Liên quan đến vụ bà Nguyễn Thị Bình, cựu Hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình (Hà Nội), bị phạt tù vì thu tiền dạy thêm sai quy định, Cục Kiểm tra văn bản và tổ chức thi hành pháp luật (Bộ Tư pháp) mới đây xác định một văn bản có nội dung trái pháp luật.
Theo cáo buộc, Quyết định số 22/2013 của UBND TP.Hà Nội quy định về thu tiền dạy thêm, theo đó mức thu từ 6.000 – 26.000 đồng/học sinh (HS)/tiết. Lớp càng ít HS, mức thu càng cao và ngược lại. Tuy nhiên, bà Bình đã chỉ đạo kế toán và giáo viên (GV) chủ nhiệm các khối lớp 7, lớp 8, lớp 9 thu theo một mức chung là 15.000 đồng/tiết/HS. Dựa trên mức thu này, Trường THCS Ba Đình đã thu của 24 lớp các khối 7, 8, 9 với tổng số hơn 2,1 tỉ đồng, cao hơn quy định hơn 1 tỉ đồng.
Quyết định số 22/2013 là một trong những căn cứ quan trọng để buộc tội bà Bình. Tuy nhiên, trong quá trình xét xử, bà Bình cho rằng việc thu tiền được thực hiện sau khi có thỏa thuận với phụ huynh, phù hợp Thông tư 17/2012 của Bộ GD-ĐT. Thông tư này quy định “mức thu tiền học thêm do thỏa thuận giữa cha mẹ HS với nhà trường”, đồng thời ủy quyền cho UBND cấp tỉnh quy định “việc thu, quản lý, sử dụng”, nhưng không có quyền áp mức trần.
Tại kết luận ban hành ngày 4.5, Cục Kiểm tra văn bản và tổ chức thi hành pháp luật dẫn Thông tư 17/2012 của Bộ GD-ĐT. Theo đó, thông tư này quy định tiền học thêm do thỏa thuận giữa cha mẹ HS với nhà trường, không quy định hoặc giao chính quyền địa phương quy định mức thu tiền học thêm tối đa. Do vậy, việc Quyết định số 22/2013 của UBND TP.Hà Nội giới hạn mức thu tiền học thêm tối đa là chưa phù hợp. Sau Quyết định số 22/2013, Sở GD-ĐT TP.Hà Nội tiếp tục ban hành văn bản hướng dẫn với nội dung áp mức thu tối đa tương tự. Các quy định này được ban hành “không đúng hình thức, thẩm quyền”, theo Cục Kiểm tra văn bản và tổ chức thi hành pháp luật.
Vẫn theo Cục này, chiếu theo quy định hiện hành, việc dạy thêm trong nhà trường không được thu tiền HS; kinh phí phải sử dụng từ ngân sách nhà nước hoặc các nguồn hợp pháp khác. Điều này đồng nghĩa quy định áp mức thu tối đa tại Quyết định số 22/2013 và văn bản hướng dẫn của Sở GD-ĐT TP.Hà Nội hiện không còn phù hợp.
Hôm 5.5 vừa qua, UBND TP.Hà Nội đã ra quyết định bãi bỏ toàn bộ Quyết định số 22/2013, có hiệu lực từ ngày ký.
Thực tế, không riêng gì Hà Nội, suốt 12 năm Thông tư 17 về dạy thêm học thêm có hiệu lực thi hành, hầu hết UBND cấp tỉnh đều căn cứ vào đó và ban hành các quyết định quy định về việc dạy thêm học thêm áp dụng cho địa phương mình.
Ghi nhận cho thấy về mức thu chi học phí dạy thêm, mỗi địa phương có một cách quy định khác nhau. Cũng có những tỉnh, thành không quy định mức trần mà giao cho nhà trường và phụ huynh tự thỏa thuận theo đúng tinh thần của Thông tư 17.
Ví dụ, tại tỉnh Bắc Giang (cũ), Quyết định của UBND tỉnh nêu rõ kinh phí đối với học thêm trong nhà trường là do thỏa thuận giữa cha mẹ HS với nhà trường. “Việc phụ đạo HS có học lực yếu, kém và bồi dưỡng HS giỏi thuộc trách nhiệm của nhà trường, không được thu tiền của HS”, quyết định ghi.
