Reuters ngày 12/5 dẫn lời hai quan chức phương Tây và hai quan chức Iran cho biết không quân Arab Saudi cuối tháng 3 từng nhiều lần bí mật tập kích Iran, song không nêu cụ thể mục tiêu. “Đây là hành động nhằm trả đũa những cuộc tấn công trước đó”, một người nói.
Riyadh sau đó thông báo cho Tehran về những đợt tấn công. Hai bên tiếp cận tích cực hơn trên kênh ngoại giao, đồng thời Arab Saudi cũng cảnh báo khả năng tiếp tục trả đũa Iran, khiến hai nước đồng ý giảm leo thang căng thẳng, theo nhóm quan chức.
Khi được hỏi về thông tin trên, một quan chức ngoại giao cấp cao Arab Saudi từ chối cho biết liệu nước này đã ký thỏa thuận hạ nhiệt với Iran hay chưa. “Chúng tôi tái khẳng định lập trường nhất quán về ủng hộ kiềm chế, giảm căng thẳng vì ổn định, an ninh và thịnh vượng của người dân lẫn khu vực”, người này nói.
Một quan chức Iran xác nhận nước này và Arab Saudi đã đồng ý giảm leo thang nhằm “chấm dứt các hành động thù địch, bảo vệ lợi ích chung và ngăn chặn leo thang”.
Wall Street Journal trước đó dẫn lời các nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) hồi đầu tháng 4 cũng “âm thầm mở loạt đợt tấn công nhằm vào Iran”, một trong các mục tiêu là nhà máy lọc dầu trên đảo Lavan tại vịnh Ba Tư.
Cuộc tấn công diễn ra trong khoảng thời gian Tổng thống Donald Trump thông báo về lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran để tạo điều kiện cho đàm phán.
Công ty Lọc và Phân phối Dầu khí Quốc gia Iran (NIORDC) ngày 8/4 cho biết nhà máy lọc dầu ở đảo Lavan bị tấn công, vài giờ sau khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực.
Giới chức Iran gọi sự việc là “vụ tấn công hèn nhát của đối phương”, song không nêu chi tiết thiệt hại hoặc cáo buộc bên nào chịu trách nhiệm. Lực lượng vũ trang Iran sau đó phóng loạt tên lửa, máy bay không người lái (UAV) vào UAE và Kuwait để trả đũa.
Giới chức Iran hôm 3/4 thông báo đã bắn rơi một UAV tầm trung và công bố mảnh vỡ, cho thấy nó dường như là mẫu Wing Loong II do Trung Quốc sản xuất. Tại Trung Đông, chỉ có UAE và Arab Saudi dùng loại UAV này.
Một trong các nguồn tin cho biết Mỹ “không khó chịu” với chiến dịch của UAE, vì cho rằng thỏa thuận ngừng bắn chưa có hiệu lực. Giới chức Mỹ thậm chí còn ngầm hoan nghênh UAE và bất kỳ quốc gia vùng Vịnh nào muốn tham chiến.
Bộ Ngoại giao UAE từ chối bình luận về thông tin, song tuyên bố nước này có quyền đáp trả hành động thù địch bằng mọi biện pháp, kể cả quân sự. Nhà Trắng không bình luận về thông tin, trong khi Lầu Năm Góc cũng từ chối lên tiếng.
Nếu được xác nhận, các chiến dịch của Arab Saudi và UAE cho thấy phần lớn hiện trạng của xung đột Trung Đông vẫn bị che giấu. Cách tiếp cận của hai nước cũng không giống nhau, UAE dường như tìm cách buộc Iran trả giá và hiếm khi tham gia đối thoại qua kênh ngoại giao, còn Arab Saudi vẫn tìm cách giảm leo thang và duy trì liên lạc thường xuyên.
Ali Vaez, chuyên gia về Iran tại viện nghiên cứu Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế có trụ sở tại Bỉ, nhận định Arab Saudi tập kích Iran rồi đồng thuận giảm căng thẳng cho thấy nước này hiểu rằng leo thang không kiểm soát sẽ gây ra những tổn thất không thể chấp nhận.
