hải sản sống hoặc chưa nấu chín, đặc biệt là hàu. Nhiệt độ cao khi chế biến có thể tiêu diệt vi khuẩn nguy hiểm này.
Ngoài ra, trong mùa du lịch biển, người dân cần thận trọng khi tiếp xúc với nước biển, băng kín vết thương hở và vệ sinh sạch sẽ bằng xà phòng sau khi tiếp xúc với hải sản sống.
Trong trường hợp nghi nhiễm, việc điều trị cần được tiến hành sớm bằng kháng sinh và bù dịch kịp thời, đặc biệt với người có bệnh nền như gan hoặc suy giảm miễn dịch, do nguy cơ biến chứng nặng cao hơn.
- Lựa chọn hải sản an toàn: Nên ưu tiên các loại hải sản phổ biến, có nguồn gốc rõ ràng và đã được kiểm chứng an toàn. Với hải sản lạ hoặc ít sử dụng, cần cân nhắc kỹ vì có thể tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc hoặc chưa được đánh giá đầy đủ về độ an toàn.
- Tránh xa các loài hải sản có độc tố: Một số loài như cá nóc, bạch tuộc vòng xanh, sam biển, sao biển… luôn hoặc có thể chứa độc tố nguy hiểm. Đáng lưu ý, các độc tố này không bị phá hủy dù đã nấu chín hay chế biến thông thường.
- Nên ưu tiên hải sản tươi, không dùng đồ để lâu: Chỉ nên sử dụng hải sản tươi sống và được chế biến ngay. Tránh ăn hải sản đã để lâu hoặc bảo quản không đúng cách vì dễ phát sinh độc tố gây hại.
- Nên cẩn trọng với môi trường biển ô nhiễm: Không nên ăn hải sản đánh bắt tại khu vực có dấu hiệu ô nhiễm hoặc hiện tượng "thủy triều đỏ" – khi nước biển đổi màu bất thường do tảo độc phát triển. Đặc biệt, các loài hai mảnh vỏ như sò, ngao, trai… rất dễ tích tụ độc tố trong môi trường này.
- Luôn ăn hải sản đã nấu chín kỹ: Nhiệt độ cao khi nấu giúp tiêu diệt phần lớn vi khuẩn và ký sinh trùng. Tuyệt đối không ăn sống hoặc tái khi chưa đảm bảo an toàn.
Ngộ độc hải sản có thể biểu hiện từ nhẹ như đau bụng, nôn, tiêu chảy đến nặng như tê liệt, rối loạn thần kinh, hô hấp hoặc tim mạch. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, cần đến ngay cơ sở y tế để được xử trí kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.
Về làm dâu ở thôn Trắng Cát, xã Lạc Sơn, tỉnh Phú Thọ đã hơn 20 năm, chị Quách Chinh luôn ấn tượng với tình làng nghĩa xóm gắn bó nơi đây.
Vài năm một lần, cả thôn họp bàn kế hoạch, tổ chức ngày hội bắt cá tại hồ Deo. Mỗi gia đình cử một người mang theo lưới hoặc vợt thu hoạch cá. Toàn bộ cá thu được sẽ chia đều cho các hộ dân.
"Trước ngày diễn ra hội bắt cá, ai cũng háo hức mong chờ. Dưới hồ, thanh niên trai tráng lội nước bắt cá, trên bờ người dân theo dõi, cổ vũ, không khí rất náo nhiệt", chị Chinh kể.
Hồ Deo là hồ thủy lợi được xây dựng từ năm 1979, có nhiệm vụ cung cấp nước phục vụ sản xuất nông nghiệp cho người dân trong vùng. Hàng năm, các hộ dân trong thôn cùng đóng góp 50.000-70.000 đồng để mua cá giống thả xuống hồ.