Việc quản lý và sử dụng tiền học thêm cũng được tỉnh này quy định: 75% chi cho GV trực tiếp dạy thêm, 5% chi công tác quản lý dạy thêm học thêm (bao gồm người tham gia quản lý, người phục vụ, bảo vệ); 10% chi cơ sở vật chất (tiền điện, nước và hao mòn tài sản); 10% chuyển vào quỹ phúc lợi của đơn vị để chi chung (hỗ trợ, tài trợ, khuyến học, khuyến tài…)…
Còn tại tỉnh Vĩnh Phúc (cũ), quyết định của UBND tỉnh ban hành năm 2019 dù quy định thu tiền học thêm do phụ huynh HS và nhà trường thỏa thuận nhưng áp mức trần. Cụ thể, đối với HS THCS: 18.000 đồng/buổi (3 tiết học, 135 phút)/HS. Đối với HS THPT: 25.000 đồng/buổi (3 tiết học, 135 phút)/HS. Các lớp học tin học được thu thêm tiền điện, với mức thu không quá 5.000 đồng/máy/buổi.
Tỉnh này cũng quy định mức chi tối thiểu 70% chi cho GV trực tiếp giảng dạy; tối đa 15% chi cho công tác quản lý dạy thêm học thêm của nhà trường (bao gồm công tác chủ nhiệm, quản lý, phục vụ, bảo vệ, trông xe và các nhiệm vụ liên quan); chi tiền điện, nước, văn phòng phẩm, vệ sinh, sửa chữa cơ sở vật chất phục vụ dạy thêm học thêm, nộp thuế và các khoản nộp ngân sách nhà nước khác (nếu có) theo quy định…
Trong khi đó, UBND tỉnh Hà Giang (cũ) quy định mức thu tiền học thêm trong nhà trường của 1 HS/buổi học được tính không vượt quá 0,02 mức lương tối thiểu do nhà nước quy định. GV dạy thêm không trực tiếp thu, chi tiền học thêm… Tỉnh này cũng quy định 70% trả thù lao cho GV trực tiếp lớp, 10% chi cho công tác quản lý…
Tỉnh Lào Cai (cũ) quy định thu tiền thực hiện dạy thêm các môn trong chương trình giáo dục: cấp THCS, THPT, giáo dục thường xuyên mức thu tối đa 10.000 đồng/tiết/HS. Riêng Trường THPT chuyên Lào Cai mức thu tối đa 12.000 đồng/tiết/HS…
Nhiều tỉnh, thành áp dụng mức trần học phí học thêm trong nhà trường nhưng suốt hơn chục năm Thông tư 17 có hiệu lực, Bộ GD-ĐT hay Bộ Tư pháp chưa từng lên tiếng cảnh báo, chấn chỉnh, cho đến khi vụ việc của bà Bình thu hút sự quan tâm của dư luận.
Bộ GD-ĐT vừa ban hành văn bản hợp nhất thông tư quy định về dạy thêm học thêm, có hiệu lực từ ngày 15.5. Trong quy định về tổ chức dạy thêm học thêm trong nhà trường, văn bản hợp nhất quy định: Việc dạy thêm học thêm trong nhà trường không được thu tiền của HS và chỉ dành cho 3 đối tượng HS đăng ký học thêm theo từng môn học.
Cụ thể, đó là các đối tượng: HS có kết quả học tập môn học cuối học kỳ liền kề ở mức chưa đạt; HS được nhà trường lựa chọn để bồi dưỡng HS giỏi; HS lớp cuối cấp tự nguyện đăng ký ôn thi tuyển sinh, ôn thi tốt nghiệp theo kế hoạch giáo dục của nhà trường.
GV đang dạy học tại các nhà trường không được dạy thêm ngoài nhà trường có thu tiền đối với HS mà GV đó đang được nhà trường phân công dạy học.