“Các sự việc không thể hiện lòng tin, mà là vì lợi ích chung khi đặt ra giới hạn cho đối đầu, trước khi nó trở thành xung đột quy mô lớn trong khu vực”, Vaez nói.
Sau khi xung đột với Mỹ – Israel bùng phát ngày 28/2, Iran tập trung phần lớn hỏa lực vào UAE với hơn 2.800 tên lửa và UAV, nhiều hơn mọi quốc gia liên quan, kể cả Israel. Các cuộc tập kích gây thiệt hại nặng nề cho giao thông hàng không, du lịch và thị trường bất động sản của UAE, dẫn đến nhiều đợt sa thải và cho nghỉ việc có thời hạn.
Giới chức vùng Vịnh cho biết hành động của Iran đã thúc đẩy UAE thay đổi cơ bản chiến lược, chuyển sang coi Iran là “thế lực bất hảo, tìm cách phá hoại mô hình kinh tế – xã hội của UAE, vốn dựa trên nhân tài nước ngoài và danh tiếng về sự an toàn, ổn định”.
“UAE ban đầu tuyên bố không muốn xung đột xảy ra. Tuy nhiên, sau những vụ tập kích đầu tiên của Iran, UAE thể hiện rõ ràng là họ thấy bức tranh khu vực đã thay đổi đáng kể”, H.A. Hellyer, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), cho biết.
Tổ chức tang lễ cho người thân và đốt vàng mã là truyền thống lâu nay ở Trung Quốc, nhằm thể hiện lòng tưởng nhớ và tôn kính với người đã khuất, đồng thời gửi gắm hy vọng họ sẽ có cuộc sống sung túc ở thế giới bên kia.
Khi ngành công nghiệp thú cưng tiếp tục nở rộ, hàng loạt dịch vụ mô phỏng tập tục của con người đã mở ra, trong đó có tang lễ cho thú cưng. Những người nuôi thú sử dụng dịch vụ để kỷ niệm và xoa dịu nỗi đau mất đi con vật gắn bó.
Tang lễ được sắp xếp chu đáo với hoa tươi, hộp lưu giữ dấu chân..., mang tới cho thú cưng lời vĩnh biệt trang trọng. Ngoài ra, một thị trường ngách dành cho thú cưng cũng xuất hiện, đó là vàng mã và đồ cúng tế. Nhiều cửa hàng trực tuyến cung cấp gói tang lễ thú cưng hạng sang với giá 35 USD, gồm 139 món vàng mã như dầu gội, máy giặt, điều hòa, vàng và bạc thỏi.
"Một năm trôi qua nhưng tôi vẫn rất nhớ bé cưng của mình. Hy vọng nó nhận được những thứ này và tận hưởng ở thế giới bên kia. Mong chúng tôi sẽ gặp lại nhau", một khách hàng viết trong phần đánh giá cửa hàng.
Một số người bán còn cung cấp dịch vụ hóa vàng với giá từ 19,9 đến 28,8 tệ. Nhân viên một cửa hàng cho biết tiền âm phủ và vàng mã thường được đốt vào ngày kỷ niệm của thú cưng, hoặc bất kỳ lúc nào người chủ tưởng niệm con vật.
Trên các nền tảng video ngắn, nhiều xưởng sản xuất quảng bá vàng mã thú cưng được làm giống như thật, mô phỏng cá hồi, cá ngừ, bít tết, bò Wagyu và gà khô.
"Đây là tiền âm phủ cho thú cưng mà chúng tôi sản xuất", một người bán hàng nói trong video. "Còn có tiền vàng in hình đôla Mỹ, bảng Anh và euro".
Wang Xianyou, Chủ tịch Hội Văn học Dân gian tỉnh An Huy, cho hay đốt vàng mã cho thú cưng không phải là phong tục dân gian mới, mà là sản phẩm của nền kinh tế cảm xúc.
