Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 12/5 công bố một phần nội dung cuộc điện đàm giữa Ngoại trưởng Marco Rubio và người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị hồi cuối hồi tháng 4, trong đó hai bên đã thảo luận vấn đề tàu thuyền đi lại ở eo biển Hormuz.
“Hai lãnh đạo nhất trí rằng không quốc gia hay tổ chức nào được phép thu phí để đi qua các tuyến hàng hải quốc tế như eo biển Hormuz”, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott cho hay.
Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ không bác bỏ thông tin trên, cho biết Bắc Kinh hy vọng các bên có thể hợp tác để khôi phục hoạt động lưu thông bình thường qua eo biển. “Duy trì an toàn, ổn định trong khu vực và bảo đảm quyền đi lại không bị cản trở phù hợp với lợi ích chung của cộng đồng quốc tế”, phát ngôn viên đại sứ quán Trung Quốc cho hay.
Kể từ sau cuộc điện đàm ngày 30/4, Bộ Ngoại giao Mỹ chưa đưa ra thông cáo nào về nội dung trao đổi, khác với quy cách thông thường. Trong khi đó, Bộ ngoại giao Trung Quốc cho biết hai ngoại trưởng đã thảo luận về ổn định quan hệ song phương, vấn đề Đài Loan và kỳ vọng mở rộng hợp tác.
Thông tin được công bố trước cuộc gặp quan trọng giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cuối tuần này, trong đó tình hình tại eo biển Hormuz dự kiến là một trong những nội dung nghị sự.
Reuters nhận định đây là dấu hiệu hai nước đang tìm điểm đồng thuận trong nỗ lực thuyết phục Iran không áp đặt kiểm soát lên tuyến hàng hải chiến lược ở Trung Đông.
Trung Quốc vẫn duy trì quan hệ với Iran và là khách hàng lớn với ngành xuất khẩu dầu của quốc gia này.
Trong cuộc gặp Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuần trước, ông Vương Nghị nhấn mạnh cộng đồng quốc tế mong muốn khôi phục lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz, đồng thời tái khẳng định Bắc Kinh ủng hộ Tehran bảo vệ chủ quyền và an ninh quốc gia.
Eo biển Hormuz bị phong tỏa phần lớn kể từ khi chiến sự giữa Mỹ – Israel và Iran bùng phát ngày 28/2, gây chấn động thị trường năng lượng toàn cầu.
Tàu thuyền vẫn chịu cản trở khi tìm cách đi qua eo biển này, dù Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn từ tháng 4. Tehran thông qua luật thu phí tàu thuyền qua lại trên eo biển chiến lược, trong khi Washington áp đặt phong tỏa với các cảng biển đối phương.
Tổng thống Trump từng đề cập khả năng Mỹ tự áp phí với tàu thuyền đi qua eo biển hoặc hợp tác với Iran để thu khoản phí này, nhưng Nhà Trắng sau đó cho biết ông muốn tuyến hàng hải được mở cửa hoàn toàn, không hạn chế.
Theo Hãng tin AFP, ngày 20-6, ông Kyrylo Budanov, chánh văn phòng Tổng thống Ukraine, và Đại sứ Ukraine tại Warsaw Vasyl Bodnar nối bước Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha khi tuyên bố trả lại những huân chương mà Ba Lan đã trao tặng cho họ, nhằm thể hiện sự đoàn kết với ông Zelensky.
Họ cho rằng quyết định của Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki có lợi cho Nga, sau khi ông Nawrocki hôm 19-6 thu hồi Huân chương Đại bàng trắng - huân chương cao quý nhất của Ba Lan - từ Tổng thống Zelensky.
Ba Lan là một trong những đồng minh chủ chốt của Kiev tại châu Âu trong xung đột Nga - Ukraine. Tuy nhiên, quan hệ Ba Lan - Ukraine trở nên căng thẳng sau khi ông Zelensky gần đây đặt tên cho một đơn vị quân đội theo "tên các anh hùng Quân đội Khởi nghĩa Ukraine (UPA)".
Vấn đề nằm ở chỗ: Warsaw cho biết trong Thế chiến 2, UPA đã sát hại khoảng 100.000 dân thường Ba Lan tại khu vực ngày nay thuộc miền tây Ukraine, và Ba Lan coi đây là hành động diệt chủng.