Mỗi môn học được tổ chức dạy thêm không quá 2 tiết/tuần. Trường hợp HS thuộc đối tượng đăng ký học thêm theo quy định có nhu cầu học thêm vượt quá 2 tiết/tuần, giám đốc Sở GD-ĐT xem xét, quyết định cho phép điều chỉnh thời lượng tổ chức dạy thêm theo đề nghị của hiệu trưởng hoặc giám đốc hoặc người đứng đầu nhà trường.
Dù thay đổi, bổ sung thế nào thì quy định “tuyệt đối không thu tiền” trong tổ chức dạy thêm trong nhà trường vẫn được Bộ GD-ĐT coi là yếu tố quyết định để chấn chỉnh việc dạy thêm học thêm tràn lan lâu nay, ngăn chặn nguy cơ dẫn đến tình trạng HS phải đi học thêm do nhà trường, giáo viên tổ chức, dù không có nhu cầu. Do đó, những tranh cãi về mức thu và có áp trần thu học phí dạy thêm trong nhà trường như trước kia, sẽ không xảy ra.
Mặc dù vậy, trên các nhóm dành cho phụ huynh HS Hà Nội, vẫn không ít ý kiến phàn nàn dù quy định nhà trường không thu tiền dạy thêm ôn thi, phụ đạo, bồi dưỡng… nhưng ban phụ huynh vẫn đứng ra thu góp của phụ huynh để “cảm ơn” GV và nhà trường mà mức thu này còn cao hơn nhiều so với “mức trần” trước kia Hà Nội quy định.
Mặt khác, với những trường thực hiện nghiêm thì cử tri lại phản ánh với đại biểu Quốc hội rằng từ khi thực hiện Thông tư 29, “chi phí học thêm của phụ huynh phải bỏ ra lại cao hơn so với trước”. Lý do là cha mẹ phải đưa con ra ngoài trường, khiến phát sinh chi phí thuê trung tâm, GV đi lại, và đưa đón con từ nhà đến chỗ học thêm…
Vấn đề người dân mong muốn là quy định “cấm thu tiền” phải được thực thi chứ không phải chỉ chuyển từ hình thức này sang hình thức khác, thậm chí còn nặng nề hơn vì không có “mức trần” nào cả.
Tìm chỗ để con có mùa hè bổ ích, trải nghiệm, học hỏi được nhiều kỹ năng là nỗi lo chung của nhiều nhà.
Chị Lê Thị Ánh Lan có con lớp 1 Trường tiểu học Trần Quốc Thảo và con 3 tuổi học Trường mầm non TP (phường Xuân Hòa, TP.HCM).
"Công ty cả hai vợ chồng ở đường Võ Văn Tần (phường Xuân Hòa) nên hai con được học ở hai ngôi trường cách công ty chỉ vài bước chân để tiện đưa đón. Vì nơi ở cách nơi làm quá xa, dịp hè tôi rất đau đầu tìm chỗ gửi con.
Năm nay, giữa học kỳ 2 tôi đã thuyết phục được cô giáo của con (sống ở phường Thủ Đức) chăm con ngày hè và tôi phải thuê phòng trọ 25m2 cho cô tạm hai tháng trên đường Trần Quốc Thảo. Con tôi được đưa đến đây mỗi buổi sáng, chiều tôi đón về. Coi như mình "mở trường" cho con", chị Lan ví von.
Trong khi đó, chị L.T.T. (có con 4 tuổi, phường Phú Nhuận) đã tính trước để không bị động. Chị T. nói: "Từ đầu năm học tôi đã tìm cho con một trường phương án 2 trong hè. Đó là trường mầm non tư thục trên đường Bà Huyện Thanh Quan (phường Xuân Hòa). Tuy có chỗ gửi hè nhưng tôi vẫn băn khoăn về nơi học hè nhiều trải nghiệm phù hợp độ tuổi vàng, chứ không đơn thuần là lớp ăn ngủ, đến giờ đi về".
Nhiều phụ huynh chọn gửi con cho ông, bà nhưng lo ngại trẻ xem tivi, iPad, điện thoại. Tương tự, nhiều nhóm trên mạng rộn ràng những chia sẻ tìm nơi gửi hè trẻ lứa tuổi 6-18 tháng. Nhu cầu rất đông nhưng trường lớp hè độ tuổi này rất ít.