"Trong nhịp sống nhanh ngày nay, một số người sử dụng các nghi thức giống con người để vượt qua nỗi đau mất thú cưng. Các hoạt động quảng bá thương mại đã thúc đẩy xu hướng này lan rộng, khiến nhiều người chấp nhận hơn", ông nói.
Theo Báo cáo Tiêu dùng ngành thú cưng Trung Quốc năm 2026, thị trường thú cưng tại đô thị đã đạt 312,6 tỷ nhân dân tệ (46 tỷ USD) năm 2025 và dự kiến tăng lên 405 tỷ nhân dân tệ vào năm 2028. Trong xu hướng tăng trưởng thần tốc này, không chỉ chi tiêu cho các sản phẩm liên quan đến thú cưng tiếp tục tăng, mà lĩnh vực y tế cũng ghi nhận tăng trưởng.
Có điều, xu hướng đốt vàng mã cho thú cưng cũng làm dấy lên nhiều cuộc tranh luận. Một số người cho rằng đây là chiêu trò marketing bán hàng.
"Tiền âm phủ cho thú cưng ư? Chẳng phải đây chỉ là trò nhảm nhí gây chú ý sao?", một người bình luận.
"Chó thậm chí còn không biết tiêu tiền, vậy đốt cái này có ích gì?", người khác bày tỏ.
"Thay vào đó, bạn nên hiếu thảo với cha mẹ mình thì hơn", người thứ ba góp ý.
Một người khác thì nói đùa: "Nhìn vào các mệnh giá kia thì có vẻ như ngay cả thú cưng cũng phải đối mặt với lạm phát ở thế giới bên kia rồi!"
Chuyến thăm lần này đánh dấu Singapore là quốc gia đầu tiên ở Đông Nam Á mà ông đến thăm cấp nhà nước trên cương vị người đứng đầu Đảng, Nhà nước.
Với những người quan sát kỹ quan hệ Việt Nam và Singapore, điểm đáng chú ý nhất lần này, về mặt chính trị, là sự nâng tầm hợp tác chiến lược thông qua thiết lập cơ chế Đối thoại chiến lược giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Hành động nhân dân Singapore.
Trước đây Việt Nam và Singapore chỉ mới có cơ chế gặp thường niên giữa hai Thủ tướng được thiết lập năm 2023 và diễn ra lần đầu tiên năm 2024.
Đại sứ Singapore tại Việt Nam Rajpal Singh cho biết sự gắn kết tốt đẹp ở cấp lãnh đạo đã tạo nên nền tảng cho quan hệ song phương, thể hiện tầm quan trọng mà cả hai bên dành cho mối quan hệ này.
"Điều đó cũng cho thấy đà phát triển mạnh mẽ kể từ khi hai nước nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện vào năm ngoái", Đại sứ Rajpal Singh khẳng định trong cuộc phỏng vấn với báo chí Việt Nam.
Việc thiết lập cơ chế đối thoại giữa hai Đảng cầm quyền, do vậy có thể xem là một bước tiến lớn, cho thấy mức độ tin cậy chính trị mức cao hơn giữa hai bên, là nền tảng để các hợp tác thực chất trên những lĩnh vực khác được triển khai mạnh mẽ và hiệu quả hơn. Đây cũng là dấu hiệu cho thấy cả hai bên đều không muốn quan hệ song phương dừng ở biểu tượng.
Nếu nhìn ở mặt kinh tế, kết quả chuyến thăm cho thấy quan hệ Việt Nam - Singapore đang dần được kéo ra khỏi lối mòn "thương mại tăng, đầu tư lớn".
"Theo đánh giá của nước ngoài, nếu Việt Nam - Singapore gắn kết chiến lược cao về mặt kinh tế, việc Việt Nam tiến rất nhanh từ nước đang phát triển thành nước phát triển trong vòng 20 năm tới là điều chắc chắn", giáo sư Vũ Minh Khương (Trường Chính sách công Lý Quang Diệu, Đại học Quốc gia Singapore) nói với Tuổi Trẻ.