Trong khi đó những người theo chủ nghĩa dân tộc Ukraine lại tôn vinh UPA vì đã chiến đấu cho một nhà nước Ukraine độc lập, bất chấp mối liên hệ của lực lượng này với Đức Quốc xã.
Ông Kyrylo Budanov, chánh văn phòng Tổng thống Ukraine, cho biết ông sẽ trả lại Huân chương Công trạng Ba Lan hạng Sĩ quan vàng.
"Động thái của Ba Lan là món quà dành cho Nga. Họ chắc chắn sẽ lợi dụng điều này để chống lại cả hai quốc gia chúng ta" - ông Budanov bình luận trên mạng xã hội.
Đại sứ Ukraine tại Warsaw Vasyl Bodnar cũng tuyên bố trả lại Huân chương Công trạng Ba Lan hạng Hiệp sĩ, đồng thời cho rằng quyết định của ông Nawrocki là "cử chỉ nhắm vào toàn thể người Ukraine".
Ông Sybiha có phản ứng tương tự vào hôm 19-6 sau quyết định mà ông mô tả là "vô lý, bốc đồng và thiếu tôn trọng".
Các quan chức Nga đã hoan nghênh quyết định của Ba Lan. "Tổng thống Ba Lan cuối cùng đã tước Huân chương Đại bàng trắng của ông Zelensky" - Phó chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev nói.
Khi cuộc xung đột Nga - Ukraine bước sang năm thứ năm, Ukraine đang tìm cách củng cố sự đoàn kết quốc gia trong cuộc chiến chống lại Nga, thông qua việc tôn vinh một số nhân vật lịch sử.
Theo báo Ukrainska Pravda, ông Zelensky gần đây đã trao danh hiệu vinh dự "mang tên các anh hùng UPA" cho Trung tâm Tác chiến đặc biệt độc lập miền bắc, thuộc Lực lượng Tác chiến đặc biệt của Các lực lượng vũ trang Ukraine.
Sắc lệnh của Tổng thống Ukraine nêu rõ quyết định này được đưa ra nhằm khôi phục các truyền thống lịch sử của quân đội quốc gia, đồng thời ghi nhận việc đơn vị trên hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao trong việc bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ và nền độc lập của Ukraine.
Ông Nawrocki cho rằng quyết định của Kiev trong việc vinh danh UPA "không chỉ gây phẫn nộ" mà còn "gây thất vọng sâu sắc", phá hoại tiến trình hòa giải giữa hai nước.
Phía Israel tuyên bố cuộc tấn công mới nhắm vào vùng ngoại ô phía nam Beirut để đáp trả điều họ cho là các cuộc tập kích của Hezbollah nhắm vào miền bắc Israel, theo AFP.
Cơ quan phòng vệ dân sự Lebanon cáo buộc một cuộc tấn công của Israel vào vùng ngoại ô phía nam thủ đô Beirut ngày 14.6 đã khiến ít nhất 3 người thiệt mạng, trong khi quân đội Israel khẳng định họ nhắm mục tiêu vào Hezbollah.
Các quan chức Israel, trong đó có Thủ tướng Benjamin Netanyahu, đã cảnh báo rằng Israel sẽ tấn công phía nam Beirut nếu Hezbollah nhắm mục tiêu vào các cộng đồng phía bắc Israel.
Trước đó vào ngày 14.6, quân đội Israel thông báo 3 máy bay không người lái, nghi ngờ do Hezbollah phóng, đã tấn công miền bắc Israel trong các vụ việc riêng biệt, nhưng không gây thương vong.
Trong khi đó, Hezbollah nhận trách nhiệm về một số vụ tấn công nhắm vào binh sĩ Israel hiện diện tại miền nam Lebanon, nhưng chưa lập tức nhận trách nhiệm về bất kỳ vụ tấn công nào nhắm vào miền bắc Israel, theo AFP.
Giao tranh giữa Israel và Hezbollah vẫn chưa dừng lại dù chính phủ Lebanon đang tổ chức các cuộc đàm phán ngừng bắn với Israel ở Washington D.C.