Cá được nuôi hoàn toàn tự nhiên, chủ yếu ăn rong rêu và sinh vật phù du dưới nước, không thả theo hình thức công nghiệp. Sau khoảng 2 năm, bà con cùng nhau tổ chức ngày hội bắt cá, thu hút đông đảo người dân tham gia.
Toàn bộ cá sẽ được tập kết về một khu vực. Lãnh đạo thôn phân chia đều cho các hộ dân.
"Gia đình tôi nhận được gần 5kg cá. Những năm trước cá nhiều và to hơn, mỗi hộ có thể được chia gần 7kg", chị Chinh cho biết.
Chứng kiến hình ảnh các gia đình vui vẻ đến nhận cá rồi hồ hởi mang về nhà khiến người phụ nữ cảm nhận rõ sự gắn bó, sẻ chia của cả thôn.
Một phần cá được bà con đóng góp, chế biến thành nhiều món ăn phục vụ bữa cỗ chung của cả làng với khoảng 30 mâm.
Người dân nơi đây thường dùng cá mè để làm gỏi, các loại cá khác đem nướng trên than hồng. Trong đó, món cá ướp gia vị hạt dổi, gói trong lá rồi hấp có hương vị thơm ngon, mộc mạc được xem là điểm nhấn trên mâm cỗ.
Góp tiền, mua cá giống thả xuống hồ hàng năm
Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Bùi Văn Chính (Trưởng thôn Trắng Cát, xã Lạc Sơn), cho biết từ khi sinh ra đã thấy người dân địa phương tổ chức hội bắt cá dưới hồ Deo. Đến nay, nét đẹp này vẫn được duy trì và phát triển, quảng bá rộng rãi.
Hàng năm, ông Chính nhận tiền quyên góp từ các hộ gia đình trong thôn rồi mua cá giống thả xuống hồ. Các loại cá được thả gồm cá chép, cá trắm đen, cá trôi, cá mè...
Được biết, địa phương duy trì hoạt động bắt cá theo định kỳ 2 năm một lần, thường tổ chức trước dịp thu hoạch lúa.
"Thời điểm đó, người dân không còn cần nước ở hồ để tưới tiêu, trừ những năm hạn hán nên có thể tháo bớt nước để việc thu hoạch cá thuận lợi", ông Chính thông tin.
Vị trưởng thôn cho rằng, hoạt động này giúp thắt chặt tinh thần đoàn kết của bà con trong thôn, tạo bầu không khí phấn khởi trước khi bắt đầu vào đợt cao điểm thu hoạch lúa.
Thôn Trắng Cát có 180 hộ dân, 99% người dân nơi đây là dân tộc Mường, sinh sống chủ yếu bằng nghề nông nghiệp.
Dù phải chờ đợi mua vé giữa trời nắng, nhiều người vẫn kiên nhẫn xếp hàng, giữ trật tự. Đứng xếp hàng từ 6h sáng, bạn Mỹ Lệ, giáo viên mầm non, chia sẻ: "Tôi rất biết ơn khi mình được sống trong thời đại hòa bình. Máu xương ông cha ta đổ xuống để bảo vệ đất nước không thể bị lãng quên. Những dịp như hôm nay, tôi muốn được tham quan những di tích như Dinh Độc Lập để hiểu hơn về lịch sử đất nước mình".
Nhiều bạn trẻ hào hứng khi nghe những cựu chiến binh kể lại những ngày tháng đau thương nhưng cũng rất hào hùng của dân tộc. Họ trân trọng và biết ơn vì được sống trong thời đại hòa bình như bây giờ.
Nơi này không chỉ là một công trình kiến trúc độc đáo, mà còn là biểu tượng thiêng liêng gắn liền với ngày thống nhất đất nước.
Vì vậy những ngày này, người dân cả nước đổ về đây tham quan rất đông.
Ghé thăm nơi đây vào dịp lễ 30-4, không chỉ được tìm hiểu những câu chuyện lịch sử, mà còn cảm nhận khí thế hào hùng và lòng tự hào dân tộc mãnh liệt.