Trong khuôn khổ chuyến thăm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Singapore Lawrence Wong đã cùng chứng kiến việc trao giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho năm Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore (VSIP) mới tại Huế, Nghệ An, Hải Phòng, Ninh Bình và TP.HCM.
Các dự án này nâng tổng số khu VSIP tại Việt Nam lên 26, gần đạt mục tiêu 30 khu mà lãnh đạo hai bên đã đề ra nhân kỷ niệm 30 năm VSIP đầu tiên được triển khai.
Trong nhiều năm VSIP là biểu tượng thành công của hợp tác song phương với sự hiện diện trên khắp mảnh đất chữ S. Nói như Đại sứ Rajpal Singh thì "nếu muốn đi khắp Việt Nam, chỉ cần đến các khu VSIP là đủ".
Việc trong chuyến thăm lần này hai bên cùng nhất trí thúc đẩy các khu VSIP thế hệ mới gắn với công nghệ cao, xanh hơn, thông minh hơn và gắn với chuyển giao công nghệ là một tín hiệu đáng giá.
Điều đó có nghĩa là Việt Nam không chỉ muốn tiếp tục hút vốn từ Singapore mà muốn đi xa hơn: kéo dòng vốn ấy vào những mắt xích có giá trị gia tăng cao hơn, tạo hiệu ứng lan tỏa về quản trị, công nghệ và năng lực sản xuất. Đây là chỗ phân biệt giữa tăng trưởng nhờ quy mô và phát triển nhờ chất lượng.
"Cách chúng ta tiếp cận hợp tác với Singapore lần này không chỉ là vấn đề có đất, có nguồn lực nữa mà thực sự chúng ta đang ở một thực lực cao hơn, tức là có thể khai thác sức mạnh của công nghệ, của đổi mới sáng tạo để sức mạnh cộng hưởng của hai nước có thể tạo ra những bước chuyển biến rất quan trọng", giáo sư Vũ Minh Khương khẳng định.
Việc Diễn đàn Kết nối công nghệ Việt Nam và Singapore được tổ chức ngày 29-5 hay việc hai bên thúc đẩy các sáng kiến kết nối hệ sinh thái công nghệ Việt Nam - Singapore, sự hỗ trợ vận hành trung tâm dữ liệu quốc gia, trung tâm tính toán hiệu năng cao và trí tuệ nhân tạo… cũng cho thấy tư duy hợp tác đã dịch chuyển từ "mua công nghệ" sang "cùng xây năng lực công nghệ".
Chuyến thăm Nhà máy mẫu cho công nghệ sản xuất tiên tiến (A*Star Model Factory) - nơi giúp các doanh nghiệp Singapore vượt qua rào cản rủi ro đầu tư, cho phép họ "thử nghiệm trước khi áp dụng" các công nghệ tiên tiến - cũng là một minh chứng cho sự thay đổi này.
Tại nhà máy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ấn tượng với cách Singapore tạo môi trường để doanh nghiệp trực tiếp thử nghiệm công nghệ trước khi đầu tư lớn. Ông khẳng định đây là tư duy kiến tạo rất thực tiễn: Nhà nước chia sẻ rủi ro ban đầu, doanh nghiệp mạnh dạn đổi mới, nhà khoa học gắn với nhu cầu sản xuất và năng suất của nền kinh tế.
Theo ông, đây cũng là hướng tư duy mà Việt Nam đang thúc đẩy trong chính sách khoa học công nghệ: nếu chỉ chọn sự an toàn thì sẽ không có đột phá, do đó Việt Nam đang hoàn thiện cơ chế chấp nhận rủi ro hợp lý trong nghiên cứu, khuyến khích thử nghiệm công nghệ mới.
Nói cách khác điều này cho thấy Việt Nam không còn chỉ quan tâm đến công nghệ như một sản phẩm nhập khẩu mà nhìn công nghệ như một hệ sinh thái cần được thiết kế bằng thể chế, vốn mồi, cơ chế chấp nhận rủi ro và đào tạo nhân lực. Đây là khác biệt căn bản giữa một nền kinh tế gia công với một nền kinh tế muốn bước lên nấc thang sáng tạo.