Hezbollah đã bác bỏ các cuộc đàm phán này và nhấn mạnh bất kỳ lệnh ngừng bắn nào với Israel sẽ đảm bảo chấm dứt mọi hành động thù địch, bao gồm ở miền nam Lebanon và việc Israel rút quân, theo Reuters.
Sự leo thang mới nhất diễn ra trong bối cảnh Mỹ và Iran sắp đạt thỏa thuận nhằm kết thúc cuộc xung đột bùng phát vào ngày 28.2. Tehran khẳng định lệnh ngừng bắn ở Lebanon phải là một phần của bất kỳ thỏa thuận nào.
Trưởng đoàn đàm phán Iran Mohammad Baqer Qalibaf viết trên mạng xã hội X rằng cuộc tấn công mới của Israel vào vùng ngoại ô phía nam Beirut cho thấy Mỹ hoặc thiếu ý chí hoặc không có khả năng thực hiện các cam kết của mình, theo Reuters. Ông Qalibaf còn viết rằng việc tiếp tục con đường hiện tại sẽ là không thể nếu các cam kết không thể được thực hiện.
Ngoài ra, Phó chỉ huy Bộ Tư lệnh quân sự liên hợp Iran Khatam al-Anbiya ngày 14.6 tuyên bố cuộc tấn công mới của Israel ở vùng ngoại ô phía nam thủ đô Lebanon sẽ không được bỏ qua, theo truyền thông nhà nước Iran.
"Mẫu bom lượn đầu tiên, có khối lượng 250 kg, từ Brave1 đã sẵn sàng triển khai chiến đấu. Quá trình phát triển kéo dài 17 tháng", Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov thông báo hôm 18/5. Brave1 là nền tảng do chính phủ Ukraine thành lập nhằm thúc đẩy các dự án quốc phòng nội địa.
Mẫu bom do công ty DG Industry phát triển và có tên gọi "Vyrivniuvach", tức là "Bộ cân bằng" theo tiếng Ukraine. Ông Fedorov cho biết loại bom này đã vượt qua mọi thử nghiệm, có khả năng tập kích chính xác mục tiêu nằm sâu trong phòng tuyến đối phương và được Ukraine tự phát triển hoàn toàn, "không sao chép từ các hệ thống của phương Tây hay Liên Xô".
Hình ảnh được công bố cho thấy bom triển khai từ cường kích Su-24. Nhà sản xuất nói rằng Vyrivniuvach tương thích với mọi máy bay của Ukraine, trong đó có tiêm kích F-16 và Mirage 2000 do phương Tây viện trợ, song sẽ cần thêm chứng nhận trước khi trang bị trên những mẫu chiến đấu cơ này.
"Các phi công đang diễn tập kịch bản chiến đấu và điều chỉnh hệ thống vũ khí mới để sử dụng trong điều kiện tác chiến thực tế. Bom lượn Ukraine sẽ sớm tấn công các mục tiêu đối phương", Bộ trưởng Fedorov cho biết.
Brave1 không nêu mức giá cụ thể, nhưng cho biết bom lượn Vyrivniuvach có chi phí thấp hơn gần 3 lần so với bom dẫn đường JDAM-ER do Mỹ sản xuất và viện trợ Ukraine. Vyrivniuvach có thể được triển khai trong mọi điều kiện thời tiết, quá trình chuẩn bị trước khi cất cánh không quá 30 phút.
JDAM là tên gọi chung của những loại bom thông thường được hoán cải thành bom thông minh bằng cách gắn bộ dẫn đường, gồm thiết bị định vị vệ tinh toàn cầu (GPS) và hệ thống điều khiển. Đây là phương án giúp tận dụng kho dự trữ bom thông thường, thay vì phải sản xuất những quả bom dẫn đường có chi phí cao.
Phiên bản tăng tầm JDAM-ER được bổ sung bộ cánh nâng giá rẻ, giúp tăng tầm bay lên hơn 65-80 km, gấp khoảng ba lần so với JDAM nguyên bản.
Nga và Ukraine đều sử dụng bom lượn, trong đó Kiev đang phụ thuộc nhiều vào mẫu JDAM-ER được Mỹ viện trợ, cùng HAMMER do Pháp sản xuất. các đồng minh châu Âu cung cấp.