Từ 27-5, đa số các trường mầm non TP.HCM tổ chức bế giảng năm học. Việc tổ chức dạy hè cho trẻ đều nằm trong kế hoạch chung. Phụ huynh có con bậc học này đa số được nhà trường khảo sát nhu cầu đăng ký học hè.
Theo cô Thảo Nguyên - giáo viên chủ nhiệm lớp gấu bông 1 Trường mầm non TP (phường Xuân Hòa), từ đầu tháng 5 nhà trường khảo sát, ghi nhận nhu cầu gửi trẻ của phụ huynh và sự tự nguyện đăng ký tham gia làm hè của các giáo viên, nhân viên. "Sau khi giáo viên thông báo đăng ký nhu cầu gửi hè, gần như phụ huynh đều đăng ký. Ngày 15-6, trường bắt đầu đón trẻ học khóa hè", cô Nguyên thông tin.
Cũng mở màn khóa hè từ ngày 15-6, cô Nguyễn Thị Mỹ Phương, Hiệu trưởng Trường mầm non Bến Thành (phường Bến Thành), cho biết kết thúc năm học 2025-2026 học sinh mầm non được nghỉ hè một tuần.
Cô Phương nói: "Khóa hè năm nay nhà trường nhận trẻ từ 18 tháng, lớp này ưu tiên đặc biệt có khoảng 10 trẻ. Tổng số trẻ dự kiến tham gia khóa hè là gần 300 em, tham gia học hè trong gần hai tháng. Trong thời gian này nhà trường sẽ tăng cường các khóa liên quan đến vận động, thể thao, tăng kỹ năng cho trẻ".
Trường mầm non Vương Quốc Trẻ Thơ (phường Bình Trị Đông) bế giảng năm học ngày 25-5, đóng cửa trường một tuần để giáo viên du lịch, về quê cũng như sửa chữa, tu bổ cơ sở vật chất.
Bà Nguyễn Phương Linh - chủ Trường mầm non Vương Quốc Trẻ Thơ - cho biết trong tuần nghỉ này, nếu giáo viên nào không đăng ký đi du lịch, ở lại trường chăm sóc trẻ sẽ nhận lương nhân đôi.
"Chúng tôi gom ba cơ sở, tập trung trẻ về hết một cơ sở. Riêng nhóm trẻ từ 6-18 tháng, trường đặc biệt ưu tiên là chính giáo viên chủ nhiệm lớp này sẽ dạy hè xuyên suốt. Lý do, nhóm này độ tuổi nhỏ nhưng nhưng nhu cầu phụ huynh luôn rất lớn" - bà Linh nói.
Theo thạc sĩ tâm lý Mộng Quang Chi (TP.HCM), với trẻ mầm non, điều quan trọng nhất không phải là gửi ở đâu gần hay rẻ mà là môi trường đó có đủ an toàn về thể chất và cảm xúc hay không.
"Ở lứa tuổi này trẻ chưa có khả năng tự bảo vệ, chưa diễn đạt rõ khi gặp khó chịu hay bị xâm hại. Vì vậy phụ huynh cần đặc biệt chú ý đến người trực tiếp chăm sóc trẻ và điều kiện sinh hoạt hằng ngày của trẻ.
Một số điểm cha mẹ cần lưu ý như không nên chỉ dựa vào sự quen biết cá nhân để yên tâm gửi trẻ; trẻ nhỏ cần sự ổn định và cảm giác an toàn tâm lý. Nếu cho trẻ theo cô giáo về quê hoặc ở ngoài giờ học, phụ huynh cần trao đổi rõ ràng về lịch sinh hoạt, người chịu trách nhiệm chính, cách liên lạc, thời gian gọi video với cha mẹ và các nguyên tắc chăm sóc trẻ. Cần quan sát phản ứng cảm xúc của trẻ sau vài ngày đầu…", bà Chi phân tích.
Trong khi đó, đi tận nơi tìm hiểu cơ sở vật chất, giáo viên, nghe ngóng phụ huynh đã từng cho con đi học, "không ngồi trên mạng" tin vào những lời rao và hình ảnh là khuyến cáo của bà Lê Thị Tâm (giáo viên dạy kỹ năng sống tại TP.HCM).
"Cha mẹ gửi con về quê không giao hết trách nhiệm cho ông bà; gửi trẻ đến trường không giao hết trách nhiệm cho nhà trường, cô giáo. Điều quan trọng không nằm ở việc con ở đâu mà là trẻ được chăm sóc, kết nối và an toàn trong suốt hành trình ấy" - giáo viên dạy kỹ năng sống này lưu ý.
Đến ngày 3/4, nhiều đại học công bố lịch nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và dịp 30/4-1/5.
Theo lịch chung, dịp Giỗ Tổ Hùng Vương, người lao động được nghỉ ba ngày 25-27/4. Trong đó, ngày 27/4 nghỉ bù do ngày lễ chính rơi vào chủ nhật. Kỳ nghỉ dịp 30/4-1/5 kéo dài 4 ngày, đến 3/5 do nối tiếp với nghỉ hàng tuần. Các đơn vị vẫn làm việc thứ 7 sẽ được nghỉ ít hơn hai ngày so với lịch trên.
Xen giữa hai kỳ nghỉ là hai ngày làm việc bình thường 28-29/4. Vì vậy, để giảng viên, sinh viên có kỳ nghỉ kéo dài liên tục, Đại học Thương mại, Kinh tế TP HCM, Văn hóa Hà Nội hay Học viện Ngân hàng tổ chức học online vào hai ngày trên. Toàn bộ sinh viên không phải đến trường trong 9 ngày, từ 25/4 đến 3/5, dài bằng dịp nghỉ Tết Nguyên đán.
Trong khi đó, nhiều trường khác như Đại học Công nghiệp Hà Nội, Kinh tế Quốc dân, Thủy lợi, Công nghệ TP HCM, Nguyễn Tất Thành cho sinh viên nghỉ liên tiếp 8 ngày, từ 26/4 đến 3/5.
Còn trường Đại học Ngoại thương, trường Kinh tế - Luật và Khoa học Tự nhiên của Đại học Quốc gia TP HCM, Công thương TP HCM cho sinh viên nghỉ đến 1/5, tức 6 ngày. Tuy nhiên, nếu không có lịch học vào thứ 7 (ngày 25/4 và 2/5), kỳ nghỉ cũng có thể kéo dài 9 ngày.
Để đảm bảo chương trình, trường Đại học Công thương TP HCM tổ chức học bù vào thứ bảy của hai tuần sau kỳ nghỉ. Một số trường như Đại học Thăng Long cho biết không tổ chức dạy online hay dạy bù do đã tính toán trong khung kế hoạch năm học.
Lịch nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và dịp 30/4-1/5 của hơn 20 đại học:
TT
Trường
Lịch nghỉ
Số ngày
1
Đại học Thương mại
25/4-3/5
(kết hợp học online)
9
2
Học viện Ngân hàng
3
Đại học Kinh tế TP HCM
4
Đại học Văn hóa Hà Nội
5
Đại học Công nghiệp Hà Nội
26/4-3/5
(kết hợp học online)
8
6
Đại học Kinh tế Quốc dân
7
Đại học Thủy lợi
26/4-3/5
8
8
Đại học Thăng Long
9
Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội
10
Đại học Công nghệ và Quản lý Hữu nghị
11
Đại học Kỹ thuật y tế Hải Dương
12
Đại học Công nghệ TP HCM (HUTECH)
13
Đại học Quốc tế Sài Gòn (SIU)
14
Đại học Gia Định (TP HCM)
15
Đại học Nguyễn Tất Thành (TP HCM)
16
Đại học Ngoại thương
26/4-1/5
(kết hợp học online)
6
17
Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TP HCM
18
Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học quốc gia TP HCM
26/4-1/5
(kết hợp học online hoặc học bù)
19
Đại học Công thương TP HCM
26/4-1/5
20
Đại học Công nghệ Đông Á
21
Đại học Đại Nam
28/4-3/5
Ông Phạm Thái Sơn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông, trường Đại học Công thương TP HCM, cho biết việc hoán đổi hai ngày làm việc bình thường tạo thành kỳ nghỉ kéo dài để giảng viên, sinh viên có thời gian nghỉ ngơi, tăng sức khỏe tinh thần và nâng cao hiệu suất lao động lâu dài.
"Khoảng 50% sinh viên nhà trường đến từ các tỉnh khác ngoài TP HCM, nghỉ lễ dài tạo thuận lợi cho các em về nhà", ông nói.
Theo ghi nhận, một số trường không hoán đổi lịch mà vẫn chia ra hai kỳ nghỉ riêng biệt, như Đại học Công nghiệp TP HCM và Ngoại ngữ - Tin học TP HCM.
Cụ thể, 17 địa phương tổ chức thi lớp 10 công lập vào cuối tháng 5, trong khoảng từ 25 đến 31/5 hoặc 1/6. Nhóm tổ chức thi tháng 6 gồm 9 tỉnh, thành, đều vào đầu hoặc cuối tháng để tránh lịch thi tốt nghiệp THPT (11-12/6). Còn lại cho biết sẽ hoàn tất tuyển sinh trước 31/7.
Với môn thứ ba, duy nhất Tuyên Quang chọn môn Khoa học Tự nhiên. Ông Vũ Đình Hưng, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, nhìn nhận với kiến thức tích hợp giữa Vật lý, Hóa học và Sinh học, môn Khoa học tự nhiên giúp đánh giá toàn diện tư duy khoa học, khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn của học sinh. Qua đó, kỳ thi lớp 10 không chỉ phục vụ tuyển sinh, mà còn góp phần định hướng lựa chọn môn học, định hướng nghề nghiệp cho các em.
33 địa phương còn lại chọn Ngoại ngữ, cho biết nó phù hợp với định hướng đưa Tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, góp phẩn đẩy mạnh quá trình hội nhập quốc tế.
Lịch thi và môn thứ ba thi lớp 10 của 34 tỉnh, thành như sau:
TT
Tỉnh, thành
Lịch thi
Môn thứ ba
1
An Giang
Cuối tháng 5
Tiếng Anh
2
Bắc Ninh
26-28/5
3
Cao Bằng
Trước 31/7
4
Đồng Nai
28-29/5
5
Đồng Tháp
Trước 31/7
6
Điện Biên
-
7
Gia Lai
27-28/6
8
Hà Tĩnh
6-7/6
9
Hưng Yên
25-26/5
10
Lai Châu
25-26/5
11
Khánh Hòa
28-29/5
12
Lạng Sơn
26-28/5
13
Phú Thọ
1-3/6
14
Quảng Trị
26-27/5
15
Quảng Ngãi
30/5-1/6
16
Sơn La
Tháng 6
17
Tây Ninh
2-3/6
18
Thái Nguyên
26-28/5
19
Thanh Hóa
Tháng 7
20
Cần Thơ
Trước 31/7
Ngoại ngữ
21
Đà Nẵng
23-25/5
22
Đăk Lăk
Trước 15/7 (chủ yếu xét tuyển)
23
Hà Nội
30/5-1/6
24
Hải Phòng
2-4/6
25
Lào Cai
27-29/5
26
Nghệ An
25-26/5
27
Ninh Bình
23-25/5
28
Quảng Ninh
3-5/7
29
TP HCM
1-2/6
30
TP Huế
27-29/5
31
Tuyên Quang
27-28/5
Khoa học tự nhiên
32
Cà Mau
26-28/6
THPT chuyên: Văn, Toán, Tiếng Anh + môn chuyên
Còn lại: Xét tuyển
33
Lâm Đồng
1-3/7
34
Vĩnh Long
2-3/7
Theo quy chế tuyển sinh lớp 10 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, từ năm 2025, các địa phương có thể chọn thi tuyển, xét tuyển vào lớp 10 hoặc kết hợp. Nếu thi tuyển, kỳ thi gồm Toán, Văn và môn thứ 3 (hoặc bài thi tổ hợp).
Môn này do địa phương chọn từ nhóm: Ngoại ngữ, Giáo dục công dân, Khoa học Tự nhiên, Lịch sử và Địa lý, Công nghệ, Tin học, nhưng không được lấy một môn quá ba năm liên tiếp, công bố trước 31/3.
